00:00Herkese merhaba. Sanatın özellikle de sinemanın sınırlara aşıp bizi nasıl bir araya getirdiğine baktığımız bu yeni incelememize hoş geldiniz.
00:08Bugün doğrudan konuya giriyoruz. Sinema koskoca Türk dünyasını nasıl birleştirir?
00:13Bunu yazar Roza Kurban'ın İstanbul'daki 6. Korkut Atatürk Dünyası Film Festivali'nde bizzat yaşadığı deneyimler üzerinden konuşacağız.
00:20Hadi gelin vakit kaybetmeden başlayalım.
00:22Şimdi kendinize şunu bir sorun.
00:24Bir film binlerce kilometre uzaktaki bir kültürü nasıl bir anda yanı başımıza oturduğumuz koltuğa kadar getirebilir?
00:31Aslında mesele sadece ekranda akan bir hikaye değil değil mi?
00:34Asıl mesele ortak geçmişimizin, ilimizin ve kültürümüzün sinemanın o inanılmaz gücüyle nasıl canlandığı.
00:40Yani sinema farklı coğrafyalardaki insanların sevinçlerini ve acılarını birbirine bağlayan devasa bir köprü.
00:46Bakın İstanbul'da yaşayan bir kazan tatarı yazar durumu tam anlamıyla özetleyen çok dokunaklı bir şey söylüyor.
00:52İnsan gurbette yaşarken kendinden, geçmişinden ve memleketinden bir iz arıyor.
00:58Ne kadar doğru değil mi?
00:59Yani kültürel film festivalleri öyle sadece gidip patlamış mısır yiyip hoşça vakit geçirdiğimiz etkinlikler değil.
01:06Gurbetteyseniz bu tür festivaller aslında kaybolmaya yüz tutmuş bir kimliği yeniden bulmak, o eski memleket kokusunu içine çekmek demek.
01:14Bu gerçekten çok ama çok derin bir ihtiyaç.
01:17Peki konumuzun merkezindeki şu etkinliğe bir bakalım.
01:20Korkut Ata Türk Dünyası Film Festivali.
01:23Bu, Türk sinemasını birleştirmeyi, ortak değerleri tanıtmayı ve farklı yerlerden sanatçıları buluşturmayı amaçlayan büyük bir girişim.
01:31Düşünsenize, sıradan bir film gösterimi değil bu.
01:33Parçalanmış, uzaklara savrulmuş bir diasporayı birbirine bağlamak gibi oldukça ağır ve kıymetli bir sorumluluk taşıyor.
01:40Tabii böyle bir organizasyonun gerçek değeri sadece yapılmış olmasıyla değil, bu birleştirme amacına ne kadar ulaşabildiğiyle ölçülüyor.
01:47Bölüm 1. Aşıklar Dağı'nın Nostaljisi
01:50Bu kültürel bağın ne kadar güçlü duygular barındırdığını görmek için Tataristan filmlerine odaklanacağız.
01:56Tataristan bu festivale üç filmle katılıyor.
01:59Ben Geleceğim, Elif Bağ ve Aşıklar Dağı.
02:01Yazarımız programdaki bazı aksaklıklar yüzünden maalesef sadece Aşıklar Dağı'nı izleyebilmiş.
02:06Ama açıkçası bu bile bize çok şey anlatıyor.
02:09Çünkü İldar Yüzeyev'in yazdığı bu eser, yazarımızın üniversite yıllarından beri bildiği, onun üzerinde derin izler bırakmış bir hikaye.
02:172024'te sinemaya uyarlanan bu filmin kalbinde çok çarpıcı temalar var.
02:21Kazan Tatarlarının hayatı, İkinci Dünya Savaşı'nın o korkunç yıkımı, savaş sonrası gerçekler ve tabii ki tüm bunların ortasında destansı
02:29bir aşk.
02:30Bütün bunlar birleşince ne oluyor biliyor musunuz?
02:32Gurbetteki bir izleyici için bu sadece bir film olmaktan çıkıyor.
02:35Bir anda o çok özlenen memlekete, çocukluğa giden bir zaman makinesine dönüşüyor resmen.
02:40İşte sinemanın birleştirici sihri tam olarak burada yatıyor.
02:44Bölüm 2. Uygulamanın Gerçekliği
02:46O bahsettiğimiz romantik ideallerin işlemesi için işin arka planının kusursuz olması gerekiyor.
02:52Ama maalesef burada festivalle ilgili bazı büyük çatlaklar görmeye başlıyoruz.
02:57Aynı salonda yan yana oturan iki kişiyi hayal edin.
03:00Bir yanda Tatarca bilen bir izleyici var, dilin bütün o ince nüanslarını anlıyor, derinden etkileniyor.
03:06Diğer yanda ise sadece Türkçe altyazıyı okuyan bir izleyici.
03:09Maalesef duygusal derinliği tamamen yok eden, yüzeysel bir çeviriyle baş başa kalıyor.
03:14Yazarımız çevirinin ne kadar yetersiz kaldığının altını ısrarla çiziyor.
03:18Ortak bir kültürü tanıtıyorsanız çeviriniz sadece kelimeleri değil, o kültürü ve o duyguyu da yansıtmalı değil mi?
03:24Yoksa o bağ daha en baştan kopuverir.
03:27Peki bu kopukluk daha ne kadar derinleşebilir?
03:29Şöyle düşünün, Türk sinemasını temsil eden bir Tataristan filmi izlemeye gidiyorsunuz ve film Rusça.
03:35Evet, festivalde Ben Döneceğim adlı film aynen bu şekilde gösterildi.
03:39İnsanlar salona kendi dillerini, Tatar Türkçesini duymaya, o kültürel bağı hissetmeye geliyor ama dil bariyeri daha baştan her şeyi mahvediyor.
03:47Gerçekten inanılmaz bir kopukluk.
03:50Üstelik hatalar sadece beyaz perdeyle de sınırlı kalmıyor.
03:536 Kasım'daki gösterimde yaşananları bir dinleyin.
03:55Film bitiyor, herkes büyük bir heyecanla önceden duyurulan yönetmen söyleşisini bekliyor.
04:01Dakikalar geçiyor, hiçbir resmi açıklama yok ve işin en kötü tarafını biliyor musunuz?
04:06Saatler sonra tamamen tesadüf eseri öğreniliyor ki yönetmen Türkiye'ye hiç gelmemiş bile.
04:13Açıkçası organizasyonlarda aksilik çıkabilir, bu çok doğal.
04:16Ama salondaki insanları böyle habersiz bırakmak, bu izleyiciye olan temel saygıyı sarsan çok ama çok ciddi bir eksiklik.
04:23Bölüm 3 Salonda Dayanışma
04:25Ancak durun, bütün sorumluluğu sadece organizatörlere atamayız değil mi?
04:30Gelin şu karşılaştırmaya bir bakalım, her şeyi o kadar net özetliyor ki.
04:33Bir yanda Tatar Edebiyatı'nın o devasa eseri Aşıklar Dağı gösteriliyor.
04:38Salonda kaç kişi var dersiniz?
04:40Sadece 7-8 kişi.
04:42Evet, koca salonda bir elin parmaklarını anca geçen bir kalabalık.
04:46Diğer yanda ise Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'a anlatan açılış filmi.
04:50Salon hınca hınç dolu.
04:51Aynı festivalde, aynı çatı altında seyirci katılımı açısından böylesine devasa bir uçurum var.
04:57Yani bu tablodan ne anlıyoruz?
04:59Kırgız filmi için o salonun dolup taşması sadece basit bir sinema sevgisi değil.
05:03Orada müthiş bir toplumsal dayanışma var, kültürel değerlerine bilinçli bir sahip çıkma durumu var.
05:08Ama Tatar filminin o bomboş salonu, insan ister istemez bölgedeki sivil toplum kuruluşlarının ve diasporanın neden orada olmadığını sorguluyor.
05:17Kültürel birlik diyoruz ama bu sadece laflı olmaz.
05:20O salona gidip fiziksel olarak o koltukta oturmayı, o dayanışmayı bizzat göstermeyi gerektirir.
05:26Ve son bölümümüz, birlik için ortak sorumluluk.
05:29Peki tüm bunlardan sinemanın Türk dünyasını nasıl birleştirdiğine dair ne çıkarmamız gerekiyor?
05:35Aslında birleşmenin o sihirli formülü çok basit.
05:39Bir tarafta perde var.
05:40O perde bize ortak geçmişimizi, sanatımızı, o uzak coğrafyaların muazzam hikayelerini veriyor.
05:46Diğer yanda ise salon var.
05:48Yani dayanışma, aktif katılım, topluluğun bir araya gelmesi.
05:52Bu ikisini birbirinden asla ayıramazsınız.
05:55Bir tarafta işini özenle yapan bir organizasyon,
05:57diğer tarafta o koltukları doldurmaya gönüllü, hevesli bir kitle olmazsa
06:01o sanatın birleştirici büyüsü maalesef havada kalır.
06:05Son olarak şunu söylemek istiyorum.
06:07Ekranda akan o hikayeler hepimizin ortak mirası, evet.
06:11Ama inanın bana, o hikayeler ancak biz o salonlara gidip,
06:14yan yana oturup, birbirimizi gerçekten anladığımızda gerçek anlamını buluyor.
06:19Sinemanın o binlerce kilometreyi sıfırlayıp,
06:21bizi tek bir salonda birleştirme gücü kesinlikle var.
06:24Fakat bu muazzam güç ancak biz sorumluluk alıp o koltukları doldurursak işe yarar.
06:30Sizce de ortak hikayelerimize hep birlikte sahip çıkmanın tam zamanı değil mi?
06:35İncelememize katıldığınız için teşekkürler.
06:37Bir sonraki programımızda görüşmek üzere.
