00:00Sa kailaliman ng lumang struktura,
00:05lumilipad ang napakaraming anino,
00:09lumilikit sa malalamig na sulok.
00:13Ang aming nilalakaran,
00:15balambot at tila hinahata kami pa ilalim.
00:19Sa aming pagpasok,
00:21ang kanilang boses.
00:24Tila lalong lumalakas at lumaraming.
00:30Ang mga malalaking kanyon at pampasabog
00:41na ginamit bilang depensa ng isla sa gera,
00:44ito na ang itsura ngayon.
00:50Sa loob nito,
00:52may mga boses daw na naririnig,
00:55may iingay at tila marami sila roon.
00:58Pero walang tao.
01:02Sa battery grabs,
01:04makikita ang barrel ng 10-inch disappearing gun.
01:10Ginamin ito bilang panlaban sa mga barkong papalapit
01:14sa Manila Bay noong pangalawang digma ang pandahigdig.
01:16Okay, ito yung lugar kung saan nila tinatago yung batteries ng mga kanyon,
01:24yung mga bala ng kanyon.
01:25Napansin ko na tila lumalamig ang temperatura sa loob,
01:26pati na rin ang aming nilalakaran.
01:27Ang mga daanan dito,
01:28diba na yung nakatira dito.
01:29Yan yung mga yung naririnig natin nila.
01:34Okay, ito yung lugar kung saan nila tinatago yung batteries ng mga kanyon,
01:44yung mga bala ng kanyon.
01:46Napansin ko na tila lumalamig ang temperatura sa loob,
01:51pati na rin ang aming nilalakaran.
01:52Ang mga daanan dito,
01:57simento pa.
01:58Pero pagdating mo dito sa isang kwarto na ito,
02:01may maparang maputik.
02:06Hanggang sa tila may nagmamasit sa amin.
02:12Ang kanilang anino,
02:14tila nagpaparamdam sa dilig.
02:16Ang mga boses na naririnig sa labas ng battery grabs,
02:24piniling manatili sa malalamig na pader at gusaling.
02:29Kilala raw ito na mahigilig manirahan sa pader na mga libingan doon.
02:35Kaya tinawag ito na tomb bats, isang uri ng paniging.
02:39Ito ay kalimitan na ikita sa mga buildings,
02:43mga structures na associated with human habitation.
02:48Alam ko na kung bakit sila.
02:50Kasi tignan mo yung ceiling,
02:52parang nasira sila na bakbak.
02:55Madaling kapitan niya ng mga kuko ng mga paniki
02:59so that they can roost over it doon sa mga walls.
03:04Ramdam namin na marami sila
03:07dahil sa ingay ng kanilang nililikha.
03:09Ang mga pagaspas ng pakpak nila
03:15at yung pagpaproduce nila ng sound sa bibig
03:19to echolocate yung direction kung saan sila dilipat at ilan.
03:25Ecolocation ang tawag sa ingay na nililika ng mga paniki.
03:28Ginagawa nila ito sa pamamagitan ng kanilang bibig at ilong.
03:34Bukod sa pagkahanap ng direksyon,
03:35ginagamit rin nila ito sa pagkahanap ng kanilang pagkain.
03:40Ang mga paniki ito, tinatawag na insect bats.
03:43Bukod sa pagkahanap ng direksyon,
03:44ginagamit rin nila ito sa pagkahanap ng kanilang pagkain.
03:54Ang mga paniki ito, tinatawag na insect bats.
03:59These bats provide ecosystem services,
04:03especially mga services na pwede magbenepisyo ang tao.
04:07Pwede silang kumain ng mga insekto na peste sa mga pananim.
04:11So they can act as biocontrol or as a biological-based pesticide.
04:18They can also eat insects that can be vectors of disease.
04:22Ang ipis na ito, hindi nakataka sa pag-atake ng paniki bilang kanyang hapunan.
04:40Isa raw kasi ang mga ipis sa mga insektong kinakain ng mga paniki.
04:45Kaya na itong kumain ng isang libo hanggang tatlong libo na insekto sa loob lang ng isang gabi.
04:50Habang kami ay papasok,
04:59lalong lumalakas ang kanilang boses,
05:04na tila dumarami.
05:06Yung flooring dito, napaka mapakapal nung tinatapakan natin ang guano.
05:18So these are feces or earth material, you know, packed over the years and built over the years from one layer to another.
05:27Ito yung lugar talaga na masasabi natin kung saan sila talaga nakatira.
05:33Kasi sa kapal ng guano na meron dito,
05:35comparing it to the other areas kung saan manipis ng guano.
05:40Habang nandito na tayo sa loob,
05:42ang init sa labas,
05:43ang init sa labas.
05:44But here,
05:45inside this area,
05:46because the way it was built,
05:49you may circulation pa rin ang hangin
05:52na dumadaan dito,
05:55hindi ka nasa suffocate.
05:57Ang isang ito,
05:58kapit na kapit na parang takot malaglag sa pagkakasabit.
06:04Makikita rin na ang insect bats,
06:06gusto mo nung may distansya sa bawat isa.
06:10Halos ayaw magpalapit sa kapwa nila pa, Nikki.
06:13Paliwanag ng mga eksperto sa mga insect bats na si Dr. Philip Albiola.
06:28Hindi talaga sila dikit-dikit na nagro-roost,
06:30so there's always spaces between them.
06:33So, it's normal for them to have aggressive behavior,
06:36especially pagka hindi nila kamag-anak or hindi nila anak.
06:40So, it can happen to different individuals within that roost.
06:46Ang insect bats,
06:47gaya ng tao,
06:49kaya raw maglakad ng paatras,
06:51pababa at patagilit sa pater.
06:54Ito ay dahil sa kanilang mga pakpak at paa
06:57ay nakadesenyo para maging adaptable sa kanilang roosting site.
07:02Ibig sabihin,
07:03ang mga insect bats sa battery grabs
07:05ay natutong makiayon sa istruktura nito.
07:10Ito yung butas-butas ng mga tama ng bala,
07:23pati sa taas.
07:24Paglabas namin sa lugar ng mga paniki,
07:31makikita ang isang bahagi ng battery grabs.
07:33Maraming salamat sa panonood ng Born to be Wild.
07:36Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
07:39mag-subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
07:43Pati sa ma ingatiswa malo kawa ngayon sa Pagamata.
07:45Moforen sako malo kawa ng datak kawa ng �iskan pola.
07:46Ang daak 시�akamata sa Pagamata da sa GMA Public Affairs YouTube channel,
07:47na teta actua ga ngayon sa Pagamata da Khoa ngayon sa Pagamata.
07:50Maas sa GMA Public Affairs YouTube channel,
07:52sa Pagamata da isang bahagi ngayon sa Pagamata.
Comments