00:03İzlediğiniz için teşekkürler.
00:35Üç Dünya Kupası kaldırdı ama dört kupa kazandı. Üçü altından biri insanlığından.
00:44Brezilya onu sadece bir futbolcu olarak değil, ulusal bir hazine olarak ilan etti.
00:50Transferini yasakladı çünkü Pele uzaklaşılacak bir değer değil, korunacak bir efsaneydi.
00:56Tıpkı Dünya Kupası'nı üç kez kazanan tek futbolcu olması gibi.
01:02Peki Pele tüm dünyaya futbolun bir ruhu olduğunu nasıl gösterdi?
01:16Tozlu sokaklarda çıplak ayakla top koşturan bir çocuğu izliyoruz.
01:21Adı Edson, soyadı Arantes do Nascimento.
01:25Ama tüm dünya onu Pele olarak tanıyacak.
01:30Ve bir gün milyonlarca insanın umudu olacak.
01:34Ve Pele düzeltiyor, vuruyor.
01:36Mükemmel bir gol, nefis bir gol ve Brezilya 3-1 önde.
01:41Futbol yüzyıllar boyunca hep oynandı.
01:44Ama ilk kez Pele onu hissetmeye ve hissettirmeye başladı.
01:48Rakip kim? Skor kaç? Zaman ne kadar kalmış?
01:51Bunlar onun için bir detaydı.
01:53Onun gözünde her maç doğaçlama bir sahneydi.
02:0623 Ekim 1940, Brezilya yokluktan mucizeye.
02:11Pele'nin babası Doninho hayalleri yarım kalmış bir futbolcuydu.
02:15Oğluna kendi yapamadığını yapması için dua etti.
02:19Ama evlerinde ne top vardı ne ayakkabı.
02:21Pele ilk futbol topunu gazete kağıdından yaptı.
02:25Çünkü hayal kurmak için topa değil, inanca ihtiyacı vardı.
02:30Pele'nin futbol yolculuğuna tek karşı çıkan kişi de annesiydi.
02:35Eşinin sakatlıkla biten kariyerine şahit olmuştu.
02:38Oğlunun da aynı kaderi yaşamasından çok korkuyordu.
02:41Ama kaderin çizdiği yol, topraktaki bir topun peşinden koşuyordu.
02:46Ve henüz 7 yaşındayken babasının ağladığını gördü.
02:50Çünkü Brezilya 1950 Dünya Kupası'nı evinde kaybetmişti.
02:55O an yemin etti.
02:56Bir gün ben bu kupayı kazanacağım, babam da bir daha asla ağlamayacak.
03:12Mahallede Diko derlerdi ona.
03:14Ama onun yeteneği öyle büyüktü ki bir gün Santos Kulübü onu fark etti.
03:19Ve hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağı günler başladı.
03:27Yıl 1958.
03:29İsveç'te Dünya Kupası var.
03:31Pele henüz 17 yaşında.
03:331958 Dünya Kupası'na gittiğimde Pele orada oturuyor.
03:38Kimse gitmedi yanına.
03:40Gittim hatta Brezilya alışpikere.
03:41Çocuğa ayıp oluyor dedim.
03:43Ne ayıp oluyor dedi.
03:44Bunun peşinden koşacaklar.
03:46Çok büyük bir futbolcu bu dedi.
03:48İlk maçı kaçırıyor, ikinci maça yedek başlıyor.
03:51Sonra çıktı her maçta gol atıyor.
03:54Finalde İsveç'e karşı iki gol atıp gözyaşları içinde yere düşüyor.
04:0017 yaşında ilk Dünya Kupası'nı kaldırıyor.
04:05Bir çocuk bir gecede tüm dünyayı büyülüyor.
04:09Dünyanın yeni kralı ilan ediliyor.
04:11Ve kralın yaşı daha reşit bile değil.
04:211960'larda Santos formasıyla Brezilya'yı kasıp kavuruyor.
04:26Avrupa kulüpleri sıraya giriyor.
04:28Ama o ülkeden ayrılmıyor.
04:30Halk beni burada kral ilan etti.
04:33Sarayımı terk etmem diyor.
04:37Ve Brezilya hükümeti onu resmen ulusal hazine ilan ediyor.
04:41Transferi yasaklanıyor.
04:43Çünkü o artık bir futbolcu değil.
04:45Bir milletin kalbi.
04:501958 Dünya Kupası'ndan sonra ve özellikle 1960'ların ortasında Avrupa'nın dev kulüpleri
04:57Pele'yi transfer etmek için çok büyük paralar önerdi.
05:01Ancak Pele Brezilya'nın ulusal gururu haline gelmişti.
05:05Ülke onu sadece bir futbolcu değil bir milli hazine olarak görüyordu.
05:09Bu yüzden Brezilya hükümeti 1961 yılında özel bir kararname çıkardı ve Pele'yi resmen ulusal hazine ilan etti.
05:22Bu karar onun başka bir ülkeye transfer edilmesini fiilen imkansız hale getirdi.
05:28Yani doğrudan bir yasak değil ama devlet eliyle konulmuş bağlayıcı bir engeldi.
05:34Bu durum Pele'yi hem Brezilya'da efsaneleştirdi hem de onun global bir ikon olmasını hızlandırdı.
05:441962 Şili Dünya Kupası, Brezilya-Meksika.
05:49Pele harika bir başlangıç yaptı.
05:51Maçta bir asist yaptı.
05:53Bir de muhteşem gol attı.
05:55Attığı gol hala Dünya Kupası tarihinin en güzel gollerinden biri sayılıyor.
05:59Topu orta sahada kontrol etti.
06:02Üç oyuncuyu geçerek kaleciyi de çalımladı ve ağlara gönderdi.
06:11Maçtan sonra herkes Pele yine durdurulamaz diyordu.
06:15Ancak bir sonraki Çekoslavakya maçında Pele sakatlandı.
06:231962'de futbol kuralları gereği sakatlık durumunda da oyuncu değişikliği yapılmıyordu.
06:29Bu yüzden Pele sakatlanınca Brezilya bir kişi eksik oynamak zorunda kaldı.
06:34Bu durum takım için büyük bir riskti.
06:36Ama Brezilya kalan maçlarda müthiş bir dayanışma gösterdi.
06:40Ve Dünya Kupası'nı kazandı.
06:43Bu Pele'nin ikinci Dünya Kupası'ydı.
06:511966 İngiltere Dünya Kupası.
06:54Pele sakat, Brezilya dökülüyor.
06:57Gözyaşlarıyla kupaya veda ediyor.
06:59Ve diyor ki bir daha Dünya Kupası'nda oynamayacağım.
07:08Futbol ondan vazgeçmiyor.
07:10Meksika 1970 Dünya Kupası.
07:13Pele geri dönüyor.
07:15Kafasında rövanş.
07:16Kalbinde halkı Brezilya.
07:18Ve o sene takım dünya tarihinin belki de en estetik, en uyumlu takımı.
07:25Finalde İtalya'yı 4-1 yeniyorlar.
07:35Pele bir gol, iki asist yapıyor.
07:38Üç Dünya Kupası kazanan tek futbolcu olarak tarihe geçiyor.
07:46Kariyerinde 1363 maçta 1281 gol attı.
07:53Bedeni konuşur, top onunla şarkı söylerdi.
07:56O futbolu oynamadı, yaşadı.
08:01Peki bu nasıl mümkün olabildi?
08:04Neydi Pele'yi benzersiz yapan şey?
08:07Ayağının dışıyla topu keser, içeri adım atarken rakibi yok sayar, sonra kaleciyi yalnızca bakışla geçerdi.
08:16Rakipleri onun fiziğini anlamaya çalışırken o çoktan akıllarından geçmiş olurdu.
08:26Tekniğin DNA'ya işlendiği bir vücut görüyoruz şu an.
08:30Pele kısa boylu değildi ama öyle zıplardı ki bir kafa vuruşu yaptığında sanki gökyüzü onu birkaç saniyeliğine alır, sonra geri
08:39indirirdi.
08:42Sıçrama yeteneği bir basketbolcununki gibiydi.
08:45Ayak içi pası kadar, ayak dışı çalımı da kusursuzdu.
08:48Sol ayağ sağdan farklı değildi.
08:51İki ayaklı bir virtüöz gibiydi.
08:53Sahada bir dahi gibi düşünürdü.
08:55Onun zekası istatistiklere sığmazdı.
08:59Top daha ona gelmeden ne yapacağını çoktan bilirdi.
09:03Sahada bir an bile düşünürsen kaybedersin derdi.
09:06Ama Pele düşünmeyi oynarken yapan tek adamdı.
09:14Rakipleri hızla koşardı.
09:16Oysa Pele doğru yerde durarak zamanı kontrol ederdi.
09:21Topuk pasları, yerden sektirme çalımları, 360 derece dönerek rakibi sıyırmalar, fake shot denilen vuruş kandırmaları.
09:29O yıllarda böyle şeyler öğretilmezdi.
09:32Ama Pele bunları sanki içgüdüsel olarak biliyordu.
09:36Onun oyun stili, bir sistemin değil, bir iç sesin ürünüydü.
09:45Ve onu benzersiz kılan bir şey daha.
09:47Pele sahada hiçbir zaman rakibini aşağılamazdı.
09:51Küçümsemezdi.
09:51O düşmanı değil, oyunu ciddiye alırdı.
09:55İlk önce kalbini, sonra ayağını sahaya koyardı.
09:58Bu yüzden sadece en iyi futbolcu değil, en çok sevilen futbolcuydu.
10:25Pele'nin oynadığı futbol sadece skor değil, duyguydu.
10:30Golü atmadan önce seyirciyi ayağa kaldırırdı.
10:33Çünkü herkes bilirdi, o sahadaysa sıradan hiçbir şey olmayacak.
10:39O sadece futbolun yıldızı değil, futbolun ta kendisiydi.
10:43Ve uzun yıllar futbol denilince aklı hep ilk Pele geldi.
10:48Ta ki genç bir yıldız sahaya adım atana kadar.
10:571980'ler ve tat kimin?
11:00Futbol dünyası artık Pele'nin hükmünden sonra yeni bir kral arıyordu.
11:05Ve Maradona 1986'da öyle bir dünya kupası oynadı ki, tek başına Arjantin'i şampiyon yaptı.
11:15Dünya sordu, artık en büyük Maradona mı?
11:19Kendisinden 20 yaş küçük rakibi Maradona'ya ithafen Pele sessiz kalmadı.
11:24Maradona sağ ayağını sadece yürümek için kullanıyor dedi.
11:28Maradona, Pele müzede yaşamalı diye yanıt verdi.
11:32Bu artık bir miras savaşıydı.
11:35Kimin adı sonsuza kadar ezberlenecekti?
11:42İkisi de sahada sihir yapardı.
11:44Ama biri zarafetle, diğeri isyanla.
11:57Aralarındaki atışmalar yıllarca sürdü.
11:59En iyisi kim soruları?
12:01FIFA'nın 100 yılın oyuncusu ödülünü eşit paylaştırması.
12:04Ne halk karar verebildi, ne de kurumlar.
12:06Maradona bir gün söyledikleriyle de tat kavgasına son verdi.
12:16Pele sadece topa değil, sisteme de temas etti.
12:20Brezilya'da askeri darbe yıllarında halk futbol sayesinde nefes aldı.
12:24Ve Pele her golünde aslında bir moral iğnesi yaptı ülkesine.
12:28Ama bu duruşu yüzünden zaman zaman susmakla suçlandı.
12:33Siyasi konularda çekingen durması, bazılarına göre onun gölgesiydi.
12:39Ama o her zaman ben futbolcuyum, politikacı değil dedi.
12:43Yine de bir sporcu olarak yaptığı etki, birçok politikacının yapamadığını yaptı.
12:541975 Amerikan rüyası, New York Cosmos.
12:57Futboldan emekli olduğunu açıklamıştı Pele.
13:00Ama Amerika Birleşik Devletleri ona teklif yaptı.
13:03Futbolu Amerika'ya getir Pele.
13:13Kozmos formasıyla sahaya çıktı Pele.
13:16Stadyumlar doldu, ünlüler geldi.
13:18Amerika futbolu ilk kez sevdi.
13:27Maddi çıkarları için Kozmos'u kabul ettiği iddia edildi.
13:30Amerika'da değil, tüm dünyada büyük bir sarsıntı yarattı.
13:34Peki Pele neden Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti?
13:44Futbolu büyütmek için bir görevdi Pele için.
13:47Kozmos'un teklifi yalnızca kişisel bir kazanç değildi.
13:50Futbolu büyük bir pazar haline getirme fırsatı sunuyordu.
13:53Kozmos, Pele'ye 3 yıllık sözleşme için 7-8 milyon dolar civarında bir garanti
13:59ve adının pazarlanmasından bir pay önerdi.
14:04O dönemin dünya rekoruydu.
14:06Bu gelir, Brezilya'da kazandığının kat ve kat üzerindeydi.
14:10Ve Pele'nin ününe yakışır bir son büyük anlaşma olacaktı.
14:17Pele, Amerika'da futbol hala gözden düşmüş bir oyun derken
14:21aslında onu orada saygın bir spora dönüştürmeyi hedefliyordu.
14:26Peki dünya nasıl tepki verdi?
14:3311 Haziran 1975'te New York'ta imza töreni düzenlendi.
14:38Basın ve polis helikopteri eşliğinde törene giden Pele,
14:42imza atarken hayranları tarafından kırılan camlar,
14:45fotoğrafçılar arasında arbedelerle manşetlere taşındı.
14:51İlk maçı 2-2 beraber kalırken 10 milyon civarı televizyon izleyicisi ekran başındaydı.
14:58Kozmoz'un ofis kadrosu birkaç kişiden 50'ye çıkarak
15:01kulübün şirketten lig markasına dönüşümünü işaret etti.
15:05Amerika'da futbol küçük lig olmaktan çıkıp uluslararası bir sahne haline geldi.
15:10Bu transfer, Pele'nin yalnızca bir futbolcu değil,
15:14küresel bir spor diplomatı olduğunu gösterdi.
15:17Aslında Kozmoz bir efsanenin son perdesi değil,
15:20yeni bir sayfanın ilk satırıydı.
15:27Ve 1990'da Brezeli'ye dönerek spor bakanı oldu.
15:31Kendi ülkesinin, çocuklarının ve dünyanın dört bir yanındaki çocukların
15:36sporu sevmesi için uğraştı.
15:45Pele 1980'lerden itibaren UNESCO iyi niyeti açısı,
15:49FIFA temsilcisi, dünya çocuk hakları savunucusu gibi rollerde boy gösterdi.
15:54Ancak yaş ilerledikçe daha fazla içe döndü.
15:572000'li yılların ortasından itibaren artık onu daha çok özel davetlerde,
16:02FIFA organizasyonlarında ya da eski dostlarının cenazelerinde görebiliyorduk.
16:09Her gelişinde insanlar ayağa kalkıyor,
16:11bir efsaneye tanıklık edercesini alkışlıyordu.
16:15Fakat beden ruh kadar güçlü değildi artık.
16:18Pele 29 Aralık 2022'de, 82 yaşında,
16:22Sao Paulo'da bir hastanede kolon kanserine yenilerek hayatını kaybetti.
16:38Dünya bir yanda durdu.
16:40Pele'nin cenazesi hem Brezilya halkı hem de dünya futbol camiası için olağanüstü sembolik ve duygusal bir vedaydı.
16:51Bu yalnızca bir sporcunun değil, bir çağın, kültürün, bir rüyanın sonsuzluğa uğurlanmasıydı.
16:58Pele'nin naaşı 2 Ocak 2023'de tüm futbol hayatını geçirdiği,
17:03adeta kutsal toprağa sayılan Santos Kulübü'nün stadyumuna getirildi.
17:07Tabutu sahanın ortasına yerleştirildi.
17:10Stadyum 24 saat halka açık tutuldu.
17:13Yüz binlerce kişi tribünlere akın etti.
17:14Yaşlısı, genci, futbolcusu ve çocuğuyla.
17:18Bazı ziyaretçiler Pele'nin formasını öptü.
17:20Bazıları diz çöktü, bazıları ağladı ve bazıları sessizce bir dua etti.
17:34Cenazenin ardından tabut Santos şehir turuna çıkarıldı.
17:38Bu tur özel bir güzergahı izledi.
17:41Şehrin ana caddeleri.
17:42Pele'nin 100 yaşındaki annesinin yaşadığı evin önü de vardı.
17:46Annesi Celeste, oğlunun cenazesine katılamayacak kadar yaşlıydı.
17:50Ama evinin penceresinden oğlunu uğurladı.
17:56Pele, dünyanın en yüksek dike mezarlığı olarak bilinen bir gökdelene defnedildi.
18:01Mezar 9. katta, stadyumu gören bir konumda.
18:05Mezarlık bir nevi sonsuz istirahat locası gibi tasarlanmıştı.
18:09Bu mezar, Pele'nin vasiyetiyle belirlenmişti.
18:12Çünkü o, hayatı boyunca futbolu yukarı taşıdığı gibi ölümünde de yükseklerde kalmak istemişti.
18:22Messi, Neymar, Mbappe, Ronaldo.
18:25Sosyal medyada onu futbolun özü olarak tanımladı.
18:48Evet, futbol Pele'den önce de oynanıyordu.
18:51Ama futbolun ruhu Pele ile tanındı.
18:54Pele ile konuştu.
18:55Pele ile dünya diline döndü.
18:57Pele, futbolu ilk kez yerel bir oyun olmaktan çıkarıp küresel bir dile dönüştüren,
19:03futbolun her coğrafyada bir bayrak gibi dalgalanmasını sağlayan,
19:07içgüdüsel sezgilerle oyununu oynayan adam oldu.
19:15Pele, dünya döndükçe alkışlanacak.
19:18Teşekkürler Pele.
