00:00Asgari ücretle çalışanların sabırsızlıkla beklediği Aralık ayı geldi.
00:05Her yıl olduğu gibi bu yılda asgari ücret görüşmeleri başladı.
00:09Şimdi taraflar bir araya gelecek ve önümüzdeki yıl için en düşük maaşı belirleyecekler.
00:13Sadece çalışanları değil, küçük esnaf ve büyük sermayeli işverenler dahil,
00:18milyonlarca insanı dolaylı ya da doğrudan etkileyen,
00:21milyonlarca ailenin tek gelir kaynağı olan asgari ücret miktarını kim belirliyor?
00:25Komisyonda kimler var dersiniz?
00:27Şu anki asgari ücretin 11 katı fazla maaş alan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı,
00:32asgari ücretin 9 katı fazla maaş alan Çalışma Genel Müdürü,
00:371,5 milyon işçiden zorunlu aidat alan Türk İş,
00:40yüz binlerce şirketten aidat alan 21 işveren sendikanın üye olduğu TİSK.
00:46Peki asgari ücretli çalışanlar bu görüşmelerin neresinde?
00:49Komisyondaki etkilerin nelerdir?
00:52Onlar son karar toplantısında bulunurlar,
00:54belirlenen en düşük maaş okunur,
00:57onların itiraz hakları yoktur ve fikirlerini dile getirmiş olsalar bile bu kamera karşısında olmaz.
01:04Kameralar sadece işçi ve işveren sendikaları arasındaki tiyatroya,
01:08pardon, tartışmalara odaklanır.
01:10Hararetli tartışmalar olur,
01:12işçi sendikaları masadan kalkar ve sonra Çalışma Bakanı arayı bulur,
01:16tarafları tekrar masaya oturtur ve kararını verir.
01:19Bu tiyatro her sene asgari ücret görüşmelerinde rutin olarak oynanır.
01:24Son zamanlarda bu tiyatroya yeni figürler de eklendi.
01:28Çalışma Bakanı asgari ücreti açıkladıktan sonra nabızlar yoklanır,
01:32itirazlar, eleştiriler değerlendirilir ve birkaç gün sonra Cumhurbaşkanı kamera karşısına geçip,
01:38belirlenen ücrette az da olsa bir miktar artış yaptığını açıklar ve o hep son sözü söyler.
01:44Peki bu toplantılarda açlık ve yoksulluk sınırı konuşulur mu?
01:49Konuşulmaz.
01:50Çünkü asgari ücretin bireysel gelir olduğu düşünülür.
01:53Bakınız, Türk işverilerine göre 4 kişilik ailenin aylık açlık sınırı 20.432 TL'dir.
02:01O halde 17.000 TL olan asgari ücret ile 4 kişilik bir ailede aç kalmamak için en az bir kişinin daha çalışması lazım.
02:08Annenin de çalıştığını düşünelim.
02:10Bu aileye sadece açlığını giderebilecek bir ücret reva görülüyor.
02:14Çünkü yoksulluk sınırı tüm harcamalar dikkate alındığında 66.553 TL olarak belirlenmiş.
02:21Bu durumda 4 kişilik bir aile fakirlikten kurtulmak istiyorsa tüm bireylerin çalışması gerekmektedir.
02:27Yani çocukların da.
02:29İlginç bir statistik daha verelim.
02:30Bekar bir çalışanın aylık yaşam maliyeti 26.527 TL.
02:34Peki, Türk işin bu verilerine göre bekar bir asgari ücretlinin 17.000 TL ile hayatını idame ettirmesi mümkün mü?
02:41Yaşama maliyetinin %64'ü kadar maaş alan bekar bir genç bir de bunun üstüne evlilik planları yapacak.
02:47Yapabilir mi?
02:48O halde şu soru akıllara gelmez mi?
02:50Asgari ücret neye göre belirleniyor?
02:52Biz cevap verelim.
02:53Asgari ücret bir insanın en düşük şartlarda yaşama hakkı bile gözetilmeksizin sadece işverenlerin takdirleri ve istihdamın azalmaması gözetilerek belirleniyor.
03:03Her yıl TÜİK'in açıkladığı enflasyon verileri dikkate alındığında aslında çalışan azam yapılmış da olmuyor.
03:10Birinci ihtiyaçlardan olan ekmek ile basit bir hesap yapalım.
03:14Mesela İstanbul'da 2023 ekmek fiyatı ortalaması 8 TL iken asgari ücret 11.402 TL idi.
03:22Yani bir maaş ile 1.425 adet ekmek alınabiliyordu.
03:26Bu yıl 2024'te ise son 6 ayda ekmek fiyatı ortalama 12.5 TL buna mukabil asgari ücret 17.000 TL.
03:34Yani bir maaş ile 1.360 adet ekmek alınabiliyor.
03:38O halde çalışanın eline ne kadar para geçerse geçsin alım bürü düşüyor, sahip olabileceği varlık miktarı azalıyor.
03:44Açıklanan enflasyon oranları her ne kadar gerçeği yansıtmıyor olsa da asgari ücret için belirleyici olmalı.
03:50Şöyle ki 2024 yıl sonra enflasyonu %50 olarak açıklandıysa asgari ücret zammı en az 1.5 katı yani %75 olmalı.
04:00Ve asla asgari ücret açlık sınırının altında kalmamalı.
04:04Aksi takdirde çalışanımızı enflasyona yedirmeyiz sözleri içi boş, hamasi söyleyenlerden öteye gitmez.
04:10Benzer şekilde belirlenecek emekli maaşı da artık bireysel düşünülmemeli.
04:15EYT ile emekli olanlardan şu anda 43-50 yaş arası milyonlarca vatandaş var.
04:20Ve hala aynı evin içinde çoluk çocuk yaşamak zorundalar.
04:23Dolayısıyla 4 kişilik bir aile için biçilen açlık sınırı emekli için de geçerli.
04:28Bu sebeple seyyenen yapılan zamlar ile ayakta durmaya çalışan emekliye 12.500 TL vermek onu başının çaresine bırakmaya zorlamaktır.
04:37Ekonomisi sanayi ve teknolojiye, üretime, tarıma, hayvancılığa ve enerji ihracına dayanmayan Türkiye için
04:44asgari ücret kavramı finansal işleyiş için kabusa dönmüştür.
04:48İnsan gücünün birinci iktisadi kaynak olduğu ülkemizde asgari ücretin yükselmesi demek bütün kalemlerde fiyat artışı demektir.
04:55Onun da hesabı gayet basit.
04:57Mesela 1000 çalışanı olan bir bisküvi çikolata fabrikası düşünün.
05:01Bir çalışan için asgari ücret zammı %50 olduğu takdirde kişi başı 8.500 TL artış olacaktır.
05:08En iyimser bakışla bütün çalışanların asgari ücretli olduğunu düşünürsek toplamda en az 8.500.000 TL'lik personel gider artışı olacaktır.
05:17Fabrika sahibi bu gider artışını tabii ki kendi kasasından karşılamayacak, ürettiği çikolataların ve bisküvilerin satışlarına yansıtacaktır.
05:24Bu ürünleri depolayan ve marketlere taşıyan lojistik firmalarının da aynı zamdan etkileneceği için onlar da nakli ücretlerinde zam yapacak ve marketlere öylece sevk edeceklerdir.
05:36100 çalışanı olan bir market ise sadece personel maaşlarına yansıyan minimum 850.000 TL'lik aylık gideri bu ürünlerin üzerine ekleyip son kullanıcı olan vatandaşa satacaktır.
05:48Vatandaş ise hayatta kalmak için almak zorunda olduğu ihtiyaçları bir önceki yıla göre zam üstüne zam eklenerek satın almaya çalışacaktır.
05:56Fakat kendi gelirindeki artış tüketim mallarındaki artışa yetişemediği için her sene bir önceki seneye göre daha az miktarda ürün almak zorunda kalacak ve böylece hayat kalitesi düştükçe düşecektir.
06:07Evet matematik yalan söylemez ama yöneticiler söyleyebilir. Zira başka çareleri de yok.
06:14Çünkü kapitalist sisteme entegre olmaya çalışırken asgari ücretin paradoksu karşısında acize düşerler.
06:21Bir ucunu çekerken diğer ucu kısa kalan lastik gibidir asgari ücret. Ne kadar çekiştirirsen çekiştir ne uzar ne kısalır.
06:28Ama günün birinde onun koskoca bir yalan olduğu ortaya çıkar ve lastik kopar.
06:33İşte o zaman kapitalizmin aparatları haline gelen sendikaların da foyesi ortaya çıkar.
06:38Geç olmadan uyaralım istedik.
