00:00Milyonlarca emeklinin gözü kulağı Temmuz ayında. 3 Temmuz'da 6 aylık enflasyon verisinin gelmesiyle zam oranları da netleşecek ve konuşacağız.
00:09Hepsini konuşacağız. Ekonomist Muhammed Bayram stüdyo konuğumuz. Hoş geldiniz Muhammed.
00:13Hoş bulduk. İyi haftalar.
00:14Çok teşekkürler. Tabi zaman zaman yayın öncesinde bazı sıkıntılar olabiliyor.
00:18Elinizdeki kalem sanıyorum şu an tam olarak yazıldı değil mi?
00:21Bir kalem daha rica edelim arkadaşlar.
00:23Tam o süre zarfında da biz detayları yazıyoruz.
00:25Şu an yazıyor.
00:26Tamam o zaman başlayalım.
00:27Şöyle ki 3 Temmuz'da açıklanacak enflasyon 6 aylık enflasyon tahmini de %25,30.
00:34Bu durumda emekli ne kadar zam alacak?
00:37Milyonlarca emekli yapılacak zam mı merak ediyor şu anda?
00:40Memur emeklisi SSK Bağkur emeklisi için bu sefer iki ayrı farklı değerlendirme yapmamız gerekiyor.
00:45Çünkü memur emeklileri toplu sözleşme zammından kaynaklı olarak 5 puan daha az maaş alacaklar.
00:50İsterseniz yazalım.
00:51Bakalım.
00:52Burada Ocak ile
00:55Biz yine de yeni bir kalem talep edelim her ihtimale karşı.
00:57Mayıs ayları toplamı %22,72 enflasyon farkımız.
01:02Bu enflasyon farkı.
01:04Evet.
01:05Daha Haziran ayı enflasyonu belli olmadı.
01:10Enflasyonu ama tahmini %2,5'larda bir enflasyon farkı olmasını bekliyoruz.
01:17Kümületif olarak arttığı için %22,72'ye %'lik olarak %2,5'u eklediğimizde bu %25 ile %26'ya tekabül ediyor.
01:30Şimdi buradaki merak edilen konu şu.
01:3310.000 lira kök maaşı olan bir kişi ne kadar zam alacak?
01:3610.000 lira kök maaşı olan bir kişi %25 olursa burada 12.500 lira alacak.
01:46Eğer kişinin kök maaşı 15.000 liraysa burada %25 artış olursa 18.750 lira maaş alacak.
01:56Ama burada önceki dönemlerde 1 Ocak itibariyle 7.500 liraydı kök maaşı 10.000 liraya arttırıldı.
02:02Yani en düşük emekli maaşı bu oldu.
02:03Eğer devlet diyor ki senin maaşın 10.000 lira aşağıda olursa sosyal devlet ilkesi gereği sen zamanında daha az bir sosyal güvenlik primi yatırmıştın.
02:12Senin hak ettiğin maaş da buydu.
02:13Ama ben senin maaşını 10.000 liraya arttırırım diyor.
02:16Şu andaki hesaplamada eğer bir kişinin maaşı 8.000 lira kök maaşı varsa şu anda %25 olursa ne oluyor?
02:24Zaten burada 2.000 liralık bir fark toplamda 10.000 lira yapıyor.
02:29Bu arada 10.000 üzerinden gitmemiz kök maaşı anlamında söylüyorum.
02:32Daha doğru olacak diye düşünüyorum emeklilerin açısından.
02:34Çünkü emeklilerin kök maaşları 10.000 liraya çıkartılmıştı.
02:37Şu an kök maaşı daha çıkartılmadı ama en düşük emekli maaşları oraya çıkartılmıştı.
02:40En düşük maaşı affedersiniz.
02:42Şu anda eğer bir kişinin maaşı 8.000 liraysa kök maaşı %25'lik bir artış 2.000 lira yapıyor.
02:4810.000 liraya devlet tamamlıyor.
02:49Yani aslında halk arasında benim maaşıma aslında bir zam yapılmadı.
02:53Burada intibası görünebilir.
02:54Aslında devlet bunu tamamlıyor.
02:55Eğer kök maaşlar 10.000 lira seviyesinden ben 15.000 lira seviyesine yaklaşmasını bekliyorum.
03:02Neden?
03:03Bu dönemde asgari ücret 17.002 lira.
03:05Ve arada bir zam yapılmayacak devlet yetkileri tarafından yapılan açıklamaya göre.
03:09Tabii özel sektör kendi çalışan işler arasındaki diyalogla birlikte bunu artırabilir.
03:13Şimdi asgari ücretimiz 17.002 lira.
03:19Hep tartışma konusu olur.
03:21Asgari ücretle emekli maaş arasındaki makas farkının.
03:24Önceki dönemde 10.000 en düşük emekli maaş varken 17.000 asgari ücret vardı.
03:30Eğer en düşük emekli maaşı 15.000 seviyesine çıkartılırsa aradaki makas bir hayli kapatılmış olur.
03:35Yani bu sene zaten emekler yılı ilan edildi.
03:39Ekonomi için bir dengelenme yılı.
03:41O yüzden en düşük emekli maaş 15.000 liraya seviyesine artılırsa kişinin bir kök maaşı 15.000 liraysa eğer
03:47%25 zam alacaksa 18.750 lira oluyor 15.000 üzerinde.
03:51Ama kişinin kök maaşı 10.000 liraysa %25 zam geldi 12.500 sürede devletimiz bunu 15.000 liraya tamamlayacak.
03:58Tabii şu an itibariyle en düşük emekli maaşın ne olacağına ilişkin elimizde bir veri yok.
04:04Bir hesaplama yapmamız mümkün mü? En düşük emekli maaşı ne kadar olacak? Merak edilen soru bu çünkü.
04:08Şu anda en düşük emekli maaşı zaten 10.000 lira.
04:12Burada en azından %25 altı aylık enflasyon farkı olacağı için en azından 12.500 olmasını bekliyoruz.
04:20Çünkü en düşük emekli maaşının da en azından enflasyon oranı kadarlık bir artışı yapılması beklenir.
04:28Ama ben bu dönemde emeklilerin yani asgari ücrette tabii bir artış yapılmayacak.
04:33Açlık sınırı şu anda 18.000'ler seviyesinde asgari ücreti aştı.
04:36Yani 10.000 lira en düşük emekli maaşı bir hayli düşük kaldı.
04:39Zaten Sayın Cumhurbaşkanı her zaman emeklinin, emekçinin çalışan yanında olmuştur.
04:43Ve asgari ücretlinin ve emeklilerin içinde bulunduğu hayat pahalılığı durumunun farkındayız açıklamalarında bulunmuşlardı.
04:49O yüzden ben 12.500 lira değil de bunun 15.000'ler seviyesine çıkartabileceğini düşünüyorum en düşük emekli maaşı açısından.
04:55Ve eğer tabii bu görüşmelere bağlı bugün de CHPYT Sayın Mehmet Şimşek'i ziyarete gitti.
05:01Konu başlıklar arasında enflasyon var, en düşük emekli maaşı var, asgari ücret var ve kök maaş uygulaması var.
05:07Hani buradaki yapılacak zamlar ve vergi reform paketi üzerine konuşulacak.
05:11Tabii burada sadece %25'lik kalacak onu bilmiyoruz.
05:14Çünkü geçtiğimiz dönemde %37.57'ydi 6 aylık enflasyon.
05:24Burada %12'lik bir artışla %49.25 ocakta bir zam aldı.
05:32Bu %49.25'i hem memur emekleri aldı, hem SSK Bağkur emekleri aldı, hem de normal memurlarımız aldı.
05:40O yüzden ben bu dönemde de %25'lik artışın aslında burada taba hesaplananla beraber %25-26 çıkıyor.
05:46Bir refah payı artışıyla bir 4 puan ya da 5 puanlık bir artışla beraber %30'lar seviyesine gelmesini bekliyoruz.
05:55Bu önemli bir konu o yüzden burada biraz daha kalmak isterim.
05:58Refah payı ocakta sanıyorum %11 miydi?
06:01Burada bir önceki dönemde biliyorsunuz ocak ayında bir zam yapıldı.
06:05Son 6 ayın yani 2023'ün son 6 ayının enflasyon farkı %37.57'ydi.
06:11Ve buna devletimiz %12'lik bir refah payı artış yaparak bunu %49.25'e...
06:20Yeni refah payı ne kadar olacak?
06:22Yeni refah payı da hesaplamamıza göre enflasyon farkı %25 ile %26 arasından çıkmasını bekliyoruz.
06:28Ben burada %30'a civarında tamamlanmasını bekliyorum SSK Bağkur emekleri açısından.
06:32Ama memur emekleri de toplu çalışma zammından kaynaklı 5 puanda az maaş alacaklar.
06:38Yani SSK Bağkur emekleri hiç sonra refah payı artış yapılmazsa %25 alacak.
06:42Memur emekleri %20'ler civarında bir maaşı alacak zammı alacak.
06:45Ama önceki dönemlerde memur emekleri daha fazla maaş alıyordu.
06:49SSK Bağkur emekleri daha az maaş alıyordu.
06:51Ve birbirlerine tamamlanmıştı.
06:53Bu sefer de memur emekleriyle yine o 5 puanlık artışın yapılacağını toplamda 10 puanlık bir artışla herkese %30'luk bir artış yapılacağını düşünüyorum.
07:00Çünkü emeklerimiz gerçekten geçmekte güç çekiyor.
07:03O zaman önce seyyahının ardından enflasyon farkı mı verilecek?
07:06Şu anda tabii olması gereken şu, memur emekleri Ocak'ta %15'lik bir toplu çalışma zammı aldılar.
07:13Şimdi çıkan enflasyon farkı %25.
07:16%25'ten bunu çıkartıp geriye enflasyon farkı eklenecek bir hesaplama var burada memur emekleri için.
07:22Memur emeklerinde maaşları eğer enflasyon farkı bu şekilde olursa %20'ye geliyor.
07:28Yani son 6 ayın enflasyonu %25 ama onlar Ocak'ta 5 puan aldığı için memur emekleri %20'lik bir zammı alacak.
07:34Ama SSK Bağkur emekleri enflasyon farkı neyse onu alırlar.
07:39O da %25'ler civarında.
07:40Ben de bu refah payı artışla beraber 4 puanlık ya da 5 puanlık bir artışla beraber %30'lar civarına çıkmasını bekliyorum.
07:46Eğer %30 olursa 10 bin en düşük emekli maaşı alan 13 bin lira alır.
07:50Peki kök maaş noktasında emekliye özel bir düzenlemeye ilişkin neler söylemek istersiniz?
07:56Kök maaşı her zaman bir kanayan yara.
07:58Yani burada emeklerimizde e-devletlerine girdiklerinde Sosyal Güvenlik Planı'nın yatırılması karşılığında alacakları maaş hesaplamayı yapıyorlar kendileri.
08:05Burada kazancı esas tutar olarak belirlenen tutar var e-devlet üzerinden.
08:09Bu şu anda 10 bin lira değil.
08:1110 bin lira olan en düşük emekli maaşı.
08:13Şu anda 8 bin lira bir kök maaşı sahip olan %25'lik bir zammı alırsa toplamda 10 bin lira olacak.
08:18Eğer biz bu dönemde ekonomi dengelenme yılı enflasyon karşısında mücadele yılı bu sene sonu itibariyle %40'ların aşağısına gelecek enflasyon yıllık olarak.
08:25Sene %15'ler civarına gelecek.
08:27Eğer bu dönemde en düşük emekli maaş kök maaşı sabitlenirse enflasyon beklentileri çıplanır.
08:33Çünkü emeklilerimiz acaba benim maaşım ne kadar olacak bilmecesinin içerisindedir.
08:37Yani kök maaşı ne kadar enflasyon farkı ne kadar.
08:40Eğer kök maaşlar 15 bin lira sabitlenirse ki en düşük emekli maaşı bunu artarsa 15 bin lira üzerinden emeklilerimiz hesap yapmaya başlayacak.
08:47Nasıl hesap yapacak?
08:48Gelecek sene enflasyon farkı neyse ben onu alacağım diyecek.
08:52Ona göre kredi çekecek.
08:53Ona göre yatırım yapacak.
08:54Ona göre tasarruf yapacak.
08:55Ona göre tatil planını yapacak.
08:57Eğer sene başında bu seneyi 38 ile kapattık.
09:00Merkez Bankası'nın önerisi bu.
09:01Yıllık enflasyonda.
09:02Ya da %40'lar civarında kapattık.
09:04Gelecek sene ortasında yıllıkta %14, %15'ler hedefler var.
09:08Gelecek sene ortasında %25 olursa emeklimiz gelecek sene Ocak'ta %15 bin liraya %25'lik bir zam alacağını bilecek.
09:17O da enflasyon beklentileri çıplanır.
09:19Aslında bu enflasyona mücadele topyekun olarak yapılması gereken ve beklentilerin sabitlenmesi.
09:24Beklentilerin artık duru anlaşması gereken bir dönem.
09:26O yüzden en düşük emekli maaş, kök maaş sabitlenirse büyük bir reform olur.
09:30Bunu da bekliyoruz.
09:31Sayın Bayram çok teşekkürler aktardıklarınız için.
09:32Ben teşekkür ederim.
09:33Ekonomist Muhammed Bayram ile birlikte konuştuk.
Yorumlar