00:00Devrekani bölgesinde yaklaşık 450 km2'lik
00:30veya jeolojik olarak 3 paftalık bir bölgede doktora tezi yaptım.
00:36Doktoratizmi falan bitirdikten sonra tabii bölgede dolaşmaya, gezmeye, bilimsel olarak araştırmalara devam ettim.
00:44Sadece Türkiye'de değil, koskoca Asya'da 44 milyon km2'lik büyük bir Asya coğrafyasında tek hosil.
00:55Başka bir keşif yok bu bölgede.
00:56Mozazarus Hofmanni özellikle Kastamonu için, Devrekani için mutlaka sahiplenilmesi gereken önemli bir fosil lokalitesi.
01:12Ki burayı bir jeosit noktası haline de mutlaka getirmemiz lazım.
01:18Dünyada burası 6. lokalite.
01:20Daha sonra 2014 yılında İtalya'da da bulundu bu fosil.
01:267. bir lokalite olarak ama hala hazırda Anadolu'da ve Asya'da ilk olma özelliğini korumaya da devam etmekte.
01:36Dünyada sadece 95 milyon yılla 65 milyon yıllık geçmiş dönemde 30 milyon yıl dünyada hakimiyetini sürdürmüş.
01:46Ve 65 milyon yıl önce de yeryüzünden silinmiş.
01:49Bir daha görünmüyor.
01:5126 yılı önce yani 1999 yılında bulunduğu lokaliteyi gösteriyorum.
01:57Devrekani Kastamonu Beyler Barajı Üst Savak veya bir diğer ismiyle Taşkın Savak dediğimiz bir baraj lokalitesinin kazı alanında, inşaat alanında bulunmuş olan bir fosil.
02:10İskelet yapısı koskoca 17 metre uzunluğunda aşağı yukarı neredeyse buradan salonun en uç köşesine kadar ki büyük bir alan Şene bölgesinden kuyruk bölgesine kadar devasa bir canlı.
02:25O dönemin okyanuslarının ve denizlerinin en gigantik canlısı yani en iri canlısı.
02:30Bu lokalite kazılmaya başlayıp da kamyonlara dolduruldukça iş makineleri tarafından büyük bir kısmı o devasa kemikler, kaburga kemikleri, kuyruk kemikleri ve kafatasının diğer parçaları kamyonlara doldurularak götürülmüş bir yere bırakılmış, atılmış.
02:53Ben tesadüfen işte o kamyondan mı düştü yoksa kepçeden mi düştü?
02:57O 60-70 santimetrelik iki parça ile 30 santimetrelik iki parça ya tesadüf ettim lokalitede.
03:07Baktım ki kıyısından köşesinden kemiksi dokuya sahip bir takım çıkıntılar var, bir takım materyaller var.
03:13Şüphelendim ve onun üzerine çekicimle kırmaya başladım.
03:18Çekicimle kırmaya başlayınca görüntülerle karşılaştım.
03:22Çene ve çeneye bağlı 6-7 santimetre uzunluğunda dişleri, dişlerle karşılaştım.
03:29İşte bakın bu dişleri örten kalıp dediğimiz kısım da şu.
03:33Fosilin kendisi bu.
03:34Bunu örten, gizleyen, kayanın içerisinde kalan kısım da şurada gördüğünüz bakın dişlerin kalıbı, şu çenenin kalıbı.
03:41Burada gördüğünüz de 60-70 santimetre uzunluğundaki en iri parça ve bu parçada da gördüğünüz gibi uzunca bir çene kemiğini görüyorsunuz.
03:54Tamamen taşlaşmış vaziyette ve şurada görmüş olduklarınız da 6 santimetre, 7 santimetre uzunluğunda dişler.
04:00Bu dişlerden herhangi bir tanesini, tabii ben bu keşfi yaptıktan sonra doğrudan doğruya mozozarlar üzerine uzman değilim ben.
04:08Bunun üzerine Fransa Doğa Tarihi Müzesi'nden bir dinozorcu hocamıza ulaştım öncelikle.
04:15O söz konusu Doğa Tarihi Müzesi'nde bu işlerin uzmanı olan bir bayan olduğunu söyledi.
04:22Bir bayan bilim adamı olduğunu söyledi, Nathalie Bardi isimli.
04:25Onunla beni temasa geçirdi.
04:26Ve böylece Nathalie Bardi ile temasa geçtim.
04:30Kendisini davet ettim Türkiye'ye.
04:33Ve söz konusu husilleri bizzat Hacettepe Paleontoloji Laboratuvarı'nda inceledi.
04:41Dişlerden bir tanesini iki gün çalışarak, bizim diş taşı temizleyicileri var, temizleyici aletleri vardır ya dişçilerimizin.
04:49O aletlerle ince ince temizleyerek tek bir dişi çıkardı.
04:53Çünkü o tek diş çok önemliymiş taksonomik açıdan.
04:56Sistematik açıdan.
04:58Üzerindeki teziyinatlar, üzerindeki çizgiler nedeniyle bunun Hoffmanni olduğu oradan ortaya çıkıyormuş.
05:04Dolayısıyla bunu tür bazında binominal olarak böylece ortaya koydu.
05:09Mozazarus Hoffmanni olduğunu keşfettik böylece.
05:12Altı farklı lokalitede bulunuyor.
05:14İşte Hollanda, Belçika, Fransa, Polonya, Bulgaristan, Türkiye ve en son İtalya olmak üzere toplam yedi lokalite.
05:23Türkiye altıncı lokalite.
05:26İlk Mozazor 1780 yılında Belçika'nın Mesrih kasabasında bulunuyor.
05:30Burada bakın yine ayrıca bir iskelet yapısı içerisinde işte 4-5 insanın yan yana gelmesiyle ne kadar devasa boyutta bir canlı olduğu ifade ediliyor.
05:40Bu gördüğünüz canlı ve diğerleri de bakın karasal dinazorlar.
05:44Arasındaki boyutsal farkı ve ne kadar büyük olduğunu görebiliyorsunuz.
05:48Tabi bunlar da beslenme nasıldır?
05:50Bunlar karnevor canlılar.
05:52Yani denizlerdeki başlıca balıklarla efendim o devirde yaşayan amonitlerle, yengeçlerle besleniyorlar.
06:00Ve gerçekten de bulduğum lokalite yengeçler açısından, amonitler açısından ve o dönemde yaşayan denizel kabuklular açısından o kadar zengin ki.
06:12O yüzden de oralarda demek ki dolaşarak beslenme ihtiyacını gideriyormuş karasal canlılar gibi de kısa dönem solunum gerçekleştiriyorlar.
06:22Mozazor Sohmani 99 yılında 25 yıl önce Devrekani Kastamonu'da keşfedilmiştir.
06:29Lokalitesi Devrekani Kastamonu Beyler Barajı üst tavak bölgesidir.
06:35Türkiye'de ve Asya'da ilk keşiftir bu.
06:37Yani 45 milyon kilometre karelik Asya ki Türkiye ön Asya olarak da geçer.
06:44Bu bölgenin ilk keşfidir.
06:46Şimdiye kadar sadece Kuzey Yarıküre'de, bakın Güney Yarıküre'de hiç bulunmamıştır mozozarlılar.
06:52Dünyamızın Kuzey Yarıküre'sinde keşfedilmiştir.
06:56Ülkemiz 6. lokalitedir.
06:57Bu çok önemli.
06:59Yine 65 milyon yıl öncesinde yani en geç Kratese dönemi dediğimiz dönemde yaşamıştır.
07:06Yaş olarak da çok önemlidir.
07:08Ve mozozarlılar yeryüzü okyanuslarında 30 milyon yıl hüküm sürmüşlerdir.
07:14Yani 95 milyon yıl, 65 milyon yıl arasında hüküm sürmüşlerdir.
07:18Dinozorlar ise 65 milyon yılla aşağı yukarı geriye doğru giderseniz 150 milyon yıllık bir yaşam periyonuna sahiptir dinozorlar.
07:28Şimdiye de bulunmuş en genç mozozarus Hoffmanni'dir.
07:31Yani bundan önceki bulunan 6 lokalitede bulunan, 7 lokalitede bulunan mozozorlar içerisinde en gencidir.
07:40En genç derken yani en son yok olan anlamında söylüyorum.
07:44Yaşadığı dönemin okyanus ve kanalarının da en iri canlısıdır.
07:48Kentin belki ilk yerlisi dediğimiz mozozok müddet değil ama bizim 30 kilometre kuzeyimizde devrekenli içimiz var.
07:57Bilmiyorum gittiğiniz mi?
07:58Aynı zamanda ve gezdiğiniz yerde göreceğiniz kayaların yaşı tam 70 milyon.
08:03Kastamonu'nun kesinlikle evrene bir armağanı ve bu armağan maalesef başta Kastamonu olarak olmak üzere çok fazla bilinmiyor.
08:311999 yılında bugün konuşmacımız olan çok değerli hocamız aynı zamanda hemşehrimiz Cemal Tünoğlu tarafından muazzam bir keşif yapıldı.
08:4119. yüzyılda keşifler çağı bitti aslında.
08:4420. yüzyılda bir kaşifle tanışıyor olmak, onunla yan yana olmak da ayrı bir onur hepimiz açısından.
08:50Ve 1999 yılında 70 milyon yaşında evrenin, jeolojik tarihin sessiz tanıklarından bir tanesi değerli hocamızın malasıyla, çekiciyle gün yüzüne çıkartıldı ve bilim dünyasına sunuldu.
09:05Bu keşif boyutları bakımından dünyanın en büyük olması nedeniyle gerçekten çok önemli.
09:11Müzemizdeki en büyük ikinci odayı biz mozosaursa ayırdık.
09:16Mesele oradaki grafik uygulamalarımız ya da imitasyonlarımız ya da haritalarımızla insanlara eğlenceli vakit geçirmek ya da sadece bilgilendirmek değil,
09:25dünyadaki unik olan bir buluntuyla aslında bir kentsel imge yaratma çabasının içinde olmamızdır.
09:30Evet çok fazla değerimiz var ama değerlerimizin büyük bir çoğunu hem Anadolu'yla da hem de dünyayla da paylaşıyoruz.
09:37Eğer siz bir kentsel imge yaratmak istiyorsanız sizin unik bir buluntunuz, unik bir özelliğiniz olması gerekiyor.
09:44Ve biz de bunu düşünerek mozosaursa böylesine önemli bir yer ayırdığımızı düşünüyoruz.
09:49Bugün konuşmacımız olan çok değerli hocamız aynı zamanda hemşerimiz Yaman'tın.
09:5319. yüzyılda keşifler çağı bitti aslında.
09:5520. yüzyılda boyutları bakımından dünyanın en büyük olması nedeni de gerçekten çoğun bilinir kılınması için her şey yapılmış durumda.
10:05Bir özür def etmek açısından 25 yıl sonra böyle bir şey yapıyoruz.
10:09Müzemizin yeni evresini yaparken biraz ilik bir arusa ayırdık.
10:14Bizim için neden çok önemli?
10:17Anlatacağım lokalitede söz konusu fosili.
10:21Burada gördüğünüz gibi benden çıktı.
10:27Bu fosili aslında bundan sonra...
Yorumlar