- 10 dakika önce
Medine'nin teslim olmayan muhafızı: Çöl Kaplanı Fahreddin Paşa
Birinci Dünya Savaşı sırasında Medine'yi 2 yıl 7 ay boyunca savunan Fahreddin Paşa, askeri dehasının yanı sıra kutsal beldeyi kendisine emanet edilmiş bir yer olarak görerek gösterdiği bağlılıkla öne çıktı.
Birinci Dünya Savaşı sırasında Medine'yi 2 yıl 7 ay boyunca savunan Fahreddin Paşa, askeri dehasının yanı sıra kutsal beldeyi kendisine emanet edilmiş bir yer olarak görerek gösterdiği bağlılıkla öne çıktı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:09İNTRO
00:10Bazı hayatlar henüz çocukluk yıllarında verilen bir sözle şekillenir.
00:17Fahrettin'in hayatı da doğduğu topraklarda yaşadığı büyük bir savaşın ardından verdiği asker olma yeminiyle başladı.
00:2593 Harbi dediğimiz Osmanlı-Rus Harbi'nde maalesef oralar terk edilirken 9 yaşında Rusçuk Tuna vilayetinin merkezi bombalanırken ateş alevler
00:39altında şehri terk eden son ailelerden biri de Fahrettin Paşa ve ailesi oluyor.
00:46Ve 9 yaşında bir genç olarak dönüp o bombalanan doğup büyüdü şehire baktığında asker olacağına o gün yemin ediyor.
00:56İlk okulu Rusçuk'la başlayıp Halep'te devam ediyor Fahrettin Paşa ve bütün amacı asker olmak.
01:03At sırtında Halep'ten Şam'a gidiyor ve Şam askeri üyesinde okuyor.
01:08Yaşı küçük diye zorla alındığı okuldan birinciyle mezun olup İstanbul'a Harbi Emekli okumaya geliyor.
01:15Askeri eğitimini tamamlayan Fahrettin Paşa farklı cephelerde görev aldı.
01:20Balkan Savaşı'nda Çatalca savunmasında gösterdiği başarıyla Edirne'nin geri alınmasında rol oynadı.
01:27Ancak onu tarihe geçirecek asıl mücadele henüz başlamamıştı.
01:3319. yüzyılın son çeyreğinden itibaren İngilizlerin Osmanlı halifesine alternatif arama çalışmalarına başladığını biliyoruz.
01:42İstanbul'un yerine İngiltere'ye sorun çıkarmayacak, İngiltere'nin o meşhur ticaret yolu,
01:50kraliyet yolu dedikleri Hindistan'a uzanan yol güzergahı içerisinde İngiltere ile uyumlu çalışacak alternatif halifeler,
01:59İslam dünyasını etkileyecek birimler oluşturma projeleri üzerine çalıştıklarını İngiliz arşivinden biliyoruz.
02:06Mekke Şerifi Hüseyin'in Osmanlı Devleti'ne karşı bir harekete geçmesi halinde,
02:12bir isyan hareketinin içerisine girmesiyle beraber kendisine bir Arap Krallığı vadi söz konusudur.
02:20İngilizlerle anlaşan Mekke Şerifi Hüseyin'in isyan hazırlığı üzerine Fahrettin Paşa,
02:2528 Mayıs 1916'da Medine'ye gönderildi.
02:30Şehirdeki gelişmeleri yakından takip eden Paşa, yaklaşan isyanı merkeze bildirdi.
02:36Yazmış olduğu raporlarda Şerif Hüseyin'in bir isyan hareketi içerisinde olduğuna dair tespitlerini merkeze bildiriyor.
02:473 Haziran 1916'da başlayan isyan, kısa sürede Hicaz'ın büyük bölümüne yayıldı.
02:54Cidde, Mekke ve Taif isyancıların eline geçti.
02:59Medine ise, Fahrettin Paşa'nın büyük zorluklara rağmen gösterdiği kararlılıkla direniş cephesini büyüttü.
03:07Demir yolu saldırılarla kesildi.
03:10Takviye kuvvetlerin ulaşamadığı Medine'de İAŞ imkanları giderek azaldı.
03:16Açlık ve hastalık, askerleri ve şehirde kalan halkı kuşatmanın en ağır sınavıyla karşı karşıya bıraktı.
03:24Yokluk ortamında aslında lojistik bir inovasyon meydana getiriyor orada.
03:32Çöl ortasında adeta yokluğa mahkum edilmiş askerleriyle bir insan ve orada gerçekten büyük bir askeri deha ortaya çıkıyor.
03:42Bir genelge yayınlayarak çölde var olan çekirgelerin de protein değerinin yüksek olduğu ve askerlerin görevlendirerek toplatıp askerlere İAŞ'e olarak
03:52onu vermesi.
03:53Onun arkasından Medine'nin etrafında ziraate uygun olan bir takım mekanların hızlı bir şekilde askerler aracılığıyla ekilerek oradan istifade etmek
04:05suretiyle askerlerin ve aynı zamanda ahalinin orada kalan ahalinin bir şekilde hayatiyetini sürdürmesi tedbirlerini alıyor.
04:13Medine yalnızca savunulması gereken bir şehir değildi.
04:16Fahrettin Paşa için burası Hazreti Peygamber'in hatırasına ve asırlardır korunan mukaddes değerlere emanet edilmiş kutsal bir beldeydi.
04:27Hadimül Haremeyn kavramının bizzatihi fiilen hayata geçirilmiş şeklidir Fahrettin Paşa.
04:37Diğer sultanlar bu ünvanı taşımışlardır ama Fahrettin Paşa fiilen onu hayata geçirmiştir.
04:45O Haremeyden en azından bir tanesi yani.
04:48Beşid-i Nebevi etrafını muhafaza etme ve sonuna kadar onu savunma içgüdüsüyle hareket ederek bu konuda da hayatını ortaya koymuş
04:59bir insandan söz ediyoruz.
05:00Zaten onu yücelten o.
05:02Fahrettin Paşa Medine'yi savunurken yalnızca şehrin güvenliğini değil, Mescid-i Nebevi'de muhafaza edilen kutsal emanetleri de düşünmüştü.
05:12Olası bir yağma ihtimaline karşı tarihi bir karar aldı.
05:17Emanetler İstanbul'a gönderilecekti.
05:20Binlerce askerin korumasında İstanbul'a ulaştırılan kutsal emanetler bugün Topkapı Sarayı'nda muhafaza ediliyor.
05:32Asırlardır hücreyi saadette saklanan, kıymetli veya bu kaddes emanetleri de isimlendirdiğimiz emanetlerin herhangi bir işgal karşısında yok olabileceğini öngörüyor.
05:46Kutsal emanetleri özellikle İngilizlerin talanına maruz bırakmamak için Mescid-i Nebevi'deki o eserlerin yağmalanacağını varsayarak
05:55uygun bir şekilde onların ambalajını, sandıklamasını bizzatihi kendisi refah ettirerek yaptırıp, bütün listelerini tutturup en ufak bir kayba, bir zaafa
06:07uğramayacak şekilde İstanbul'a ulaşmasını sağlamıştır.
06:10Bu da aslında bir askerden öte, bir stratejiklerinden öte farklı bir tarih öngörüye sahip olduğunu gösteriyor.
06:20Fahrettin Paşa çölün ortasında ve imkansızlıklar içerisinde direniyor ama sadece pasif bir direniş yapmıyor, zaman zaman ileri harekatlar yapıyor ve
06:32yapmış olduğu baskınlardan netice alıyor.
06:43Bu küvraklık, bu hareket kabiliyeti adeta bir çöl kaplanı imajı yaratmış insanlar da İngilizlerin öncelikle Türk kaplanı veya çöl kaplanı
06:57diye Lawrence'da bahsediyor, başka belgelerde de geçiyor.
07:01Fahrettin Paşa'ya karşı büyük bir saygı olduğunu söylemem lazım.
07:05Yani karşılarında çok ciddi bir askeri deha olduğunu düşünüyorlar.
07:10Bütün o imkansızlıklar içerisinde Medine'de yapmış olduğu faaliyetleri dikkate aldığımızda karşımızda sıradan bir insan olmadığına onlar da farkındalar ve bundan
07:22dolayı da Fahrettin Paşa'ya ciddi bir saygıları var.
07:25Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle Osmanlı Devleti için yeni ve zorlu bir dönem başladı.
07:3230 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi cephelerdeki Osmanlı Birliklerine de silah bırakma ve bulundukları bölgelerden çekilme yükümlülüğü getirdi.
07:43Fahrettin Paşa kendisine gelen bu mütareke haberinden şüpheleniyor.
07:50Çünkü devletin tamamen teslim olmasından bahsediyoruz, ordunun teslim olmasından, askerlerin terhis olmasından bahsediyor Metin.
07:59Dolayısıyla bu teyide muhtaç.
08:02Fahrettin Paşa için Medine'nin teslimi yalnızca askeri bir karar değil, kendisine emanet edilen kutsal beldeyi terk etmek anlamına geliyordu.
08:13Burada vereceği o karar hem onun hem de Osmanlı Devleti için en zor kararlardan biri olacaktı.
08:20Padişahımız adına burada bir görev ifa ediyorum.
08:24Dolayısıyla beni görevden padişah bizzat almalıdır.
08:28Ben teslim etmem diyor.
08:30Yani bir Türk paşası olarak peygamberimin kabrini, türbesini, mescidini ve şehrini İngilizlere teslim etmem.
08:40Bu tabii ki hem Fahrettin Paşa'nın dini duyarlılığıyla ilgili bir durum hem de zaman kazanmak istiyor tabii ki burada.
08:49O yüzden böyle bir talepte bulunuyor ve hakikaten İstanbul'dan bu defa padişah emriyle kendisinin bu görevden alındığı bildiriliyor.
09:00Fahrettin Paşa padişahın teslim emrinin ardından da Medine'den ayrılmak istemedi.
09:05Ravza-i Mutahhara yakınındaki bir medreseye çekilerek son ana kadar direndi.
09:11Fahrettin Paşa kendisini türbenin yakınındaki bir medreseye kapatarak ben artık burada bir mücavirim, ben teslim olmayacağım diyor.
09:23Orada kalması demek, ordunun da orada kalması demek teslim olunmaması, teslim şartlarının yerine gelmemesi anlamına geliyor.
09:30Çok yakınındaki birkaç subay bir araya gelerek kendisiyle yaptıkları bir görüşmeden sonra kendisini tutuklayıp teslim ediyorlar.
09:4127 Ocak 1919'da savaş esiri olarak Mısır'a gönderilen Fahrettin Paşa 5 Ağustos'ta Malta'ya sürgün edildi.
09:51İdam cezasına mahkum edilmesine rağmen Ankara hükümetinin girişimleriyle 8 Nisan 1921'de serbest kaldı.
09:59Ankara'ya geldiğinde doğal olarak milli mücadelede görev almak.
10:04Hatta Atatürk'le görüşmeleri var bir er olarak.
10:07Hiçbir makam mevkii ve rütbede gözünün olmadığını.
10:11Mustafa Kemal Paşa da Paşam diyor ben sizi nasıl er olarak değerlendirebilirim?
10:15Ama diyor benim yeteri kadar askerim var.
10:17Maddi desteğe ve uluslararası bilini, görünürlüğe, itibara ihtiyacımız var.
10:23Sizin diyor İslam dünyasında haklı bir şöhretiniz var.
10:26Siz işte Kâbide sefir tayin etsek.
10:28Çok istekli davranmıyor ama sonra diyor ki bu da bir görevdir, bu da bir vasifedir.
10:33Madem böyle bir görev bekleniyor bizden.
10:36Kâbil sefirliği görevini kabul eden Paşa, yalnızca bölgede Türkiye'yi temsil etmekte kalmamış,
10:42milli mücadeleye uluslararası destek sağlanması için de önemli çalışmalar yürütmüştür.
10:49Bu süreçte bölgeden Anadolu'ya gönderilen yardımların organize edilmesinde de rol almıştır.
10:55Hindistan yardımları olarak bilinen, milli mücadeleye gelen parayı, yanılmıyorsam 5 milyon pound gibi bir parayı örgütleyip gönderen Fahrettin Paşa.
11:05Paralar Rusya üzerinden geldiği için Hindistan yardımları ya da Rusya'dan gelen yardımlar olarak gözüküyor.
11:12Ama o parayı organize edip gönderen Fahrettin Paşa.
11:14Çocukluğundan itibaren ilgi duyduğu fotoğrafçılık merakını hayatı boyunca sürdüren Fahrettin Paşa,
11:21bu sayede hem kutsal topraklar hem de görev yaptığı diğer yerlerde çektiği karelerle,
11:28tarihimize önemli arşiv belgeleri de bıraktı.
11:32Ölümüne kadar fotoğraf makinesini elinden düşürmüş değil.
11:34Askerlik safahatı boyunca da binlerce kare.
11:38Bazen kendi çekiyor, bazen emir eline verip ona çektirtiyor.
11:41Medine'deyken uçaktan, havadan çektiği Medine'nin ilk hava fotoğrafları.
11:46Yaptığı bütün askeri safahat boyunca da yaptığı işleri belgelenmesini sağlamış.
11:58Medine'ye gelip Medine'de 2 yıl 7 ay süren bir müdafadan sonra
12:05artık o sadece bir subay olarak değil, doğrudan doğruya bir İslam kahramanı haline dönüşecektir.
12:13Ve bugün aslında konuştuğumuz Fahrettin Paşa o 2 yıl 7 ay içerisindeki mücadelenin komutanıdır.
12:19Peygamber sevgisi, askerlik sevgisi, dışarı dünyayla ilgilenme hassasiyeti diyeyim.
12:29Bunların hepsinin bir arada toplandığı bir insan.
12:38Şimdi bizde muhafaza olan Fahrettin Paşa'nın temizlik yapmak üzere giydiği bir kıyafet var.
12:47O kıyafeti elimizde.
12:50Medine'den şey yapan yani kendi dolma kalemleri, çantası mevcut.
12:55Hatta vefatından mezarlığın yapılması için bazı aldığı madalyaların üzerindeki mücevherleri çıkartıp satmışlar.
13:08Aile mezarlığı yapmışlar.
13:10Benim doğumumdan sonra Fahrettin Paşa bir hediye vermek istemiş anneme.
13:16Ama benim hiç şu anda vaziyetimiz pek iyi değil.
13:21Ben kendisine kendi ismimi veriyorum.
13:24Benim için de büyük bir değer.
13:27Yani maddi bir değerden daha kıymetli bir değer.
13:30İsmini bağışlıyor.
13:32Ben de o isime layık olmaya çalışıyordum.
13:34Fahrettin Paşa 5 Şubat 1936'da tüm general rütbesiyle emekliye ayrıldı.
13:4122 Kasım 1948'de hayata veda etti.
13:46Ardında yalnızca bir askeri mücadele değil, bir şehre, bir emanete ve bir davaya adanmış ömür bıraktı.
13:55Medine'nin muhafızı, çöl kaplanı Fahrettin Paşa tarihteki yerini aldı.