İzmir'in Kemalpaşa ilçesindeki Ulucak Höyüğü'nde yapılan kazı çalışmalarında, kilden yapılmış 8 bin yıllık tilki postlu erkek heykelcik (figürin) bulundu. Ulucak Höyük Kazı Başkanı Prof. Dr. Özlem Çevik, "Üslubu, üstündeki kostüm açısından Ulucak'taki diğer figürinlerden ayrılıyor. Şanlıurfa'daki Göbeklitepe'yle ikonografik olarak bizi bağlıyor" dedi.
00:00İzmir'in ilk çiftçi köy yerleşimi olması açısından önemli.
00:10Günümüzden 8850 yıl öncesine tarihleniyor ve 40-45 kuşak boyunca sürekli iskan edilmiş bir Neolitik yerleşim.
00:21Batı Anadolu Neolitik içinde anahtar yerleşimi olduğunu söyleyebiliriz.
00:25Daha önce İzmir'deki ilk çiftçi köy yerleşiminin M.Ö. 6500 yani günümüzden 8500 yıl öncesinde tarihlendiği öne sürülüyordu.
00:33Ama Ulucak kızları ile birlikte biz bu tarihin 350 yıl daha geriye gittiğini ve M.Ö. 8850 yıllarına tarihlendiğini görüyoruz.
00:42Dolayısıyla hem ilk çiftçi köy yerleşimi olması Batı Anadolu'da hem de 40-45 kuşak boyunca 1150 yıl boyunca kesintisiz iskan edilmiş olması
00:54burada sosyal, ekonomik, toplumsal beslenmeye dayalı her açıdan 1100 yıllık yaşamı tesis edebilmemizi ve zaman içerisindeki değişimi görebilmemizi sağlıyor.
01:06Evet biliyorsunuz her yıl Ulucak'ta güzel kilden yapılmış heykelcikler bulunur ve genellikle de kadındır bu heykelcikler.
01:17Ya cinsiyetsizdir ya da kadın ağırlıktıdır.
01:20Erkek temsillerinin %1'den bile daha düşük olduğunu görürüz.
01:24Şimdiye kadar zaten bugüne kadar bulunmuş stilize cinsiyeti belirtilmiş stilize tek bir erkek figürünü vardı.
01:32Bir de naturalistik üstlükte belirtilmiş vardı ve erkek olarak yani.
01:37Onlarca da kadın figürünü ele geçmişti.
01:40Şimdi bu sene bulduğumuz figürün erkek figürünü ve üzerindeki kostüm açısından diğer figürlerden ayrılıyor.
01:47Ve Göbekli Tepe ile ikonografik olarak bizi bağlıyor.
01:51Göbekli Tepe'deki tey sütunlarda, merkezi tey sütunlarda tey sütunların antropomorfize yani insan biçiminde betimlendiğini görüyoruz.
02:01Ve orada kemer, el ya da giysi gibi detayların yapıldığını görüyoruz.
02:06Ve bu giysi detaylarından belden aşağı inen bir kostümün tilki postu olduğu öne sürülmüştü.
02:13Ve aynısını dört bin sene sonra çünkü bu elimdeki figürün milattan önce altı bine tarihleniyor.
02:19Yani Göbekli'nin milattan önce on bin olduğunu söylersek arada dört bin yıllık bir zaman farkı var.
02:26Ama aynı ikonografiyi bu figürün üzerinde, erkek figürün üzerinde görebiliyoruz.
02:31Bu milattan önce altı bin beş bin sekiz yüz kırk yılları arasında tarihleniyor.
02:35Yani sekiz bin yıllık bir figürün.
02:37Ve şöyle göğüs kısmında, boynu da sarılmış bir şekilde şöyle cinsiyet organına doğru ve cinsel organına doğru bir tilki postunun olduğunu görüyoruz.
02:51Ve yandan çevirirsek de yine kafasında da böyle bir şapka gibi, törensel belki bir şapka gibi bir kıyafetin olduğunu görüyoruz.
02:59Yine çıplak olmadığını, alt kesiminin de giydirilmiş olduğunu görüyoruz.
03:05Ama eğer ne kadar giydirilmiş olsa da fallik ögelerin yani cinsellik organının açıkta bırakıldığını görüyoruz.
03:12Aslında şu da ilginç, kadınların genellikle çıplak betimlendiğini, kadının gücünün iri kalçalar, iri göğüslerle çıplak betimlenmesi,
03:22onun varoluşunu ya da gücünün kudretini, kuvvetini gösterirken,
03:26erkek figürünlerinin genellikle giysili olması muhtemelen avcılık, tilki vs. ya da kafasındaki özel bir şapka,
03:37o giysilerle o gücün ne diyelim, kazandırıldığını görüyoruz.
03:46Önemi aslında biraz önce söylediğim gibi, yani 4000 yıldır hani Doğu, Batı, 4000 yıldır Neolitik içerisinde bu ikonografinin,
03:54aynı ikonografinin ya da aynı kıyafetin ya da erkekle ya da insanla, otoriteyle, güçle ve özdeşleştirilmiş tilki postunun,
04:03mesela bir erkek üzerinde tilki postunun yine 4000 yıl sonra Batı Anadolu'da aynı şekilde karşımıza çıkması.
İlk yorumu siz yapın