00:00baretlerimizi taktık, yeleklerimizi giydik. Özel bir
00:04inşaata geldik. Özellikle burada örnek bir daire nasıl
00:07olmalı? Nelere dikkat edilmeli? Taşıyıcı elemanlar konusunda
00:11hangi unsurlar önemli? Bunları konuşacağız. Peki kimle?
00:14İbrahim Hakkı Hocam ve yine Murat Hocamla birlikte Konya
00:18Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Başkanı
00:20Murat Olgun ve yine bu noktada da İbrahim Hakkı Erkan'la
00:24birlikte aynı üniversitedeki hocalarımızla birlikte bu
00:27süreci paylaşacağız. Hocam bir yandan gezelim diyelim. Evet.
00:30Bir yandan da bu süreci sizlerle paylaşmanızı isterim.
00:33Taşıyıcı elemanlar diyoruz. Burada örnek bir daire de
00:35taşıyıcı elemanlar nasıl olmalı hocam? Bize
00:37gösterebilir misiniz? Eee yürüyerek yapalım hocam bir
00:39yandan. Beton harme kargası sistemli bir bina. Dolayısıyla
00:44burada kolonlar var. Düşey taşıyıcı elemanlar, perde
00:47elemanlar var. Ve kirişler var. Ve döşeme elemanlar var. Eee
00:51şimdi eee biliyorsunuz bizim en son deprem yönetmeliği
00:55güncellememiz iki bin on sekiz yılında yürürlülüğe girdi. Iki
00:58bin on sekiz yürürlülüğünde girdikten sonra eee taşıyıcı
01:02elemanların en boy oranı bir bölü altıysa yani eni en boy
01:07oranı eee bir bölü altı olduğu zaman bu taşıyıcı elemanlara
01:10biz perde elemanları diyoruz. Şurada bir tane perde elemanı
01:13görüyoruz. Mesela bu perde elemanın bu eni yirmi beş
01:18santim eee boyu da yüz elli santim olması lazım. Şu anda
01:23işte yüz elli iki santim geliyor. Eee oranladığımız
01:26zaman bir bölü altı. Dolayısıyla bu perde eleman.
01:28Hemen onun yanındaki düşey taşıyıcı elemanımız bu
01:31özellikleri sağlamıyor. Dolayısıyla bu normal düşe taşıyıcı
01:34eleman kolon. Işte otuza otuza seksenlik bir düşey taşıyıcı
01:41elemanı görüyorsunuz. Burada önemli olan taşıyıcı sistemi
01:44mümkün olduğu kadar tabii özellikle deprem bölgelerinde
01:47eee hem binanın X doğrultusunda hem binanın Y doğrultusunda bu
01:51perde dediğimiz bir bölü altı elemanları dengeli bir şekilde
01:55dağıtmamız gerekiyor bizim. Şimdi bu perdeleri X ve Y
01:59yönünde bir kere dengeli dağıtmamız gerekiyor. Ve
02:01bunlar da ııı burada tabii burası tünak alıp bir bina
02:05olmadığı için bu düşey taşıyıcı elemanlarda her birisi hem X
02:09doğrultusunda yani hem bu doğrultuda hem şu doğrultuda X
02:13ve Y doğrultusunda kolonlar mutlaka birbirine bağlanmalı.
02:16Bu düşey taşıyıcı elemanlar dengeli dağıtılmadığı zaman
02:18binanın ricitlik merkeziyle kütle merkezi birbirinden
02:21farklı olmakta. Bu da bizim istemediğimiz bu durum.
02:23Dolayısıyla bu düşey taşıyıcı elemanların yönlerini bile ııı
02:26yerleştirirken belirlerken buna çok dikkat etmemiz gerekiyor.
02:29Bir de şimdi binamız mesela depremin nereden geleceğini
02:32bilemiyoruz. X doğrultusuna mı gelecek? Y doğrultusuna mı
02:34gelecek bilmiyoruz. Dolayısıyla binalarımızı biz
02:36tasarlarken her iki yönde de mümkün mertebe eşit ricitlikte
02:40tasarlamamız gerekiyor. Ve bu düşe taşıyıcı elemanları
02:43mutlaka boşta çıkmaması gerekiyor ve X ve Y yönünde bu
02:45yatay taşıyıcı elemanlarla şu yukarıda görmüş olduğunuz gibi
02:48kiriş elemanlarla bir birbirine bağlanması ııı gerekiyor.
02:52Hocam şimdi tabii size de sormak isterim. Burada özellikle
02:56taşıyıcı elemanlar oldukça önemli deniliyor. Yani öyle
03:00önemli ki mesela bu deprem döneminde özellikle bunu çok
03:03gördük. Bir kolonun yıkılmış kolonun kesilmiş olması
03:07özellikle bu ııı işte binanın altındaki bir ııı dükkanda bir
03:12markette herhangi bir işletmede özellikle binaların
03:16yıkılmasında ana etkenlerden biri oldu. Evet. Iıı burada
03:20taşıyıcı elemanlar peki sizce nasıl bir rol üstleniyor?
03:23Taşıyıcı elemanlar yani bir insan vücudunu düşünürseniz
03:26bizim ayaklarımız bizi taşıyan elemanlar. Bunlardan bir
03:30tanesinin boyunun kısa olması veya kesilmesi vücudumuzun
03:34dengesini nasıl bozuyorsa benzer şekilde özellikle bu
03:37alt katlarda bulunan ııı taşıyıcı kolon dediğimiz
03:40elemanların veya perdede dediğimiz elemanların ııı
03:42kesilmesi veya bunlara zarar verilmesi bir şekilde. Yani
03:45içerisinde içerisinde tesisatların geçmesi veya onlar
03:48üzerinde bazı işlemlerin yapılması ııı sanki
03:51vücudumuzdaki ayağımızın bir parçasının alınması gibi üst
03:54yapının dengesini tamamen bozan bir etkendir. Bu nedenle bu
03:56elemanlarda özellikle ııı aradaki belki taşıyıcı duvar
04:00elemanlar bir miktar oynama olsa bile bunlar da kesinlikle
04:03tadilat, oynama veya bunların kesilmesi gibi bir olay
04:06kabul edilemez bir gerçek. O yüzden bu tip ııı vakalardan
04:10kurtulabilmek için bunlara özellikle hassasiyet
04:12göstermemizde fayda var. Bu binanın taşıyıcı sistemi şu
04:15anda yapılıyor. Bir kere yapılıyor. Bir daha geri
04:17dönüp de bunu düzeltme, reviz etme şansımız çok zor. Bunu
04:20bunu bunu inşaat dönemindeyken yaptınız, yaptınız. Daha
04:23sonrasında geri dönüşü olmayan bir yola giriliyor. Öyle mi
04:25hocam? Geri dönüşü olmayan demeyelim de çok daha maliyetli
04:28ve çok daha zor. Burada sadece görev inşaat mühendislerine
04:31düşmüyor. Mimarlarla beraber inşaat mühendisleri beraber
04:34tasarlamalı yani. Peki. Taşıyıcı sistemi beraber
04:36oluşturmalılar. Sormak isterim hocam. Şimdi mesela binanın o
04:40kat büyüklüğüne göre yani şu kat büyüklüğü derken mesela beş
04:43katlı binadaki o kat sayısına göre o ııı kolon ve perde
04:48sayısıyla işte mesela beşinci beş katlı bir binanın perdeyle
04:53kolon sayısıyla on katlı bir binanın tabii sayısında
04:57değişiklik oluyor mu? Yani bu ona göre hani bir ııı
04:59ayarlama yapılıyor mu? Tabii bizim ııı kat sayısı çok
05:02önemli. Çünkü kolonlara gelen düşe yük direkt kat sayısıyla
05:05alakalı. Düşe yük. Iıı aynı şekilde beş katlı bir binanın
05:09taşıyıcı sistemiyle on beş katlı binanın taşıyıcı sistemi
05:12aynı olamaz. Mutlaka farklılıklar olacak yani.
05:15Doğru. Yönetmeliklerimizde yani her binanın kullanım
05:18sınıfına göre atıyorum bir okul binasıyla bir hastane
05:21binasıyla bir askeri tesis binasıyla bir nükleer santral
05:24bir enerji tesisi binasıyla bir konut binası ya da bir çiftlik
05:28binasının önemi aynı değil. Aynı yerde bile olsa bir konut
05:32binasına hesapladığımız deprem kuvvetiyle bir hastane
05:35yapısını hesapladığımız ya da bir askeri tesisi
05:37hesapladığımız deprem kuvvetleri de farklı. Çünkü
05:40onlar çok daha önemli yapılar. Yapı önemi arttıkça da taşıyıcı
05:44sistem boyutları da artıyor. Şu anda üzerinde bulunduğumuz ııı
05:48boşluk aslında. Burası sol tarafımız, sol ayağımız A
05:52blokta örnek olarak veriyorum. Sağ ayağımız da B blokta
05:55duruyor. Ve bu iki binada arasında bakın on santimetre
05:58boşluk bırakılmış. Karşı tarafta iki kolon arasındaki
06:02taşıyıcı ııı elemanlar arasındaki boşluk net bir
06:05şekilde görülüyor. Şurası, şurası mı hocam? Evet.
06:07Buradaki boşluk. Aynen. Şimdi bu boşluğun tabii bırakılmasının
06:12gene yönetmelikle bunu sınırlandırıyor. Yani biz bunu
06:14kafamıza göre bırakamıyoruz. Bizim yönetmeliklerimizde her
06:18şey belli, net. Dolayısıyla burada on santimin hesabı var.
06:21On santim bırakılmış burada. Ve burada dikkatinizi çeken bir
06:25şey daha var. Iki blokta aynı kat seviyesi hizasında. Yani
06:28katlar aynı hizada. Dolayısıyla biz bunu Maraş
06:31depremlerinde özellikle çok gördük. Binalar birbirini
06:34çekiçliyor. Çekiçleme etkisine dolayı sağlam bina ayakta
06:37dururken yanındaki zayıf binaya çarpıyor. Ve zayıf binayı
06:39yıkabiliyor. Hele hele bir de binaların kat seviyesi
06:42birbirinden farklı seviyede olursa yani şurasının
06:46yüksekliği üç metre buranın yüksekliğini beş metre olduğunu
06:49düşünün. Buradaki döşeme hizasındaki kiriş gelip
06:53yandaki binanın kolonunun ortasından binayı vuruyor.
06:56Depremde salınım yapıyor çünkü bina. Eee dolayısıyla eee
07:00buradaki kolona bizim hiç istemediğimiz ekstra
07:02çekişleme etkisi meydana geliyor. Bununla ilgili
07:04Maraş'ta da ağır hasar alan yıkılan bir sürü bina var. Yani
07:08iki yapının ayrı çalışması anlamında bu temelde de bu
07:11sistem devam ediyor aslında. Eee bu Hakkocam'ın bahsetmiş
07:15olduğu çekişleme olayının gerçekleşmemesi için. Çekişleme
07:18olayını birazcık açar mısınız hocam? Yani çünkü çok teknik
07:21olmadan bize gösterebilir misiniz hocam mesela? Nasıl
07:23oluyor? Şimdi birbirimize doğru vuralım. Şöyle birbirimize
07:26doğru vurduğumuz zaman ikimizin de omuzundan bakın omuz
07:29seviyelerimiz aşağı yukarı aynı. Eee dolayısıyla birbirimize
07:32vuruyoruz ama en güçlü yerimizden vuruyoruz. Ama Murat
07:35Hocam mesela biraz aşağı in. Şöyle bir biraz daha aşağı in.
07:38Şimdi bir daha vuralım birbirimize. Bakın benim tam
07:41dirseğimin oradan vuruyor bana. Yani dolayısıyla en zayıf
07:44yerimden vuruyor. Burası çok daha sağlam. Eee dolayısıyla
07:46binalar da aynı bu şekilde. Birbirine depremde
07:49karakteristikleri farklı olabiliyor. Özellikle
07:51bitişik nizam binalardan. Yani bu binalar burası için eee A
07:56blok ve B blok aynı benzer taşıyıcı özelliklere sahip
07:59olabilir ama başka bir caddeye gidip gidelim. Mesela örnek
08:03olarak veriyorum Maraş'ta Azerbaycan Caddesi'ne
08:05gidelim. Azerbaycan Caddesi'nde eee farklı isimlerde bloklar
08:10yan yana yapılmış ve farklı seviyelerde yapılmış örnek
08:13olarak veriyorum. Eee dolayısıyla burada sağlam olan
08:15ayakta kalıyor. Evet. Çok teşekkür ederim hocam. Çok
08:20önemli yani bu dilatasyon boşluğu, ders boşluğu çok
08:22önemli. Benim tavsiyem bitişik nizam yapıdan uzak duralım.
08:27Yani gerekirse mümkünse bunu yetkililere söylüyorum. Evler
08:29yani bitişik nizamda olmaması. Yani bunu imar yönetmeliğinden
08:34imar kanundan mı ayarlanacak? Nereden ayarlanacak bilmiyorum.
08:36Yani bunu yasaklamak lazım bitişik nizama. Bitişik nizamı
08:39yasaklamak lazım. Çünkü bunu biz depremde çok acı
08:42tecrübelerle test ettik bunu. Maalesef hocam çok teşekkür
08:45ederiz. Çok ııı gerçekten burada özellikle o taşıyıcı
08:48elemanların öneminden bahsetti. Iıı kolonlardan,
08:51perdelemelerden bahsetti hocalarımız. Yine bunun
08:53dışında o ders, o boşluğun nasıl olduğunu ve o özellikle
08:57bitişik binaların ııı özellikle olmaması gerektiğini yani bu
09:02süreçte yeni bundan sonra tek işlemenin etkisiyle işte bu
09:05bitişik bina düzeninin artık terk edilmesi gerektiğine
09:09işaret etti. Önemli açıklamalar, önemli bilgilerdi.
09:11Biz de bu bilgileri kameraman arkadaşı Mustafa Barıştan'la
09:15birlikte paylaşmaya çalıştık. Örnek bir bina nasıl olmalı?
09:19Bunların detaylarını değerli hocalarımızdan dinleme fırsatı
09:23bulduk diyelim ve buradan sözü tekrar size bırakalım.
Yorumlar