- 7 ay önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Ben doçent doktor Mustafa Ülker, Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nöroloji bölümünde çalışıyorum.
00:09Yaklaşık 15 yıldır bu hastanedeyim.
00:12Hemen hemen 10 senedir de ağırlıklı olarak Alzheimer hastaları ve demans hastaları,
00:16yani Alzheimer demans hastalığının bir çeşidi en sık gördüğümüz formu, o hastaları değerlendiriyorum.
00:21Ağırlıklı uzmanlaşma alanım bu.
00:23Dünya Alzheimer günü vesilesiyle bu bilgilendirme görüşmesinde kısaca Alzheimer hastalığından bahsedeyim ben size.
00:36Alzheimer hastalığı 75 yaş üzeri popülasyonda görülen, halk arasında bunama adını verdiğimiz zihinsel yeteneklerin,
00:43zihinsel melekelerin ilerleyici özelliği bu, ilerleyici zaman içerisinde giderek artan şekilde ilerleyici kaybıyla karakterize bir tablo.
00:54Günümüzde Alzheimer hastalığı sık karşılaştığımız, 75 yaş üzeri popülasyonda özellikle sık karşılaştığımız bir durum.
01:01Bu hastalığın ana belirtisi unutkanlık olarak bildiğimiz ama kişinin bu unutkanlıklarının farkında olmadığı en önemli özelliklerinden bir tanesi de bu.
01:11Yani kişinin kendisinin değil de yakınları tarafından getirildiği ve kendisindeki kayıpların farkında olmadığı bir durumla ortaya çıkıyor.
01:20Unutkanlıkların ana özelliği yakın bellek unutkanlıkları dediğimiz, gün içerisinde kısa süre önce olmuş şeylerin unutulması şeklinde gerçekleşiyor.
01:28Uzak hafıza dediğimiz kişinin geçmişinde yaşadığı şeyler, geçmiş hayat öyküsündeki hikayeleri, hastalığın daha sonraki ilerleyen evrelerin daha önce unutulmaya başlanıyor.
01:39Bazen de hiç unutulmuyor.
01:41Kişi günlük yaşantısındaki, yani aktüel dediğimiz günlük yaşantısındaki yakın zamanda olmuş şeyleri aklında tutamadığı ve bunları zaman sırasına koyamadığı için çoğunlukla geçmişte yaşamaya başlıyor.
01:52Ve hep geçmişten bahsediyor. Çünkü yeni şeyleri aklında tutamıyor. O gün içerisinde yaptığı şeyler, yediği yemek, kendisini ziyarete gelmiş olan insanları falan unutuyor.
02:02Kişisel bilgiler dediğimiz kişinin kendisiyle ilgili bilgiler hastalığın ilk evresinde unutulmuyor.
02:06Hastalığın çoğunluğu böyle başlıyor ama bunun farklı başlangıç şekilleri de olabiliyor.
02:12Ama onları daha çok genç grup dediğimiz, 60 yaşından önce başlayan Alzheimer hastalarında görüyoruz.
02:18Onlardaki başlangıç şekli unutkanlıktan ziyade basit becerilerin kaybı şeklinde de olabiliyor.
02:25Bunlar örnek vermek gerekirse basit çatal bıçak kullanma, diğinme, ayakkabı bağlama, vücudunu uygun şekilde konumlandırmakta zorluklar.
02:36Bunların işte klinik gösterdileri kişinin mesela nereye oturacağını bilememesi, elini ayağını nereye koyacağını bilememesi gibi tablolar şeklinde başlıyor.
02:46Unutkanlık daha diri planda oluyor. Bazılarında da lisan fonksiyonları bozukluğuyla başlayabiliyor.
02:51Hasta ana dedindeki konuşma ve anlama fonksiyonlarını yavaş yavaş kaybediyor ve birçok kelimenin, birçok cümlenin anlamını çözemiyor.
02:59Biz buna afazi diyoruz. Bazı formları da ama özellikle genç yaştaki Alzheimer hastalarında bu şekilde başlayabiliyor.
03:05Hastalığın belirtileri bunlar. Dediğim gibi özelliği ilerleyici olması.
03:10Yani demans dediğimiz tablo halk arasında bunamanın latince karşılığı aslında.
03:15Alzheimer hastalığı da başta da söylediğim gibi bu bunama çeşitlerinin yani demans çeşitlerinin en sık gördüğümüz formu.
03:21Dolayısıyla demans tanım itibariyle ilerleyici bir şey olduğu için bu unutkanlık şikayetinin başlayıp ilerlemesi lazım.
03:28Eğer ilerlemiyorsa yani unutkanlıklar varsa hastada ama hasta 5 sene sonra da aşağı yukarı aynı şeyse, aynı seviyede bir unutkanlığa sahipse çok çok büyük ihtimalle Alzheimer değildir.
03:37İlerlememesi tanım itibariyle mümkün değil. Mutlaka ilerliyor. Tedavi de etseniz ilerliyor.
03:43Hastalığın onun dışında bu şekilde başvuran hastalarda genelde erken ve orta evre hastalarında kullanılabilecek ilaçlarımız var.
03:51Bu ilaçlar aşağı yukarı 20-25 sene önce kadar çıktı ve o zamandan bu yana da aslında tedavide gözle görülür, düzelme sağlayan çok yeni bir gelişme olmuş değil.
04:02O ilaçları halen kullanmaktayız.
04:04Hastalığın erken evrelerinde başlandığında hastaya epey bir zaman kazandırıyor aslında.
04:09Yani tedavi zamanında, erken zamanda tedavi başlanmış hastayla başlanmamış hasta arasında baya bir fark oluyor.
04:17Hemen hemen hastalık süresini iki katına çıkarıyor tedavi.
04:20Yani hiç tedavi görmezseniz 5-6 sene içerisinde tamamen bağımlı bir kişi haline gelecekken,
04:27eğer ilaç tedavisinin zamanında başlamış ve düzenli kullanıyorsunuz, bu 5-6 senelik süre aşağı yukarı 10-12 seneye çıkıyor.
04:33Hastalığın önleyici adımları olarak bize polikliniğe çok gelir.
04:37Ailesinde olan Alzheimer hastaları böyle endişeyle annemde babamda da vardı, ben de olmak istemiyorum ne yapabilirim.
04:43Önleyici tedavinin önce tanımını yapmak lazım.
04:45Gerçek anlamda hastalığı önlemek için bir tedavi yok.
04:47Henüz gelişmiş değil.
04:48Yeni tedavi seçenekleri var tabii.
04:50Türkiye'de de bunlar giriş yaptık, çalışmalar başladı.
04:53Alzheimer hastalığında beyinde biriken, amiloid adını verdiğimiz bir molekül,
04:57bütün bu patolojiye, başka şeyler de var ama ana şey bu.
05:00Hastalık beyindeki işlevsel kaybı oluşuyor.
05:03Bu molekülün birikmesini engellemeye yönelik bir takım gelişmiş tedaviler var.
05:07Ama bunlar henüz 5 senedir falan uygulanıyor.
05:09Amerika'da ve çeşitli ülkelerde başladı.
05:11Türkiye'de de başladı ama buna ilişkin sonuçların, yani gerçekten hastalığın didişatını ne kadar etkilediğine ilişkin sonuçların netleşmesi için biraz zamana ihtiyaç var.
05:20Çünkü bunlar bir sene, iki sene içerisinde sonucu alamazsınız.
05:24Hastalık başladıktan sonra bir 5 sene sonra hiç bu tedavi almamış insanlarla karşılaştırma yapılarak karar verilecek.
05:30Onun dışında net olarak önleyici anlamda çok net bir şey yok.
05:33Önlemek demek eğer zihinsel faaliyetleri diri tutmaya çalışmak demekse belki bu olabilir.
05:38Yani sosyal yaşamını devam ettirmek, kitap okuyorsa kitap okum alışkanlıklarını devam ettirmek, iletişimde kalmaya devam etmek.
05:47Bunun dışında zihni diri, yani gündel, üncel, aktüel şeyleri takip etmeye devam etmek.
05:51Yani hayatın içinde olmak, önleyici ya hastalığın semptomlarının ortaya çıkışını dirittirici tek şey bu olabilir.
05:57Onun dışında hastalık genetik olarak kodlanan bir hastalık olduğu için ama ırsıya anlamda söylemiyorum bunu.
06:04Yani genlerdeki bir takım şeylerle ortaya çıkan bir durum olduğu için gerçek anlamda eğer bu tarz bir hastalık sizde gelişecekse bunu biyolojik açıdan engellemeniz mümkün değil.
06:12Yani koruyucu bir takım maddeler söyleniyor falan ama bunların net kanıtlanmış bir şeyleri yok.
06:16Vitaminler, destekleyici ürünler ya da başka şeyler çeşitli şeylerde öneriliyor ama net olarak ortaya konmuş bir faydası açıkçası yok.
06:25Şimdi bu hastaların eve yani hastaneye işte randevu alıp gelmelerinde problem olabiliyor.
06:31Yaşlı hastalara evden çıkmak istemiyorlar.
06:32Genelde direnç gösteriyorlar.
06:33Kendilerindeki unutkanlığın ve hastalığın farkında da olmadıkları için genelde neden geldiklerini de bilmedikleri için direnç gösteriyorlar.
06:40Çoğu yaşlı yürüyemiyor bazılarında işte trans başka problemler sebebiyle arabaya binme sorunları falan var.
06:44Biz bu hastalar için aynı zamanda hastanemizde uzaktan değerlendirme yöntemiyle yani online hastalara bağlanarak randevu alan hastalara bağlanarak onları uzaktan değerlendirme yöntemiyle de değerlendiriyoruz.
06:57Bu hastalarda önemli olan şey zihinsel muayene.
06:59Yani bizim bilişsel muayene dediğimiz şey olduğu için hastaya fiziksel olarak dokunmak şart değil.
07:05Çoğunlukla nörolojik muayene o aşamada sadece hastanın kognitif bilişsel fonksiyonlarını değerlendirmekle sınırlı kalıyor.
07:10Bunu da online yöntemle yapabiliyoruz. Hastayla konuşabiliyoruz. Bu yaz başladık bu online değerlendirme şeyine.
07:19Dolayısıyla hastanın buraya fiziksel olarak gelmesine gerek kalmadan hastayla konuşarak tabii konuşabilecek durumda hastalara veya en azından ne yaptığının farkında olabilecek durumda hastalar için geçerli bu.
07:29Onlarla konuşarak hastaların durumunu, evresini ve tedavisini düzenleyebiliyoruz.
07:34Uzman doktor Burak Hamil Erenköy Ruhvesi'nin Hastalıkları Hastanesi'nde psikiyatri uzmanı olarak çalışıyor.
07:38Alzheimer aslında nörolojik bir hastalık olarak bilinmekle birlikte psikiyatrik belirtileri sıklıkla gördüğümüz bir durum.
07:44Tabii ki bu hastalarda bilişsel fonksiyonlarda bir takım yeti eğitimleri meydana geliyor.
07:48Buna paralel olarak da aslında depresyon, ansiyete tablolarını sıklıkla görebiliyoruz.
07:52Kaygı, endişe, huzursuzluk hali yine sıklıkla görebildiğimiz tablolar arasında.
07:56Beraberinde bizim ajitasyon dediğimiz iç sıkıntısı, huzursuzluk hali ve beraberinde görülebilecek öfke kontrol problemleri, sinirlilik, tahammülsüzlük gibi durumlar da yine kliniğe başvurularda karşımıza çıkan durumlar arasında olabiliyor.
08:09Bazen de kişilik ve davranış değişiklikleri karşımıza çıkabiliyor ve buna bağlı olarak da bir takım başka psikiyatrik problemler ortaya çıkabiliyor.
08:18Zaman zaman bu kişilerde varsanılar, görsel ve eşitsel varsanılar ya da bir takım paranoid tutumlar, şüphecilik, kuşkuculuk gibi durumları da psikiyatrik belirtileri arasında görebiliyoruz.
08:29Bir diğer önemli nokta da bu hastalarda uyku ve iştah değişiklikleri olabiliyor.
08:33Özellikle uyku düzeninde sirke diyanetin düzensizlikleri görülebiliyor.
08:36Bu zaman zaman öncül belirti olarak görebildiğimiz gibi zaman zaman hastalık süreci içerisinde de karşımıza çıkan durumlar arasında.
08:43Bu hastalığın yönetimiyle ilgili bir süreci beraberinde getiriyor.
08:46Çünkü bu hastalar daha stabil bir yaşam alanından, ortamdan olumlu etkilenen hastalar.
08:50O yüzden hastalığın tanısının koyulmasıyla birlikte aslında o yaşam tarzı değişikliklerinin sağlanması, çevresel düzenlemelerin yapılabilmesi,
08:59o stabil yaşam alanının yaratılabilmesi, örnekse odanın çok değişmemesi ya da eşyaların düzeninin değişmemesi gibi şeyler büyük bir olumlu katkı yapabiliyor hastalığın seyrinde ve psikiyatrik belirtilerinin önlenmesinde.
09:12Diğer yandan bahsettiğim bu uyku iştah değişiklikleriyle ilgili de uyku düzeninin sağlanabilmesi, gerekirse onunla ilgili çevresel düzenlemelerin yapılması da hastalığın psikiyatrik belirtilerinin gelişiminde önleyici bir faktör olabiliyor
09:24ya da şayet bu belirtiler varsa bunların şiddetinin azaltılmasında yardımcı olabiliyor.
09:28Hasta bakımı oldukça zahmetli ve hasta bakım veren kimselerlere yük oluşturabilen bir tablo.
09:35Alzheimer hastalığında da aslında bakım verenlerde zaman zaman tükenmişlik, yorgunluk hissi görebiliyoruz.
09:41Bununla birlikte depresif duygu durum, mutsuzluk, keyifsizlik, isteksizlik görülebilen tablolar arasında yine zaman zaman kaygı, huzursuzluk bizim anksiyete olarak nitelendirdiğimiz durumlar bakım verenlerde görülebiliyor.
09:53Yine uyku ve iştah değişikliklerini nasıl hastalarda görüyorsak aslında bakım verenlerden de görebiliyoruz.
09:58Çünkü neticede sosyal hayatı biraz kısıtlayan bir sürece evrilebiliyor bakım verme süreçleri ve kişiler hastaları önceledikleri için aslında bazen kendi sosyal itimlerinin bozulmasına müsaade etmiş oluyorlar.
10:10Ve bu da tabii ki onların günlük hayatını kısıtlamış oluyor.
10:14Tabii bir de bakım verme süreçlerinde sosyal izolasyonda söz konusu.
10:17Çünkü insanlar çoğunlukla bu bakım verme süreçlerinde işte sosyal faaliyetlerden genelde uzaklaşıyorlar.
10:23Daha yalnız değersiz hissedebiliyorlar.
10:25Bunları da bakım verenlerde hasta yakınlarında zaman zaman görebiliyoruz.
10:29Hasta yakını zaman zaman bazen çünkü omzumuzda büyük bir yük oluyor ve bunu tek başımıza yüklenmek durumunda kalabiliyoruz.
10:35Şayet böyle bir durumdadır.
10:37Ulusal destek ihtiyacı varsa hasta yakınlarının mutlaka psikiyatrik başvuru ve tıbbi destek almalarını önemsiyoruz.
10:43Aslında bir takım basit belki önlemler olabilir.
10:46Yani işte kaygı, endişe, huzursuzluk hissedildiğinde basit nefes egzersizleri gibi.
10:51Ya da bir şekilde işte o tempolu yürüyüşler, ufak egzersizler gibi.
10:55Ya da sosyal faaliyetlerin arttırılması, biraz belki o sosyal etkileşiminin arttırılması gibi.
10:59Bunlar yardımcı olacaktır.
11:00Ama şayet bunlarla yeterli olmuyorsa ve süreç içinden çıkılmaz bir hal alıyorsa o zaman daha profesyonel tıbbi bir desteğe, psikiyatrik desteğe başvurmak ve gerekirse işte ilaç tedavisi gibi, psikoterapi desteği gibi desteklere başvurmak yerinde olacaktır.
11:14Buradaki önemli noktalardan biri aslında hastalıkla ilgili bir farkındalık oluşması.
11:18Yani bilgi düzeyimizin artması.
11:20Çünkü insan belirsizlik ortaya çıktığında aslında kaygısı artan bir varlık.
11:24O yüzden hastalıkla ilgili doğru bilgilenebilirsek, doğru kaynaklardan, işte resmi kurumlardan ya da bilimsel kaynaklardan o zaman karşımıza çıkacak durumlarla ilgili ve bakım verme süreciyle ilgili de daha hazırlıklı oluruz.
11:36Bu zaten başlıca önerebileceğim noktalardan biri.
11:38Bir diğer nokta da bakım verenlerin, tabii ki hastalar çok önemli ve öncelikli ama kendi ruhsal sağlıklarını da ihmal etmemeleri,
11:44şayet bununla ilgili bir yorgunluk, tükenmişlik hisleri varsa, depresif hissediyorlarsa kendilerini o zaman bir ruhsal destek sistemine başvurarak mutlaka yardım arayışında bulunmaları oldukça önemli bence.
Yorumlar