00:00Ashley
00:03Sa bukid nun, may batang tatlong taong gulang lang, pero sing bigat na ng isang sako ng bigas.
00:12Hindi naman daw sa may paborito si Mina, pero kung meron man daw pinakamatimbang sa kanyang mga anak,
00:21Yan ay ang kanyang bunso na si Ashley.
00:28Si Ashley kasi, literal na heavy got.
00:33Kahit tatlong taong gulang pa lang, umabot na ng 30 kilos ang timbang.
00:38Mabigat pa sa kalahating sako ng bigas.
00:42Ang kanyang siksik na mga binte, kumpol-kumpol na mga braso at putok na putok na pisngi.
00:51Pinanggigigilan!
00:51Mabigat kayo siya kusiyon tapos kumutun ba kay tungod siya yung kadako dyan.
00:58Nung una is nakita na ko, first time ko makakita na ganun kalaki.
01:01Nung nalaman ko yung edad niya, mukhang hindi angkop talaga or hindi sakto sa kanyang timbang.
01:06Kaya medyo nag-alalangan ako, edo nang angamba sa kanyang kalusugan.
01:09Pero sa totoo lang daw, si Mina nag-aalala na para sa kanyang anak.
01:17Kung matulong si Ashley, musig hago.
01:25Kung asa siya, mawig dadito po siya.
01:27Magbuli niyo siya, Ashley!
01:37Gaano rin ba kalaki ang mga bata sa inyong pamilya?
01:41Baby fats lang ba ito?
01:43O sintomas ng mas seryosong sakit?
01:46Sa liblib na sityong ito, ng San Fernando sa Bukidnon,
01:56angat na angat si Ashley sa kanyang mga kalaro.
02:00Lahiragid ang panglawas ni Ashley sa upang bata.
02:03Gaya ng ibang mga bata, hilig din daw ni Ashley makipaghabulan.
02:06Pero hindi lang mga kalaro ang kanyang hinahabol,
02:15pati na ang kanyang hininga.
02:23Kung ha, kung si Ashley, among ipalingkod sa kanang bangko.
02:28Para makapag-recharge, kailangan daw niyang kumain.
02:36Ang paborito ni Ashley, fried chicken.
02:43Pero hindi raw nila afford na magprito ng manok araw-araw.
02:47Ang madalas nga raw nilang ulam, itlog.
02:50Oo, Ashley.
02:51An?
02:53Yan.
02:59Manok ma.
03:02Naginak siya kaya, mangitang itlog.
03:04Firmi rin daw na iinitan.
03:06Mama.
03:07Ika rin.
03:10Sige, kayaan mo lang muna.
03:12Alam.
03:14Kaya dalawang beses siya kung maligo kada araw.
03:21No.
03:22At para komportable, ang isinusuot niya mga damit ng kanyang nanay Mina.
03:46Para ramig sinina.
03:48Katong iyang mga sinina sa unangadaan, di na niya magamit.
03:51Gisi na.
03:52Mauneng purol o maunip ang iyang sinina.
03:56Nasa 2.8 kilos daw ang timbang ni Ashley nung siya'y ipinanganak.
04:02Normal naman daw para sa bagong silang na sanggol.
04:05Pero pagtungtong niya ng tatlong buwan, nagsimula raw siyang lumobo.
04:09In Dakol, Scandinavian, pahang tutunto.
04:12Mulawari, in the Dakol.
04:14Mupaarin, mugotok bin.
04:16Parang maaari.
04:17Kaun ka.
04:19Kaun.
04:20Kaun.
04:21Nung siya'y naglimang buwan, ang kanyang cravings, hindi lang daw gatas, kundi magana ng kumain ng kamote at kamoting kahoy.
04:45Katulor na mga kaun siya sa kadlaw. Nagdakao na siya kaun. O, isa katuig.
04:52Marami man daw ang cute na cute kay Ashley.
04:55Si Mina, nababahala.
04:58Maliban kasi sa mabilis hingali ng kanyang anak, malakas rin daw itong pumilik.
05:11Nabalaka ko kang Ashley nga nagdako.
05:13At hindi lang daw timbang ni Ashley ang pinoproblema nilang mag-asawa, pati ang panganay nilang si Marmar.
05:23Kung si Ashley raw kasi sobrang bigat para sa kanyang edad, si Marmar naman nangangayayat.
05:31Anim na taong gulang na ito, pero ang kanyang timbang, 15 kilos lang.
05:36Luya sa pagkabuntag. Dili siya, mukhaog, kuhan, pareng mga sudan.
05:41Bukod sa kanyang patpating mga brasot binte, hindi rin normal ang laki ng tiyan ni Marmar.
05:47Hindi katulad ng nakababatang kapatid niyang si Ashley.
05:53Si Marmar, napaka pihikan daw sa pagkain.
05:56Naay ganan ni Marmar pagkaon, pero di na mumatag sa iya. Kaya nagwisod ni.
06:01Ang amulang paginabuhay ang diresanggi, inadlaw, na kalamong gusto nga. Gusto yung talamong palit, hindi na mumakabut. Wala may wake up palit.
06:09Gustuhin man daw ng mag-asawa na mapakonsulta ang kanilang mga anak, hindi nila ito magawa.
06:14Ang kinikita kasi nilang 200 pesos sa pagtatanim ng mais, kulang na kulang pa sa kanilang pang-araw-araw.
06:22Kung wala yung mong pasanggi, wala may ipalit o bukas. Nagwisod ni.
06:26Para matulungan ang magkapatid, isinangguni namin sila sa RHU o Rural Health Unit ng San Fernando.
06:34Itong Webes, binisita sila ng mga kawanik ng RHU.
06:40Maupaya na po.
06:42Si Marmar, ganina ma'am o sir. Ang iyahang timbang is 15.5 kilograms. Ang iyahang katason, 100.8 cm.
06:53So, basi sa iyahang katason o siyang kabug aton, normal ran. Pero dito ta, nakulang sa iyahang katason.
07:01Si Ashley Pudmam, ang iyahang timbang is 33.3 kilograms. Ang iyahang katason, 91.5 cm.
07:10Ino mararo.
07:10Si Marmar, undernourished daw. Ibig sabihin, kulang sa tamang nutrisyon ng kanyang katawan para lumaki siyang malusog.
07:19Si kanya kakota, hinungdan o sahay, no? Pwede kasi yung kakinogan na doon mong makaliwatan.
07:26Isa sa mostly probably na pwede mangyari sa bata na stunted or undernourished, prone pa din sila sa infection.
07:32Number two, yung cognitive development nila. Maari pong mahina sila sa school.
07:37Habang si Ashley naman, obese o labis-labis ang timbang para sa kanyang edad at katawan.
07:45Hindi rin daw akma ang kanyang height para sa kanyang edad o yung tinatawag na stunted.
07:50Kung hindi po natin maagapan, maari po yung bata ay magkaroon ng severe infection.
07:55Maari po sila magkaroon ng cardiovascular diseases or sakit sa puso.
07:59Maari din po magkaroon ng mga fat deposits ang kanyang mga atay.
08:02So magkaroon din po sila ng liver problems kung hindi po maagapan.
08:06And risk din po sila na magkakaroon po ng early onset of diabetes.
08:14Obesity in children po is significantly linked po to yung condition na tinatawag po natin
08:19na obstructive sleep apnea.
08:22That can lead po into different complications.
08:25Dahil po sa malakas na hilik, nakakadistorbo po yun sa kanyang pagtulog.
08:29Bilang tugon sa kanilang mga kondisyon,
08:31nagbigay ng gamot at vitamins ang RHU ng San Fernando.
08:37Pasalamat ito.
08:37Doktor.
08:46Doktor.
08:47Pasalamat.
08:48Doktor.
08:49Ang lokal na pamahalaan naman ng San Fernando.
08:56Nagpaabot ng groceries, pati na mga damit para kina Marmar at Ashley.
09:01Nangako rin sila na magbibigay ng livelihood assistance sa mag-asawa.
09:06Plano po din ang LGU na bibigyan sila ng mga binhi na itatanim.
09:17Naghanda ng simpleng salu-salo ang LGU ng San Fernando.
09:37Nagpaabidan naman ang kanilang sitwasyon, isa lang ang kanilang problema.
09:57Ang kakulangan sa tamang pagkain at tamang nutrisyon sa isang bansang sagang-sagana sa likasyaman.
10:06Nakalulungkot isipin na maraming bata kung hindi gutom kulang sa sapat na nutrisyon.
10:13Sana mabigyan ng kaukulang pansin ang problema ng malnutrisyon para hindi na ito mas bumigat o lumobo pa.
10:27Thank you for watching mga kapuso!
10:37Kung nagustuhan niyo po ang video ito, subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
10:44And don't forget to hit the bell button for our latest updates.
Comments