00:00Elbette kuvvetler ayrılığının işliyor olması, denge denetleme mekanizmalarının işliyor olması ve hukukun üstünlüğünün var olması esas meseledir.
00:08Bunlar burada da var diyeceksiniz ama siz de biliyorsunuz ki bizim gibi aslında burada bunlar işlemiyor.
00:15Yasama adeta noterliğe dönüştü, yargı yürütme üzerinde bir tahakküm kurdu ve durum böyle yaşanıyor.
00:23Çağdaş demokrasilerde hele hele teknolojinin ve iletişim imkanlarının bu kadar ilerlediği ülkelerde ve dönemde her şeyi merkeze toplamak ve merkezleştirmek yerine
00:33merkezdeki bazı yetkileri yerel'e devrederek yerellerin ve yerel demokrasinin güçlendirilmesi anlayışı demokratik sistemlerin bir özelliğidir.
00:43Bu neden önemli? Birincisi bu adımlar yerel yönetimlerin demokratikleşmesi ve güçlenmesi anlamına gelir.
00:50Yerel demokrasinin yerinden yönetiminin güçlenmesi anlamına gelir. Bu aynı zamanda toplumsal katılımın artması ve yerelde de müzakere imkanlarının ve mekanizmalarının gelişmesi anlamına gelir.
01:02Bizde ise bugün tam tersine işleyen bir süreç yaşanıyor. Halbuki Türkiye gibi büyük bir coğrafi yapıda yani yüz ölçümünü kastederek bunu söylüyorum.
01:11Her şeyin merkezden yürütülmeye çalışılması, yerel üzerinde merkezli bir vesayetin olması son derece irasyonel ve ağır faturaları ortaya çıkarmaktadır.
01:21Demokratik olmayan sonuçları ortaya çıkarmaktadır.
01:24Halbuki bazı yetkilerin merkezde olması gerekir ama bazı yetkilerinde ki bunların hangileri olduğu tartışılabilir, konuşulabilir,
01:32yerel'e devredilmesi, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi anlamında önem taşır.
01:37Dolayısıyla bugün Türkiye'de demokratikleşme meselesi konuşulacaksa ki konuşulması gerekiyor, o zaman bütün bunların hepsinin ele alınıp değerlendirmesinde fayda var.
01:46Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcısı, demokratikleşme deyince kaçınılmaz olarak Türkiye'nin tarihsel, toplumsal, kültürel ve siyasal bir sorunundan söz etmek istiyorum.
01:55Kürt sorunu.
01:56Hep söyledik yine söylüyoruz.
01:58Bu sorunun çözümü demokratikleşme ile iç içe geçmiştir.
02:02Yani Türkiye demokratikleşirse Kürt sorununu çözer, çözümü doğrultusunda adımlar atar, Kürt sorununun çözümü doğrultusunda adımlar atıldığı ölçüde Türkiye demokratikleşir.
02:13Yani birbirinin içine geçmiş ve birbirini besleyen konulardır bunlar.
02:17Dolayısıyla demokratikleşme dediğimiz zaman Kürt sorununda barışçı ve demokratik bir çözümün gerçekleşmesini de konuşuyoruz demektir.
02:25Şimdi geçmişine baktığımızda Kürt sorunu yerel bir sorun gibiydi ağırlıklı olarak.
02:29Fakat bugün artık Türkiye sınırları içindeki bir sorun olmanın ötesinde bölgesel bir sorundur.
02:35Hatta küresel güçlerin de içine dahil olduğu küresel bir süreçten bugün söz ediyoruz.
02:40Dolayısıyla bunun hem yerel hem de bölgesel çözümlerinin gerçekleşmesi yaratılması gerekiyor.
02:46Bu ne demek?
02:48Türkiye sınırları açısından yani yerel çözüm açısından baktığımızda biraz evvel sözünü ettiğim demokratikleşme,
02:54yerel demokrasinin gelişmesi gibi konuların tartışılarak adımların atılması demek.
02:58Elbette ki Kürt halkının özgün taleplerinin değerlendirilmesi, ana dilinde eğitim gibi taleplerinin konuşulması,
03:06farklı kültürlerin kimliklerin eşit ve özgür saygın olarak tarif edilmesi gerekiyor.
03:12Yani kültürel haklar açısından, kimlik hakları açısından atılması gereken adımlar, tarif edilmesi gereken özellikler var.
03:19Anayasal çözüm ve demokratik cumhuriyetin inşası bu işin temel yanı.
03:25Bir de bölgesel çözüme ihtiyaç var.
03:27Bu neden önemli?
03:28Çünkü bugün Orta Doğu'da çok önemli bir döneme girildi.
03:32Bu dönem çok büyük riskleri ve tehditleri barındıran ama çok önemli imkanları da içeren bir dönem.
03:37Uluslararası sistemin temellerinin sarsıldığı bir dönemdeyiz.
03:41Bölge istikrarsızlaştırıcı etkiler altında savaşın yayılma riski arttı.
03:46Özellikle enerji nakil hatları ve enerji koridoru açısından baktığımızda
03:50Orta Doğu şu anda çok büyük yeniden düzenleme ve paylaşım savaşının ve kavgasının bir parçası.
03:56Haritalar yeniden çizilecek.
03:58Bu durumu gözden kaçırmamak gerekiyor.
04:00Şu çok açık ki barışta kararlı olan bölgesinde de saygın ve etkili bir ülke olur.
04:06Yani Türkiye Orta Doğu'da barışta kararlı bir tutum alırsa, demokraside hukukun üstünlüğünde kararlı bir tutum alırsa
04:14bu aynı zamanda bölgedeki diğer ülkelerin sorunlarının çözümü açısından da model ülke olma özelliğini geliştirir.
04:22Peki bunun için gerekli olan nedir?
04:25Lafı uzatmadan kısaca söylemek gerekirse bölgede Türk-Kürt ittifakının sağlanmasıdır.
04:31Türk-Kürt ittifakı hem tarihsel hem de konjonktüel olarak baktığımızda son derece önemlidir.
04:38Hem Cumhuriyet öncesine Osmanlı'ya hem de Cumhuriyet döneminde yaşananlara baktığımızda bunu görüyoruz.
04:43Buradaki kilit kavram veya anlayış Türk-Kürt ittifakıdır.
04:47Hem Türkiye'deki Kürt sorununun barışçı ve demokratik çözümü açısından hem de bölgede Irak, İran, Suriye'deki on milyonlarca Kürt'ün yaşayacakları açısından baktığımızda
04:57bu ittifakın sağlanması büyük bir imkandır.
04:59Eğer Türkiye attığı adımlarla, geliştireceği politikalarla, alacağı önlemlerle, demokratikleşmesiyle bir Türk-Kürt ittifakının zeminini güçlendirirse
05:08bu sadece Türkiye sınırları açısından değil, baktığımızda bütün Kürdistan coğrafyasında kapsayan bir şekilde Orta Doğu'da çok önemli adımların atılması mümkün hale gelebilir.
05:19Dolayısıyla böyle bir dönemde tabii ki yeni bir anayasa tartışması, tabii ki yeni bir toplumsal sözleşmenin yaratılması,
05:27tabii ki demokratikleşme ve bununla birlikte hem Türkiye'deki hem de bölgedeki Kürt sorununun çözümü doğrultusunda adım atılması ihtiyacı çok belirleyici bir noktaya gelmiştir.
05:37Bu tarihsel fırsatı, bu anı, bu konjonktürü heba etmemek ve kaçırmamak gerekiyor.
05:43Hani an derken bunu bir haftada, iki haftada çözelim diye söylemiyorum elbette.
05:47Bu bir süreçtir.
05:48Bunun demokratik ve eşitlikçi ikliminin yaratılması, bu demokratik ve politik ikliminin ortaya çıkması,
05:54bunun hem Türkiye sınırları açısından hem de bölge açısından baktığımızda imkanlarının geliştirilmesi önem taşıyor.
06:00Şimdi rahmetli Süleyman Demirel'in bir sözünü hatırlıyorum.
06:04O demişti ki, barışmasını bilmeyen kavga etmemeli.
06:08Türkiye barışmasını bilmeyen bir pozisyondan çıkmalıdır artık.
06:12Ve bunu özellikle vurgulamak istiyorum ki barışmak, müzakere etmek bir zafiyet değildir.
06:20Birkaç cümlede çok güncel olduğu için Kuzey Doğu Suriye'de yaşayanlara ilişkin söylemek istiyorum.
06:26Milyonlarca insan yaşıyor Kuzey Doğu Suriye'de.
06:29Orada bir yaşam var, orada üretim var, orada tüketim var, orada okullar var, sanayi var.
06:35Kürtler var, Araplar var, Türkmenler var, Süryaniler var, Çerkezler var, Ezidiler var.
06:41Ve bu bölgede halklarının çoğunluğu olarak bir arada yaşadığı bu kültürü, bu kimliklerini birlikte geliştirebildikleri bir toplum yapısı var.
06:57Burada bir yaşam var, özetle söylemek gerekirse.
07:01Şimdi Kuzey Doğu Suriye için de ihtiyaç duyulan hukuktur, demokrasidir.
07:07Konuşmaktır, müzakere etmektir.
07:09Çok açık bir şekilde söyleyeyim, çatışmayla, savaşla, işgal girişimleriyle, düşman olmakla, vekalet savaşlarıyla, mezhep çatışmalarıyla sorunların üstesinden gelinemez.
07:21Dış politikada yanlışlardan uzak durmak gerekir.
07:24Daha önce de söyledik, bir kez daha vurgulayalım, Kürt düşman değildir, Kürt güvenlik tehdidi değildir.
07:30Kürt'ün akrabaları, dostları Kuzey Doğu Suriye'de yaşamaktadır.
07:35Kuzey Doğu Suriye, Rojava çölde açan bir güldür, gülü sondurmayın, gülü sondurmayın diyoruz.
07:42Teşekkür ediyorum.
