00:00Tabii şimdi caydırıcılık doğrudan bir saldırıya somut karşılık verme kapasitesinden sınırlı bir olgu değil.
00:08Öncelikle bunu ifade etmek lazım.
00:10Bu anlamda potansiyel olarak saldırıların maliyetinin elde edeceği kazançtan çok daha yüksek olduğu mesajının verilmesidir caydırıcılık.
00:21Ve bu noktada karşı tarafın yapmak istediği bir eylemi yapamaması veya yapmak istemediği bir eyleme karşı zorlanması anlamlarına gelir.
00:32Burada tabii ki savunma faktörü olduğu için bu potansiyel saldırgan tarafların veya revizyonist tarafların başta bölge bu aktörler olmak üzere
00:41bölgesel ve küresel cümle politiğe yönelik bu girişimlerini ortadan kaldırma, engelleme niyetini taşıyor.
00:49O yüzden bu sadece bir ulusal güvenlik meselesinden ziyade daha geniş bir stratejik mesele pahamında ele alınabilir.
00:58Türkiye bu noktada hem saldırının maliyetinin yükseltilmesi noktasında önemli bir angajmana girişmiş oluyor.
01:07Çünkü diğer ülkelerden sadece askeri kapasite gelmiyor.
01:10Aynı zamanda istihbarat gelir, hava savunması gelir, lojistik destek gelir, askeri teknoloji, nükleer kapasite gibi usullar gelir.
01:21Ve bu kapasiteler birbirini tanımlar.
01:24Böylece Türkiye stratejik özellik bağı üzerinde bölgesel sahiplenmek son dönemde çok konuşuyoruz artık.
01:32Çok yönlü bir ittifak siyasetini hayata geçirmiş oluyoruz.
01:35Yani Türkiye'nin, NATO'nun bir parçası, Batı güvenlik mimarisinin önemli ve belirleyici aktörlerinden birisi gibi önemli pozisyonlarla ek olarak,
01:48NATO üyeliğini terk etmeden Körfez'de, Güney Asya'da bir yeni savunma mekanizması geliştirmek suretiyle,
01:56daha Avrasya merkezi, kadim kıtada merkezi aktörü pozisyonuna gelme noktasında seçenekleri çoğaltması,
02:03biraz Sarıabat ruhu gibi, Bağdat Paklı gibi, Körfez İçbirliği Konseyi örneklerinde görüldüğü gibi,
02:10bölge jeopolitiğinin bölgesel güçler üzerinden şekillendirilmeye çalışıldığı bir güvenlik mimarası usulü.
02:18Bu da tabii ki biraz önce de ifade ettiğim yönleriyle Türkiye'nin pozisyonu, pozitif yönünü önemli bir şekilde etkiliyor.
02:28Ben cahiliciliği bu anlamda tamamen pozitif yönünü bir ivmeyle, kapasite tamamlanmasıyla artacağını düşünüyorum.
02:36Anlaşma yürürlüğe girmeden hemen önce Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı, yani MIT Başkanı İbrahim Kalın'ın katılımıyla,
02:42Tahran'da yapılan dörtlü zirve sizce İsrail'in bölgedeki faaliyetlerine karşı nasıl bir mesajlaşır?
02:49Tahran'da bu anlaşmaya ilk imza edilirken iki aktörden biz tepki gördük.
02:55Birincisi İsrail doğallara, ikincisi İran'ın da Tahran'da eleştirileri vardı ama,
03:02Tahran'da yapılan toplantı öncelikle bu eleştirilere yönelik bir mesaj ortaya koyuyor.
03:09Ve bölgesel güvenliğe sadece askeri ittifaklarla yönetilmeyeceği bir mesajını veriyor.
03:16Burada bir istişare mekanizması ve bu istişare mekanizmasının içerisinde de İsrail'in bölgesel faaliyetlerini merkeze koyuyorlar.
03:25Kriz noktasında sürekli kanalların açık tutulmasını savunan Türkiye'nin bu perspektifte,
03:32öncelikle cahiliciliği destekleyen yeni bir mekanizma kurduğunu da görebiliyoruz.
03:37Burada tarafların bütün konularda anlaşmasından ziyade çıkar farklılaşmaları olabilir,
03:45farklı güvenlik angajmanları olabilir.
03:47Ama sonuçta ortak bir güvenlik unsuru üzerinde iletişim kanallarını açık tutup tehditleri bertaraf etmiyor.
03:54Böylece bölge dışı aktörlerin kurduğu veya kurmayı planladığı Saçpiko'dan günümüze karar geldiğimizde,
04:03Soğuk Savaş döneminde buna dahil edelim, güvenlik düzenlerini, mekanizmalarını değil,
04:08bölgesel güç tekleminin ve stratejik aktörlerin kurguladığı daha otonom, daha özel, daha tırnak içinde ifade edelim,
04:18devletlerin egemenliğini yansıtan bir sistemin kurulması arayışı var.
04:23Bu arayış, biraz önce 55 yılındaki Baharat Faklı gibi, 81 yılındaki Körfez İşbirliği,
04:29daha öncesindeki Sarabat Ruhu gibi gelişen jeopolitik bağlamında güvenlik düzenini,
04:37tehdit algılarını ortaklaştırmayı ve dış politik bağımlılıkları, güvenlik noktasında azaltmayı hedefliyor.
04:44Bu şekilde altını çizmekte fayda var bence.
04:47Yani tarihsel bağlamı da bu anlamda önemli.
04:49Peki. Burada anlaşmanın 10 yıl boyunca fesledilemez oluşu da,
04:53Türkiye'nin Pakistan ve Suudi Arabistan'la olan uzun vadeli savunma sanayi ve askeri eğitim ortaklığını nasıl bir zemine oturtur?
05:00Bunu ister istemez merak ettim.
05:04Abi şimdi bir güvenlik anlaşmasından ve stratejik anlaşmadan bahsediyoruz.
05:09Bu anlaşmanın asıl kıymeti harbiyesi, imzaladığı günkü siyasi atmosferdeki popülist bir eylem retoriği veya söylem retoriği değil.
05:19Yani olarak siyasi heyecandan ziyade, işte sizin işaret ettiğiniz gibi daha orta ve uzun vadeli anlamda,
05:27bu aktörlerin birbirine hem askeri hem stratejik olarak ne derece entegre olduğu ile ilgitilidir.
05:32Salma sanayinden bahsediyoruz. Salma sanayi kısa vadeli ve sadece ticari öğeler olan bir alan değildir.
05:41Bir hava salma sistemini entegre etmek, bunu geliştirmek, bu ortak mühimmatlar üretmek,
05:50bunun personelini yetiştirmek, müşterek bir tatbikat alanı oluşturmak gibi konuları alt alta koyduğumuzda
05:56zaten uzun vadeye ihtiyaç olduğunu duyuyoruz.
05:59Yani ilk 3-4 yılı bir kurumsal altyapı kurulmasına ayıracaksınız belki.
06:05Ardından bir, iki yılı veya üç yılı operasyonel ve teknolojik uyuma ayıracaksınız.
06:11Daha sonra bunun bir kalıcı savunma habitatı, ekosistemi oluşturduğunu göreceksiniz.
06:18O nedenle bu 10 yıllık zaman dilimi stratejik anlamda çok ciddi bir kurumsal hafıza oluşturulması
06:28ve gelecek perspektifinde yapısal bir düzenlik mimarisi hedeflendiğini ortaya koyuyor.
06:35Popülist gündelik bir anlaşmanın ötesine taşıyor.
