00:00Mamangpulis, mamangpulis, sa ilalim daw ng tulay sa isang bayan ng Oriental Mindoro,
00:09may nalitratuhang di o mano, syokoy!
00:15Ang tubig sa ilog ng barangay Bangkuro na Uhan, Oriental Mindoro,
00:20sa ilalim ng bagong gawang hanging bridge,
00:25malinaw at malinis!
00:27Dati po ay dito kami naglalaba, naliligo, nangunguhan ng mga tulya.
00:33Noong bata po kami dito, ilog ang aming libangan, langoy din eh, langoy doon sa kapila.
00:38Nakakainggan niyo man ang malamig na tubig.
00:41Babala ng ilang mga residente,
00:44swim at your own risk!
00:48Halos taon-taon daw kasi, meron ditong namamatay.
00:53Padaan lang ng ilog, nawala na.
00:55Pati ang motor makikita, nandun na lang pala sa ilalim ng ilog.
00:58At hindi raw ito basta-basta aksidente.
01:01Hindi naman siya nangunguhan, yan ay nagbubuhay siya dyan ang buhay.
01:06Kapalit ng mga biyayang binibigay ng ilog.
01:09Ang itinuturong salarin,
01:11Sabi-sabi, kinukuha nga ng syokoy yun.
01:16Bagay na hindi na lang daw ngayon laman ng mga kwento-kwento.
01:21Dahil, nakunan na raw ito ng litrato.
01:26Katawang tao po siya, kaso kulay grey po siya, tsaka mahaba po yung tenga.
01:33Parang nahawig po sa mukha ng syokoy.
01:38Ayala, totoo. Masabi ko parang hindi nga makapaniwala.
01:42Naniniwala naman po ako dahil parang totoo-ng-totoo yung nasa picture na syokoy siya.
01:51Totoo nga bang may syokoy, may syokoy sa ilalim ng tulay?
02:02Ang litrato ng dumano syokoy sa ilog,
02:05Kuha ng dayong si Aljay, nung nagbakasyon siya kamakailan sa nauhan.
02:11Noong unang dating po namin, may narinig kami parang tumatawa.
02:14Noong kami dumaan dun sa bridge po, pero binaliwala na din po namin.
02:18Mas nanaig daw kay Aljay ang pagkamangha sa ilog.
02:23Niyayaya po ako ng pinsan ko na maligo dun sa ilog.
02:27Pag naliligo po kami, para pong palaging may nakabantay.
02:31Binibiro po ako ng mga pinsan ko na huwag yan, baka hilahin daw.
02:35Dahil dayo lang po ako, kaya po hindi na rin po ako na pumupunta sa malalim na part.
02:40Hanggang ang nagpakilabot sa kanila, nahagip daw ng kanyang cellphone camera.
02:45Ako ay tumawid sa tulay na yun na ako lang po mag-isa.
02:48Maganda po kasi yung view, kaya naisipan ko pong mag-picture.
02:52Nang hilakbut daw siya.
02:56Katawang tao po siya, kulay grey po siya, haba po yung tenga.
02:59Ang nahahawig po sa buka ng siyokoy.
03:04Ako po ay natakot noong nakita po yung kinagbawala na po ako na maligo sa ilog.
03:09Mas tumindiparawang kanyang kaba sa ikwinento ng kanyang lola Mila.
03:14Niligadong maligo sa ilog na ito.
03:16Dito po sa tapat na ito, tatlo ang namatay.
03:22Sabi-sabi ng kinukuha nga ng siyokoy yun.
03:27Mahigit pitong dekada nang nakatira sa tabing ilog si Lola Mila.
03:31Noon pa man daw, pinag-iingat na sila sa kung anumang nananahan sa ilog.
03:37Ang kulay niya po, grey.
03:38Ang kanya pong tainga ay malapan.
03:40Tapos ang kanya pong dibdib ay matambok, parang sa babae.
03:45May sumisipol sa iyo ng malaking tao, parang may nagsisit-sit.
03:50Meron po talaga nag-touch dun sa hita ko na parang malaking balikpik po.
03:54Hindi ko po alam kung siyokoy ba po yun.
03:56Katunayan, ang mga anak ni Lola Mila, muntik na raw nitong mabiktima.
04:03Gustong-gusto kong makalutang ng time na yun.
04:07Parang yung mamamatay ka na gawa po nung isa kong kapatid na babae,
04:11nasabunutan niya ako.
04:12Himilan nila ako pa ahon.
04:15Magingang manging isda, katulad ni Raylan, may kakatwa raw ritong karanasan.
04:20Pag yung sinasagwanan ko, parang tinutulak sa pataas.
04:27Hindi naman po kaya rin yun, dahil po kan.
04:30Iba po ang ramdam ko talaga na hindi ko parang naisip yung buaya
04:34dahil alam ko po pagbuaya talagang hinambang kamo yun.
04:38At hindi lang daw ito nagkasa sa pagpaparamdam.
04:41Dahil si Edwin, nung minsang siyay ng isda kasama ang kanyang pinsan,
04:45nilin lang daw siya ng siyokoy ng ilog.
04:48Pagtingin ko sa kanya, malaking isda ang itsura niya.
04:51Kaya siya aking napana.
04:53Kung aking hawakan na siya, ba't yung dulo ng pana ko nasa loob ng tainga?
04:57Siguro nga gawa nga niya ang efekto niya kung siyokoy na yan.
05:00Nag-iibang-anyo siya.
05:02Pero ang ikinatatakot daw talaga nila,
05:04ang dumanos siyokoy nang bibiktima.
05:09At ang madalas daw nitong pinupuntirya,
05:11mga bata.
05:15Gaya na lang daw nung nangyari sa isang taong gulang na anak ni Delilah,
05:19na si Kailin.
05:20Nung pagkalis po ng tatay niya, nasa kuna po siya.
05:23Ako naman po ay nagurugas ng plato.
05:25Nung balik po niya, yung bata wala na.
05:27Hindi na po namin nakita.
05:29Hanggang natagpuan na lang daw nila si Kailin,
05:32na wala nang buhay na palutang-lutang sa ilog.
05:36Sinugod po po namin yung sa ospital.
05:39Tapos idineklara nga po ng doktor na wala na.
05:47Yung pong bonso namin ngayon,
05:48hindi po namin pinapupunta ng ilog.
05:52Ang dumanos siyokoy ang sinisisi ni Mark Joseph
05:55sa sinapit ng tatlong taong gulang niyang anak
05:58na si Marcos.
05:59Alam ko lang kasi siya,
06:00naglalaro lang doon sa tapat namin.
06:02Bigladong nawala sa ilog.
06:03Lagad na kami pumunta sa ilog.
06:07Nung pagkadating ko po sa ilog,
06:08sumigaw yung isa kong pamangkina.
06:10Yung nandiyo si Marcos.
06:13Nakita na namin,
06:14nasa ilalim na siya ng ilog.
06:17Dumahabot pa naman daw sa ospital,
06:18kaya lang nung nire-revive,
06:19hindi na lumabas yung tubig sa katawan niya.
06:24Yun ang kapalit ng mga biyayang binibigay ng ilog ngayon.
06:28Pag kasi yan ay nagbuwis,
06:30tanda niya,
06:31madami mahuhuling mga isda diyan.
06:37Sa ilog na ito,
06:38sa ilalim ng bagong gawang hanging bridge
06:41sa Nauhan, Oriental Mindoro,
06:44di umano,
06:45may siyokoy.
06:48At kamakailan nga lang,
06:49may pruweba na ang mga kwento-kwento
06:52na kuhanan na raw ito ng litrato.
06:55Heto!
06:59Pero totoo nga bang may siyokoy sa ilog ng Bangkuro?
07:04At siyokoy ba talaga ito?
07:07Pati na,
07:08ang nakunan ng litrato.
07:11Chinep ka yung photo,
07:12parang hindi naman siya enhanced.
07:16Suriin na natin mismo ang siyokoy
07:19na punot dulo na kinatatakutan
07:22ng mga tiga Oriental Mindoro.
07:24Hindi po yun gawa-gawalaan.
07:28I think it's human.
07:30Mamaya na!
07:37Sa ilog na ito,
07:38sa ilalim ng bagong gawang hanging bridge
07:41sa Nauhan, Oriental Mindoro,
07:44di umano,
07:45may siyokoy
07:48na nagahasik ng siyokot.
07:58At kamakailan nga lang may pruweba
08:00na ang mga kwento-kwento
08:02na kuhanan na raw ito ng litrato.
08:06Heto!
08:17E ala, totoo nga sabi ko,
08:18parang hindi nga makapaniwala.
08:26Ang larawan,
08:27ipinasuriin namin sa isang eksperto.
08:30Hindi naman siya enhanced.
08:34Mukha naman siyang actual photo.
08:36However, may possibility kasi na pwedeng
08:39AI-generated yung photo.
08:44Sa mga hindi naniniwala,
08:45picture ko po na yun,
08:46inanggaling po talaga sa camera ko,
08:48tsaka hindi po talaga ako marunong mag-edit.
08:50Hindi po ako marunong maglagay ng gano'n
08:53sa picture,
08:54kaya hindi po yun gawa-gawalaan.
08:59Isa sa mga tinitignan kong angle
09:01yung tinatawag nating na pare-dolya.
09:05Iyon yung phenomenon na kapag kunyari,
09:07tumitingin tayo sa ulo
09:08o sa mga bagay-bagay,
09:09parang may mukha,
09:11may mga image ng faces
09:13or may image ng objects, items.
09:16Kasi minsan it's a psychological phenomenon
09:19na akala mo something supernatural,
09:21parang it's actually just your brain
09:23playing tricks on you.
09:24Possible nagre-reflect lang yung color
09:26ng environment sa tao,
09:28kaya nasabing syokoy.
09:30Pero I think it's human.
09:32Ang kinatatakutang syokoy rin
09:34ang sinisisi ng mga residente
09:36na sala rin sa mga kaso ng pagkawala
09:39at pagkalunod sa kanilang ilog,
09:41lalo na ng mga bata.
09:43Pero ayon sa investigasyon
09:44ang ma-autoridad,
09:46Hindi pa po ako kapitan na may nababalitaan
09:48na po ako mga nalululut.
09:49Sadyar naman ining nabawal maligo diyan eh.
09:52Meron siyang part na malalim,
09:54meron siyang part na mababaw.
09:56Siyempre kapag ka-bata,
09:57natutuwang pumunta sa tabi,
09:59sa gitna,
10:00hindi niya alam na malalim na.
10:02Kaya nadadala siya ng Agos.
10:04Hindi po ako naniniwala
10:05ang syokoy po ang nag-ano sa akin.
10:07Aksidente po yung pagkalunod
10:10po talaga ng bata.
10:13Nung pagkabanlaw po ng pamangkin ko
10:15ng damit namin,
10:16kinuha niya po yung bata.
10:18Punta daw po siya ng tabing ilog.
10:20May nalaglag daw po isang mangga.
10:22Tapos nung balik po niya,
10:23yung bata wala na.
10:33Yung aking mga anak ngayon,
10:35hindi ko na sila pinapupunta din.
10:37Apat na taon,
10:38hindi na kami nakapunta sa ilog.
10:39Hindi na malilimutan ko kasi yun.
10:41Talagang napakasakit.
10:43Namahal ko siya lagi.
10:44Pwede natin tignan yun
10:45as coping mechanism sa mga pamilya.
10:47Grabe yung guilt feelings
10:49ng mga magulang
10:50na nararamdaman nila
10:52na hindi nila makayanan.
10:54So instead na yun ang tignan nila,
10:56mas gusto pa rin nila tignan
10:58na ay baka sa ibang dahilan,
11:00ibang nila lang
11:02o may ibang bagay
11:04na nagpalunod sa kanilang mga anak.
11:06Sa tingin ko,
11:07wala namang dapat ikatakot.
11:09Ang mga syokoy daw,
11:11nagbabantay sa sea creatures,
11:14sa kanilang kapaligiran.
11:16Dahil wala tayong
11:18pagkukuhanan ng pagpapaliwanag,
11:20ang ginagawa natin ay
11:22humuhugo tayo
11:23dun sa ating mga superstitious beliefs.
11:25Ang profile ng isang ilog is iba-iba.
11:27Kapag mabato siya,
11:28so way B,
11:29yung flow niya.
11:30May mga factor din
11:31na kapag malakas ang current,
11:33posiblik kang itulak ng current.
11:35Unless na malapit ka sa river mouth
11:38and then nagkaroon ng high tide,
11:40pwede kang itulak pa taas.
11:41Samantala,
11:42ang pamunuan ng barangay
11:44umapilang huwag katakutan
11:46ang kanilang mga ilog.
11:48Hindi naman po sa binabaliwala natin
11:51yung mga ganyang nakagista natin.
11:53Ang akin lang ay magingat kayo.
11:55Huwag kayong basta maliligo diyan
11:57ng walang kasama,
11:58ang mga bata,
12:00para po sa inyong kaligtasan.
12:03Ang ating mga ilog,
12:05sa Ingles,
12:06cradles of civilization.
12:08Dito na buo ang ating kasaysayan
12:11bilang mga tao
12:13at bilang mga bayan.
12:15Dito umagos ang tubig
12:17at buhay,
12:18pati na ang mga katakatakang kwento
12:20na hindi parin mamatay-matay.
12:28Thank you for watching, mga Kapuso!
12:30Kung nagustuhan nyo po ang videong ito,
12:32subscribe na sa GMA Public Affairs
12:35YouTube channel.
12:36And don't forget to hit the bell button
12:39for our latest updates.
Comments