00:00Çok fazla dağıtmadan aslında hızlıca İstanbul'un riskinden başlayacak olursak, bu haritaya göre,
00:07Marmara Denizi'nin içerisindeki Kuzey Anadolu fay hattı İstanbul'un güney ilçelerini,
00:12yani Marmara Denizi'ne bakan ilçelerini en fazla tehdit etmektedir.
00:16Bu ilçelerden de bazıları diğerlerine göre daha fazla risk barındırıyor.
00:21Bunları kıyaslayacak olursak, özellikle Büyükçekmece, Avcılar, Beylikdüzü, Bakırköy gibi ilçeler,
00:28ilçeler depremden en fazla risk altında bulunan ilçeler, yani yıkımın en fazla beklediğimiz ilçeler bunlar.
00:36Peki sebebi nedir? Buna örnek olarak 17 Ağustos 1999 Gölcük depreminden bakalım.
00:421999 Gölcük depreminde yıkımın en büyüğünü biz Avcılar ilçesinde yaşadık.
00:48Yani ona en yakın ilçeler Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe olmasına rağmen yıkım Avcılar'da meydana geldi.
00:55Burada bize şunu göstermiş oluyor. Birincisi zemin faktörü, ikincisi yapı stoğu.
01:02İşte Avcılar bizim için burada zeminin en zayıf olduğu ve yapı stoğunun en kötü olduğu bölgelerden bir tanesi.
01:09Sebebi şu, yani İstanbul'un Anadolu'ya, Avrupa yakasındaki Marmara Denizi'ne bakan kıyısındaki ilçelerin zeminleri,
01:18Fatih Beyoğlu hariç diyorum, Bakırköy'den Büyükçekmece'ye kadar zayıf aleviyon zemine sahip.
01:24Yani daha çok tarım yapmaya elverişi, üzerine yapılaşma yapmaya müsait olmayan zeminler.
01:29Burada ilave önlem almadan yapılaşmanın binalara risk getirdiğini düşünüyoruz.
01:36Ki zaten bu konuda özellikle Büyükçekmece'de, Beylikdüzü'nde, Avcılar'da, Küçükçekmece'de,
01:42bu ilçelerde zeminde iyileştirme yapmadan zaten yapılaşmaya belediyeler tarafından müsaade edilmiyor.
01:48Ama 2000 ile işte 2020 yılları arasında birçok binanın zemin iyileştirmesi yapılmadan,
01:55zeminde bir güçlendirme yapılmadan inşa edildiğini biliyoruz.
01:57Zemin güçlendirme yapıldığı zaman risk ortadan bir nebzede olsa kalkıyor mu?
02:02Mesela Avcılar'da, Küçükçekmece'de, Bakırköy'deki binalarda zemin güçlendirme yapıldı.
02:09Evet, mühendislik olarak her türlü zemine biz bir bina inşa edebiliriz.
02:14Yeter ki ilave önlemleri alabilelim.
02:16Eğer ki biz zemine çimento enjeksiyonu olabilir, plastik kazık olabilir, fore kazık olabilir,
02:22çok teknik terimlere girmek istemiyorum ama mühendislik olarak iyileştirmeyi yaptığımız takdirde
02:28üzerine istersek 5 katlı bina yapabiliriz, istersek 15 katlı bina yapabiliriz.
02:33Ama tabii ki riski de çok fazla arttırmamak gerekiyor.
02:36Bu bölgelerdeki kat rejimini de düşük tutmak gerekir.
02:38Çünkü deprem bize şunu öğretti, aslında bu mühendislik olarak bildiğimiz bir şey,
02:43zayıf zeminlerde düşük katlı binalar, kuvvetli zeminlerde de yüksek katlı binalar yapmamız gerekir.
02:49Ki bunu İstanbul'un işte Gökdelen bölgesi dediğimiz mesela Maslak, Levent bölgelerinde
02:55zeminin çok sağlam olduğunu biliyoruz ve o bölgede zaten çok yüksek katlı binalar inşa ettik.
03:00Şimdi bakıldığında o Sarıyer'de, Maslak'ta depreme dayanıklılık çok daha iyi mi o halde?
03:06Evet.
03:06Zemin mi iyi?
03:07Zemin mi iyi?
03:09Yani İstanbul'un jeolojik yapısı olarak en sağlam zemin Sarıyer, Beykoz, Şişli bu bölgelerde bulunuyor.
03:16Hani hep şunu söylerler ya, denize yakınsa orada bir sıkıntı vardır.
03:21Bu doğru bir bakış açısı değil mi?
03:22Değil.
03:23Doğru bir bakış açısı değil.
03:24Boğaz, İstanbul.
03:24Sarıyer'de denize yakın.
03:25Evet.
03:26İstanbul Boğaz'da şu anda İstanbul'un en sağlam zemine sahip ilçelerini barındırıyor.
03:30Yani Beykoz'un Boğaz kıyıları gerçekten İstanbul'un en sağlam noktası.
03:34Tamamen zeminli altı, kayalık.
03:37Ondan dolayı deprem orada daha az istiyor.
03:40Kesinlikle.
03:41Zaten bunu şuradan da biliyoruz.
03:426.2'lik 23 Nisan'daki depremde Beykoz'da, Sarıyer'de oturan vatandaşlarımız depremi çok az hissetti.
03:49Ama Büyükçekmece'de, Beylikdüzü'ne oturan vatandaşlarımız gerçekten ciddi anlamda büyük deprem gibi hissettiler.
03:55Peki Bağcılar, biz buradan çok hissettik.
03:58Bağcılar'ın zemini de zayıf olduğu için depremin büyütme faktörü vardı.
04:02Yani zeminin büyütme faktörü vardı.
04:03Yani öyle bir şiddetti ki ben İstanbul'un yıkıldı sandım.
04:07Çünkü ben oturduğum masayı kontrol altına almakta güçlük çektim.
04:12Kaydı elimden.
04:14Yani bütün dekorlar, her şey çok büyük bir sesti.
04:17Yani öyle bir hissettik yani biz.
04:20İşte zeminin büyütme faktörü ve mesafede de bireye giriyor.
04:24Hani Bağcılar'la Beykoz'un faya olan mesafesi birbirinden farklı.
04:28Mesela dünkü gemilik depremi de burada hissedildi.
04:31Evet, ben de Fatih'teydim o sırada.
04:32Ben de Fatih'ten hissettim onu.
04:34Hissettiniz mi?
04:34Hissedildi.
04:35O zaman burada sadece zemin faktörümü etkili olmuş oluyor.
04:39Yani zemine göre mi biz depremi hissedip hissetmeme konusunda?
04:42Zemin artı yapının rijitliği.
04:45Yani yapı ne kadar rijit olursa yani yapı ne kadar sağlam inşa edildiyse depremi şiddetini de o kadar az hissettirir.
04:52Peki şöyle bir şey var mı Sinan Bey?
04:53Mesela Sarıyer'deki o yüksek katlı binalarda alt araylı sistem döşedikleri için daha fazla sallanıyor ama bir şey olmuyor diyorlar.
05:03Öyle mi bu?
05:04Bu doğru bir bilgi mi?
05:05Bu sismik izolatör dediğimiz kavram son yıllarda ortaya çıkmış bir kavramdır.
05:11Yani Sarıyer'de ya da Masak tarafında…
05:13Sallanması mı sallanmaması mı kötü?
05:14Yok.
05:15Oradaki olay tamamen farklı.
05:17Hani Sarıyer, Masak'taki bölgedeki yapılan gökdelenlerde öyle bir sistem yok.
05:22Onlar sadece sağlam bir zemine, iyi bir mühendislik hizmeti alınarak yapılmış binalar.
05:27Sismik izolatör dediğimiz kavramı biz daha çok hastane türü yapılarda kullanıyoruz.
05:32Yani depremi…
05:32Evlerde, binalarda böyle bir şey yok.
05:34Konut türü yapılarda bunu kullanmaya çok doğru bulmuyoruz.
05:37Çünkü bunların amacı depremin şiddetini azaltmaktır.
05:41Şöyle düşünün bir ameliyathanedesiniz, doktor bir ameliyat yapıyor.
05:44O sırada yedi büyüklüğündeki bir deprem olduğunda hastayı ameliyat ederken duramazsınız.
05:49Tabii.
05:49Şiddeti orada yedi büyüklüğündeki bir depremi beş büyüklüğüne indiriyor.
05:53Yani doktorların ya da orada hastanede bulunanların büyük bir çoğunluğu depremin şiddetini anlamıyorlar.
05:59Anladım.
06:00Şimdi Sinan Bey, böyle derece olarak dördüncü dereceye kadar ayırdık ya.
06:06Şimdi şu ilçelere baktığımızda o halde burada oturanlar ne yapacak?
06:10Yani Sultan Gazi, Gazi Osman Paşa, Esenler, Bağcılar yani nüfusu en yoğun olan yerlerden, ilçelerden bir tanesi Bağcılar zaten.
06:19Bahçelievler, Hakeza yani şu ilk beş zaten hatta ilk altı diyelim ya da bakıldığında hepsi bunların hepsi nüfus olarak çok yoğun bölgeler.
06:30E burada oturanlar ne yapacak?
06:32Buralarda oturmayın, Silivri'ye gidin, Çatalca'ya mı gidin diyeceğiz.
06:35Burada bir yapı sıkıntısı var belli ki.
06:39Giderilebilecek bir pozisyon mu yani?
06:41Şimdi İstanbul'un özellikle yapı stoğuna baktığımızda Esenler'de, Bağcılar'da, Güngören'de yapı stoğunun çok zayıf olduğunu biliyoruz.
06:50Yani bunlar büyük bir çoğunluğu kaçak yapılaşma ile inşa edilmiş, depremden önce yani 17 Ağustos 1999 Gölcük depremini görmüş, hazır beton kullanılmamış, mühendislik hizmeti almamış yapılar.
07:03Bu yapıların depremde sahip oldukları zeminin de büyütme faktörü ile büyük bir risk teşkil ettiğini zaten Çevreşecilik Bakanlığı da ilgili belediyelerde birçok platformda bunları dile getiriyorlar.
07:18Yani bu sebepten dolayı İstanbul'da yarısı bizden kampanyası adı altında kentsel dönüşüm faaliyetleri yürütülüyor.
07:24Yani İstanbul'un birçok ilçesinde zaten gezip görülüğünde görülür.
07:29Her sokakta mutlaka birkaç tane şantiye mevcut.
07:32Yani bu binalar yıkılıp yenileniyor.
07:34Çünkü kendiliğinden yıkılabilecek binalarımız mevcut ki bunların örneğini Küçükçekmece'de, Bahçeli Evler'de yaşadık.
07:42Yani hiçbir deprem olmadı.
07:43Yoldan geçen belki bir otobüsün etkisiyle veya tamamen kendiliğinden yıkılarak olabiliyor.
07:48Şu da çok ilginç.
07:49Mesela evet böyle binalar çok fazla var.
07:52Hani bu üfleseler sönecek dediğimiz binalar.
07:54Ama 23 Nisan'daki depremde de hiç yıkımın olmaması bu da beni çok şaşırttı.
07:59Çünkü çok hissedilen bir depremdi ve belki saniyesi kısa diyeydi ama şiddeti büyüktü.
08:06Büyüklük olarak 23 Nisan depremi 6.2'lik bir deprem.
08:09Aslında bir hasar verebilecek bir deprem.
08:12Ama her depremin ayak izi birbirinden farklıdır.
08:15Yani şöyle düşünün.
08:17Her 6.2'lik deprem aynı etkiyi yaratmaz.
08:20Bunların bir de periyotları, ivmeleri vardır.
08:22Mesela Silivri 5.9'luk deprem yanılmıyorsam 2019 yılında bazı camilerin minaresi yıkılmıştı.
08:29Bazı binalar ciddi hasar almıştı ama 6.2'lik 23 Nisan depreminde hiçbir yapımız yıkılmadı.
08:36Çünkü olan depremin ivmesi yapıların periyoduna yakın bir ivme oluşturmadığı için hasar bırakmadı.
08:44Yani her 7'lik depremle benzer etkiyi yaratmaz.
08:47Bir de şunu da sormak istiyorum.
08:49Çok da az zamanım kaldı ama şimdi bu konuda uzmanlar da ikiye bölündü ya.
08:54Bir Marmara depremini bekleyenler bir de beklemeyenler.
08:57Bir yıkıcı olacağını düşünenler bir düşünmeyenler.
08:59Biz Marmara'da bekliyor muyuz bir deprem?
09:02Bekliyorsak da bu o büyük İstanbul depremi mi yani?
09:05Şimdi Marmara Denizi'nin içerisinde Kuzey Anadolu fay hattının bir kolu devam ediyor.
09:10Bu denizin en sığ yeri 1500 metre.
09:13Fayı da yaklaşık 100 metreye yakın bir çamur tabakası tarafından örtülmüş bir fayımız var.
09:20Yani hiç kimse bu faya inip bir çalışma yapmadı.
09:24Yani burada bir depremin olup olabileceğine dair bilimsel çalışmadan ziyade tarihsel kayıtlara dayanaraktan fikir üretebiliyoruz.
09:32Tarihsel kayıtlara baktığımızda da 1766 yılında işte İstanbul'da çok büyük bir deprem meydana geliyor.
09:40Sonrasında 1912 ve 1894 depremleri de var.
09:44Ara ara yine büyük depremler de oluyor.
09:46Yani bu 1894 deprem ya da 1912 depremi İstanbul'un büyük depremi olarak değerlendirilirse İstanbul'da belki 150 yıl deprem olmaz.
09:54Ama tam tersi 1766'dan sonra İstanbul'da bir deprem eğer onlar kabul edilmezse o zaman İstanbul'da her an büyük bir deprem olabilir.
10:03Aslında biz bununla ilgilenmememiz gerekiyor.
10:06Dün Bursa'da deprem oldu.
10:074.3 büyük dün deprem.
10:09Sonuçta Marmara Denizi'nin içerisinde Kuzey Anadolu fay hattının bir de güney kolu ilerliyor.
10:13Güney kolunda 7-7,5'luk bir deprem meydana gelirse İstanbul'da da benzer yıkımı görebiliriz.
10:18Görebiliriz.
Yorumlar