- 8 ay önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Müzik
00:00Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarından herkese merhaba 22 Ekim 2024'te Türkiye'de yeni bir süreç başlamıştı ancak sürece kimisi süreç sürece iktidarsa terörsüz Türkiye süreci diyordu.
00:26O konuda somut adımlar atıldı. Dün terör örgütü PKK feshedildiğini ve silah bıraktığını açıkladı ancak bazı çelişkili noktalar da vardı açıklamada.
00:37Şimdi bunları konuşacağız. Siyaset bilimci doçent doktor Fatih Yaşlı konuğumuz kendisine soracağız. Fatih hocam hoş geldiniz.
00:46Hoş bulduk selamlar.
00:47Selamlar hocam hızlıca başlayalım. Şimdi PKK bildirisinde diyor ki partimiz PKK kaynağında Lozan Antlaşması ve 1924 anayasasından alan Kürt inkar ve imha siyasetine karşı diye başlayan uzunca bir açıklama yapıyor.
01:03Şimdi hepsini okumayayım. Dilerseniz bu açıklamayı analizle başlayalım programa. Bir uzman olarak yapılan bu bildiri yapılan bu açıklamayı nasıl okudunuz? Sizce bu açıklamanın alt metninde neler yatmakta?
01:18Şimdi eğer bu cümleyi düz anlamıyla alırsak yapılan açıklama bu anlamda doğrudur. Yani şunu kastediyorum.
01:29PKK'nın ortaya çıkışındaki o çıkışı belirleyen orada etkili olan faktörlerden biri sahiden de Lozan Antlaşması ve sonrasındaki 1924 anayasasıdır.
01:42Neden? Nedeni de şu. Çünkü milli mücadele esnasında Türkler ve Kürtlerin varlığı Anadolu'da birlikte kabul ediliyordu.
01:51Her ikisinin de İslam-ı anasır yani İslam unsuru olduğu söyleniyordu ve verilen mücadelenin de tırnak içerisinde gavura karşı verildiği söyleniyordu.
02:001921 anayasasında doğrudan Kürt sözcüğü geçmemekle birlikte Kürtlerin yaşadığı bölgelere muhtariyet verileceği yani özellik verileceği de yazıyordu.
02:12Ancak Lozan Antlaşması'nda Kürtler azınlıklar arasında sayılmadıkları gibi gayet doğal olarak ancak kurucu ve asli unsur olarak da Lozan Antlaşması'nda isimleri geçmedi.
02:25Benzer bir şekilde 1924 anayasasında da muhtariyet yani özellik yoktu.
02:30Düz anlamıyla bakıldığında gerçekten de Türkiye'de PKK'nın ortaya çıkışını sağlayan siyasi faktörler, tarihsel faktörler nelerdir diye sorduğumuzda bunu Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına kadar götürebiliriz.
02:44Bu nesnel bir gerçekliktir.
02:47Ama eğer yok buradan bir de alt metin okuyacaksak örneğin PKK Lozan'ı ve 1924 anayasasını kastederek şunu diyorsa,
02:57Lozan tekrar tartışmaya açılmalıdır ya da 1921 tarzı bir anayasaya ihtiyaç vardır diyorsa,
03:03bu reddedilmesi gereken bir yaklaşımdır.
03:06Çünkü Lozan Antlaşması sadece Kürt sorununa, Kürtlerin varlığına, yokluğuna indirgenecek bir anlaşma değildir.
03:16Birinci Dünya Savaşı sonrasında bu coğrafyada öngörülmeyen bir siyasi birimin yani Türkiye Cumhuriyeti'nin bir milli mücadeleyle birlikte ortaya çıkmasını
03:28ve sonra da uluslararası hukuk açısından tanınmasını bize anlatır Lozan Antlaşması.
03:33Bu nedenle de biz üzerinden 100 yıl geçmişken kendi kurucu belgemizi, bu ülkenin varoluş metnini hiçbir şekilde tartışmaya açmamalıyız.
03:44Bunu çok net bir çizgi olarak koymak gerekiyor.
03:47Çünkü dediğim gibi eğer bu meseleyi açmaya, bu tartışmayı başlatırsak, o 100 yıl öncesinin tartışmasını,
03:55o zaman Türkiye emperyalizmin müdahalelerine çok daha açık bir hale gelecektir.
04:00Bundan çok net bir şekilde uzak durmak lazım.
04:02Benzer bir mesele 1921 anayasası için de geçerlidir.
04:062024 Türkiye'sinde sorunların çözümü 1924 anayasası olmadığı gibi 1921 anayasası da olamaz.
04:15Tüm bunların dışında eğer bir anayasa söz konusu olacaksa,
04:18bu anayasa özgürlükçü, demokratik bir anayasa olmalıdır, çoğulcu bir anayasa olmalıdır, halkçı bir anayasa olmalıdır.
04:26Ama elbette ki şu şerhede düşmemiz lazım.
04:28Bugün iktidarda mevcut anayasayı dahi tanımayan bir anlayış varken,
04:35bugünkü koşullarda yeni anayasa hele hele iktidarın ömrünü uzatacak,
04:40Erdoğan'a en az bir dönem daha başkanlık yolunu açacak bir anayasa pazarlığına
04:44hiçbir şekilde kati surette girilmemelidir.
04:48Böyle bir pazarlığın ne Kürtlere ne de Türklere herhangi bir hayrı olacaktır.
04:53Bu nedenle de elbette ki Türkiye'de demokrasi, demokratikleşme, yeni bir anayasa bunlar tartışma konuları olabilirler.
05:00Ama önce çok basit bir şekilde bu iktidardan mevcut anayasaya uymasını,
05:05içerideki siyasi lehine olarak tuttuğu tutukluları salmasını
05:09ve aynı zamanda da yasal düzenlemeler yapmasını talep etmek gerekir.
05:13Yani yeni anayasaya gelene kadar Türkiye'de hem Kürt sorunun çözümü adına
05:18hem de genel bir demokratikleşme adına atılması gereken çok hızlıca atılabilecek adımlar var.
05:24Bunlar atılmıyorken ve tam tersine Türkiye 6 aydır yargı sopasının herkese sallandığı bir ülke konumuna getirilip
05:30bir de seçimsizleştirme sürecine sokulmuşken bir yeni anayasa tartışması hiçbir şekilde meşru değildir.
05:35Fatih Hocam şimdi iktidar özellikle Lozan Antlaşması'na ve 1924 Anayasası'nın hedef alınmasına ses çıkartmadığı gibi
05:46Cumhurbaşkanı Yardımcısı Mehmet Uçum da uzunca bir tweet attı ve şunu söyledi.
05:52İşte yeni anayasaya dikkat çekti, yeni düzenlemelere dikkat çekti.
05:55Buradaki yeni anayasadan kasıt sizin sürekli vurguladığınız gibi ömrü vefa edene kadar Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yeniden seçilmesine yönelik mi?
06:06Bir de mesela sizce neden Lozan Antlaşması'na ya da 1924 Anayasası'nın hedef alınmasına iktidar ses çıkartmadı?
06:14Bunun yanı sıra o olası bir yeni anayasa değişikliği yani bir anayasa değişikliğinde iktidar sadece bir Cumhurbaşkanı'nın sınırsız süresiz seçilmesini mi sağlar?
06:26Yoksa başka istekleri de olur mu bu anayasa içinde? Bunu sorayım size.
06:31Şimdi birincisi Türkiye'de İslamcı nesiller yani bugünkü Erdoğan'ın ve onun yaş grubunun da içerisinde bulunduğu nesiller Necip Fazıl, Kadir Mısıroğlu gibi işte Necmettin Erbakan gibi isimlerin talebeleriydiler.
06:46Onlardan öğrendiler Türkiye tarihini ve o isimler çok net bir şekilde söylemek gerekirse Cumhuriyet düşmanıydılar.
06:53Ve Cumhuriyet düşmanı oldukları için Türkiye'de İslamcılık Türkiye Cumhuriyeti düşmanlığı üzerine 1923 felsefesine düşmanlık üzerine kurulduğu için Lozan her zaman bir düşman metin olarak görüldü.
07:05Yani Lozan Antlaşması'ndan bir hezimet diye söz ettiler.
07:09Lozan Antlaşması ile milyonlarca metrekare toprağın verildiğini iddia ettiler.
07:14Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin diz çöktüğünü iddia ettiler. Bunların hepsi yalandı.
07:18Lozan Antlaşması mevcut koşullarda yapılabilecek en iyi anlaşmalardan biriydi.
07:24200 yıldır sürekli gerilemiş, yarı sömürge haline gelmiş, 1. Dünya Savaşı'nda işgal edilmiş, sanayisi olmayan,
07:32halkının %95'inin okuma yazma bilmediği, fabrikalardan yoksun, tarımın en ilkel koşullarda yapıldığı bir ülke,
07:40çok net bir şekilde o dönemde emperyalizmle mücadele ederek kuruldu.
07:44Ama İslamcılar Osmanlı'yı yıkan bir süreçte bu anlaşma gündeme geldiği için ve Osmanlı'nın yıkılıp yerine Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması anlamına geldiği için bu anlaşma onunla her zaman hesaplaştılar.
07:56Hocam şunu da altını çizmek istiyorum.
07:59Özellikle Türkiye o barış görüşmelerine katıldığında orada İsmet İnönü heyetin başkanıydı ve bize anlatılan,
08:07yani ben ilk şimdi muhtemelen çocuklara anlatılmıyordur da bize ilkokulda da anlatıldı, ortaokulda, lisede de orada İsmet İnönü'nün tarihi bir cümlesi var.
08:16Biz buraya işte Sevr'den gelmedik, Mudanya'dan Lozan'a geldik, biz kazanan devletiz.
08:23Beyler yenik olan siz dersiniz, biz sizi yendik.
08:26Kazanan devlet olarak buradayız.
08:28Çok özür diliyorum lafınızı kestim ama bunu da belirtmek istedim.
08:32Çünkü benim için hep hafızamda yer etmiş bir cümledir.
08:36Lozan'ın Türkiye açısından, uluslararası kamuoyunda Türkiye'nin varlığı açısından belki de en net özetleyen cümle,
08:45biz burada kazanan tarafız cümlesidir.
08:47Kusura bakmayın tekrardan sözü size bıraktım.
08:49Evet, İslamcıların dediğim gibi Lozan düşmanlığı bugün de aslında devam ediyor.
08:54Yani örneğin 3-4 sene öncesine kadar Erdoğan kimi konuşmalarında Lozan'a bize başarı diye yutturdular diyordu.
09:00Ya da işte diyordu ki ya kulağınızı uzatsanız şu karşıki adaların sesini duyarsınız, gelen sesleri duyarsınız ama o adaları işte 12 adaları İsmet'in önü Lozan'da bıraktı tarzı bir takım yeni tarih yazımları vardı.
09:13Bu nedenle de şaşırtıcı değil yani.
09:15UŞİ değil mi hocam adaların?
09:17Bütün açıklama.
09:171911'de UŞİ antlaşmasıyla Osmanlı bıraktı.
09:20Ama bu bir yalan işte yalan tarih yazımı, yalan tarih yazımı.
09:24Dolayısıyla PKK'nın kendi durduğu yerden kendince yaptığı Lozan açıklamasına iktidarın itiraz etmemesi İslamcılığın tarihine bakıldığında anlaşılabiliyor zaten.
09:36Şimdi burada Mehmet Uç'un aslında bütün bu sürecin bence temel motivasyonunu dün itibariyle hemen açıklamış oldu.
09:46Yani yeni anayasa benim ilk Devlet Bahçeli Dem Parti ile el sıkıştığı günden itibaren adım adım geliyor dediğim şeylerden biri seçimsizleştirme süreciydi.
09:57İkincisi de ömrü vefa edene kadar konsepti adını verdiğim konseptin hayata geçirilmesi planlarıydı.
10:04Yani ne demek bu şu an Erdoğan meclisten 360 vekille erken seçim kararı alınmaksızın ya da anayasa değiştirilmeksizin herhangi bir şekilde yeniden Cumhurbaşkanı adayı olamıyor.
10:14Bu nedenle de şu an bütün bir rejim etrafında onun tutkalı olan o olmadan o bir tuğla o çekildiği anda yıkılacak olan rejim Erdoğan'ın en az bir dönem daha iktidarda kalması için ne yapılması gerekiyorsa onu yapmaya çalışıyor.
10:32İşte bu Kürt sorununun çözümü denilen mesele de birbirine paralel olarak iki şekilde ilerledi.
10:37Bir yandan Kürtlere bir takım vaatlerde bulunarak bir çözüm süreci içerisine sokuldular.
10:43Öte yandan CHP baş düşman kategorisine yerleştirildi ve Erdoğan'ın en güçlü rakibi siyaseten tasfiye edilip cezaevine yollandı.
10:51Şimdi ise buradan çıkartmak istedikleri sonuç CHP'ye yönelik bu baş düşman uygulaması muhtemelen devam edecek.
10:58Oranın kriminal bir vakaya dönüştürülmesi ama öte yandan silah bırakma sürecine koşut bir şekilde
11:05önce hukuki bir takım düzenlemeler gelecek yani yeni infaz yasasında değişiklik işte af yasası vesaire bunlar.
11:13Ama muhtemelen de Eylül-Ekim gibi yani bu sene meclis tekrar açıldığında Türkiye'nin ana gündemini bu sefer iktidar yeni anayasa tartışmaları olarak belirleyecek.
11:24Ve bir sürede oradan vakit kazanmak isteyecek ve buradan da bu yeni anayasa meselesi üzerinden de özellikle Dem Parti'nin desteğini alıp
11:33bir referandum olmaksızın meclisten 400 milletvekiliyle bir yeni anayasayı geçirmek isteyecek.
11:39O yeni anayasa elbette tek başına sadece Erdoğan'ın ömrü vefa edene kadar o koltukta oturması üzerine kurulmayacaktır.
11:45Dem Parti'nin de o anayasaya oy vermesi için en azından Kürtlerin ağzına bir parmak bal çalınması gerekiyor.
11:53Muhtemelen vatandaşlık tanımının değiştiği bir takım hakların garanti altına alındığı bir anayasa da gündeme gelecektir.
12:02Ama bu anayasanın konjonktürel olarak bakıldığında, mimarlarına bakıldığında herhangi bir şekilde demokratik, özgürlükçü, çoğulcu bir anayasa olma ihtimali yoktur.
12:13Sayın hocam şimdi AKP eski milletvekili Şamil Tayyar da oldukça şok bir açıklama yaptı.
12:20Şunu söyledi bu sürecin ardından Dem Parti Cumhur İttifakı'na katılabilir dedi.
12:26Siz tabloya baktığınızda böyle bir ihtimal görüyor musunuz?
12:29Bu sürecin ardından Dem Parti Cumhur İttifakı'na resmen katılmasa bile özellikle yeni anayasa konusunda iktidara ve iktidar ortağı MHP'ye destek sağlayabilir mi sizce?
12:40Ben de sizin söylemiş olduğunuz üzere Dem Parti'nin resmi olarak AKP MHP İttifakı'na dahil olacağını düşünmem.
12:50Ama bir tür ortaklık zaman zaman kimi komisyonlarda, mecliste yapılacak, kimi oylamalarda, kimi düzenlemelerde yan yana gelişiler söz konusu olacaktır.
13:01Bunu biraz süreç belirler. Yani silahların bırakılması ne kadar sürecek, silahlar bırakılırken nasıl bir denetim mekanizması ortaya çıkacak, o esnada mecliste hangi adımlar atılacak bunları izleyip görürüz.
13:12Ama esas mesele dediğim gibi önümüzdeki süreçte örneğin meclis yeniden açılırken Ekim ayında AKP MHP ikilisinin öncelikli gündemi eğer yeni anayasa olursa o yeni anayasanın mimarları arasında Dem Parti'de yer alacaktır.
13:26CHP ben anayasaya uymayanlarla anayasa yapmam deyip ilkesel olarak o masaya oturmazsa, işte bakın karşınızda AKP MHP ve Dem Parti'den oluşan bir blok var.
13:37Hatta onlara Gelecek ve Deva Partilerini de, onların vekillerini de ekleyebiliriz.
13:42Çünkü onlar da örneğin Türkiye Cumhuriyeti'nin 1923 paradigmasından ne kadar uzaklaşırsa o kadar bu işin hayırlı olacağını düşünen bir anlayışa sahipler.
13:52İçerisinde örneğin İslam'a, dine, dinselleşmeye vurgu olan bir anayasa metni büyük ihtimalle onlar açısından da uygun olarak görülecek ve belki onlar da mecliste bu doğrultuda çalışmalara katılacaklardır.
14:07Sabah saatlerinde Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Özgür Özel bir yayına katıldı.
14:13Ve kendisine bu süreç hakkında soru yöneltilince, Türkiye'nin kurucu partisi terör örgütünü muhatap alacak değildir.
14:21Bu kadar kan dökmüş bir terör örgütünü bu metnin muhatabı Bahçeli ve Erdoğan'dır dedi.
14:27Sizi Cumhuriyet Halk Partisi bu sürece nasıl bakıyor? Aslında oldukça ılımlı bakıyor gibilerdi.
14:33Ancak belki de Lozan'ın ve 1924 Anayasası'nın hedef alınmasının ardından bir tavır değişikliği meydana gelebilir mi CHP'nin içinde?
14:45Dün Özgür Özel'in yapmış olduğu ilk açıklama bu sürecin arkasında durdukları, silahların susmasının, terörün bitmesinin iyi olduğu yönündeydi.
14:53Bence bu tutum doğrudur. Aynı metinde bir de uyarı vardı.
14:58Deniliyordu ki bu işin siyasi ikbal meselesi yapılmasına izin vermeyeceğiz.
15:02Yani Erdoğan'ın o koltukta oturması için araç sallaştırmasına izin vermeyeceğiz.
15:06Gerçek bir demokrasi, gerçek bir insan hakları, gerçek bir hukuk devleti olma yönünde kullanılması için mücadele edileceğiz deniliyordu.
15:13Bunların hepsi doğrudur.
15:14Bugün ise biraz daha sert bir çıkışta bulunulması da bence evet yani bu açıklamayla hem Lozan hem de 1924 meselesiyle ve toplumun buna verdiği tepkiyle ilgili.
15:25Eğer barış konuşulacaksa elbette ki Kürtlerin hakları, özgürlükleri bunlar önemlidir.
15:30Ama bir de bu ülkede yaşayan Türkler var.
15:32Onların da hassasiyetinin gözetildiği her iki tarafında bir takım ortak faydalar da nedir?
15:40Ortak vatan ve eşit yurttaşlıkla bölüşebildiği bir paradigmanın hayata geçirilmesi lazım.
15:45Dediğim gibi Lozan uluslararası bir belgedir.
15:47Lozan hiçbir şekilde tartışmaya açılmamalıdır.
15:49Kürt sorununun çözümü için zaten Lozan'ın değişmesi şart değil.
15:52Böyle bir şart yok.
15:53Siz gerçek anlamda içeride özgürlük çok iyi düzenlemeler yaparsanız ve gerçek anlamda derdinizin ömrünüzü uzatmak olmadığı gerçek bir anayasa yaparsanız bu sorun zaten büyük ölçüde çözülür.
16:06O yüzden de evet CHP'nin hem dünkü hem bugünkü tutumu kendi durdukları yerden bence doğru tutumlardır.
16:13Sayın hocam son olarak şimdi o bildiride şöyle başlıyor bildiri.
16:17Ve partimiz PKK nokta nokta yani bir süre devam ediyor ve şununla sona eriyor neredeyse.
16:24PKK adıyla yürütülen çalışmaları sonlandırdığını belirtiyor bildiri.
16:29Şimdi PKK adıyla tamam bu çalışmalar sonlandırıldı ama ben mi fazla paranoyakça yaklaşıyorum yoksa işte PKK adıyla sonlandırılıp farklı bir isimle örneğin Suriye'de YPG var.
16:44Efendim İran'da PKK'nın başka bir oluşumu var.
16:47Irak'ta zaten neredeyse Irak'ın yönetimi onların elinde.
16:51Farklı isimle yine devam edecekler mi bu sürece?
16:58Buradaki esas yani ucu açık bir cümle bu.
17:01Farklı yorumlara uygun olsun diye seçilmiş bence.
17:04Çünkü henüz ortada PKK'nın silah bırakmasının karşılığında atılacak adımlarla ilgili bir somut gelişme yok.
17:11Onlar da ucu açık bırakmışlar.
17:13Şimdi buradaki mesele PKK'nın adının değişmesi değil ya da başka bir adla devam edecek olması değil.
17:20Çünkü 2001'de Apo yakalandıktan sonra da PKK adını bırakıp Kongra Gel adını almışlardı.
17:26Buradaki esas mesele silahların bırakılıp bırakılmayacağı.
17:29Silahlar bırakıldığı anda ve örgüt kendisini fesh ettiği anda biz PKK değil X'iz Y'iz demelerinin bir karşılığı yok.
17:38Önemli değil.
17:39Yani örneğin gerçekten de Irak'ta bir legal parti kurup orada varlıklarını devam ettirebilirler.
17:46Türkiye'de zaten bir legal parti var.
17:49İran'da ve Suriye'de silahlı kanat devam edecek o belli.
17:55Dolayısıyla buradaki mesele örneğin geçmişte olduğu gibi basit bir isim değişikliği değil.
18:01Örgütün fessi dağdakilerin inmesi ve silah bırakılması.
18:05Bu aşamalar eğer tamamlanırsa biz o zaman diyeceğiz ki evet PKK artık tarihe karışmıştır.
18:10Ama yok sizin dediğiniz gibi ben silah bırakmıyorum PKK'yı da PTK yapıyorum derse o zaman iş başka olurdu.
18:17Ama şu anki esas mesele benim görebildiğim kadarıyla devlet tarafından da organize edilmiş bir yol haritası var.
18:24Silahların nereye, nasıl, hangi koşullarda bırakılacağı, dağdakilerin nereye teslim olacağı,
18:29infaz yasasında nasıl düzenlemeler yapılacağı büyük ölçüde ortaya çıkmış durumda, şekillenmiş durumda benim anladığım kadarıyla.
18:36Dolayısıyla başka bir isim altında silahlı faaliyete devam etmek bence söz konusu olmayacak bu saatten sonra.
18:43Peki Sayın Yaşlı çok teşekkür ediyorum.
18:46Oldukça yoğun bir gündemle, oldukça yoğun kritik bir süreçle karşı karşıyayız.
18:50Bu konuda da yine ilk aradığımız konuğumuz siz oldunuz.
18:54Çünkü sizin söyledikleriniz genelde ilerideki dönemlerde karşımıza çıkıyor.
19:00Bu yüzden izleyicilerimiz de sık sık sizi görmek istiyor kanalımızda.
19:04Bugün de bizleri kırmadınız. İyi ki katıldınız programa. Ağzınıza sağlık.
19:09Teşekkürler, kolay gelsin.
19:11İyi günler.
19:12Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri, siyaset bilimci, doçent doktor Fatih Yaşlı konuğumuzdu.
19:19Yeni sürece ilişkin konuştuk. PKK'nın, terör örgütü PKK'nın yaptığı bildiriye ilişkin konuştuk.
19:25Tabi hem iktidardan hem de muhalefetten farklı tepkiler geldi.
19:29Özellikle şu konuda bir anlaşmazlık var gibidir diyor.
19:32İktidar Lozan Antlaşması'nın ve 1924 Anayasası'nın hedef alınmasına ses çıkartmazken,
19:38ayrıca bir taraftan da yeni anayasaya dikkat çekerken, muhalefet özellikle Lozan'a ve 1924 Anayasası'na hedef alınması durumuna karşı çıkmakta.
19:51İlerleyen süreçte neler olacak hep beraber göreceğiz.
19:54Çünkü şu anda ne yazık ki şeffaf bir süreç yürütülmüyor.
19:58Biz de gelen açıklamalarla öğrenmek zorunda kalıyoruz birçok şeyi.
20:03Ancak gündemin takipçisiyiz, konunun yakından takipçisiyiz.
20:07Uzman konuklarla sizlerle bu ekranlarda sizlere aktarmaya devam edeceğiz gündemi.
20:12Burada noktalayalım. Şimdilik başka bir programda görüşmek üzere.
İlk yorumu siz yapın