00:00Burası ulu kabirsanlıktı. Burada bu yol falan yoktu.
00:14Çok kişi getirdik buraya biz. Geldi bu taşı. Kimse okuyup da netice veremedi.
00:20Netice veremediler. Çok kişi geldi bu taşı okutmaya.
00:27Yazı birkaç kişiye gösterildi.
00:30Öncelikle çok önemli bir eser gerçekten.
00:33Çünkü Ordu bölgesinde ilk defa latince yazılı bir Roma mil taşına rastlıyoruz.
00:39Ordu Fatsa çevresinde.
00:41Tabi bu tip eserler genelde özellikle Karadeniz bölgesi gibi ormanlık alanlarda tespit etmesi zor eserler.
00:49Bölgeye geldik. Yerinde incelemelerde bulunduk.
00:54İlk izlenimimiz açıkçası bunun bir Roma dönemine ait latince yazılı bir mil taşı olduğu yönündeydi.
01:00Daha sonra konunun uzmanlarına danışmak gerekli tabi ki.
01:04Marmara Üniversitesi tarih bölümünden eski Helen ve Latin dilleri uzmanı Prof. Dr. Hüseyin Sami Öztürk ile görüştük.
01:14Ona gönderdiğimiz bilgiler doğrultusunda bunun Roma İmparatoru 3. Gordianus dönemine ait bir mil taşı olduğunu anladık.
01:21Milattan sonra 239 yıllarına ait.
01:24Mil taşı Roma döneminde özellikle 2. 3. yüzyıllarda çok yaygın olarak Roma İmparatorluğu'nun bütün topraklarına dikilmiş,
01:33yolları, güzergahları gösteren ve İmparatoru da aynı zamanda onurlandıran dikili taşlardır.
01:41Anadolu'da bunlarla ilgili geniş çaplı çalışmalar yapılmıştır.
01:45Özellikle David French İngiliz arkeoloji enstitüsü adına Asya minörünün yani küçük Asya'nın Anadolu'nun Roma mil taşları konulu çok geniş kapsamlı bir çalışma yapmıştır.
01:56Biz de ilk önce ona baktık tabi ki ve orada bu yazıtın bulunmadığını yani yeni keşfedilen bir yazıt olduğunda bu şekilde anlamış olduk daha önce yayınlanmadığını.
02:06Burada İmparatorun buradan geçen Roma yolunu onardığı ile ilgili, yenilettiği ile ilgili bir bilgiye yer verilmiş
02:14ve ikinci mile ait olduğu üzerinde yazıta belirtilmiş ki aşağı yukarı Bolaman-Yalıköy sahilleri civarına denk gelen bir mesafe.
02:25Yani olasılıkla buradan geçen yol, Laleli köyünden geçen yol Bolaman sahilinden İç Anadolu'ya doğru devam eden Roma yollarının hemen başlangıcında yer alıyordu.
02:39Bu açıdan hem bölgenin Roma dönemindeki güzergahlarının belirlenmesi, Roma dönemi tarihi hakkında bilgi vermesi açısından önemli bir yazıt tabi ki.
02:49Bir de en başta söylediğim gibi gerçekten bu tip eserlerin bulunması zor bir coğrafya.
02:55O açıdan bunu tespit edebilmek bizim için çok önemli oldu.
02:59Hem FATSA kültür tarihine önemli bir eser kazandırmış olduk bu şekilde hem de bölgenin tarihi ile ilgili önemli bilgiler edinmiş olduk.
03:08Evet vardır muhtemelen ama bahsettiğim coğrafi zorlukların dolayı tespit etmek zor oluyor.
03:15Buradan bizi izleyenlere de seslenmek istiyorum.
03:18Özellikle vatandaşlar tıpkı Edebiyat Öğretmenimiz Aydın Balın yaptığı gibi önemli bir sorumluluk.
03:24Çevrede bu tip eserler varsa çevrelerinde hemen bölgedeki müzeye öncelikli olarak
03:30veyahut da bölge belediyelerinde FATSA'daki Cevat Erbil hocamızın gerçekleştirdiği görevde makamda bulunan kültür müdürlerine sorumlulara iletmeleri.
03:41Biz Ordu Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü olarak hem sanat tarihçiler hem arkeologlar üniversitemizde
03:47öncelikli olarak tabi ki bölgemizin bu tip araştırmalarını yapmakla sorumluyuz.
03:51Bunlara çalışıyoruz. Gittikçe sayılarının artacağını da düşünüyoruz.
03:57Görüldüğü üzere mil taşının üzerinde uzun satırlar boyunca bir yazıt yer alıyor.
04:02Tabi bu tip yazıtlarda özellikle mil taşları üzerinde öncelikle uzunca imparatorun yüceltilmesi,
04:10onun isminin anılması çok önemli bu mil taşının hangi dönemde dikildiği ile ilgili.
04:15İmparatorun ismine ve ünvanlarına yer verilmiş uzunca.
04:19Daha sonra bu mil taşını satırın sonlarına doğru buradan geçer Roma yolunu Roma İmparatoru 3. Gordianus'un onardığını yenilettiğini anlıyoruz.
04:30İmparator Gordianus'un ismi de hatta burada hemen 1, 2, 3, 4, 5. satırda yer alıyor.
04:38Yazıtın sonundaysa Roma rakamıyla iki rakamını okuyabiliyoruz.
04:43Anlaşılan 2. mile yani Roma döneminde günümüzde yaklaşık 1480 metreye gelen bir birimdir Roma mili, bir kara mili.
04:54Aşağı yukarı 3 kilometrelik bir mesafe yolun başlangıcından bulunduğumuz Naleli Köy Camii'ndeki noktaya kadar
05:01eğer taş gerçekten de bu yakınlarda bulunduysa şu anda orijinal yerinde durmuyor.
05:07Onu da belirtmek gerekir.
05:083 kilometrelik bir mesafe ki bu da limana hem Bolaman hem Yalıköy limanlarına uygun bir mesafeyi veriyor.
05:16Yazısının üzerinden bu bilgileri alabiliyoruz.
05:20Tabii bu tip eserlerin bulunmasında çevredeki yaptığımız araştırmalarda destek çok önemli.
05:25Bu konuda da bize her zaman her konuda maddi manevi desteklerini esirgemeyen FATSA Belediye Başkanımız Sayın İbrahim Etem Kibar'a teşekkürü bir borç biliyorum.
05:35Çünkü idari görevlerde sorumluluklarda bulunanların desteği olmadan bu tip kültür varlıklarının kazandırılması ve bunun hakkında bilimsel çalışmaların yapılması mümkün olmuyor.
Yorumlar