00:00Sevgili basın emekçisi arkadaşlar, hepiniz hoş geldiniz.
00:03Bugün DEM Parti Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu adına sizlere umut hakkıyla ilgili açıklamamızı paylaşmak istiyorum.
00:12Biliyorsunuz bu yıl 15-17 Eylül 2025 tarihleri arasında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi
00:21Türkiye ile ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanıp uygulanmadığını denetim görevini yerine getirdi.
00:28Ve 17 Eylül'de Türkiye ile ilgili birden çok karar aldı.
00:33Bu kararlardan en önemlisi umut hakkıyla ilgili almış olduğu bir karardır.
00:40Ben öncelikle size umut hakkının ne olduğunu kısaca ifade etmeye çalışacağım.
00:46Umut hakkı ömür boyu hapis cezası alan mahpusların belirli bir süre sonra cezalarının gözden geçirilmesi ve yeniden serbest kalma şansı verilmesi hakkıdır.
00:56Yani Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ölünceye kadar infazı, yaşamı sona erinceye kadar infazı kabul etmemektedir.
01:06Bu durumu sözleşmenin üçüncü maddesine işkence, kötü muamele ve onur kırıcı davranış yasağına aykırı olarak görmektedir.
01:14Ve verdiği kararlarla da Avrupa Konseyi'ne üye ülkelerde ömür boyu hapis cezasını kabul etmemektedir.
01:22Bunu da biz umut hakkı olarak tanımlıyoruz.
01:26Tam da AHİM'in bu kararları çerçevesinde Türkiye ile ilgili ilk karar 18 Mart 2014 tarihinde, yani bundan tam 11 sene önce alındı.
01:37Abdullah Öcalan 2 Türkiye davasında bir karar verildi ve Abdullah Öcalan'la ilgili olarak, Sayın Öcalan'la ilgili olarak ölünceye kadar infazın kabul edilemeyeceğini belirtip,
01:53Winter İngiltere kararında ifade ettiği 25 yıllık hapislik sürecinden sonra şartla salıvermeyle ilgili bir mekanizmanın kurulması gerektiğine dair karar verdi.
02:04Şimdi bu kararın uygulanmasıyla ilgili olarak Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi ilk olarak 2015 yılında Türkiye'den bilgi istedi.
02:14Fakat daha sonra Bakanlar Komitesi bunu gündemine almadı.
02:18Uzunca bir süre bu konu Bakanlar Komitesi'nin gündemine girmedi.
02:24Hem Sayın Öcalan'ın avukatlarının başvuruları, hem Türkiye'deki insan hakları örgütlerinin başvuruları sonucunda,
02:292021 yılında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi bu konuda verilmiş olan kararları toplayıp,
02:38kurban ve diğerleri ismiyle dört dava grubunu topladı ve Türkiye ile ilgili yeniden inceleme kararı aldı.
02:47Türkiye'den bilgi talep etti.
02:49Özel ve genel önlemlerin neler olduğunu istedi.
02:52Türkiye bu konuda herhangi bir adım atmayacağını ifade etti ve 2021 yılında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi,
03:01Türkiye'ye umut hakkının gereğinin yerine getirilmesi noktasında tavsiyelerde bulundu.
03:07Türkiye bu tavsiyeleri maalesef yerine getirmedi.
03:12Ta ki 2024 yılına kadar yeniden bir inceleme yapılmadı.
03:162024 yılında yeniden sivil toplum örgütlerinin yoğun başvurusu sonucunda tekrar konu Bakanlar Komitesi'nin gündemine geldi
03:24ve Bakanlar Komitesi yeniden Türkiye'ye tedbirler alması gerektiğini ifade etti ve özellikle de bu konuda adım atması gerektiğinin zorunluluk olduğunu bildirdi.
03:37Hatta Mart 2025 tarihinde bir ara karar alacağını da ifade etti ve yeniden bir yıl sonra değerlendireceğini belirtti.
03:45Bu yıl Türkiye'deki sivil toplum örgütleri, yine Sayın Öcalan'ın avukatları ve uluslararası insan hakları örgütleri Bakanlar Komitesi'ne bildirimlerde bulundular.
03:57Ve Bakanlar Komitesi 15-17 Eylül 2025 tarihleri arasında dosya üzerinden inceleme yaptı ve Türkiye ile ilgili kararını 18 Eylül 2025 günü web sayfasına koyduğu kararla açıkladı.
04:11Bakanlar Komitesi'nin açıkladığı kararı sizinle kısaca paylaşmak istiyorum.
04:18Öncelikle Türkiye'nin ahim kararının gereğini yerine getirmediği ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 25 yılı dolduran mahpusla ilgili bir değerlendirme mekanizması kurulması yönünde bir yasal düzenleme yapmadığı için derin üzüntü duyduğunu ifade etti.
04:35Tabii biz bu kavramı hukukçular olarak eleştiriyoruz.
04:39Derin üzüntü duyabilirsiniz ama sizin elinizde mekanizmalar var, araçlar var.
04:44Üzüntü duymak yerine sözleşmenin 46. maddesinin 4. fıkrasını işletebilirsiniz.
04:49Yani ihlal prosedürünü işletip dava dosyasını yeniden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne intikal ettirip oradan kararın uygulanmadığına dair bir karar çıkartabilirlerdi.
05:02Ki biliyorsunuz Osman Kavala dosyasında böyle yapılmıştı.
05:05Yine Bakanlar Komitesi kararında doğrudan doğruya Adalet Bakanlığı'na çağrı yapıyor ve diyor ki insan hakları eylem planı çerçevesinde infaz hukukunda düzenleme yaparken umut hakkını mutlaka düzenleyin diyor.
05:20Bu bir Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi bağlamında bir yükümlülüktür.
05:25Bu hatırlatmayı yapıyor.
05:26Bakanlar Komitesi ilk defa Türkiye'deki barış ve demokratik toplum sürecine atıf yaparak ki kullandığı terminolojiyi biz beğenmiyoruz.
05:37Uluslararası hukukta Birleşmiş Milletler uzmanlarının kullandığı terminolojiyi kullanması gerekir.
05:43Bu bir çatışma çözüm sürecidir.
05:46Türkiye'deki siyasi iktidar çeşitli isimler adlandırabilir ama biz bu sürece barış ve demokratik toplum süreci ismini veriyoruz.
05:53Bu süreci hatırlatarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kurulan Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'ndan da yararlanılması gerektiğini açık bir şekilde ifade ediyor.
06:05Komisyona bir atıf yapıyor Bakanlar Komitesi ve daha da önemlisi Bakanlar Komitesi bu konuda milletvekillerinin verdiği yasa tekliflerinin kanunlaşmasını talep ediyor Türkiye'de.
06:18Biliyorsunuz Den Parti Grup Başkan Vekilleri ve Den Parti Milletvekilleri geçen yıl 24 Eylül 2024'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne umut hakkının gereğini yerine getirilmesinin noktasında kanun teklifleri vermişlerdi.
06:34Bazı yasa maddelerinin kaldırılmasını talep etmişlerdi.
06:38O maddeler kaldırılırsa umut hakkının gerçekleşmesi önündeki engeller kalkacaktı.
06:41Kalkacaktı. Bunu atıf yapıyor.
06:44Yine Bakanlar Komitesi özellikle diğer önlemlerin alınmasını istiyor.
06:49Yani aslında Bakanlar Komitesi diyor ki tecrite başvurma yasal haklarını kullandır demek istiyor.
06:55Çünkü biliyorsunuz Sayın Öcalan'ın yasal haklarının kullandırılması konusunda halen sorunlar devam ediyor.
07:01Yani 6 yıl sonra avukat görüşünün yapılıyor olmasına kimi çevreler seviniyor ama şu soruyu sormak lazım.
07:096 yıldır avukat görüşü niçin yaptırılmıyor?
07:13İnfaz kanununda açık hüküm var.
07:15Biz bunu Sayın Adalet Bakanlığı'na ve bakanlık yetkililerine, AK Parti grubuna, MHP grubuna sürekli ifade ettik.
07:23İnfaz kanunundaki haklar tüm mahpuslar için genel haklardır.
07:27Herkes için kullanılmalıdır.
07:29Dolayısıyla buna yeniden atıf yapıyor.
07:32Avrupa Konseyi'ndeki benzer iyi ülke örneklerinden yararlanılması gerektiğini ifade ediyor.
07:38Ve bir sonraki incelemeyi de Haziran 2026'da yapacağını Türkiye'ye Haziran 2026'ya kadar süre veriyor.
07:47Şimdi bizim Den Parti Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu olarak Bakanlar Komitesi'nden beklentimiz şu.
07:54Umarız bu süreçte, yani bu önümüzdeki birkaç aylık dönemde umut hakkını gerçekten hayata geçiririz hep birlikte.
08:03Fakat eğer bu hak hayata geçirilmezse Bakanlar Komitesi'nin yapması gereken prosedür bellidir.
08:09Sözleşmenin 46. maddesinin 4. paragrafını işletmektir.
08:13Yani ihlal prosedürünün başlatılabilmesi için dosyayı yeniden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne göndermektir.
08:19Bu hukuki bir prosedürdür.
08:21Bunun yerine getirilmesi gerekir.
08:23Bizim Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden beklentimiz var.
08:26Bakın, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kurulan komisyonun öncelikle Sayın Öcalan'la bir an önce görüşmesi gerekir.
08:34Bunun yöntemini elbette ki Sayın Meclis Başkanı kararlaştıracaktır.
08:38Komisyonun kendisi kararlaştıracaktır.
08:40Ama bir heyetin mutlaka Sayın Öcalan'la İmralı Adası'nda görüşmesi ya da güvenlik önlemlerinin alınarak Sayın Öcalan'ın meclise getirilip mecliste komisyonla buluşturulmasının sağlanması gerekir.
08:54Bu süreci başlatan kişi Sayın Öcalan'dır.
08:56O halde meclis komisyonunun Sayın Öcalan'ın görüşlerine başvurması şarttır.
09:00Demokratik entegrasyon yasaları konusunda, geçiş dönemi yasaları konusunda, barışın hukukunun oluşturulması anlamında barış yasaları konusunda Sayın Öcalan'ın görüşlerini almak durumundadır meclis komisyonu.
09:14Öyle yayına herkesin görüşlerini aldınız.
09:17Bu süreci başlatan baş aktörün, başlatan ana muhatabın, bu sürecin baş müzakerecisinin görüşlerini de almak durumundasınız.
09:27Yine mecliste grubu bulunan partilere, milletvekillerine bizim çağrımız var.
09:34Den Parti olarak biz bu konudaki yasal hazırlıklarımızı yaptık.
09:39Hangi kanunlarda ne gibi değişiklikler yapılması gerektiğini ifade ettik.
09:45Bununla ilgili kanun tekliflerinin hayata geçirilmesi gerekiyor.
09:49Bunu daha fazla geciktirilmemesi gerekiyor.
09:52Ve elbette ki bizim grup başkan vekillerimizin ve milletvekillerimizin verdiği kanun tekliflerinde yasalaşmasını özellikle talep ediyoruz.
10:02Siyasal iktidardan da beklentimiz şu.
10:05İnsan Hakları Eylem Planı'nın çerçevesinde infaz hukukunda zaten bir düzenleme yapılması şarttır.
10:11Türkiye'nin infaz kanunu eşitsizliklerle doludur, ayrımcılıklarla doludur.
10:16Bu kapsamda Umut Hakkı rahatlıkla düzenlenebilir.
10:19Özellikle Cumhur İttifakı'na kendi verdikleri sözü hatırlatıyoruz.
10:25Bakın bir kuşun uçabilmesi için çift kanadının olması gerekir.
10:30Tek kanatla kuş uçar mı?
10:32Sayın Bahçeli'ye atfen söylüyorum.
10:35Bu kuşun bir an önce çift kanatlı olması için de Sayın Öcalan'ın özgürlüğünün sağlanması gerekir.
10:42Bu metaforu Sayın Bahçeli sık sık kullanıyor.
10:46Biz de hatırlatıyoruz.
10:48O halde bir siyasi ittifak kamuoyu önünde bir söz vermişse bu sözün gereğini yerine getirmek durumundadır.
10:56Barış ve demokratik toplum süreci hepimizi ilgilendiriyor.
11:00Sadece Türkiye'yi de değil, bütün Orta Doğu'yu ilgilendiren bir süreçtir.
11:04Milyonlarca insanın, yüz milyonlarca insanın geleceğini ilgilendiren bir konuda gerçekten çok daha ciddi yaklaşmak gerektiğini vurgulamak istiyorum.
11:13Ve elbette ki Sayın Öcalan'ın öncelikle infaz hukukundan kaynaklanan rutin haklarının yerine getirilmesi gerekiyor.
11:22Sayın Öcalan'ın Türkiye demokratik kamuoyuyla buluşmasının önündeki engellerin kaldırılması gerekiyor.
11:28Avukatlarıyla, ailesiyle, heyetlerle görüşmesinin sağlanması ve bunların rutin hale getirilmesini de özellikle vurguluyoruz.
11:36Ama bitirirken gerçekten bu çatışma çözüm sürecini başarmak istiyoruz.
11:45Sayın Öcalan bu konuda çok kararlı.
11:47Bizler de çok kararlıyız.
11:49Bu ülkeye barışı getireceğiz.
11:51Barışı getirebilmemizin yolu da Sayın Öcalan'ın mutlaka sağlık, güvenlik ve özgürlük koşullarının geçmesinden gerekiyor.
11:59Siyasi iktidar bakımından uluslararası hukukun gereği olarak bir meşruiyet var zaten.
12:06Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi karar vermiş.
12:10Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi size tavsiyede bulunuyor.
12:14Yani şu anda kamuoyu önünde herhangi bir yetkilinin çıkıp ya biz bu umut hakkını yapamayız diyebilecek tek bir argümanı yok.
12:23Mahkeme kararı var.
12:25Siyasi organ kararı var.
12:26Biz bir an önce umut hakkının gerçekleşmesi noktasında siyasi iktidarın, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bu konuda sorumlu olan herkesin adım atması gerektiğini ifade etmek istiyoruz.
12:39Açıklamamızın ekinde Bakanlar Komitesi kararının İngilizce ve Türkçe metni var sevgili arkadaşlar.
12:45Açıklamamız bu kadardır.
12:47Sorusu olan varsa cevaplayabilirim.
12:47Evet teşekkür ediyoruz arkadaşlar.
