00:00Çok önemli bir noktadayız bugün dillerin ve dinlerin bir arada buluştuğu hoşgörü şehri Mardin'deyiz.
00:08Mardin'e 30 km uzaklıkta Dara Antik kentteyiz.
00:13Burası Güneydoğu Anadolu bölgesinin Efesi olarak bilinen bir kent ve binlerce yıldır günümüze kadar gelmiş tarihi bir kent ayakta kalmayı da başarmış.
00:25Peki Dara Antik kenti bu zamana kadar nasıl ayakta kalmayı başardı?
00:31Ne zaman kurulmuş?
00:32Tarihi bilgileri hemen yanımızda Kültür Turizm İl Müdür Yardımcısı Sayın Vural Güngör var.
00:38Gerekli bilgileri kendisinden alacağız.
00:39Hoşgeldiniz yayınımıza.
00:40Hoşbulduk merhabalar.
00:42Güneydoğu Anadolu bölgesinin en büyük antik kenti Dara Antik kentindeyiz.
00:47Burası 5. yüzyılda Roma İmparatorluğu tarafından.
00:50Roma İmparatorluğu'nun doğu sınırlarının Sasani Devleti'ne karşı korunması için kurulmuş bir garnizon kentidir.
00:57Dönemin iki büyük süper gücü Roma ve Sasani Devleti'nin sık sık savaş alanı olarak göze çarpmaktadır burası.
01:065. yüzyılda kurulduktan sonra 6. yüzyılda Mezopotamya Eyaleti'nin yönetim merkezi olarak da kullanılmıştır.
01:13Bölgenin en büyük nekropol alanlarına sahiptir.
01:16Agorasıyla, mozaikli alanlarıyla, sarnışlarıyla göze çarpmaktadır.
01:21Burası 5. yüzyıldan sonra gelişerek katmanlı halde birçok kültüre ev sahipliği yapmış bir alandır.
01:28Günümüzde de oldukça yoğun ziyaretçi almaktadır.
01:32Alanla ilgili Mardin Valiliğimiz ve Kültür Turizm Bakanlığımızın yoğun bir çalışması bulunmaktadır.
01:38Aynı zamanda da yürüyerek anlatalım.
01:39Hemen arkamızda da bir mezarlık var.
01:41Dikkatimizi çekiyor.
01:42Üst kısımda gördüğünüz alanlar kaya mezarları.
01:47İlk dönem yerleşimi için kullanılmış kaya mezarlarıdır.
01:51Tabii bölge uzun yıllar kullanıldığı için daha sonra katman halinde Hristiyanlık dönemine ait sanduka mezar tiplerini de görüyoruz.
02:00Şu an önümüzde bulunan bu mezarlar yine Hristiyan dönemine ait sanduka mezarları.
02:05Doğrudur.
02:07Nekropol alanının genellikle Hristiyanlık dönemi olsa dahi ilk kullanımı kaya mezarlarında Pagan dönemi inanışlarına da göre definler de görüyoruz.
02:18Sonrasında Hristiyanlık dönemi ve ardından anıtsal İslami dönem mezarlarına da rastlıyoruz.
02:25Aslında Mardin'in çok kültürlülüğünü burada mezar yapılarında da görmüş oluyoruz.
02:30Alan çok büyük bir alan.
02:32Güneydoğu Anadolu bölgesinde ve daha geniş alanda bu tarz büyük bir nekropol alanına karşılaşmıyoruz.
02:39Aynı zamanda taş ocaklarıyla da çok göze çarpıyor alanımız.
02:44Bütün alanla ilgili kapsamlı detaylı bilgiler mevcut.
02:50Ancak şunu söyleyebiliriz ki böyle bir nekropol alanı bu bölgede başka bir antik kente bulunmuyor.
02:55Misafirlerimiz de bu yüzden çok yoğun olarak ziyarete bulunuyorlar.
02:59Zaten şu anda da görebiliyoruz inanılmaz bir kalabalık var bu noktada.
03:03Hemen şu o oyulan kayaların içine girmek istiyorum ben.
03:06Oraya bir gidelim mi?
03:07Tabii ki şöyle ilerleyebiliriz.
03:10Ön tarafta kazı alanıyla çıkardığımız Hristiyanlık dönemi mezarlarının arka tarafında bulunan kayalara oyulmuş mezarlarının içine girelim.
03:17Tabii buralar 17. yüzyıldan sonra bir boşluk geçirdiği için 17. yüzyıldan sonra terk edildiğinden dolayı farklı kullanım alanlarıyla göze çarpıyor.
03:29Biz kazı çalışmalarımızla birlikte buraları temizledik ziyarete açtık.
03:34Karşıda gördüğünüz beyaz hizaya kadar toprakla dolu olan bu alanlar bu eski kaya mezarlarımız şu an temizlendi ve zeminin ne kadar aşağı indiğini görüyorsunuz.
03:4517. yüzyıldan sonra boş bırakıldığında şu gördüğünüz çizgili alana kadar mekan toprakla doluydu.
03:52Bakanlığımızın çalışmalarıyla buralar temizlendi, ziyarete açıldı ve yoğun bilgiyle karşılaşılmakta burada.
03:59Peki bu tarafa doğru da gidelim istiyorum.
04:01Şimdi burası neydi daha önce?
04:04Yani burada sarnıçlar var.
04:06Zamanında insanların, işte burada yaşayanların su ihtiyacını da gidermek için mi kullanılıyor?
04:11Tabii ki.
04:12Burası Roma İmparatorluğu'nun bir garnizon kenti.
04:15Doğu sınırlarını Sasan Devleti'ne karşı koruması için kurulmuş bir kent.
04:18Bir üst olarak da aynı.
04:20Bir üst, kesinlikle bir üst.
04:22Yaklaşık 25 bin Roma askerinin burada konuşlandığını biliyoruz.
04:2725 bin Roma askeri için büyük bir alan olduğu için bu su sıkıntısının yaşanmaması, askerlerin bir zorluk yaşamaması için oldukça fazla sarnıç vardır.
04:38Ve İstanbul'da yere batan sarnıcıdan sonra en büyük sarnıcı burada darada görebilirsiniz.
04:42Öyle mi?
04:42Evet, yatan askerlerin daha sonra dirilişiyle birlikte ruhlarının oradan yükseleceğine inanılıyor.
04:49Burada hayatını kaybeden Roma askerlerinin toplu olarak gömüldüğü bir alanı görüyorsunuz aşağı katta.
04:56Bu denli büyük bir toplu mezarlık alanı.
04:58Yani şu aşağıda gördüğümüz kemikler var orada.
05:01Topluca Roma askerlerinin kalıntılarının olduğu yerler.
05:06Kenar kısımlarda da görüyorsunuz yine kayalara uyulmuş şekilde mezarlar bulunuyor.
05:13Ve karşı çaprazda gördüğünüz alanda bacayı göreceksiniz.
05:16Orada da bu yeniden dirilişin, ruhların göğe yükselişini temsilen yapılmış bir...
05:21Evet, şimdi az önce bir bacadan bahsettiniz.
05:23Mesela şuraya baktığımda tavanlara bir siyahlık var.
05:26Onunla mı alakalı?
05:27Değil, bu aslında buranın kullanımıyla birlikte daha önce kullanılan kandillerden ve bu kandillerin çıkardığı iz tabakası.
05:36Bu iz tabakasıyla birlikte oluşmuş bir siyahlıktır.
05:39Eski haliyle mevcut halini koruyoruz.
05:41Roma askerlerinin daha sonra dirilişiyle birlikte buradan göğe yükselecekleri bir alan olarak tasarlanmış ve yapılmış.
05:49Böyle bir alanı farklı bir nekropayanda görmeli.
05:51Bunların inanışlarına göre burada yatan o Roma dönemine ait askerlerin bu yapmış oldukları alandan...
05:59Dinden dirilişle birlikte ruhlarının buradan göğe yükselmesiyle ilgili temsili bir alan olarak inşa edilmiş burası.
06:05Bu alan o yüzden inşa edilmiş.
06:07Bu gördüğünüz alan o yüzden inşa edildi, doğrudur.
06:10Yani yaklaşık...
06:121500 yıl önce, yaklaşık 1500 yıl önce insanların...
06:17Tabi burada bir geçiş dönemi de oluyor.
06:19Tek tanrı inancı, Hristiyanlık dönemine geçiliyor.
06:22Fakat eski alışkanlıklar, pagan dönemi inanışlar da var.
06:26Ona göre bir defin yöntemleri de var.
06:29Dediğimiz gibi burada Mardin'in çok kültürlü yapısının bir örneği, bir mozeyi var.
06:34Çok katmanlılık var burada.
06:35Kültürlerin iç içe geçmesi, defin yöntemlerinin, inanışlarının bir arada buluşmasının tipik bir örneğini Mardin'de, Daranti kentinde görebiliyoruz.
06:44Tabi ki yıllardır elbette burada kazı çalışmaları devam ediyor.
06:49Şimdi size sorduğumda, yüzde kaçlık bir kısmının kazı çalışması yapılmıştır?
06:56Daranti kenti çok büyük bir alana sahip.
06:59Dönemin, eyaletinin yönetim merkezi olarak kuruluyor.
07:03Ve iki büyük süper gücün güç gösterim merkezi olarak bulunuyor.
07:08Roma İmparatorluğu'nun burada yaklaşık 25 bin askerinin konuşlandığı bilinmekte.
07:12Bunun için şu anki gezdiğiniz alanlar, Daranti kentinin mevcut ziyarete açık alanları,
07:18Antik kentin yaklaşık yüzde 5 ila 10 arasını kapsıyor.
07:21Yani diğer kalan kısımları hala toprak altında.
07:24Şu an hala toprak altında.
07:26Valiliğimiz ve bakanlığımızın ortak projeleri, ortak çalışmaları ile birlikte,
07:31köyün geneline yansıyacak bütün çalışmaları yapmayı planlıyoruz.
07:34Aynı zamanda Kültür Turizm Bakanlığımızın geleceği miras projesi kapsamında Daranti kenti kazımız alındığı için
07:40farklı bir boyuta geçti ve yılın 12 ayı kentimizde kazı devam etmekte.
07:46Peki çok teşekkür ediyorum Sayın Uğral Güngör verdiğiniz.
07:49Teşekkür ederim.
07:50Çok önemli ve değerli bilgiler için beni en çok etkileyen de şu kısım oldu.
07:55Hakikaten onların inanışlarına göre Roma dönemindeki o askerlerin ruhlarının
08:01buradan yukarıya doğru inşa edilmesi için yapılmış bir alan.
08:06Dara Antik kenti dedik efendim Mardin'e 30 km uzaklıkta bir alan ve yüzyıllardır ayakta kalmayı başarabilmiş ve
08:16yerli ve yabancı birçok turisti ağırlayan bir alandan bahsettik ve Sayın Kültür Turizm İl Müdür Yardımcısı Uğral Güngör ile birlikte diyelim
08:25ve sözü Mardin Dara Antik kentten size bırakalım.
Yorumlar