00:00Müzik
00:00Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarından herkese merhaba.
00:18Bugün sağlık konuşacağız, dirençli bakteriler hakkında konuşacağız.
00:21Aslında hepimiz yeni duyduk bu dirençli bakterileri.
00:25Gelin birlikte öğrenelim neymiş bu bahsedilen konu.
00:28Efendim enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Bülent Ertuğrul konuğumuz.
00:32Sayın Ertuğrul hoş geldiniz.
00:35Hoş bulduk Erdem Bey. İyi yayınlar, iyi çalışmalar.
00:38Teşekkür ediyorum hocam. Nasılsınız?
00:40Sağ olun, teşekkürler. Koşturuyoruz, hastalarımıza bakmaya çalışıyoruz.
00:44Ve evet biraz önce söylediğiniz gibi dirençli bakterilerle boğuşmaya çalışıyoruz.
00:49Çok fazla duymaya başladık hocam son zamanlarda bu dirençli bakterileri.
00:53Peki dirençli bakteri nedir? Bunun tanımı ile başlayalım isterseniz.
00:57Elbette. Şimdi Alexander Fleming, 1928'de ilk penisilini bulduğunda fark ettiğinde daha doğrusu bir tesadüf ama
01:05tabii tesadüfler bilen insanlara rast gelir, onu fark ediyor.
01:09Daha sonra bu penisilini ilaca çeviren iki kişiyle beraber üç kişi Nobel ödülü aldılar.
01:20İnsanlığa yaptıkları katkı nedeniyle.
01:23Fleming o Nobel ödülü sırasında, ödül töreni sırasında şöyle bir konuşma yapıyor.
01:29Evet diyor, penisilini bulduk, bunu bakterilere karşı kullanacağız ama ben çalışmalarımda fark ettim ki
01:38bakteriler bizim kullandığımız penisiline karşı direnç geliştirmeye başladılar.
01:44Yani aslında daha antibiyotikleri bulur bulmaz ve insanlık bu ilaçları kullanmaya başlar başlamaz,
01:52bakteriler doğal olarak bir savunma mekanizmasıyla kullandığımız antibiyotiklere direnç geliştirmeye başladılar.
01:59Ve daha ardından o antibiyotik çağıyla beraber insanlık ile bakteriler arasında bir mücadele başladı.
02:06Biz yeni antibiyotikler bulduk her seferinde, bakteriler bunlara karşı tekrar direnç geliştirdiler ve biz onu da aşmak için başka antibiyotikler bulduk.
02:17Ve bu savaş veya bu mücadele diyelim günümüze kadar, işte 2000'li yılların başına kadar hep insanlığın daha başarılı olmasıyla devam etti.
02:27Fakat 2000'li yıllardan sonra öyle bir teriler ortaya çıkmaya başladı ki bunları aslında biz geçmişten beri bildiğimiz,
02:35hatta antibiyotikleri ile tedavi ettiğimiz bakterilerdi bunlar.
02:39Kullandığımız antibiyotiklere karşı ciddi direnç mekanizmaları geliştirmeye başladılar ve artık geldiğimiz noktada bazı bakterilere karşı elimizde bildiğimiz hiçbir antibiyotik kullanılamaz duruma geldi.
02:53Yani böyle bir süreç. Aslında yaklaşık 70-80 yıllık bir süreç belki hatta 100 yıllık bir süreç.
03:01Bu süreç boyunca bakteri ve insanlık arasındaki mücadelede insanoğlu artık mücadelesini kaybetmiş durumda ve bakteriler bu savaşı kazandılar.
03:13Özellikle bazı hastane kökenli infeksiyonlardaki mikroorganizmalar ve bakteriler kullandığımız antibiyotiklere karşı direnç geliştirmeye başladılar.
03:23Ne demek bu direnç? O bakterinin elimizdeki tüm antibiyotiklere karşı dirençli olması onları kullanamayacağımız anlamına geliyor.
03:34Yani antibiyotikleri kullanamayacağımız, kullansak da bir işe yaramayacağı anlamına geliyor.
03:40Çeşitli mekanizmalar da bunu yapıyor.
03:42Ya antibiyotik içeri giremiyor, ya içeri girdikten sonra mikroorganizma bunu dışarı atıyor.
03:47Veya antibiyotik içeri giriyor fakat bakteriler o antibiyotikleri değişik yollarla parçalayabiliyorlar.
03:56Böylece antibiyotikin etkinliğini ortadan kaldırıyorlar.
03:59Veya antibiyotikin bağlandığı noktayı değiştiriyor bakteri.
04:02Böylece antibiyotik içeri girse bile, bakterinin içine girse bile gidip etki edeceği noktaya bağlanamıyor.
04:08Bu sayede direnç geliştirmiş oluyor.
04:10O zaman sürekli mesela şey derler ya, sürekli antibiyotik kullanmayın derler hocam.
04:16Bu sürekli antibiyotikin kullanılması da en ufak bir gripte ya da bir soğuk algınlığında.
04:21Bu da bakterinin direnç kazanmasını hızlandırıyor mu?
04:26Ne yazık ki öyle.
04:27Tam da dediğiniz gibi.
04:29Aslına bakarsanız bizler gerçekten çok gelişigüzel antibiyotik kullanıyoruz.
04:34İşte biraz önce çok güzel örnek verdiniz.
04:37Gripte bile antibiyotik kullanmak dediğimiz durum.
04:40Aslında grip bildiğimiz gibi influenza virüsüne bağlı bir infeksiyondur.
04:45Ve bakterilere karşı etkili olan antibiyotikleri bunlar da kullanmamak gerekir.
04:50Peki ne olur kullanırsak?
04:51Şimdi insan ola aynı zamanda, insanlık biliyorsunuz bizim vücudumuzda neredeyse hücrelerimizin sayısına eşit sayıda bakteriler var.
05:00Ve bunlar bizi koruyan bakteriler aslında bakarsanız.
05:02Fakat biz bu antibiyotikleri kullanmaya başladığımızda bunlar kendilerine karşı bir saldırı olarak algıladıklarından dolayı bu antibiyotikleri direnç geliştiriyor.
05:13Ve bizim vücudumuzda dirençli bakteriler yerleşmeye başlıyor.
05:18Kolonize olmaya başlıyor.
05:19Onlarla beraber yaşamaya başlıyoruz.
05:21Ve bir infeksiyon geçireceğimiz zamanda ne yazık ki o bakterilerle infeksiyon geçirdiğimizden dolayı dirençli bir bakteriyle infeksiyon geçirmiş oluyoruz.
05:30Ama bunu sadece insanların kendilerinin kullandığı antibiyotikler nedeniyle olduğunu düşünmeyelim.
05:37Aslında bugün besicilikte yani hayvan besiciliğinde çok yoğun antibiyotik kullanılıyor.
05:44Veya tarımsal ürünlerin korunmasında çok yoğun antibiyotik kullanılıyor.
05:49Örneğin işte tavuklarda çok yoğun antibiyotik kullanılıyor.
05:52Besicilikte çok yoğun ve ne yazık ki onlarda oluşan bakteriyel direnç, antibiyotik direnci insana da taşınabiliyor.
06:01Çok güzel bir örneği vardır bunun.
06:03Biraz tıp literatürüyle konuşacağım ama hani tıp diliyle konuşacağım ama kusura bakmayın.
06:08İşte vancomisin dediğimiz bir antibiyotiğe dirençli bir enterokok dediğimiz bakteri var.
06:15Bunun oluşmasının temel nedeni aslında tavuk vesile çiftliklerinde buna benzer antibiyotiğe benzer yemlerin kullanılması sonrasında
06:29tavukların varsak florasındaki enterokoklar bu antibiyotiğe karşı direnç geliştiriyor ve bizler de bu tavukları yediğimiz zaman
06:37o bakteriler bizim varsak floramıza da ne yazık ki yerleşiyor ve o antibiyotiğe dirençli bakterilerle beraber yaşamaya başlıyoruz.
06:45Yani aslında doğanın bir bütün olduğunu düşünürsek doğanın herhangi bir yerinde kullanmış olduğumuz bir antibiyotik sonuçta bizi ne yazık ki etkiliyor.
06:56Ve şöyle bir sorunla da karşı karşıyayız yani ya ben ülkemde benim bazı bakterilerin antibiyotik direnci yok o nedenle bizi şu anda da çok ilgilendirmiyor diyemiyoruz.
07:09Çünkü bu dünyada artık o global ekonomi global yaşam biçimi dünyanın herhangi bir yerinde dirençli bir bakterinin yarın öbür gün başka bir yerinde görünmesine yol açıyor.
07:22Bunun en güzel örneği de New Delhi Metallobetalactamaz dediğimiz biraz gene tıp literatür diliyle konuştum özür dilerim ama
07:30Yeni Delhi'de yani Hindistan'ın Yeni Delhi'sinde hastanede yatarken ortaya çıkan bir dirençli bakteri Londra'da bir hastanede karşımıza çıkabiliyor.
07:43Çünkü oradan hasta kalkıyor Londra'ya gidiyor tekrar hastalanıyor ve hastaneye yatıyor ve o dirençli bakteriyi o hastaneye armağan edebiliyor.
07:52Yani aslında bu bir global sorun ve Dünya Sağlık Örgütü de bununla ilgili ciddi uyarılarda bulunuyor bu nedenle.
07:58Yani gıda yoluyla temas yoluyla solunum yoluyla aslında bu dirençli bakteriler bulaşıyor.
08:04Şimdi hocam bir de mesela halk arasında yine kullanılan bir tabir var şu konuda bir anlaşmazlığa düşüyoruz işte bizim kullandığımız antibakteriyel sabunlar temizlik ürünleri gerçekten bu bakterilere karşı işe yarıyor mu yoksa durumu daha da mı kötüleştiriyor?
08:22Şimdi her zaman olduğu gibi bunu da abartmadan kullanmak gerekiyor ve aslına bakarsanız bizim bildiğimiz normal klasik sabun hani öyle illa antibakteriyel olması gerekmiyor.
08:35Bizim elimizdeki bakterilerin normal bir sosyal yıkamayla %80'ini ortadan kaldırabilir.
08:41Yani bizim illa gidip işte çok hijyenik olsun çok temiz olsun ben içine çamaşır su katkılı veya işte antibakteriyel etki katkılı başka sabunlar kullanayım dememize gerek yok.
08:55Çünkü bu dezenfektanlara karşı direnci ortaya çıkartıyor bir süre sonra ve kullandığınız anti dezenfektanlar işe yaramamaya başlıyor.
09:06Aslında antibiyotik direncinden biraz daha farklı bu durum ama biz gene konumuza dönelim yani kullandığınız bakterilere karşı her türlü ürün bir süre sonra bakterilerin o ürüne karşı direnç geliştirmesine yol açabilir.
09:20Bu nedenle eğer normal sabun kullanabiliyorsanız illa gidip anti dezenfektan sabun kullanmanıza gerek yok.
09:27Zaten sabunların kendisi de anti dezenfektandır önemli ölçüde bakteriyi ortadan kaldırabilir.
09:33Peki sanırım en kritik soruyu soracağım hocam şu anda.
09:37Biz bu dirençli bakterilerden nasıl korunabiliriz ya da buna sahipsek dirençli bir bakteri vücudumuzdaysa bununla nasıl başa çıkabiliriz?
09:46Ne yazık ki bununla ilgili yapacak bir şeyiniz yok.
09:48Yani eğer bir dirençli bakteri sizin flöranızdaysa bir infeksiyon oluşana kadar o etkiniz biz de saptayamayız kimse de saptayamaz.
09:56O nedenle de ancak bir infeksiyon ortaya çıktığı zaman dirençli bir bakteriyle infekte olduğunuzu biz anlayabiliriz.
10:03Ürüner sistem infeksiyonu veya yumuşak doku infeksiyonu veya başka infeksiyonlarda ve özellikle sık antibiyotik kullanan bireylerde bu gelişebilir.
10:13O nedenle şunu söyleyebiliriz.
10:14Yani lütfen gelişigüzel antibiyotik kullanmayın.
10:18Çünkü vücudunuzdaki bakteriler sizi koruyan bakteriler bu antibiyotiklere karşı direnç geliştirip bir süre sonra sizin düşmanınız haline dönüşebilirler.
10:27Ama Erdem Bey özellikle şunu vurgulamakta fayda var.
10:30Biraz önce onu söylemiştim.
10:32Dünya Sağlık Örgütü bu konuda ciddi uyarılarda bulunuyor.
10:35Ve önümüzdeki 30 yıl içerisinde hatta 2050 yıllarına doğru dirençli mikroorganizmalar nedeniyle ciddi sayıda milyonlarca insanın ölmesi gündemde olduğundan dolayı geleceğin pandemisinin aslına bakarsanız bu dirençli mikroorganizmalarla olabileceği söyleniyor.
10:56Yani öyle bir gün olacak ve öyle bir duruma geleceğiz ki elimizdeki antibiyotiklerin hiç işe yaramadığı ve bu dirençli mikroorganizmalar nedeniyle de insanların infeksiyon kapıp yaşamını yitirebileceği.
11:09Bu nedenle yapılması gereken doktorunuz önermediği sürece kesinlikle boşu boşuna antibiyotik kullanmayın.
11:16Mutlaka bir doktor önerisiyle ve doktorun önerdiği süre, doktorun önerdiği dozda antibiyotik kullanın.
11:23Peki sevgili hocam çok teşekkür ediyorum oldukça kritik bir konu sağlık bu şakaya gelmiyor.
11:29Siz de bugün bizleri kırmadınız programa konuk oldunuz ağzınıza sağlık iyi ki katıldınız.
11:35Çok teşekkür ediyorum iyi çalışmalar iyi yayınlar.
11:37Ben teşekkür ediyorum.
11:38Evet sevgili izleyiciler enfeksiyon hastalıkları uzmanı doktor Bülent Ertuğrul konuğumuzda çok kritik uyarılarda bulundu sayın uzmanımız.
11:47Aslında antibiyotiği sürekli kullanmak dirençli bakteriler konusunda insan sağlığına oldukça zararlı ve dünya sağlık örgütünün de dikkat çektiği gibi ilerleyen yıllarda milyonlarca insan dirençli bakteriler yüzünden hayatını kaybedebilir ve dünya ekonomisi çok büyük bir kayba uğrayabilir.
12:05Efendim bir kez daha tekrarlayalım.
12:08Lütfen hasta olduğunuzda soğuk aldığınızda grip olduğunuzda antibiyotik kullanmak yerine bir doktora görünün ki vücudunuz bu bakteriler vücudunuzdaki bakteriler bu antibiyotiklere karşı direnç kazanmasınlar.
12:22Biz bu programı burada noktalıyoruz.
12:24Başka programlarda yeniden karşınızda olacağız.
12:26Görüşmek ümidiyle.
Yorumlar