00:00Tunç Bey aslında MEVA dediğimiz mekansal veri analiz sistemi bir yapay zeka algoritmasıyla özellikle Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bünyesindeki gelir idarsı başkanlığı tarafından, yazılımcılar tarafından geliştirildi.
00:13Aslında 2024 yılında pilot uygulamayla 2025 yılında da tüm Türkiye'de uygulanmaya başladı.
00:20Burada aslında amaç işte 492 sayılı harçlar kanununda belirtilen alıcı ve satıcı için %2 şeklindeki %4'lük verginin ziyan olmaması nedeniyle uygulama hem alıcıyı hem satıcıyı ilgilendiriyor.
00:36Ancak bir farklı unsur var.
00:39Bu işe aracılık eden komisyoncuların da kesmiş olduğu fatura bedelleri üzerinden gerçek değerin ortaya çıkması niyetiyle yapılan bir uygulamadır.
00:48Burada tabii haritalandırma üzerinden, gayrimenkulün haritalanması üzerinden onun rahiç bedeli, emlak değerleri karşılaştırılarak tapuda gösterilen değerin düşüklüğü üzerinden vergi ziyahı engellenmesi amacıyla uygulanan bir yöntemdir.
01:06Aslında alıcı, satıcı ve komisyoncıyı ilgilendiren bir durumdur.
01:09Şimdi burada çok özel bir durum da var.
01:12Özellikle alım-satım arasında değer düşüklüğü nedeniyle devletin uğramış olduğu bir vergi kaybı söz konusu.
01:19Bu vergi kaybını engellemek, bir başka unsur da açıktan para ödemelerinin ortadan kaldırılmasını sağlamak.
01:28Hele hele son dönemlerde konut yapımlarında ciddi ve konut satışlarında çok ciddi artışlar baş göstermeye başladı.
01:35Bununla birlikte çok önemli bir özellik var.
01:39Özellikle yüksek fiyatlı gayrimenkullerde açıktan para ödenmesi, bir takım kara para aklamalarının da önüne geçmek adına, kayıt dışılığı engellemek adına önemli bir uygulamadır.
01:53Bu zaten geçtiğimiz aylarda gayrimenkul kira gelirlerinde de uygulanmıştı efendim.
01:59Peki Sayın Şahin, bu yapay zeka destekli sistem hangi kriterleri değerlendirerek sonuca ulaşıyor?
02:08Şöyle özellikle haritalandırma üzerinden gayrimenkulün nerede olduğu tespit ediliyor.
02:14Burada belediye emlak değerleri ve piyasa raiç değerleri sistem havuzunda yer aldığı için burada bir ortalama değer tespiti söz konusu.
02:24Örneğin 10 milyon dolarlık, 10 milyon TL'lik bir değer için işte tapuda gösterilen değer 2 milyonsa, 3 milyonsa burada ciddi fahiş anlamda bir değer düşüklüğü gösterimi söz konusudur.
02:37O aradaki 6-7 milyonluk değer kaybı aslında vergi kaybının da matrağını oluşturmaktadır.
02:44Yani onun için hani buradaki algoritmanın oluşturmuş olduğu bir değerin piyasa ederinin tespitini sağlıyor MEVA dediğimiz sistem.
02:54Peki olumsuz yönleri de var mıdır?
02:58Mesela hakikaten dediğiniz gibi 10 milyon lira değerinde olan bir daire, daire sahibi o kadar ihtiyaç durumuna düştü ki sıkıştı diyelim.
03:08Çok daha 10 milyonun çok altında bir rakama satmak zorunda kaldı.
03:14Bu yine tespit edilebilecek, tolere edilebilecek bir durum mudur?
03:19Şimdi efendim tabii Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın özellikle MEVA uygulamasında yüz binlerce insana göndermiş olduğu mektupta izahat istedi.
03:27Yani sizin bahsettiğiniz çok önemli, çok kritik noktayı izahatla kendilerinden istemiş oldu.
03:35Eğer buradaki izahat kabul edilebilir, gerçekçi bir izahatsa ve para transferlerinin gerçek manada banka üzerinden yapıldığının ispatı söz konusuysa
03:45burada zaten Maliye Bakanlığı esnek davranıyor.
03:49Onun için burada dikkat edilmesi gereken son 5 yılı baz aldı.
03:54Milyonlarca satış işlemleri, vergisür kanunda zaman aşımı kavramı gereğince son 5 yıl alındı.
04:01Ama şuna dikkat etmemiz lazım.
04:04Bu tarz kayıt dışı para transferlerinin özellikle gayrimenkuller üzerinden yapılması
04:09ulusal ekonomiye ciddi vergisel anlamda zararlar verir.
04:13Alıcılar ve satıcılar hatta ve komisyoncular bu duruma dikkat etmesi lazım.
04:18Çünkü bu 213 sayılı vergisür kanunuyla 492 sayılı harçlar kanununa muhalefettir.
04:24Ayrıca anayasa madde 73'e de aykırılık arz eder efendim.
Yorumlar