00:00Oyun dediğimiz zaman biz klasik olarak aslında hani böyle bedensel olarak çocukların bir arada olduğu,
00:06duyularına hitap eden, sosyal becerilerinin geliştiği, akıl yürütme becerilerini kullandıkları
00:12duygusal gelişimin önemli bir parçasını düşünüyoruz ve bir ihtiyaç çocuklar için.
00:17Ama sanal oyunlarda tam oyun mudur orası biraz tartışılabilir.
00:21Yani tırnak içinde oyun demek belki daha uygun olabilir onlar adına.
00:26Sanal oyunlarda bu anlamda klasik oyunların etkisini gözlemleyemeyebiliyoruz.
00:30Bu anlamda geliştirici olmayabiliyorlar.
00:32Bu tabii onların tamamen kötü olduğu ya da tamamen oynanmaması gerektiğini çıkaramayız buradan.
00:38Ama klasik oyun demek belki çok doğru değil.
00:42Roblox oyunu çocuklarda çok sık oynanan bir oyun.
00:45Yani biz de klinikte böyle her gelen çocuğa bugün mesela bu oyunu oynuyor musunuz diye sorsak
00:51muhtemelen ya oynamıştır ya da yakın zamanda bırakmıştır cevabını alırız diye düşünüyorum.
00:57Daha ne diyelim pikseli düşük, daha mekanik, daha görüntü kalitesi zayıf bir oyun ve daha da basitçe bir oyun.
01:08Bu basitliğinden dolayı muhtemelen çocukların ilgisini daha da kolay çekebiliyor, cezbedebiliyor onları.
01:15Ama hangi yaşta oynandığı, nasıl oynandığı, ne kadar oynandığı ile alakalı tabii problemler mevcut.
01:23Eğer belli bir yaşın üzerinde olan bir oyun daha küçük yaşlarda oynanıyorsa, yine belli süreler aşılıyorsa,
01:30çocuk bir süre sonra artık kontrolü kaybediyormuş gibi hissediyorsa ya da artık oynadığı vakit ona hiç yeterli gelmiyorsa,
01:41oyun oynamaktan dolayı bir takım sosyal faaliyetlerinden uzaklaşıyorsa,
01:45oyun oynadıktan sonra olması gerekenden çok daha böyle keyif alması gerekirken gergin oluyorsa ya da daha sinirli oluyorsa,
01:54tabii bu çocuklar için artık bir tür problemli oyun oynama durumunun geliştiğini gösterir.
02:01Oyunda şöyle, öncelikle ailelerin internet kullanımı ile alakalı belki ya da internet oyun oynama ile alakalı genel bir bilgi sahipleri olmaları önemli.
02:12Onların da o edindikleri bilgileri de çocuklara uygun bir biçimde aktarmaları son derece mühim.
02:18Burada böyle hani çok böyle keskin, çok yasaklayıcı veya tamamen ortadan kaldırıcı bir tutumdan ziyade,
02:26belli şeyleri, belli kuralları öğretmek yine yerinde olur diye düşünüyorum.
02:30Öncelikle çocuklara internetin de bir dünya olduğunu, o dünyanın kurallarıyla aslında yaşadığımız dünyanın kurallarının benzerlik gösterdiğini,
02:41orada da onlar oynayarak kendilerini bir şekilde hayatta orada tuttuklarını ifade etmek gerekir.
02:47Ve belli kurallar çerçevesinde oynamalarında müsaade etmek gerekir diye düşünüyorum.
02:54Belki bu kurallardan biraz bahsedebiliriz.
02:57Şimdi öncelikle süre ile alakalı belki konuşabiliriz.
03:02Süre şöyle, Dünya Sağlık Örgütü 2 yaşına kadar hiçbir çocuğun herhangi bir hassasiyeti olsun olmasın, ekran kullanmasına izin vermeyin diye uyarıyor.
03:122 yaşından sonra 2-5 yaş arasında 1 saate kadar bir ekran kullanım süresine izin verilebiliyor.
03:215-9 yaş arası bu 1-1,5 saate kadar çıkarılabiliyor.
03:259-12 yaş arası yine 1,5-2 saat arası, 12 yaşından sonra ise biraz daha bu süre uzayabiliyor.
03:31Öncelikle bu süreye dikkat etmekte fayda var.
03:34Bu süre aşıldığında, çocuklar kendini tamamen buraya kaptırdıklarında dikkat fonksiyonları, duygusal zorluklar, sosyal becerilerde kayıp,
03:45hatta bir takım fiziksel sıkıntılar, aşırı külah alımı, aşırı yemek yeme, uyku sorunları kendini gösterebiliyor.
03:53Yoğun tüketiliyorsa, süreler aşılıyorsa, bir süre sonra çocuk artık kontrolünü kaybetmiş gibiyse ve oynadığı oyun miktarı ona artık yetmemeye başlıyorsa,
04:03yine oyun içerisinde kontrolsüz alanlara geçiş yapılıyorsa ki internet oyunlarında, çevirmiş oyunlarda,
04:11özellikle etkileşimin olduğu yazışmaların, konuşmaların olduğu oyunlarda bir arka taraf vardır,
04:18daha derin internet belki denebilir buna, bunlarla karşılaşıyorsa birçok açıdan çocuk bundan etkilenebilir.
04:24Söz gelimi daha sinirli bir çocuk olabilir, söz gelimi daha kaygılı bir çocuk olabilir, uyku sorunları yaşayabilir.
04:32Uygunsuz materyallerle karşılaştığında bu onun dünyasına fazla gelebilir ve ruhsal zorlanmalara bu yol açabilir ki,
04:39başlıca aslında uygunsuz materyaller, bu tür oyunlarda cinsel materyaller oluyor.
04:44Yaşına uygun olmayan şeylerle çok sık karşılaşabiliyor çocuklar.
04:48Tabii bir yandan merak ediyorlar, bir yandan da bundan uzak durmak aslında onları kaygılandırabiliyor.
04:55Yanlış bir şeyler oluyor diye sezedebiliyorlar ama bunları paylaşmak zor olabiliyor.
04:59Veya bazen oyunlarda daha belki güncel siber zorbalıkla karşılaşabiliyor çocuklar.
05:06Yani oyunda yeteri kadar başarı olamaması ile alakalı, karakterinin güzel olmaması ile alakalı
05:13ya da bir şeyleri böyle tam olarak becerememesi ile alakalı ile online platformdaki diğer çocuklar,
05:18diğer çocuğun, bu mağdur çocuğun üzerine gidebiliyor veya fail olabiliyor.
05:23Yani zorbanın kendisi olabiliyor.
05:26Daha zayıf gördükleri çocuklara tırnak içinde yine saldırabiliyorlar.
05:29Bu da ayrıca başka bir ruh sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkıyor.
05:33Evet bazı çocuklar çok tepkililer buna, bazı aileler de hakeza.
05:38Az evvel bahsettiğim çizgiler aslında yine söz konusu.
05:43Yani bir engel var bu bir karar alındı.
05:47Bu kararın gerekçelerini çok basit dille anlatabilirler çocuklarına net bir şekilde.
05:52Onların anlayabileceği bir tonda onlarla paylaşabilirler.
05:55Neyin sakıncalı olduğu, neyin olmadığına dair bilgiler verebilirler.
05:59Başka oyunlarla, alternatiflerle beraber belki vakit geçirerek
06:05az evvel saydığım o ruhsal ihtiyaçları internet ya da oyun üzerinden karşılamayarak vakit geçirildiklerinde
06:11bu engelin çok büyük yaralar açmayacağını düşünüyorum.
06:15Eğer oyun bütün açıklığıyla diyeyim,
06:20yani hiçbir kısıtlama getirmeden, hiçbir kademelendirme getirmeden devam ederse
06:27çocuklar buna kendini daha fazla kaptırabilirler.
06:30Bu ebeveynlerin çok farkında olmadan ilerleyen bir süreç de olabilir.
06:34Ya da o etkileşim içerisindeki her insanın etkileşim ihtiyacı vardır çocuklarda olduğu gibi
06:39diğer materyallerle özellikle uygunsuz cinsel içeriklerle karşılaşıp
06:43yine yaşlarına uygun olmayan tepkiler bunlara verebilirler.
06:48Tabi bu da çocukların gelişimi için olumsuz bir sonuç olur.
06:52Bir takım sağlık sorunları, ruh sağlığı problemleri ortaya çıkabilir.
06:55Az evvel söylediğim gibi bazı çocuklar bundan çok muzdaripler, üzgünler, kızgınlar
07:00hem ailelerine hem kural koyuculara dair bir öfkeleri olabiliyor.
07:05Bazı çocuklarda aslında çok fazla etkileniyor diyemem.
07:10Alternatiflerle eğer çocukların hayatları devam ettirilebiliyorsa,
07:13onların oyun ihtiyaçları karşılanabiliyorsa
07:15bu çocuklar için çok da büyük bir problem olmayabiliyor.
07:19Ama bir grup çocuk da var az evvel söylediğim gibi artık bağımlılık düzeyinde oyun oynayan
07:24onlar biraz yoksunluk belirtileri gösteriyor ve onların tabi ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
07:29Bu şekilde devam ederse, hiçbir erişim engeli olmadan, hiçbir kısıtlama olmadan
07:35hem süre açısından hem içerik açısından devam ederse
07:39bir tehlike arz ettiğini özellikle hassas çocuklar için
07:42daha kaygılı, sosyal ilişkilerde zorlanan, daha dürtüsel,
07:46daha dikkat sorunları yaşayan çocuklar için tehlike arz ettiğini söyleyebilirim.
