اختلاف و نابرابری، چالش اصلی نظام آموزشی فرانسه

در مدرسه «ژان مولن» در بندر مارسی فرانسه، شاگردان برای پرسیدن مطلبی که نمی دانند دستشان را بالا می برند و جرئت سوال پرسیدن دارند. معلم هم به سوالاتشان جواب می دهد. البته نظم و انضباط و احترام هم خیلی مهم است.

این مدرسه در یکی از محله های بسیار محروم مارسی قرار دارد. بیشتر دانش آموزان این مدرسه از کمک هزینه های دولتی برخوردارند. والدین این دانش آموزان هم از قشر کم درآمد هستند: و درآمد ماهیانه کمتر از ۱۰۰۰ یورو دارند. به همین دلیل هم این مدرسه از کمکهای مالی دولتی برخوردار است.

آرنو سالابری، یکی از آموزگاران این مدرسه می گوید:«اینجا کلاسهای درس پرجمعیت نیست و این خیلی مهم است. در یک مدرسه مقطع راهنمایی معمولی، تعداد دانش آموزان در هر کلاس به ۲۷، ۲۸ و تا ۳۰ نفر هم می رسد.اما کلاسهای ما معمولا ۲۴ نفری است که خیلی بهتر است. علاوه بر این، گروههایی را هم بر اساس نیاز تعریف کرده ایم، یعنی دانش آموزان بر اساس توانایی هایشان به گروههایی تقسیم شده اند. از هر دو کلاس، سه گروه درست کرده ایم.»

کمک مالی دولتی بر اساس اولویت، در فرانسه به مدارسی تعلق می گیرد که دانش آموزان آن، اغلب با شکست تحصیلی روبرو می شوند. هدف این سیاست که از سال۱۹۸۱ آغاز شده، مقابله با مساوات طلبی بود که بشکل سنتی در سیستم آموزش و پرورش فرانسه وجود داشت.

این طرح بارها اصلاح شد، و طبق اصلاحاتی که آخرین بار در سال ۲۰۱۴ انجام شد، دولت تصمیم گرفت که این کمک هزینه فقط به مدارسی اختصاص پیدا کند که مثل مدرسه «ژان مولن» در مناطق محروم و نامناسب قرار دارند.

دومینیک دوپری، مدیر مدرسه ژان مولن می گوید اعمال اصلاحات، نتایج درخشانی برای دانش آموزان به همراه داشته است: «قبل از انجام اصلاحات، ۴۰ درصد دانش آموزان مدرسه ما در امتحانات سراسری آخر سال موفق می شدند و حدود نیمی از آنها به مقاطع بالاتر در دبیرستان می رفتند. الان ۷۰ درصدشان موفق می شوند و گاهی ۱۰۰ درصدشان به مقطع بالاتر می روند. برخی از آنها به مدارس فنی حرفه ای می روند و عده ای هم به دبیرستان. در نتیجه، برخورداری از کمک هزینه دولتی و مشارکت مدام کارکنان مدرسه برای ارائه برنامه های نوآورانه درسی، باعث بهبود وضعیت تحصیلی دانش آموزان ما شده است.»

اما این نتایج خوب نباید باعث شود، چالشهای پیش روی مدارس فرانسه را فراموش کنیم. در واقع مدرسه ژان مولن بیشتر یک استثنا است.

طبق تحقیقات سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، نظام آموزشی فرانسه از اختلاف و نابرابری شدید رنج می برد. بیش از ۳۰ سال است که سیاستهای وزارت آموزش ملی فرانسه باعث شده نابرابری ها شدیدتر بشود.

در فرانسه بیش از ۹۰۰۰ مدرسه دوره ابتدایی و متوسط در مناطقی واقع شده اند که باید از کمک هزینه دولتی برخوردار می شوند.

تعدادی از مدارس اجازه فیلمبرداری و تهیه گزارش از داخل مدرسه را به خبرنگاران نمی دهند. از نظر نابرابری و تبعیض در مدارس، فرانسه رتبه اول را در میان کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی دارد.

به یکی از مناطق فقیر نشین و محروم اطراف پاریس، موسوم به «بوبینی» می رویم. ورونیک دکر، بیش از ۳۰ سال است که در این منطقه کار می کند. او مدیر مدرسه ابتدایی «ماری کوری» است. این مدرسه، جزء مدارسی است که کمک هزینه دولتی می گیرد. خانواده اغلب دانش آموزان مهاجری که در این مدرس در مسکن اجتماعی زندگی می کنند.

اینجا هم به ما اجازه فیلمبرداری از داخل مدرسه را ندادند. ورونیک دکر را خارج از مدرسه ملاقات کنیم. او می گوید: «در فرانسه بین مدارس خصوصی و مدارس دولتی شکاف وجود دار