00:0015 bine yakın uçak backlog dediğimiz sipariş listesinde, yani havayollarından, lesörlerden siparişleri almışlar ve bunların planlarını yapmışlar.
00:1115 bin, çok büyük bir rakam.
00:14Yani şu anda verdiğiniz siparişleri 2033-35'lerde teslim takvimi öneriyorlarsa öncesinde uçak yok.
00:22Öyle olunca biliyorsunuz biz o zamanlar 600 küsüre yakın bir uçağın eksik kaldığını gördük.
00:29Ve bunun için üreticilerle pazarlıklara başladık.
00:33Kim ne verebilir, hangi fiyatlar verebilir.
00:36Biz de tabii bizim geçmişten de direkt üreticilerle yapmış olduğumuz çalışmalar olduğu için fiyatların nerelere geldiğini görebiliyoruz.
00:44Bunun neticesinde hatırlarsanız 2023 yılının son aylarında biz Airbus'a 355 tane uçak siparişi verdik.
00:53Bu da rekor siparişlerden biriydi.
00:55Rekor siparişti.
00:55Değil mi? Çok büyük sipariş.
00:56Hatta o zamanlar, şimdi hani politikayla ilgilendiriyorlar ya, izleyicilerimizle bakabilirler.
01:03Fransa'yla aramız o zamanlar çok o kadar iyi değildi.
01:06Airbus'ta biliyorsunuz Fransa, Almanya, İngiltere ve İspanya'nın ortak olduğu bir şirket.
01:12Avrupa'lı üreticiler.
01:13Avrupa bir şirketi.
01:14Evet, o zamanlar yaptığımız yani şeylerle, sorduğumuzda, danıştığımızda dış işlerine, siz kendi işinize bakın, neyse Türk Havayolları için menfaatli olan şeye fazla takılmayın dendi.
01:31Bu şekilde 355 uçak siparişi verdik.
01:35Bunun 105'i geniş gövde, Hakan Bey, kalanı dar gövde ve 80 milyar dolar liste fiyatıyla öyle bir siparişti.
01:44350 Airbus A350 ve 321 siparişleriniz oldu.
01:48Aynı zamanda biz o zamanlar Boeing'le de görüşmelerimiz devam ediyordu.
01:55Şimdi Airbus uçakları, 320'ler, 321'ler, dar gövde uçakları, 240 yolcu alabilen kapasiteye sahip uçaklar.
02:05Boeing uçakları da Max'lar, 189, 190, biraz daha sıkıştırırsanız 200'lere çıkıyor.
02:10Yani ikisi kapasite olarak aynı tip uçaklar değil.
02:14Bazı hatlarda Max kullanmanız lazım, bazı hatlarda 321 kullanmanız lazım.
02:20Hattın özelliklerine göre taşıyan yolcu sayısı, mesafe, yük, kargo, bütün bunlar uçak tipinin planlanmasını etkileyen farklar.
02:28Çünkü her bir uçağın uçtuğu destinasyonda TripCost dediğimiz uçuş başına bir maliyeti var.
02:37Uçak büyüdükçe bu maliyet büyüyor.
02:38Bu çok da kritik bir konu bu.
02:41Uçak içindeki koltuk sayısı da artıyor, böldüğünüzde koltuk başına maliyet düşük.
02:47Ama yolcu yoksa ne oluyor? Tamamen zarar oluyor o uçuş.
02:51Yani şunu net bir şekilde söyleyebiliyor muyuz Ahmet Bey?
02:54Yani bu ülkelerin tercihleri, politik pozisyonları ve gelişmekte olan dünya dengeleri
02:59aslında temelde sizin uçak alım sipariş kararlarınızı doğrudan etki eden bir konu değil.
03:05Değil, doğrudan etki eden değil.
03:07Zaten şu anda dünyada biliyorsunuz uçak üreten Airbus var, Boeing var, Emrear işte bölgesel uçaklar.
03:14A-220 gene Kanada'nın uçağıydı şu anda Airbus üretiyor.
03:19Onun dışında da fazla bir üretici yok.
03:22İki ana büyük üretici var, Türk Hava Yolları'nın öteden beri uçak siparişi yaptığı üretici.
03:26Motorlarda da Rolls-Royce var, İngilizlerin biliyorsunuz geniş gövdelerde.
03:30Prat-Bitney var, dar gövdelerde Amerikan şirketi.
03:33CFM var, Safran, Fransızlarla Amerikalıların, G-Lin bir ortak şirketi.
03:38Yani çok o kadar politik olarak bizi etkileyecek fazla bir durum yok burada.
03:42Peki efendim Boeing siparişlerimizi lütfen bir anlatalım.
03:45Ona geleyim şimdi akamaya.
03:46Biz Boeing'le iki buçuk yıldır aslında bakıyorum.
03:50Mesela son Boeing'in CEO'su Stefani işte tebrik için bir mektup atmış.
03:55İki buçuk yıldır ekiplerimizin sürdürdüğü görüşmelerin nihayete erdirinden seviniyorum diyor.
04:02Şimdi biz aslında bir buçuk yıl önce Boeing'le fiyat konusunda anlaşmıştık.
04:09Şimdi Boeing'in geniş gövde uçakları, demin bahsediyordum ya 350'ler Airbus'lar, 330-340 kişilik uçaklar, 787'ler de 300 kişilik uçaklar.
04:20Burada da böyle bir farklılık var.
04:21Bire bir aynı ürün değil.
04:22Aynı değil yani onun için de bizim hepsini bir üreticiden almamız Türk Hava Yolları'nın menfaatine hiçbir zaman olmadı.
04:29Yoksa biz Airbus, Boeing dengesini gidiyoruz diye bir olay çok o kadar yok yani.
04:34Olması da lazım.
04:35Bazen bakıyorsunuz bir üreticide grevler oluyor, teslimler gecikiyor, diğer üretici başka bir sıkıntı oluşuyor mesela tedarik zincirinde.
04:44O nedenle iki üreticiyle gitmek her zaman Türk Hava Yolları'nın menfaatine olmuş aslında.
04:51Ve dediğim gibi bir buçuk yıl önce Boeing'le aslında teslim takvimleri, fiyat konularında anlaşmıştık.
04:59Açık kalan konu motor konuları Hakim Bey.
05:01Yani bu konu aslında bir buçuk yıl önce neredeyse finalize edilmiş gibi miydi?
05:06Gibiydi.
05:07Şimdi motorla ilgili mesela orada dar gövde motorları bir tane sadece CFM'den alıyorsunuz.
05:15Ama geniş gövde de Rostoy's var ve BOE'ciyi var.
05:20General Electric.
05:21General Electric var.
05:22Şimdi bizim Hakan Bey şöyle baktığımızda yolcu başına ortalama karımız 22-23 dolar.
05:28Şu anda.
05:29Şu anda.
05:29Yani 85 milyon yolcu taşıyoruz.
05:32İşte 22 milyar dolar gelirimiz geliyor.
05:36Masraflar çıktıktan sonra, ödemeler yapıldıktan sonra kalan rakam yolcu başına 21-22 dolar.
05:44Ayat ortalaması ise 7 dolar.
05:46Tabii ayat ortalamasına baktığımızda batan havayolları var, low cost'lar var, bütün hepsi karıştığında ortalama bu civarda gidiyor.
05:56Şimdi motor anlaşmalarında Hakan Bey şöyle motorlar alıyorsunuz.
06:01Motoru aldığınızda iki anlaşma yapılıyor burada.
06:05Uçağın kanadına takılan motorun fiyatı var.
06:09Bunun bir pazarlığı yapılıyor.
06:10Ne kadar indirim yapacaksın liste fiyatı.
06:12Ve çok çetin pazarlıklar yıllarca sürüyor.
06:15Tabii elinizde şeyler olması lazım, kaldıraçlar olması lazım.
06:19Karşı tarafı pazarlığa zorlamak için.
06:22Tek satıcıysa çok fazla şeyiniz kalmıyor.
06:24O zaman uçak tipiyle onu zorluyorsunuz.
06:27Ne diyorsunuz mesela CFM kıpırdamıyor.
06:30Diyorsunuz ki bak Airbus alırım orada alternatifim var Pratmit ne?
06:34Onun için yani uçak tipiyle de zorluyorsunuz bazen motor üreticisi.
06:38Şimdi bir kanada takılacak motorun pazarlığı yapılıyor.
06:46İki bu motor nasıl bakımı yapılacak?
06:49Yani bir aldığınız motor 5 yılda bir bakıma gider.
06:53Her bir bakım dar gövde uçaklarda 7-8 milyon dolara bağlı olur.
06:57Bir motorun bakımı.
06:595 yılda bir bu bakımı yapılıyor.
07:0030 yılda demek ki 6 kere bakım yapılıyor.
07:03Bir bakım anlaşması, bir bakım projeksiyonu yapmak lazım.
07:05Yoksa motor arızalandığında bu motorumuz arızalandı.
07:11Bakalım kim yapacak piyasadan teklif alıp üreticilere bakım şirketlerine gittiğinizde çok geç oluyor.
07:17O nedenle öncesinden konacak motor 15 yıl boyunca kim bakacak, kaça bakacak?
07:22Türk Hava Yolları bunu kendi mi yapacak?
07:24Kendi yapacaksa tesis kuruyor.
07:26Mesela biz Rostoy's'ta Rostoy's motorlarının bakımı için bir tesis kuruyoruz.
07:31300 milyon dolar yatırım yapıyoruz.
07:32Önce bir süre önce anlaşması imzalandı.
07:34Evet, 350 motorlarının bakım tesis.
07:38Türkiye'de olacak bu bakım tesis, onu hemen hatırlatıyorum.
07:41Şimdi bir başka modelde Hakan Bey, motoru alıyorsunuz, üreticiye diyorsunuz ki,
07:47her uçuş saati başına ben sana para ödeyeyim, bakımlarını sen yap.
07:51Ne olursa, yani kuş mu girdi, kuş girmeleri sigorta kapsamındadır.
07:58Onun dışındaki işte 5 yılda bir gelen bakımlar, bunlar bir de o bakımlarda tabii içeride nereye kadar hasar gördüğünü o zaman tespit ediliyor.
08:076 milyon, 10 milyona çıkabiliyor motor bakımında mesela.
08:11Şimdi dar gövde motorlarının tanesi 30 milyon dolar Hakan Bey.
08:14geniş gövde uçaklarının motorları, A350 milyon dolardan bahsediyoruz.
08:19Bir motor, iki motor 100 milyon dolar.
08:21İki motor neredeyse bir dar gövde uçak şeyi kadar.
08:24Yani bir geniş gövde uçağının liste fiyatı 450 milyon dolar.
08:29Geniş gövde, dar gövde uçak 200 milyon dolarlara çıkıyor.
08:32Konuştuğumuz rakamlar bu seviyelerde.
08:34Şimdi orada diyorsunuz ki her uçtuğu saat başına ben sana para ödeyeyim.
08:39Bir şey olduğunda sen bakımını yap.
08:41Tamam diyor.
08:41O da ne yapıyor?
08:4330-15 yıl boyunca kaç kere bu bakıma girer, bakımlarda ne para harcarım bunları çıkarıyor ve sizden her uçuş başına parayı alıyor.
08:52Şimdi burada çok enteresan bir rakam söyleyeceğim Hakan Bey.
08:55Şimdi bir motorda bizim 15 dolar saat başına indirim yaptığımızda bunun bize karı 1 dolar oluyor.
09:10Düşünün 21 doların 1 doları buradan geliyor.
09:13Yani 15 dolar pazarlıkta indirirsek 1 dolar geliyor.
09:17Anlatabiliyor muyum?
09:18O zaman 150 dolar indirin, 10 dolar gelsin ama tabii karşıdaki de o topladığı paralarla motoru yapması lazım.
09:27O nedenle birçok parametrenin farklı...
09:28Çok hassas dengeler olan, kar marjlarının oldukça daraldığı, rekabetin çok arttığı, uçak seçiminde, motor seçiminde kararların çok doğru verilmesine ihtiyaç olmuyor.
09:41Planlamaların yani büyük bir strateji yatıyor bunun altında.
09:44Hadi gidelim uçak alalım da şöyle olsun gibi çok basitse indirgerek bakmamak gereken çok hassas bir şey.
09:50Yani Ahmet Bey'in bu örnekleri böyle detaylı anlatmasının sebebi o.
09:54Biraz daha rahat anlaşılsın diye.
09:56Nihayetinde Boeing'e geldiğimizde Ahmet Bey oradaki bir kere sayıyı da bir hatırlatalım.
10:01Yani şu kadar uçak alalım.
10:02225 uçak alıyoruz.
10:05Bunun 75'in imzasını attık.
10:08Çünkü buradaki motor anlaşmalarımız hemen hemen bitti.
10:11787 mi Rolls-Royce mi onu bitirdiğimiz için onu imzaladık.
10:18Bunun 50'si kesin opsiyon, kesin yani 50 taneyi alacağız.
10:2225 tanesi opsiyon birkaç yıl içerisinde karar vereceğiz.
10:26Öyle bir şeyimiz var.
10:27Duruma göre değerlendireceğiz.
10:28Duruma göre değerlendireceğiz.
10:29Bunun yanında 150 tane de dar gövde alacağız.
10:34Şimdi Hakan Bey bir…
10:35Dar gövdeler Boeing'e 37, 737 Max Sipin'de, geniş gövdeler Boeing 787 Dreamliner'ları kastediyor.
10:43Evet, Dreamliner.
10:44Boeing'in geniş gövdeleri.
10:45777 X siparişi vermediniz.
10:48Vermedik Hakan Bey.
10:49Çünkü bu uçak…
10:50Şimdi şöyle, Türk Hava Yolları'nın Hakan Bey, başarı hikayesi birçok Amerika'daki üniversitelerde ders konusu oluyor, test konusu oluyor.
10:59Son yapılan mesela bir tane bir çalışma var, internette dolaşıyor mesela.
11:03Türk Hava Yolları niye A380 almadı diye.
11:06O meşhur bir case study.
11:08Evet, şey yapıyorlar.
11:10Şimdi Türk Hava Yolları'nın, yani bir havayolunun başarısındaki en önemli faktörlerden bir tanesi, kurmuş olduğunuz filo.
11:17O bakımdan biz şu ana kadar kendini ispat etmemiş uçakları almadık.
11:26Şimdi 777 daha teslim edilmedi.
11:28Hala test uçuşları devam ediyor.
11:30Bir de…
11:31X, X diye.
11:31X, biraz da büyük bir uçak bu.
11:33Bizim 350'lerden daha büyük bir uçak.
11:36Bu kadar büyük kapasiteli bir uçağa ne kadar ihtiyacımız olur?
11:40Onun çalışmaları hala devam ediyor.
11:42Biz daha çok biliyorsunuz frekans ağırlığına, frekans fazlalığına ağırlık veren bir havayoluyuz.
11:50Evet.
11:50Şöyle bir istatistimiz var.
11:53İstanbul Havalimanı'na getirdiğimiz bir yolcumuzu dünyanın neresine giderse gitsin,
11:58iki buçuk saat içerisinde gideceği diğer uçağına bağlıyoruz.
İlk yorumu siz yapın