00:00Değerli basın mensupları bugün yine tarımdaki süreç ve raftaki ürünle ilgili örnek
00:10vemeliyim.
00:11Sizlere içinde bulunduğumuz durumu yansıtacağım.
00:14Bu yıl çiftçi için kara bir yıl oldu.
00:19Ürettiğinden para kazanamadı.
00:21Girdi maliyetlerindeki artışa rağmen geçen yılın altında ürünlerini satmak zorunda
00:28kaldı.
00:29Ama bu rafa yansımadı.
00:31Vatandaş da bu bağlamda mağdur oldu.
00:36Esas olan üretici ürettiğinden kazanmalı, aradaki fiyat farkı dengelenip tüketicide
00:42uygun fiyatta ürün almalıydı.
00:44Bu olmadı.
00:45Tohumu, ilacı, gübresi, talla kirası, işçiliği, sulama giderleri arttı.
00:53Büyük verilerine göre 1 yılda genelde %41 girdi fiyatları artarken tohum ve dikim
01:00materyallerinde yıllık artış yüzde 59.53 olarak saplandı.
01:05Değerli arkadaşlar, genelde et, süt ve bunlardan mamul ürünleri ya da sebzeyi meyveyi çok
01:14kere konuşuyoruz.
01:15Bu kere 2 tane çerezlik ürünle ilgili hem talla fiyatını hem raf fiyatını.
01:23Hem ithalatı değerlendireceğim ve nasıl vatandaşın soyulduğunu bu kez en uygun
01:31fiyatlarla ürün aldığım yerlerin fiyatlarıyla da göstererek anlatmaya çalışacağım.
01:38Yer fıstığı ülkemizde çerez ve yağ olarak insan sağlığında küspesi ise hayvan yemi
01:46olarak kullanılıyor.
01:47Ülkemizde yıllara göre üretim değişkenliği var.
01:52Geçtiğimiz yıl 185 bin ton yetiştirildi.
01:56Bu yıl yüzde 30 üretim artışı da tahmin ediliyor.
02:00Hasat süresince fiyatlar düşük seyretti.
02:04Ürün 2023 yılında üreticinin satış fiyatı 60 liraydı.
02:112024 yılında ise ürünün satış fiyatı 30 liraya düştü.
02:16Çiftçi girdi, maliyetlerindeki artışın tersine ürettiği üründen bu yıl zarar
02:24etti.
02:25Kamu üreticinin yanında durmadı, tüccar piyasayı belirledi.
02:31Üretim fazlalığı var diye kamuoyuna hep masal anlatıldı ve çiftçi bu bağlamda mağdur
02:40oldu.
02:41Bankalara çiftçilerin tüm borcu 749 milyar liraya çıkmış bir süreçteyiz.
02:49Zararın neresinden dönülürse kar diye çiftçi ürettiği ürünü satmaya çalışıyor.
02:572023 yılında yer fıstığı kabuklu 27 bin 942 ton ithal edildi.
03:0947 milyon dolar yurtdışına para ödendi.
03:132024 yılının ilk 8 ayında ise ithalat 16 bin 552 ton oldu, 30 milyon 961 dolar yurtdışına
03:23ödeme yapıldı.
03:24Yani geçen yıla göre 2023'e göre fiyat neredeyse yarı yarıya düştü ama ithalat
03:31durmadı.
03:323 harfli marketlerden dün gittim, ithal yer fıstığını soyulmamış halde ambalaj
03:39olarak aldım.
03:40Yarım kilo Mısır ülkesinden ithal edilmiş kabuklu yer fıstığına 74 lira 50 kuruş
03:48para ödedim.
03:49200 gram ambalajı olanlar ise 37 lira 50 kuruştan satılıyor ve kilosu 187 liraya
03:58geliyor.
03:59Yerli kabuklu yer fıstığı 129 liradan başlayarak fiyat değişkenliği gösteriyor.
04:081 yıl öncesi dönümüne maliyeti 10 bin lirayken bu yıl dönümüne maliyeti 18 bin
04:14liraya çıktığı halde ürünün fiyatı talla da düştü ama rafta düşmedi.
04:21Kilosu 149 liradan Mısır'dan gelmiş ithal ürün raflarda satışı devam ediyor.
04:35Yani yerli üretici korunmuyor, ithal ile yerli üreticinin ürünün fiyatlanması
04:44önü kesiliyor ama rafta vatandaşa giden ürünün fiyatı ise düşmüyor.
04:50Iktidar bu süreci seyrediyor.
04:53Bu da hemen hemen piyasadaki en düşük fiyatlardan biri.
05:00Başka bir ürünümüz ise ay çekirdeği, yağlı ve çerezlik ayçiçeği üretimi ülkemizde
05:08mevcut ama kesin olarak ithalatçı olduğumuz bir üründe ay çekirdeği, yağ ve tohumu
05:19bu anlamda çerezlik ayçiçeğinde son yıllarda ülkemizde ekim alanları genişleyip daha
05:27çok ürün üretilir noktaya gelmiştir.
05:31Burada da Aksaray ili gibi ay çekirdeği çerezlik ay çekirdeğinin ekim alanlarının
05:39genişlediği bölgeler vardı.
05:40Geçen yıl ay çekirdeği Aksaray'da kilosu 50 liradan satılmıştı.
05:47Bu yıl ise hasat dönemi 30 liradan başladı.
05:5115 liraya kadar çerezlik ay çekirdeğinin fiyatı düştü.
05:56Çünkü özellikle küçük çiftçinin depolama olanağı yok, borcu var.
06:01Ne yapması gerekiyor?
06:02Ürün olduğu zaman fiyata bakıyor, satabildiği fiyata satarak borcunun bir kısmını karşılamaya
06:08çalışıyor.
06:09Zararın neresinden dönülürse kardır düşüncesiyle de ürünlü ticara veriyor.
06:16Yine burada da kamu ortada yoktur.
06:20Peki tarım kredi kooperatifi marketinde çiftçiden 30 liradan çıkan ay çekirdeğinin
06:30çerezlik ay çekirdeğinin fiyatı kaç lira?
06:33Onu da gittim dökme olarak yine çerezlik ay çiçeğinin tarım kredi kooperatifindeki
06:40satış fiyatı arkadaşlar 99 lira yani ambalajsız bir ürün.
06:4899 liradan satılıyor.
06:51Tarım kredi kooperatifinde yarım kilo ay çekirdeği ambalajlı olarak ise 62 liradan
06:58satılıyor.
06:59Bu fiyatlar piyasadaki en düşük fiyat şimdi üreticinin ürettiğinden para kazanmadığını
07:07söylediğimiz ve tüketicinin de pahalıya ürün aldığını söylediğimiz örneklerden.
07:15Artıkçada özellikle dar gelirliğinin bir izlence sırasında ya da sohbette kullandığı
07:22çekirdek ve yer fıstığının fiyat dengesizliğini sizlerle paylaşmak istiyorum.
07:30Yarım kilo ambalajlı ay çekirdeğinin kilosu 124 liraya geliyor.
07:37Yani 30 liraya talla da satılamıyor ama vatandaş 124 liraya alıyor.
07:43Bu fiyatta hemen hemen en uygun fiyat görüldüğü gibi 4 kat fiyat artışı var.
07:50Yani 99 liralık ay çekirdeği ambalajı ürüne dönüştüğü zaman neredeyse talladaki satılan
07:58ürün fiyatı kadar fiyat biniyor.
08:03Bunu düzenlemesi gerekli olan siyasi iktidar bu bağlamda yaşanan sorunlar gerçek anlamda
08:13ve vatandaşın soyulmasına yol açıyor.
08:16Çerezlik Ayçişe'nde de ithalat durmuyor.
08:202023 yılında 19.186 ton yurt dışından ithal Çerezlik Ayçişe'ne 35.072.000 dolar ödenmiş.
08:322024 yılında ise ilk 8 ayda 17.000 ton Çerezlik Ayçişe ithal edilmiş 30.741 dolar yurt dışına
08:43ödenmiş.
08:44İthal Ayçişe yerli üründen daha yüksek fiyatla ithal ediliyor.
08:50İthalat amaç ne?
08:52Piyasayı dengelemek, daha uygun fiyatta tüketiciye ürünün ulaşmasını sağlamak
08:58ama ülkemizde ithalat tabi soyguna dönüşmüş, yeterli derecede ürünün varlığı yokluğuna
09:05bakılmadan sürekli her üründe hemen hemen ithalat devam ediyor.
09:10İthalat demek yurt dışından getirenlerin kazandığı ama yerli üreticinin de boğulduğu
09:18bir süreç demek.
09:19Çerezlik Ayçişe'ye bu yıl üreticisine kaybettirdiği peki yağlık Ayçişe'nde durum ne?
09:27Yağlık Ayçişe'nde de başta kuraklık olmak üzere rekortede bu yıl düşme bekleniyor.
09:342023 yılında ülkemiz Ayçişe tohumu olarak ithalatı 755 bin 367 ton 435 milyon 300
09:46bin dolar yurt dışına ödenmiş.
09:502024 yılının ilk 8 ayında ise 200 bin 49 ton ithalat yapılıp 110 milyon.
Yorumlar