00:00Gıda enflasyonunda faoda yıllık artış yüzde altı nokta yedi.
00:05Avrupa Birliği ülkelerinde yıllık yüzde beş, bizim bir
00:09önceki ay aylık yüzde beş nokta altı artmıştır. TÜİK
00:13verilerine göre ki bize göre daha farklıdır o. E yüzde
00:17kırk beşliler civarı bir gıda enflasyonu var. Eee üretim
00:21sorununu çözülmeden raflardaki baskınlarla eee enflasyon
00:27düşürülemez. Üretimin maliyeti girdilerin maliyeti, çiftçinin
00:32kar ettiği, önünü görüp sürekli ürettiği tüketici gelirinin
00:36arttığı bir ortamda eee bir bütün olarak enflasyonla
00:42mücadele edilmesi gerekir. Biz şu anda eee gıda enflasyonunu
00:47da TÜİK'in açıkladığı verilerle ortalama alıyoruz. En yoksul
00:52yüzde yirmi ile en zengin yüzde yirminin hissettiği gıda
00:56enflasyonu aynı değil. Dolayısıyla gıda enflasyonunu
01:00da ortalama bir rakam olarak ele alınmasını doğru
01:03bulmuyoruz. Eee en yoksul yüzde yirmiye göre ya da en zengin
01:08yüzde yirmiye göre farklı gıda enflasyonu rakamlarının olduğu
01:11bir ortamda da eee bu enflasyonların açıklanması ve
01:16halka etkisinin eee farklı bir sistematikle ele alınmasının
01:21daha doğru olduğunu düşünüyoruz. Türkiye gıda
01:24enflasyonunda birinci olmayı hak etmiyor. En önemli sorun da
01:28tüketici gelirinde düşük olduğu bir ortamda sahte kaçak eee
01:33gıdaları tüketmek zorunda kalıyoruz ki eee tüketiciler
01:38olarak da bizim sağlıksız ucuz gıdaya erişmemiz bir sorun bu
01:44ortamın ortadan kaldırılması gerekir. Gıda enflasyonunu
01:47düşürmenin yolu üretimi arttırmak, üretimde sürekliliği
01:51sağlamak, ithalat bağımlılığını azaltmak ve üretim ekonomisine
01:58geçmek. Aksi halde bizim gıda enflasyonumuz şekilsel olarak
02:02düşse bile aslında enflasyon düşmüyor. Enflasyonun eee
02:07fiyatların artış hızı düşüyor. Dolayısıyla biz yüksek gıda
02:11enflasyonuyla bir süre daha bu politikalar devam ettiği sürece
02:15yaşamak zorunda kalacağız. Iki bin yirmi beş yılında tarıma
02:20ayrılacak destek bütçesi bahsettiğiniz gibi iki bin
02:24altı yılında çıkan tarım kanunu yirmi birinci maddesi gereği en
02:28az yüzde bire. Yüzde birinin üstünde de verilmesi öngörülmüş
02:32ama maalesef iki bin altıdan bu yana tarımsal destek bütçesi
02:37hiçbir zaman yüzde bire çıkmadı. Ilk yıllarda binde
02:40beşlerdeydi. Son iki yıldır yaklaşık binde ikiler düzeyinde.
02:44Destek bütçesinin yetersiz olması bir sorun ve bu
02:49desteklerin bir yıl sonra ödenmesi asıl sorun. Dolayısıyla
02:53iki bin yirmi beşte eee ödenecek destekler geçen yılın
02:58üretimin destekleri. Iki bin yirmi altı ve sonrasında da üç
03:02yıllık bir plan açıklandı ama orta vadeli eee programda
03:07enflasyon hedefleri Tarım Bakanlığı dahil bütçeden
03:11ayrılan ödenekler ve bakıldığında ülkemizde
03:14uygulanan ekonomik politika, kemer sıkma politikası,
03:19enflasyonla mücadele politikasında eee çiftçi
03:22gelirlerinin eee yeterince desteklenmediği ve
03:27desteklenmeyeceği görünmekte. Sadece çiftçiye tarımda destek
03:31vermek sorunları çözmüyor. Girdi maliyetleri yüksek. Mazot,
03:35tohum, ilaç, gübre, yem dahil. Bugün bile mazota yeni bir
03:39ve çiftçi traktörünü kullanmak zorunda. Bundan özel tüketim
03:45vergisinin alınmaması gerekir. Yıllardır söylendik. Maalesef
03:50girdi maliyetleri yüksek. Toplam destek bütçesi düşük ve
03:55destekler geç ödeniyor. Bütün bunların üstüne bir de çiftçi
03:59üretimde bulunmak için kredi kullanmak zorunda. Bankalara
04:03olan borcu sekiz yüz milyarı aştı. Tarım kredi özel sektörde
04:07birlikte bir trilyona yakın çiftçinin borcu var. Destek
04:11miktarının yüz otuz beş milyar borcunun banka borcunun dokuz
04:16yüz milyar olduğu bir ortamda çiftçi eee ürettiği üründen
04:20para kazanmak istiyor. Maalesef orada da en son eee buğday da
04:25arpada gördüğümüz gibi enflasyonun yüksek olduğu bir
04:28ortamda buğdaya yüzde on birlik bir eee ürününe artış
04:33yapıldı. Arpaya yüzde üç nokta altılık bir artış yapıldı. Yani
04:37destek miktarı artırılsa bile girdi maliyetleri düşürülmesi
04:41çiftçinin kullandığı kredilerin faizi düşürülmese en
04:45önemlisi de ürettiği ürüne maliyetinin üstünde yaşamasını
04:50devam ettirecek çiftçi karı da konularak ürün alınmazsa
04:54kamunun bile ürünü tarlada ürün fiyatını tarlada
04:59baskıladığı bir ortamda kar etmeyen insanlar o alandan
05:03çekilir maalesef. Eee iki bin yirmi beşteki destek bütçesi
05:07girdilerdeki somut olmayan indirimler, desteklerin
05:11geçirdenecek olması alın fiyatının gerek kamu gerek özel
05:15sektörce tarlada baskılanması eee iki bin yirmi dörtte
05:20yaşadığımız üretim sorununu iki bin yirmi beşte de
05:24yaşamamıza yol açacak. Iklimin etkisi var. Verim kalite
05:28düşüşüne ama en önemlisi doğru politikalar ve politika
05:31araçlarının yaşama geçmesi. Bu aşamada da eee bir diğer boyut
05:38eee üretilen ürüne verilen destek aynı zamanda tüketiciye
05:42verilen destektir. Yeterli ürünün olmadığı ortamda biz et
05:47ithalat etmeyeceğiz dememize rağmen hayvan canlı hayvan et
05:51ithal ediyoruz. Buğday pamuk, ayçiçeğe, mısır dahil olmak
05:56üzere temel ürünlerde yurt dışından ürün almak bizim eee
06:01gıda arz sorunumuzu da gıdada kendimize yeterli sorunumuzu da
06:05çözmez. Bu anlamda da ithalata dayalı eee bir tarım
06:11politikasının bir an önce devreden çıkarılması gerekir.
06:14Üçüncü boyutta her şeye rağmen destekleri yeterli verilse,
06:18girdi maliyetleri düşürülse eee çiftçiye kar ederek bir alın
06:24fiyatı verilse dahi eğer tüketici geliri düşükse raflar
06:29dolu olsa bile tüketici olarak biz ucuz, sağlıklı, yeterli
06:32gıdaya erişememe sorunuyla karşı karşıyayız. O nedenle
06:36üretici gıda tedarik zinciri tüketici boyutunda tarımın eee
06:42bütün olarak eee alınması destek politikası, girdi
06:48politikası, alım politikası, dış ticaret politikası ve
06:52tüketici geliri politikalarıyla birlikte eee top bir gün şu
06:58andaki uygulanan politikaların dışında üreticiyi koruyan aynı
07:02zamanda da tüketiciyi koruyan farklı bir tarım ve gıda
07:05politikasına ve ona yönelik somut araçlara ihtiyacımız var.
07:10Eee odamız bin dokuz yüz elli dört yılında kuruldu.
07:13Yetmişinci yılını kutluyor. Eee bugün de burada Ankara'da beş
07:17günlük bir teknik kongre yapıyoruz. Üç yüz on eee dört
07:21yüze yakın bilim insanı tarla bitkileri, bahçe bitkileri,
07:25hayvancılık, örgütlenme, planlama dahil beş gün
07:29boyunca konuyu teknik boyutlarıyla irdeliyor. Eee biz
07:33planlamayı bir ön koşul olarak görüyoruz. Tarım alanlarını
07:37koruyan arazi kullanım planlamasını, kuraklığı
07:40yaşadığımız ve yaşayacağımız günlerde sulama planlamasını,
07:45eğitimden bahsediyoruz, eğitim istihdam planlamasını ve en
07:49önemlisi de ürün olmadan, üretim olmadan eee tüketimde
07:54olmayacağı gerçeğinden tarımsal üretim planlamasını. Tarım ve
07:59Orman Bakanlığı tarafından yönetmelikleri çıkarıldı.
08:02Tarımsal üretim planlaması üç yıllık bitkisel ürünler,
08:05hayvansal ürünler. Eee ayrıca sözleşmeli üreticilik hep
08:10vardı ama hep sorumluydu. Küçük üreticinin kaybetti. Ve üretim
08:15maliyeti nedeniyle kar edemeyen çiftçilerin de alandan çekildiği
08:19bir gerçek buna yönellikle zorlayıcı ııı üst üste iki yıl
08:23arazisini ekmeyen ııı üreticinin ııı arazisini
08:28devletin şirket ya da ııı kişilere kiralaması. Mühendis
08:35olarak bizler, ekonomistler, herkes veri olmadan planlama
08:39yapamaz. En son genel tarım sayımı iki bin birde yapıldı.
08:43TÜİK ile Tarım ve Orman Bakanlığı arasında bir protokol
08:47var. Ve ilk sonuçları iki bin yirmi altı Haziran ayında
08:51açıklanacak. Güncel olmayan veriyle şöyle söyleyeyim. Biz
08:54hayvancılığı planlayacaksak ne kadar mera varlığımızın
08:58olduğunu bilmemiz gerekir. Gerek TÜİK gerek bakanlık
09:02sayfalarında on dört nokta altı milyon hektar mera var. Hiç
09:05değişmemiş. Oysa bunun çok daha düşük olduğunu biliyoruz. Güncel
09:10olmayan verilerle biz neyi planlayacağız? Tarım ve Orman
09:13Bakanlığı İletişim Müdürlüklerinin üstünde eee bir
09:17çok alanda gıda denetimi, pestisit denetimi dahil olmak
09:21üzere çiftçikay sistemi büyük bir yük varken yeterli sayıda
09:25personel yoksa yeterli sayıda araziye, bağ bahçeye, ahıra
09:31gidecek eee araç sıkıntısı bile varsa yani bakanlığın eee kendi
09:37çalışmalarını üretecek bütçesi yetersizse personeli
09:41yetersizse yeni personel alınmıyorsa ve veri yoksa eee
09:48planlama yaşama geçerse eee geçip geçmeyeceği tartışmalı.
09:53Planlamayı savunan bir meslek örgütü olarak Tarım Orman
09:57Bakanlığı'nın hazırlaksız bir şekilde
Yorumlar