00:00Değerli basın mensupları, mevsim değişti, havaların
00:12soğumasıyla rafta sebze ürünlerinin fiyatında artış
00:15devam ediyor. Sera ağırlıklı nakliye ve işçilikle ilgili
00:20artışla kapsayan fiyatlara asgari ücret ve altında
00:24geliri olanların erişimi her geçen gün zorlaşıyor. Emekler
00:30akşama doğru fiyatlar düşer diye gittiği pazarda bu kere
00:34pazarcının döküntü olarak tanımlanan ayırdığı ürünlerle
00:38alışveriş yapmak zorunda kalıyor. Enflasyon düştü mü
00:43düşmedi mi? Emekli işçi çarşı pazarda fiyata bakarak
00:48değerlendiriyor. Temel gıda dışında emekli işçi diğer
00:53ihtiyaçlarını kısabildiği kadar kıstı, yaşayabilmeye
00:57çalışıyor. Üretici de iki bin yirmi beş yılı için ekim
01:01yaparken gübreden kıstı, bazı bölgelerde ekim yapabilmek için
01:06borçlandı. Kredi ve piyasa borçları sekiz yüz milyar
01:11liraya dayandı. Değerli basın mensupları, TÜİK verilerine
01:16göre Hubat'ta düşme sebze meyvede bu yıl artış
01:20öngörüldü. Yıl sonunda veriler netleşecek. Bu arada
01:25yirmi iki yıllık AKP iktidarları sürecinde sebzede
01:31en çok israfın yaşandığı dönemde bu yıl oldu. Ürün
01:36değer bulmadı. Ya da tallada toplanmadan kaldı. Niğde'de
01:42farklı ürünlerde de bu duruma tanık oldum. Niğde patates
01:47üretiminde ülke birincisi kışlık patatesse tallada
01:53toplanıp depolandı çünkü tüccar gelip tallada almadı. Üretici
01:59ürünü seçerek depolamak zorunda kaldı. Tonlarca küçük boy
02:05patates ne yazık ki tallada toplanmadı, hayvan yemi oldu.
02:10Depoda şu an üreticide ürününün değer bulmasını
02:15maliyetin altında olan fiyatın maliyete en azından erişmesini
02:20bekliyor. Depoda bekleyen her ürün de hem depo gideri hem
02:25diğer masraflarla maliyeti de arttırıyor. Birkaç ay depoda
02:30bu ürün kalacak. Bakana bütçe görüşmelerinde söyledim. Toprak
02:36Maksulleri Ofisi ve Tarım Kredi Kooperatifi marketleri eliyle
02:39bu patatesleri üreticiden alın. Şu anda büyük kentlerde patates
02:46yirmi liradan satılmaya marketlerde başlamış durumda.
02:51Temo bu patatesi alsa büyük kentlerde aldığı fiyatın üzerine
02:58makul bir karla satış yapsa patatesin bu kadar fiyatının
03:02artışının önüne de geçmiş olur. Üreticiden girdi
03:06maliyetleri artı makul kar ile ürün alınmalı ve üreticinin
03:12üretim içinde kalmasının yolu açık tutulmalıdır. Aksi takdirde
03:16önümüzdeki yıllarda patatesle yeniden sorunların yaşanması
03:21olasıdır. Bu yılki patatesteki üretim artışı da vatandaşa daha
03:27düşük ürün olarak yansımamıştır. Değerli basın mensupları,
03:31farklı bir ürün de sizlerle paylaşacağım muz üreticilerinin
03:35dertleri. Muz üreticileri ve bazı odaları arayarak
03:40sorunlarını anlattılar ve muz da olumlu gelişmenin terse
03:44dönmek üzere olduğunu belirttiler. Iki bin yirmi
03:47yılında yüz altmış bin ton muz ithal eden ülkemiz son
03:53yıllarda verilen destekler sayesinde elli beş bin tona
03:58kadar iki bin yirmi dört yılında düştü. Geçen yılki
04:02ithalat ise iki bin yirmi üç bin tondu. Muzda ithalatın
04:07giderek önüne geçilebileceği süreçte uygulamalardaki
04:11yanlışlıklar yeniden sorunun oluşmasına yol açacak
04:15görülüyor. Ziraat Bankası'nın üreticiye vermiş olduğu bakım
04:20ve işletme kredisi üretici açısından yetersiz kalmaktadır.
04:26Bin metrekare için son üç yıldır Ziraat Bankası üreticiye
04:31yirmi beş bin ile otuz bin lira arasında kredi desteği
04:35sağlamaktadır. Ancak üç yılda her şey değişkenlik gösterirken
04:40üreticinin bakım ve işletme maliyetlerindeki artışı kredi
04:46tutarları göz ağırdı edilmektedir. Son üç yıldır
04:50elektrik, su, mazot, ilaç, gübre ve işçilik fiyatlarındaki
04:55artışlar dikkate alınarak Ziraat Bankası'nın ürün
05:00bütçesi verileri güncellenmeli ve üreticinin yanında olması
05:05beklentidir. Ayrıca Ziraat Bankası'nın vermiş olduğu
05:09tadilat ve modernizasyon kredilerinin kapatılarak
05:13üreticinin pazarda daha düzgün ve kaliteli verim elde etmesini
05:19önüne sağlanmalıdır. Bu kredi bir an önce açılarak şifçinin
05:27mevcut seralarını tadil etmesi ve daha kaliteli ürünleri pazara
05:31sunmasının yolu yaratılabilir. Muz, sera, yatırım, yapım
05:37kredisi de kapanmış olup üretici ve çiftçi kanadında bu
05:41durumda olumsuz karşılanmaktadır. Muz, sera
05:45yapım kredisi ve ürün bütçeleri güncellenerek yeniden
05:49açılması bankadan talep edilmektedir. Üreticilerin
05:54Ziraat Bankası'ndan subvansiyonlu kredi desteğiyle
05:58yapılan avakoda seralarında ara ekim olarak muz bitkisinin
06:03dikilmesine yönelik araştırma ve inceleme sağlanarak izin
06:07verilmesi de üreticinin beklentisidir. Muz üretimi
06:11bazı bölgelerde azalmaya doğru gitmektedir. Bazı bölgelerde ise
06:16artış sürmektedir. Muzda yerli üretimine talebin karşılanması
06:22sağlanabilir. Ithal muzlar artık market market raflarında
06:27olmaması ve yerli üreticinin ürettiği muzlarla muz talebinin
06:31karşılanması olasıdır. Ama buna rağmen yapılan uygulamalar
06:35yeniden ithal muzun kapısını daha fazla arayacak durumdadır.
06:39Ayrıca toplantı meyve ve sebzelerinin önceki yıllarda
06:44belirlediği fiyatlar ticaret bakanlığı tarafından serbest
06:49piyasa ekonomisi doğrusunda piyasa tespit komisyonlarının
06:53yapmasına son verilerek serbest bırakılmıştır. Piyasanın arz
06:58talep dengesiyle oluşmasına bağlı hal kayıt sisteminden
07:03dijital ortamda yayınlanmaktadır. Meyve sebze
07:08satış yerleri zincir marketlerinin kontrolüne
07:11geçmiştir. Fiyat belirleyici artık zincir marketleri
07:15olmuştur. Üretici ve tüketici bu yolla da mağdur olmaktadır.
07:20Tarımda kayıt dışılığı teşvik eden uygulamaların sona
07:24erdirilmesi, market egemen fiyat belirleme politikanın
07:28değiştirilmesi de ihtiyaçtır. Marketler doğrudan alım
07:33yapmakta, doğrudan alım yaptığı ürünleri hale giren ürünler
07:37gibi fiyatlandırarak artı kazanç sağlamaktadır. Bu doğrudan
07:42alımı sağlanan marketlerin bu yönde de değerlendirilmesi
07:46önemlidir. Çünkü üretici değil, aracı dediğimiz ve bu
07:52son yıllarda da hızla artan zincir marketlerin piyasa
07:55oluşturulması fiyatların da katlanmasına neden
07:59olmaktadır. Çünkü ııı market fiyatını bellerken olası ııı
08:05olumsuz giderleri de içine katmakta. Firesinden tutun da
08:09diğer ııı giderlere kadar her aşamada fiyatlandırma yaptığı
08:15için halk çıkışına göre daha yüksek fiyatla ürünün satışına
08:19yol açmaktadır. Şu anda patates gibi, muz gibi ürünlerle ilgili
08:24şikayetlerin yanında HUBUBAT ekimi süreci bazı bölgelerde
08:29tamamlanmak üzeredir. Başta sahte gübre olmak üzere
08:33gübredeki fiyat artışları da çiftçiyi olumsuz biçimde
08:37etkilemektedir. Üretim önemli her konuda sorunların çözümüne
08:43yönelik çalışma yaratılabilir ama üretimle ilgili kaybedileni
08:47yerine koymak zaman alır. Bu da hayvancılıkta da çiftçi olarak
08:53bitkisel üretimde de eğer sahiplenme sağlanmazsa ortaya
08:57çıkabilecek olumsuzlukların doğrudan rafa yansıyacağını
09:00herkesin de bilmesinde yarar var diyor. Teşekkür ediyorum.
09:06Var mı arkadaşlar sorunuz? Peki. Kolay gelsin. Iyi günler
09:13diliyorum.
09:36Hoşçakalın.
Yorumlar