00:00Cumhur Afrika
00:00Ben emredim etrafım
00:02Ben emredim etmiş
00:03Ben emredim etmiş
00:04Ben emredim etmiş
00:04Ben emredim etmiş
00:05Ben emredim etmiş
00:06Ben emredim etmiş
00:08Ben emredim etmiş
00:09Ben emredim etmiş
00:11Ben emredim etmiş
00:12Ben emredim etmiş
00:13Ben emredim etmiş
00:14Haziran 2025
00:16Orta Doğu bir kez daha savaşın içinde
00:18İsrail savaş uçakları Tahran çevresine stratejik noktaları hedef alıyor
00:23İran ise İsrail'e zarar gördüğü yerden zarar vermeye çalışıyor
00:27Uluslararası ajanslar ise tek bir ismi konuşuyor
00:30Ayetullah Ali Hamaney
00:31Peki kim bu adam?
00:36Suikast listelerinin en tepesindeki isim
00:39İran'ın dini lideri Hamaney'in devrimci yıllardan günümüze kadar uzanan hikayesine yakından bakalım
00:45Ali Hamaney 1939'da meşrede dünyaya geldi
00:51Babası saygın bir din alimiydi
00:53Genç yaşta kum ve necefte aldığı eğitim
00:55Onu klasik Şii ulema sınıfına taşıdı
00:58Ama onu binlerce moğladan ayıran
01:00Vaazlarındaki politik dil ve güçlü hitabeti oldu
01:031960'lı yıllarda İran şahı Pehlevi'nin batı yanlısı ve otoriter yönetimi karşısında
01:12Genç mollalar Hümeyni'nin etrafında toplanmaya başladı
01:15Hümeyni sürgüne gönderilse de fikirleri İran'ın camilerinde ve medreselerinde yayılıyordu
01:21Hamaney işte bu fikirlerin Taşra'daki sadık sözcüsü haline geldi
01:25Hamaney bu dönemde birçok kez gözaltına alındı
01:31Hapsedildi ve sürgüne gönderildi
01:33Vaaz kürsüsünde yalnızca dini değil siyaseti de dillendiriyor
01:37İslam yalnızca bir ibadet sistemi değil bir yönetim biçimidir diyordu
01:411970'lerin sonunda halkın öfkesi doğruya ulaştı
01:47Ekonomik kriz, yolsuzluklar, baskılar ve Şah'ın batıya yakınlığı geniş bir isyanı tetikledi
01:541979'da milyonlarca kişinin katıldığı gösteriler sonrası Pehlevi Hanedanı devrildi
01:59Hümeyni sürgünden döndü ve İran İslam Cumhuriyeti kuruldu
02:03Ali Hamaney bu süreçte silahlı mücadele de yer almadı
02:09Ancak devrim sonrasındaki kurumların kuruluşunda aktif görev aldı
02:13Devrim Konseyi üyeliği, İslam Cumhuriyeti Partisi'nin kuruculuğu ve
02:17Hümeyni'ye bağlı istihbarat ağlarının örgütlenmesinde rol üstlendi
02:21Yeni rejimde Hümeyni'nin dini liderliği altına yönetilen bir teokrasi inşa edilirken
02:29Hamaney gibi isimler gölgeden sisteme yön verenler haline geldi
02:33Ali Hamaney devrimden sonra İran'ın siyasi tarihinde bir dönüm noktası yaşadı
02:371981'de %97 oy oranıyla cumhurbaşkanı oldu
02:42Aynı yıl bir suikast girişimi sonrası sağ kolu felç oldu
02:46Bu saldırı onu halk nezdinde bedel ödeyen lider'e dönüştürdü
02:50Ali Hamaney'in asıl yükselişi Hümeyni'nin 1989'daki ölümüyle geldi
02:581989'da dini liderlik vasfı zayıf olmasına rağmen
03:02Hümeyni'nin vasiyetiyle rehberi muazzam ilan edildi
03:05Anayasa değişti, sistem şekil değiştirdi
03:08Artık İran'da en yüksek merci Ali Hamaney'di
03:11O yıllarda askeri ve ekonomik yapılar yeniden inşa edildi
03:17Devrim muhafızları, istihbarat, yargı ve medya hepsi tek tek onun demetimine girdi
03:22Hamaney artık sadece bir ruhani lider değil, devletin bizzat kendisiydi
03:272009'daki yeşil hareket başka bir dönüm noktası oldu
03:34Seçimlere hile karıştığına inanan milyonlar sokaklara döküldü
03:38Hamaney ise kararını verdi
03:39Sistem kutsaldır, muhalefet ise düşman
03:42Protestolar bastırıldı, muhalifler tutuklandı, internet kısıtlandı
03:47Bu yıllarda İran, Suriye İç Savaşı'na müdahil oldu
03:50Yemen'de Husideli, Lübnan'da Hizbullah'ı, Gazze'de Hamas'ı destekledi
03:54Hamaney'in inşa ettiği dış politika direniş ekseni etrafında şekillendi
03:582003'te nükleer silah haramdır diye bir fetva yayınladı
04:04Ancak İran'ın nükleer programı devam etti
04:07Yaptırımlar, ekonomik çöküş, halkın geçim derdi
04:10Tüm bunlara rağmen Hamaney geri adım atmadı
04:12Hamaney'in dini liderliğiyle sert yöntemlerle ayakta tutulan bu yapı
04:182022'de beklenmedik bir yerden sarsıldı
04:2122 yaşındaki Masa Amini'nin ahlak polisi nezaretinde ölümü
04:25İran sokaklarında patlayan öfkenin tekrar fitinini ateşledi
04:29Masa Amini'nin öldürülmesinin ardından düzenlenen protestolarda
04:33Bir nevi Hamaney'in temsil ettiği teokratik düzene karşı bir meydan okuma gerçekleştirildi
04:38Selamak
Yorumlar