00:00Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz sevgili izleyiciler.
00:17Kulislere olası bir Erdoğan ve Esat görüşmesi iddiaları sızmıştı.
00:21Bizler de bunu konuşacağız.
00:23Böyle bir görüşme olabilir mi olursa neler konuşulur bunları değerlendireceğiz.
00:27Konuğumuz Uluslararası İlişkiler uzmanı Aydın Sezar hoş geldiniz öncelikle.
00:32Hoş bulduk.
00:33Teşekkürler davetiniz için.
00:34Rica ederim.
00:35Nasılsınız?
00:36Çok teşekkür ediyorum.
00:37Sağ olun.
00:38Dilerseniz başlayalım Aydın Bey.
00:40Öncelikle siz olası bir Erdoğan ve Esat görüşmesi bekliyor musunuz?
00:46Bu aslında 2023 yılından beri gündemde olan bir konu.
00:52Türkiye'nin öncelikle Eski Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu daha sonra Erdoğan'ın açıklamalarından
00:57biz 2023 sonlarından itibaren böyle olası bir gelişmeyi bekliyorduk.
01:03Bu çok açık bir gelişmeydi.
01:06Ancak Türkiye'nin 2024 yılı başından itibaren bu sürece nedense pek sıcak bakmadığı ortaya çıktı.
01:17Dolayısıyla ara bulucular özellikle Rusya'da Putin'in özel temsilcisi Lavrantiyev sürecin tıkandığını açıklamıştı Ocak ayında.
01:26Fakat son bir aydır Sayın Cumhurbaşkanı'nın yaptığı açıklamalar çerçevesinde Türk tarafında bu arzunun tekrar belirdiğini anlıyoruz.
01:36Erdoğan daha önce yaptığı açıklamalarda bu konuda çok açık ve net mesajlar verdi.
01:44Dolayısıyla böyle bir görüşme arzusunun olduğunu söyleyebiliriz.
01:51Ancak buna Suriye tarafından net bir yana temiz gelmediği gibi Rusya'dan da bu yönde bir açıklama yapılmadı.
01:59Peki olası bir görüşmede bir Erdoğan-Esat görüşmesinde masaya yatırılacak konular neler sizce?
02:07Daha doğrusu en önemli konu nedir masadaki?
02:10Hatırlanacağı üzere 2023 yılında Mayıs ayında Türkiye'deki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sadece üç gün önce
02:20Moskova'da Türkiye, İran, Suriye ve Rusya Dışişleri Vakanları bir araya geldiler.
02:27Yani bu dört ülkenin dahil olduğu bir barış sürecinin başlangıcındaki ilk temastı.
02:36Bu açıdan tarihi bir anlamı, tarihi bir önemi var.
02:40O toplantıdan sonra yapılan açıklamada bir yol haritası üzerinde çalışılacağı ifade edildi.
02:49Ve yine biliyoruz ki Rusya medyasına atfen, Rus ara uluslara atfen bu konuda hazırlanan bir yol haritası da
02:57geçtiğimiz yıl Haziran ayında Suriye ve Türkiye taraflarına sunuldu.
03:02Şimdi orada o dönemde Esad'ın ya da Suriye Dışişleri Vakanları'nın masaya gelirken iki tane ön şartı vardı.
03:12Bir tanesi TSK'nın bulunduğu bölgelerden çekilmesi Suriye topraklarından.
03:18Diğeri de İdlib'deki cihatçılara verilen deste ki Suriye terörist olarak niteliyor kesilmesi yönündeydi.
03:26Yani bu yaklaşık bir yıl, iki aylık ya da on dört aylık bir süreçte Suriye tarafı bu iki konuda hiç esneme yapmaksızın bu konuları gündemde tuttu.
03:40En son geçtiğimiz Haziran sonu ya da belki Temmuz başında İran'ın Vekil Dışişleri Vakanı Suriye Şam ziyaretinde
03:51Suriye Dışişleri Vakanı bu konuda çok açık bir şekilde biz Türkiye'nin çekilmesini bekliyoruz.
03:59Üstelik bize bu konuda bugüne kadar 5-6 kez söz verildi ve bunlar yerine getirilmedi dedi.
04:05Daha sonra Lavrantiyev Esad'la görüştü.
04:08Esad egemenlik koşullarını ön şart olarak sunarak, belirterek aynı şeyi farklı ifadelerle, farklı kelimelerle kullandı.
04:18Sonra da Suriye Dışişleri yaptığı bir resmi açıklamada bu iki şartın hala gündemde olduğunu belirtti.
04:25Dolayısıyla bunu net olarak biliyoruz.
04:27Fakat burada enteresan olan birkaç gün önce Dışişleri Vakanımız Hakan Fidan'ın Sky News Arabiya'ya verdiği mürakata Suriye'nin bir ön şartı olmadığından bahsetti.
04:39Ayrıca dedi ki zaten bu tip görüşmelerde ön şartlamasıya gelinmez şeklinde bir açıklama yaptı.
04:47Bu oldukça yadırgandı. Özellikle yabancı medya tarafından, Rus medyası tarafından hatta Suriye medyası tarafından da yadırgandı.
04:56Çeşitli sorulara muhatap olduk.
04:58Ancak Sayın Fidan'ın böyle net bir açıklaması da var.
05:03Bu çerçevede kanınca Türk tarafı, bu gerek Dışişleri Vakanlığı gerek Külliye, kamuoyuna farklı bilgiler veriyorlar.
05:13Arka planda farklı bir süreç yürüyor.
05:16Aslında bu tip barış görüşmelerinde arka kapı diplomasinin yürütülmesi çok normal.
05:22Bunu ereştirmiyorum. Bu işin doğası gereği böyle olması da gerekiyor.
05:27Fakat bunu kamuoyun özünde tartışmaya açan taraf Türk tarafı oldu.
05:33Hatırlanacağı üzere 6 Temmuz'da Sayın Cumhurbaşkanı Esat'ı davet edeceğini söyledi.
05:417 Temmuz'da bunu tekrar etti.
05:43Ancak 11 Temmuz'da iki hafta önce davet ettim dedi.
05:47Dolayısıyla burada bir çelişkili açıklama dikkatlerden kaçmadı.
05:52İkincisi, bir yurt dışı seyahati dönüşünde Sayın Cumhurbaşkanı konuyu Fidan'a devrettiğini,
05:58Hakan Fidan'ın takip ettiğini söyledi.
06:01Oysa iki gün önce AKP sözcüsü Ömer Çelik, konunun istihbarat teşkilatları tarafından görüşüldüğünü
06:10ve olgunlaştığında kamuoyuna açıklanacağını söyledi.
06:15Birbiriyle çelişen, tutarsızlık kelimesini kullanmak istemiyorum ama
06:20daha çok kamuoyu algısına yönelik bir çaba olduğunu söyleyebiliriz.
06:26İktidar, son günlerde hatta son dönemde de çok eleştiriliyordu, sığınmacı konusu.
06:32Sığınmacı konusu içinde masaya oturuyor olabilir mi?
06:37Öncelikle şunu ifade etmek istiyorum.
06:41Sığınmacılar konusu elbette Esad'la müzakere edilebilecek konuların başında geliyor.
06:49Ancak Suriye'ye dönecek sığınmacıların gönüllülük esasına dayalı olarak ve tam olarak nereye dönecekleri,
06:59yani geldikleri orijinal topraklara, kendi mallarının, mülklerinin olduğu coğrafyaya mı,
07:06yoksa başka yerlere mi döneceği konusunda bir hayli yol alınması gerekiyor.
07:12Burada Türkiye'nin kamuoyunda oluşan sığınmacılarla ilgili eleştiri ve baskıları görüyoruz, biliyoruz, duyuyoruz.
07:26Ancak hükümetin Suriyelilerin geri gönderilmesiyle ilgili bir çabası olduğu kanaatini taşımıyor.
07:33Bir defa bunun altını çizelim.
07:35Çünkü çeşitli kademedeki AK Partili milletvekili veya yöneticilerin,
07:43Suriyeli sığınmacıların Türk ekonomisine yaptıkları katkılardan başlayarak,
07:50bir din motifi altında adeta Türkiye'de neden kalıcı olmaları gerektiğine yönelik bir algı çalışması yürüttüklerini de düşünüyorum.
08:01Ancak bu şu demek değil, elbette bazı insanlar geri dönmek isteyebilirler.
08:05Çünkü Türkiye'deki ekonomik şartlar da giderek kötüleştiği için,
08:09hatta Suriyeli aynı seviyeye geldiğini de abartmaksızın söyleyebiliriz.
08:15Türkiye'nin bir cazibesinin kalıp kalmadığına bağlı olarak bu kişiler açısından bazılarının geri dönmesi muhtemel.
08:23Ancak bunlar TSK'nın kontrolündeki bölgelere mi gidecekler, başka bölgelere mi gidecekler,
08:29TSK o bölgelerden çekildiğinde oraları kim dolduracak,
08:33ülke içinden bir nüfus trafiğim ortaya çıkacak gibi çok sayıda belirsiz soru var.
08:41Türkiye'nin gündeminde olan en önemli konulardan bir tanesi.
08:47Ama AKP için en önemlisi olduğunu ne yazık ki söyleyemeyiz.
08:59Kusura bakmayın tekrar.
09:01Yok yok, rica ederim.
09:02Bütün bunların yanı sıra biz şunu da biliyoruz,
09:05ana muha...
09:15Bu yaşta sigara içmiyorsunuz inşallah.
09:19Garibim, aslında biraz da ağır geçiriyorum ama...
09:22Eyvah, geçmiş olsun.
09:24Sağ olun, ben de beklemiyordum. Gün boyu iyi gibiydim.
09:31Programın yarısından itibaren başladı.
09:35Kusura bakmayın tekrardan bu şekilde de tabii ki...
09:37Hiç dert değil. İsterseniz beş dakika ara verip sonra tekrar bağlamabilirsiniz.
09:44Tamamdır, teşekkürler.
09:48Son sorumu da sorabilirsem umuyorum.
09:58Tamamdır, son sorumu da sorayım ben.
10:04Bütün bunların yanı sıra şunu da biliyoruz,
10:07Cumhuriyet Halk Partisi lideri Özgür Özel,
10:12Esad'la bir görüşme gerçekleştirecek.
10:15Peki muhalefetin gündemindeki masaya yatırılacak konu nedir sizce?
10:21Şimdi Erdem Bey, öncelikle Sayın Özgür Özel,
10:25Temmuz ayı içerisinde Şam'a gideceğini açıkça belirtti.
10:30Bugün 29 Temmuz.
10:32Yarın ya da bir sonraki gün gidebilecek mi, gidemeyecek mi bir muamma. Birincisi bu.
10:38İkincisi, Suriye tarafı Sayın Özgür Özel'in ziyaret talebiyle ilgili olarak
10:45Cumhuriyet Halk Partisi yetkililerine nasıl bir ışık yaktı,
10:49tam olarak nedendi demiş olabilir. Onu bilmiyorum.
10:53Onu bilmemekle birlikte Suriye tarafından yapılan açıklamalara bakıldığında şunu söylüyorlar.
10:59Evet, muhalefet çok önemli başarı elde etti seçimlerde.
11:03Türkiye'nin birinci partisi oldu.
11:05Türkiye'yi yönetecek parti konumuna geldi.
11:08Suriye konusuna ilgi duyuyor olması normal.
11:11Bu konuda da görüşmekten memnuniyet duyarız.
11:14Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın görev süresi 4 yıl boyunca devam edeceği için
11:20CHP'nin bu barış sürecine katkısının ne olacağı konusunda soru işaretleri vardır.
11:28Şimdi bunu Suriye tarafı açıkça dile getirdi.
11:31Gazeteci Sarkis Kasaryan bu konuda bir haber yaptı kaynaklarına dayanarak.
11:37Şimdi şunu ifade etmek istiyorum.
11:39Erdoğan'ın görüşmeye çalıştığı bir ortamda bunun ne kadar güçlü bir istek ya da arz olduğunu tahmin etmekle birlikte
11:48Özgür Bey'in de devreye giriyor olması mutlaka Türkiye açısından
11:53Erdoğan'la aynı dili konuşması durumunda Türkiye'nin hayrına bir iliş olacaktır.
11:59Yani Erdoğan ve Özgür Özel Bey'in bu konuda tek ses olarak Esat'ın karşısına çıkmaları önemez diyecek.
12:08Aksi durumda bizim müzakere pozisyonumuzu ve müzakere sürecini sakatlayacak bir gelişme olacak.
12:16Dolayısıyla ben belki haddimi olmayarak şunu söyleyeyim.
12:21Sayın Özgür Özel Esat'tan önce Sayın Erdoğan'la Suriye konusundaki konumumuzu, şartlarımızı, müzakere pozisyonumuzu
12:31ve beklentilerimizin neler olduğunu net bir şekilde öğrenmesi gerekiyor.
12:37Ve eğer bu duyacağı cevaplar, işiteceği cevaplar CHP parti politikalarına uygun düşüyorsa
12:44o halde Esat'la görüşmesinde mutlaka bir fayda veya yarar vardır.
12:51Öyle değerlendirebiliriz.
12:53Ama eğer aksayacak bazı konular başlıklar gündeme gelecekse o zaman bu olumlu beklenti
12:59maalesef yerini Türkiye'nin milli çıkarları açısından tehlikeli bir sürece çevirebilir.
13:09Çok teşekkürler.
13:10Değerli görüşleriniz için.
13:11Eklemek istediğiniz bir şey yoksa burada noktalayalım.
13:14Evet.
13:16Teşekkür ediyoruz tekrar.
13:18Ben teşekkür ediyorum.
13:19Geçmiş olsun size tekrar.
13:21Sağ olun.
13:22İyi günler.
13:23Kolay gelsin.
13:24Sizlere de sağ olun.
13:25Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri.
13:28Aydın Sezer konuğumuzdu.
13:30Olası bir Erdoğan Esat görüşmesini konuştuk.
13:33Masaya hangi konular getirilir?
13:35Ana muhalefet lideri Özgür Özel'in de yapacağı görüşmeden bahsettik.
13:39Bugünlük aktarabileceklerimiz bu kadar.
13:41Burada noktalayalım.
13:42Başka bir programda görüşmek üzere.
Yorumlar