00:00Bunun dedesi de. Kimse böyle aydınlatıp da bize şey yapamayacak.
00:06Bak istersen şurada yapabilirim.
00:11Bak ne yapacağız? Burada bir şeyler yazıyor.
00:14İşte şu öbür köşede çıktı. Bu şineki gibi eder vesaire. Vardır ama burada.
00:21Al çekeriz aşağıya. Sonra alırız.
00:26Oturun da.
00:30Bunlar şey var ya burada ya.
00:33Burası ulu kabirsanlıktı. Burada bu yol falan yoktu.
00:36Çok kişi getirdik buraya biz. Geldi bu taşı.
00:40Kimse okuyup da netice veremedi.
00:45Netice veremediler. Çok kişi geldi bu taşı okutmaya.
00:49Yazı birkaç kişiye gösterildi.
00:52Ama kimse okuyup da netice veremedi.
00:57İşte zamanın yaşlı yedizene hacısı camiyi yapmaya karar verdiler 1967 senesinde.
01:04Taşı ne getirmek gücü on binci.
01:08Aslan. Nusri abi Osmanlı'da. Biz Aslan diyoruz.
01:12Aslan Göksu'nun torunu var. Ben teyzem o Kerim diye.
01:15Bu çocuğun sırtına kaldırıyorlar. Dört kişi bu taşı.
01:19Şu taşı dört kişinin kaldırdığı taşı askere gitmeden ölen çocuk sırtına götürüyor.
01:27İlk önce musallar taşı yapılıyor şuraya. Ondan sonra buraya getiriliyor.
01:33Ama çok bunun benzerini yaptıracağız. Şuraya koyacağız.
01:37Burada yatarak değil. Yol kenarında tabelası olacak ki.
01:42Öncelikle çok önemli bir eser gerçekten.
01:45Çünkü Ordu bölgesinde ilk defa latince yazılı bir Roma mil taşına rastlıyoruz.
01:51Ordu Fatsa çevresinde.
01:53Tabii bu tip eserler genelde özellikle Karadeniz bölgesi gibi ormanlık alanlarda
01:59tespit etmesi zor eserler.
02:01Çünkü ormanlık alanlarda tespit etmesi zor eserler.
02:04Tabii bu tip eserler genelde özellikle Karadeniz bölgesi gibi ormanlık alanlarda
02:09tespit etmesi zor eserler.
02:11Bölgeye geldik. Yerinde incelemelerde bulunduk.
02:16İlk izlemimiz açıkçası bunun bir Roma dönemine ait latince yazılı bir mil taşı olduğu yönündeydi.
02:22Daha sonra konunun uzmanlarına danışmak gerekti tabii ki.
02:26Marmara Üniversitesi tarih bölümünden eski Helen ve Latin dilleri uzmanı
02:33Prof. Dr. Hüseyin Sami Öztürk ile görüştük.
02:36Ona gönderdiğimiz bilgiler doğrultusunda
02:38bunun Roma İmparatoru 3. Gordianos dönemine ait bir mil taşı olduğunu anladık.
02:44Milattan sonra 239 yıllarına ait.
02:47Mil taşı Roma döneminde özellikle 2. 3. yüzyıllarda
02:51çok yaygın olarak Roma İmparatorluğu'nun bütün topraklarına dikilmiş
02:56yolları, güzergahları gösteren ve İmparatoru da aynı zamanda onurlandıran
03:03dikili taşlardır.
03:05Anadolu'da bunlarla ilgili geniş çaplı çalışmalar yapılmıştır.
03:08Özellikle David French İngiliz Arkeoloji Enstitüsü adına Asya Minörü'nün
03:13yani Küçük Asya'nın Anadolu'nun Roma mil taşları konulu çok geniş kapsamlı bir çalışma yapmıştır.
03:19Biz de ilk önce ona baktık tabii ki ve orada bu yazıtın bulunmadığını
03:24yani yeni keşfedilen bir yazıt olduğunda bu şekilde anlamış olduk daha önce yayınlanmadığını.
03:30Burada İmparatorluğu'nun buradan geçen Roma yolunu onardığıyla ilgili
03:34yenilettiğiyle ilgili bir bilgiye yer verilmiş ve 2. mile ait olduğu üzerinde yazıtta belirtilmiş
03:42ki aşağı yukarı Bolaman-Yalıköy sahilleri civarına denk gelen bir mesafe.
03:48Yani olasılıkla buradan geçen yol, Laleli köyünden geçen yol
03:52Bolaman sahilinden İç Anadolu'ya doğru devam eden Roma yollarının
03:59hemen başlangıcında yer alıyordu.
04:01Bu açıdan hem bölgenin Roma dönemindeki güzergahlarının belirlenmesi,
04:07Roma dönemi tarihi hakkında bilgi vermesi açısından önemli bir yazıt tabii ki
04:11bir de en başta söylediğim gibi gerçekten bu tip eserlerin bulunması zor bir coğrafya.
04:17O açıdan bunu tespit edebilmek bizim için çok önemli oldu.
04:21Hem FATSA kültür tarihine önemli bir eser kazandırmış olduk bu şekilde
04:27hem de bölgenin tarihi ile ilgili önemli bilgiler edinmiş olduk.
04:31Evet vardır muhtemelen ama bahsettiğim coğrafi zorlukların dolayı tespit etmek zor oluyor.
04:37Buradan bizi izleyenlere de seslenmek istiyorum.
04:40Özellikle vatandaşlar tıpkı Edebiyat Öğretmenimiz Aydın Balın yaptığı gibi
04:44önemli bir sorumluluk.
04:46Çevrede bu eserler varsa çevrelerinde hemen bölgedeki müzeye öncelikli olarak
04:52veyahut da bölge belediyelerinde FATSA'daki Cevat Erbil hocamızın
04:57gerçekleştirdiği görevde makamda bulunan kültür müdürlerine sorumlulara iletmeleri
05:03biz Ordu Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü olarak hem sanat tarihçiler hem arkeologlar üniversitemizde
05:09öncelikli olarak tabii ki bölgemizin bu tip araştırmalarını yapmakla sorumluyuz.
05:13Bunlara çalışıyoruz gittikçe sayılarının atacağını da düşünüyoruz.
05:18Görüldüğü üzere mil taşının üzerinde uzun satırlar boyunca bir yazıt yer alıyor.
05:24Tabii bu tip yazıtlarda özellikle mil taşları üzerinde öncelikle Uzunca İmparatorun
05:30yüceltilmesi, onun isminin anılması çok önemli.
05:33Bu mil taşının hangi dönemde dikildiği ile ilgili İmparatorun ismine ve
05:38ünvanlarına yer verilmiş Uzunca.
05:40Daha sonra bu mil taşını satırın sonlarına doğru buradan geçen Roma yolunu Roma İmparatoru
05:483. Gordianus'un onardığını yenilettiğini anlıyoruz.
05:52İmparator Gordianus'un ismi de hatta burada hemen 1, 2, 3, 4, 5. satırda yer alıyor.
05:59Yazıtın sonunda ise Roma rakamıyla iki rakamını okuyabiliyoruz.
06:05Anlaşılan 2. mile yani Roma döneminde günümüzde yaklaşık 1480 metreye gelen bir birimdir Roma mili.
06:14Bir kara mili aşağı yukarı 3 kilometrelik bir mesafe yolun başlangıcından
06:20bulunduğumuz Naleli Köy Camii'ndeki noktaya kadar eğer taş gerçekten de bu yakınlarda
06:25bulunduysa şu anda orijinal yerinde durmuyor.
06:28Onu da belirtmek gerekir.
06:303 kilometrelik bir mesafe ki bu da limana hem Bolaman hem Yalıköy limanlarına uygun bir mesafeyi veriyor.
06:38Yazısının üzerinden bu bilgileri alabiliyoruz.
06:40Tabii bu tip eserlerin bulunmasında çevredeki yaptığımız araştırmalarda destek çok önemli.
06:47Bu konuda da bize her zaman her konuda maddi manevi desteklerini esirgemeyen FATSA Belediye Başkanımız
06:54Sayın İbrahim Etem Kibar'a teşekkürü bir borç biliyorum.
06:57Çünkü idari görevlerde, sorumluluklarda bulunanların desteği olmadan bu tip kültür varlıklarının kazandırılması
07:06ve bunun hakkında bilimsel çalışmaların yapılması mümkün olmuyor.
07:09Şimdi orada 3 tane taş varmış ikisi kaybolmuş bir tanesi duruyor.
07:13Bu nasıl işinize yarayabilir diye ben ön bilgileri alıyorum.
07:16Kötü bir lakabı almış ben tabi merak ettim bu Yahudi virajı nereden geliyor diye.
07:201952'de bu yol işlek faal durumdayken aslen Bulgar olup Trakya bölgesinde yaşadığı söylenen bir tane kamyoncu vefat ediyor.
07:34Biz burayı çay sohbet yeri olarak kullanıyoruz.
07:36Bunun tarihi bir anlamı olduğunu bilmiyoruz ama şüphelendiğimiz için birkaç kişiyi getirdik biz buna.
07:43Bize böyle bir tarihinden kimse bahsetmedi.
07:48Eski bu işleri bilen insanlardan bile davet ettiklerimiz oldu.
07:54Bunun şu anlamı var diye bize kimse bir şey söylemedi.
07:58Burası bizim çay sohbet yerimiz.
08:001968 senesinden beri burada bu taş.
08:03Evet 1968'den beri bu taş burada.
08:09Evet Mahmut amca seni tanıyabilir miyiz?
08:12Benim ismim Mehmetoğlu Mahmut Türkmen.
08:14Babalarımız bize vekil yani devretti bu camiyi yapımından beri.
08:22Şimdi bu taş caminin temelinden çıktığı zaman da bu yazıyı görünce birkaç kişileri getirdik ama bir netice alamadık.
08:33Yani bu taşın bu mağazası var veyahut da şu şekil diye bir netice alamadık.
08:39Alamayınca da bu sefer oturak taşı yani o zamanda böyle oturakımız da yoktu.
Yorumlar