- 6 ay önce
Mardin, tarihi ve kültürel zenginliğiyle Türkiye’nin en etkileyici şehirlerinden biri. Mardin’in tarihine tanıklık eden manastırlar hem inanç hem de kültür mirası olarak ziyaretçilerini büyülüyor. Güven İslamoğlu, bu hafta Deyrulzafaran Manastırı, Kasımiye Medresesi ve Mor Gabriel Manastırı’nı ekranlara taşıdı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Müzik
00:01Merhaba ben Gümeş Samoğlu, Yeşildağ programı ile yine karşınızdayız.
00:30Müze şehir Mardin'deyiz.
00:31Güzel bir hikaye ekrana getirmek istiyorum.
00:33Çok sık geldiğim yerlerden bir tanesi ama biraz detaya ineceğim.
00:37Çünkü burada medreseler ve manastırlar ikisi de dine eğitim veren farklı gruplar.
00:42Daha doğrusu farklı eğitim merkezleri.
00:44Bunların hikayesini ekrana taşımak istiyorum.
00:47Bunlardan ilki Darül Zaferan Kilisesi.
00:50Burada eskiden safran bitkisi varmış.
00:52O yüzden Zaferan yani Safran Manastırı olarak da geçiyor.
00:56Buradan başlayacağız.
00:58Kasımiye Külliyesi'ne.
01:00Oradan da Midyat, Morgabriye'yle kadar geçeceğiz.
01:03Bu iki dini merkezi, din eğitim merkezini ekrana taşımak istiyorum.
01:06Çünkü bazılarında hala yaşam devam ediyor.
01:09İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:39Manastırın en eski bölümü burası ve biz en eski bölümden başlamak istedik.
01:44Burası 4000 yıllık bir tapınak ve Süriyenler.
01:48M.Ö. burada Güneş veya Ay'a tapıyorduk.
01:51Paganlık ve bölgede yazılı kaynaklara göre 5500 yıllık bir geçmişimiz var.
01:57M.Ö. ise 1. yüzyılda Urfa'da 037 yılında toplu bir şekilde Hristiyanlığa geçiş yapınca 4. yüzyılda Manastır bu tapınak üzerine inşa ediliyor.
02:08Tabi eskiden bazı kaynaklara göre bu kemer kısmı komple çıktı.
02:13Güneş ışınları içeriye giriyordu.
02:15Orijinal zemin 2 metre daha aşağıda.
02:17Bunlar sonradan kapatıldı.
02:20M.Ö.
02:29Tabi bu Manastır'ın en büyük özelliği 640 yıl boyunca 13. yüzyıldan 1933'e kadar tüm dünyadaki Süryani Ortodoksların merkezi, patrikhanesi oluyor.
02:42Merkez 1933'te buradan Humus'a, Humus'tan da Şam'a göç ediyor ve Gümse kadar resmiyet hala Şam'da, Suriye'de.
02:51O dönemde burası bir mezar odası olarak kullanmayı başladı.
02:55Burada 7 tane de mezar bulunuyor.
02:57Her bir bölüm bir mezardır ve bu 7 mezarın içinde birden fazla din adamları var.
03:04Yani toplu bir şekilde 152 din adamı oturur vaziyette defnedildi.
03:09Burada defnedilenler, burada eğitim veren ve burada yaşayan olmak zorunda değil mi?
03:13Dışarıdan başka bir din adamı geliyor mu?
03:16Her din adam görev yaptığı Manastır'da ve kilisede defnediliyor.
03:20Vasiyet üzerine de değişebiliyor ama genelde pek fazla vasiyet olmuyor.
03:24Bunlar bu Manastır'da görev yapan din adamları.
03:26Baştaki 3 mezar Patrik mezarı.
03:29Patrik din lideri oluyor ve Patrikhane 1933'te Suriye'ye taşındığı için artık baştaki 3 mezara Patrik defnedilmiyor.
03:37Diğer 4 mezar Metropolit.
03:39Metropolit Patrik'in bir altı oluyor.
03:41Bölgesel lider ve bunlar halin aktif olarak kullanılıyorlar.
03:45En son 1969'da Mor Filiksinos, Hanna Dolabani bu mezara defnedildi ve günümüzde vefat eden Metropolit olursa tekrardan en eski mezar açılacak.
03:59O da köşüdeki oluyor.
04:00Manastırlar mesela merkezden uzaktalar.
04:27Uzakta olmaların bir sebebi var mı?
04:28Evet şöyle manastırlar eskiden halka kapalı oluyorlardı.
04:33Sadece inzivay çekilen din adamları ve din kadınları yani rahipler ve rahibeler manastırlarda yaşardı.
04:40Tabi eskide tarihte kadın ve erkek manastırları ayrıydı.
04:44Burası da bu arada tarihte erkek manastırı oldu.
04:47Evet.
04:48Evet şimdi 1600 yıllık manastır ve 1600 yıldır erkekler yaşıyordu.
04:53Son yıllarda kadınlar da var şu an manastırda işte ailesiyle birlikte.
04:57Manastır'a hizmet edenler var.
05:00Müzik
05:01Şimdi Mardin Kasımiye medresesini göreceğiz.
05:29Daha sonra Morgabriel'e geçeceğiz ama önce burayı görmek istedim.
05:33Çünkü ikisi de sonucunda dini eğitim veren bir merkez.
05:37Burası İslami diye de Süryanler için dini eğitim veren merkezlerden bir tanesi ama içerisi çok ilginç.
05:43MÜZİK
05:48Şurada Mehmet Taş yazıyorum. Ben bugün onun torunuyum Mehmet Taş.
06:06Biz dört kuşaktan beri olarak gönlü olarak bu medreseye bakıyoruz.
06:09Yıllarca bu medreseye hizmet ediyoruz.
06:11Gönlü olarak bu medreseye bakıyoruz.
06:13Şimdi size içeride yardımcı olacağım. Eyvallah buranın bir tarihini anlatacağım size.
06:17Her şeyi dedenizden mi öğrendin?
06:19Tabii her şeyi dedemden öğrendim. Yıllarca burada böyle devam ediyoruz.
06:22Onun en sevdiği yer neresiydi?
06:24En sevdiği kapı giriş kısmı.
06:26Kapı giriş kısmı.
06:27Niye böyle çok severdi?
06:28Çünkü orada otururdu. Ova izlerdi.
06:31Gelin misafirleri beklerdi.
06:32Geldiği sırada sabah erkenden aynen kapıları açardı.
06:36Misafirleri eşlik etlerdi. İçeride gezerdi anlatırdı.
06:39Şimdi siz yapacaksınız.
06:40Şimdi ben sizlere yardımcı olacağım abi.
06:42Teşekkürler.
06:43Bir ev ona doğru getireceğiz.
06:44Tamam.
06:50Şimdi eyvan dedik. Eyvan aslında üç tarafı kapalı, üstü tonozlu, ağlı bir tarafı açık oluyor.
06:57Açık olarak.
06:58Tek eyvandı.
06:59Aynen.
06:59Tamam.
06:59Şimdi öğrenciler sağ ve sol tarafta öğrenciler ders gördüğü esnasındaysa öğretmen öğrenciye kızdığı sırada ise karşı taraf rahatsız olmuyor.
07:07Neden? Eyvan dediğimiz yerse su ve sesi kesiyor.
07:10Karşı taraf öğrenci rahatsız olmaması için.
07:13Haa bu su onu mu kesiyor?
07:14Aynen.
07:14Haa süper.
07:15Sesi kesiyor.
07:24Şöyle karşıya baktığımız radaysa şöyle onluk kemerler var.
07:27Şöyle bir, iki, üç, dört, beş.
07:29Yani İslam'ın beş şartını gösteriyor.
07:30Medresede toplan bulunan oda, yirmi üç oda bulunuyor.
07:34Alt kısım, misal sınıf.
07:35Misal her sınıfın üzerinde farklı farklı bir isyan bulunuyor.
07:38İçeride tıp, kimya, fizik, astronomik.
07:41Misal karşı tarafı odalarsa Kur'an-ı Kerim odaları gösteriyor.
07:44Kapıların neden küçük hafı saygı amacıyla ön sıradadır.
07:47Ellerik içeri geçiyor ki saygı hürmet gösteriyor.
07:50Her oda başında dört kişi öğrenci sınıfta ders görüyor.
07:53Mehmet çok hızlı konuşuyor.
08:04Ben biraz toparlayayım.
08:06Burası hayat çeşmesi olarak adlandırılıyor.
08:10Orası doğuş, gelişme, büyüme ve havuzda ölümü simgeliyor.
08:16Öyle bir hikayesi varmış.
08:17Aynı zamanda bu suyun buradaki sirkülasyonu iki dershane arasındaki ses izolasyonunu sağlıyor.
08:25Öyle bir özelliği varmış.
08:26Aslında her yerin bir hikayesi var.
08:28Rehberlerden dinlediğiniz zaman çok keyifli aslında.
08:31Onlar da biraz sıkılmış herhalde.
08:33Huz huz anlatıyorlar.
08:35O yüzden bunu toparlamak istedim.
08:36Buraya Eyvan deniyor.
08:38Tek Eyvanlı bir yer burası.
08:39Eyvan demek üç tarafı kapalı, tonozlu bir alan.
08:42Bir tane de tonozlu var.
08:44İki tarafı da kapalı.
08:45Bir tarafı açık zaten ovaya doğru bakıyor.
08:48Tek Eyvanlı.
08:48Bu Eyvanlılar aynı zamanda şeylerde de, kiliselerde de bu Eyvanlılar'dan görüyoruz.
08:53Zaten birbirine benzer yapılar.
08:55Birazdan onları da görmeye gideceğiz.
09:05Çok ziyaretçi var.
09:06Herkes yine fotoğraf çekiyor fakat yazıları kimse okumuyor.
09:10Aslında hikaye yazılarda.
09:12Bunun ne olduğunu da çok anlamıyorlar.
09:14Cezer'i 1100'lü yıllarda yaşamış Müslüman bilim adamı,
09:21mucit, mühendis o dönemlerde su dolabını bulmuş.
09:25Burada bazı İslami bilim adamlarının buldukları su buhar makineleri var.
09:31O dönemde buharı bulmuşlar, buhar makinesini bulmuşlar da devam ettirememişler.
09:36Devam ettirilmesi 1700-1800'lü yıllara kadar uzanmış.
09:39Yani aslında bir şeyi keşfetmişler ama ne olduğunu çok anlayamamışlar.
09:44Yani o günden bugüne geldiğini anlatan güzel bir yer.
09:48Bu maketler de onu anlatıyor.
09:50Burada da o hikayeler var.
09:51Ama insanlar sadece fotoğraf çekip gidiyor.
09:53Hikayeleri okumuyorlar.
09:55Hikayesiz bunların hiçbir anlamı yok.
09:56Çekim yapamıyoruz.
10:09Herkes açımın içine girdiniz.
10:11Kameramı kapatıyorsunuz.
10:12Bu arada ben de buraya geldim mecburen.
10:14Ya inanılmaz.
10:15Burası bir medrese.
10:16Medresenin bir adabı, bir usulü var.
10:19Buraya geldiğiniz zaman ona göre hareket etmeniz lazım.
10:22İnsanlar nereye geldiğinin farkında değil.
10:24Burası Müslümanlar mı yaptı diye soranlar var.
10:27Bunlar da soran bizim vatandaşlarımız.
10:30Bir de devamlı fotoğraflar çekiliyor.
10:32Yazılar okulmuyor.
10:33Hikayelere bakmıyorlar.
10:34Bu sosyal medya maalesef bizi mahvetti.
10:37Herkes iki tane su fotoğrafı çekebilmek için gidiyor.
10:40Şeyler bile, rehberler bile gelin şuradan şu fotoğrafı çekin.
10:44Buradan bu fotoğrafı çekin diyor.
10:45Anlatırken hızlı anlatıyorlar.
10:47Üzülüyorum açıkçası yani.
10:49Geldiğiniz zaman buranın bir ulu bir şeyi var.
10:51Böyle bir durun, dinlenin, suyun sesini duyun.
10:54Suyun sesini duyamadı.
10:55Ben havuzu şimdi görüyorum yani.
11:21Gerçekten muhteşem bir yer Midyat.
11:35Mardin gibi müze şehir.
11:36Bu tür müze şehirlere ihtiyacımız var.
11:39Tabii bu bir kısmını ortaya çıkartabildik.
11:41Daha da zenginlik biraz daha aşağıda.
11:44Aslında Midyat bir mağara şehir ismini de oradan alıyor.
11:48Daha sonra mağara şehirlerin üzerine kat kat şehirler kurulmuş.
11:51Geçtiğimiz günlerde de böyle bir mağara bulundu ve kazılarda devam ediyor.
11:55Kat kat bir medeniyet var.
11:57Medeniyetin beşiği.
11:58Bir ortaçağ görünümü var.
12:00Gerçekten çok güzel.
12:01Zaten biliyorsunuz Süryanilerin yaşadığı bir yer.
12:05Camiler, kiliseleri yan yana.
12:07Onları da görebiliyorsunuz.
12:08Hala yaşantısı sürüyor.
12:10Bu bölgede yaklaşık sekiz dil konuşuluyor.
12:12İnsanlar bu dillere de hakimler.
12:15Buraları dolaşırken onu hissedebiliyorsunuz.
12:18Sadece tek dil gibi geliyor.
12:20Arapça gibi geliyor.
12:21Ama aslında aralarında çok farklı diller de var.
12:24O yüzden çok güzel yerlerden bir tanesi.
12:26Tek dileğimiz tabii burayı biraz daha güzelliğini ortaya çıkartabilmek.
12:41Taş binalar hayranım.
12:50Gerçekten çok güzel.
12:52Bir de şu parkeyi yapmasalar iyi olacakmış.
12:54Çünkü dokuya hiç uymuyor.
12:56Bir tanesi doğanın tam kendisi.
13:00Alıyorsunuz, işliyorsunuz, kesiyorsunuz, biçiyorsunuz.
13:03Bu bir binaları yapıyorsunuz.
13:04Gerçekten çok güzel.
13:06Suyu yediği zaman da sertleşiyor.
13:07Kapadokya'ya da biraz benziyor.
13:09Zaten kirli topraklar.
13:11Isı yalıtma açısından gerçekten muhteşem.
13:14Bir de o kadar güzel işlemişler ki
13:16her motifin bir anlamı var.
13:19Onu yapmak bile bir bölüm ister.
13:21Belki bir iki bölüm ister.
13:22Gerçekten çok zengin bir yer.
13:24Taş binaların korunması beni çok mutlu ediyor.
13:27Şu anda Midyad'dayız.
13:49Gabriel Manastır'ındayız.
13:52Burası Süryani cemaatinin dini merkezlerinden bir tanesi.
13:55Önemli merkezlerinden bir tanesi.
13:57Herhalde dünyadaki en sağlam kalan manastırlardan bir tanesi.
14:00Bazı kiliselerden bile daha eski ve bugüne kadar gelebilmiş bir manastır.
14:06Hala yaşam sürüyor.
14:08Papazlar yukarıda, rahipler, rahibeler yaşamlarını sürdürüyor.
14:12O yüzden bazı yerlerine girmeniz mümkün değil.
14:15İzin vermiyorlar.
14:16Bazen kendilerini görebiliyorsunuz.
14:18Ama çok orijinal bir yer.
14:19Gelip burayı gezmenizi, ziyaret etmenizi isterim.
14:21Çünkü bu kadim kültürü çok güzel de anlatıyorlar burada.
14:25Süryani cemaatinin kültürünü, Süryaninin kültürünü gözlemlemeniz, deneyimlemeniz için güzel merkezlerden bir tanesi.
14:33Evet bu haftalık da bu kadar.
14:52Benim için çok güzel bir gezi oldu.
14:54Özellikle manastırların çevresi çok dikkatimi çekti.
14:57Her taraf meyve bahçeleriyle dolu.
14:59Ekiyorlar, biçiyorlar, gen havuzu gibi kullanıyorlar.
15:02Boş bırakmamışlar.
15:04O benim çok hoşuma gitti.
15:05Güzel bir hikaye ekrana taşımaya çalıştık.
15:08Dini merkezlere gelirken lütfen egolarınızı dışarıda bırakın.
15:12Kıyafetlerinize dikkat edin.
15:14Hal hareketlerinize dikkat edin.
15:16Dini merkezler bir sosyal medya dekoru değil.
15:20Ona dikkat edin ve öyle gelin derim.
15:23Çünkü gerçekten buradaki insanları bazı hareketler rencide ediyor.
15:27Uyarıyorlar ama insanlar bazen sosyal medya için o fotoğrafı çekeceğim diye kendini kaybediyor.
15:33Haftaya bir başka yerde bir başka hikayede buluşmak üzere.
15:35Hoşçakalın.
Yorumlar