00:00Turist ishali, turist diyaresi, evet.
00:02Nasıl son günlerde yaz ishali?
00:04Şimdi aslında yaz ishali dediğimiz terminoloji,
00:06yaz döneminde yaşlanılan
00:08bağırsak alışkanlıkları değişim olarak atlatmak gerekiyor.
00:10Bu bazen tamamen
00:12sulu olabiliyor, ağırlıklarla katılıklar da olabiliyor.
00:14Beraberine bulantı kusma da eşlik
00:16edebiliyor. Bu klinik tabloları hepsi birbirinden farklı.
00:18Bunların bazıları bir viral ya da
00:20bakteril etkenin eşlik ettiği besin
00:22zehirlenmeleri, gıda zehirlenmeleri şeklinde de
00:24olabiliyor. Birbirini ayırt etmek
00:26en kolay, en zor. Eğer karın ağrısı
00:28ile birlikte tuvalete gittiğinizde
00:30sık sık defekasyon oluyorsa, sık sık
00:32büyük abdest çıkarıyorsunuz, beraberinde tamamen
00:34su şeklindeyse ve
00:36takip eden gün öncesinde,
00:38şikayetlerin başlamadan önce birkaç gün öncesinde
00:40eğer
00:42şüpheli bir gıda aldınızsa
00:44bunu ağırlıklı olarak aslında gıdaya bağlı bağırsak
00:46alışkanlık değişimi turist ishali
00:48ya da yaz ishali olarak adlandırabiliriz.
00:50Çünkü bazen yaz döneminde
00:52tatil nedeniyle yer değişikliği yaptığınız
00:54zaman, bazen ülke değişikliği yaptığınız zaman
00:56ülkeden aldığınız, alışkın olmadığınız gıdalarda
00:58herhangi bir bulaşıcı hastalık olmadan
01:00da bağırsak alışkanlıklarına
01:02değişimleri sebep olabiliyorlar. Bu da gayet doğal.
01:04Gıdalarla ilgili olan
01:06kısmına baktığımız zaman ise
01:08eğer besin zehirlenmesiyle
01:10buna mutlaka beraberinde bulantı kusma
01:12eşlik ediyor. Çünkü o besinin içerisinde bir toksin
01:14oluyor, bir bakterinin artık maddesi
01:16oluyor. Bu artık madde bulantı kusma,
01:18halsizlik, iştahsızlık, kas ağrıları ve ateşe
01:20sebep olabiliyor. Bu bazen
01:22ağır ishal tablonu
01:24Salmonella-Şigella gibi
01:26enterik patojenlerle karışabiliyor.
01:28Dolayısıyla bunları birbirine
01:30ayırt etmek lazım. Çünkü bir tanesinde
01:32antibiyotik tedavisi kesin kesin vermek
01:34gerekirken, bir bakteri varken, vermek gerekirken
01:36toksin varken sadece semptomatik
01:38tedavi. Yani bulantı kesici ilaçlarla
01:40boz su alımı, defekasyon,
01:42katı gıda alımının
01:44tetiklenmesi, muz, yoğurt gibi, salata
01:46gibi gıda alışkanlıklarının tetiklenmesiyle
01:48birlikte, uyarılmasıyla birlikte
01:50ishali kontrol altı almak mümkün.
01:52Bazı gıdalar bu açıdan çok sabıkalı.
01:54Maalesef. Dikkat etmek
01:56gerekiyor. Ne gibi? Mesela
01:58hazır tüketilen bazı gıdalar var.
02:00Hazırlanan kumpir gibi,
02:02pilav gibi, tavuk gibi hazırlanmış
02:04olan gıdalar. Yaz aylarında
02:06sirkülasyonu ne kadar hızlı bile olsa
02:08bunlar toplu halde hazırlanıp, toplu halde
02:10satış değil, perakende
02:12satışa dönüyor. Toplu halde ne yapılıyor?
02:14Örnek vermek gerekirse gıda kumpir.
02:16Bunlardan bir tanesi. Hazırlanan salata ve salata
02:18çeşitleri toplu halde hazırlanıp
02:20tüketim halinde perakende
02:22şekilde devam ediyor. Bunlar kontaminasyonu çok açık.
02:24Çünkü hepimizin bildiği gibi mayonez,
02:26yoğurt ve diğer katkılı
02:28ürünler bunun içerisine katıldığı için
02:30bakteri birikmesi çizik oluyor bunlar içerisine.
02:32Ve bu biriken bakteriler
02:34insanlar da bulantı, kusma,
02:36ishal gibi tablolara sebep oluyorlar.
02:38Diğer bir taraftan ise yine vatandaşlarımızın
02:40yayını olarak alışkın olduğu
02:42tabloda satılan, açık alanda
02:44satılan gıdalar da bu konuda biraz
02:46sabıkalı maalesef. Çünkü orada
02:48kullanılan hazır gıda ürünleri, sosisli, salamlı
02:50işte salçalarda içerisinde
02:52kullanılan diğer katkı
02:54maddeleri de maalesef bunlar toplu halde üretilip
02:56perakende satışı olduğu için
02:58saklanma koşulları önemli hale geliyor. Ne önemli
03:00bunlar da bir kere gıdanın
03:02bozulmamasından baktığımızda
03:0419-20 santigrat derecenin
03:06üstünde bir ısı ile muamele etmemesi lazım.
03:08Mesela plajlarda
03:10ciddi sıkıntı. Mesela midye bunlar
03:12içerisinde kontaminasyon anlamında
03:14riski şeyler.
