00:00Efendim her şeyden önce büyük savaş ve kriz dönemlerinde toplumlarda büyük sosyal patlamalar olur.
00:07Kimi toplum ayakta kalmayı başarır, kimi toplumlarda büyük devrim süreçleri ortaya çıkar.
00:13Biz bu sene 20'den fazla ülkede benzer sosyal mobilizasyonları takip ettik.
00:18Şu anda da biz Fransa'yı konuşuyoruz ama 7-8 ülkede esnavanlı benzer mobilizasyonlar var.
00:24Tamamının merkezinde mobilizasyon var, kurumlar hedef alınıyor, değişim talep ediliyor.
00:30Gençliğin merkezde olması da hani sosyal hareketlerin doğasında var.
00:35Hani sokağa çıkmak, belli maliyetleri göze almak demek olduğu için bu kolektif eylem sorunu önce gençlerle aşılır.
00:42Sonra toplumun farklı kesimleri dahil olabilir.
00:46Yani sosyal hareket daha geniş bir koalisyona ulaşır.
00:50Fransa'da da bunu görüyoruz.
00:51Eğitim dünyasındaki şikayet ve taleplerle gençler ortaya çıktı.
00:55Ama sonrasında bu talepler hayat pahalılığına, ekonomik güvensizliğe, siyasal temsil sorununa bağlandı.
01:03Yani koalisyon genişledi.
01:05Sarı Yelekliler döneminde de benzer bir ilerleme vardı.
01:08Ama son dönem gençlik mobilizasyonlarından çıkarılan en kritik sonuç tamam gençler ayaklanabiliyor, talepleri dile getiriyor ama bu kurumsal dönüşüme yol
01:19açmayabiliyor.
01:20Burada Macron'un da hani dün açıkladığı gibi talepler karşılanabilir, gerilim kontrol altına alınabilir, hareket ya da hareket daha da
01:29büyüyebilir.
01:29Buradaki temel mesele sanki Fransız siyasetinde yeni bir politik saflaşma ortaya çıkıp çıkmayacağı.
01:37Bu hareket mevcut siyasal aktörlerden birinin işine yararsa çok sonuç üretmeyebilir.
01:43Şimdi burada seçim kampanyası sağ kanadın, yani löpen sempatizanların lehine mi olur?
01:48Yoksa sol hareket, işte sokağa döktüğü görüş, düşünceyi sandığa da taşıyabilir mi?
01:54Her iki ihtimal de var fakat otomatik bir sonuçtan söz edemeyiz bence.
01:59Tamam, protestoların ekonomik ve sosyal talepleri solun eşitsizlik, kamu hizmetleri ve sosyal devlet söylemiyle örtüşebilir.
02:10Buna karşılık işte sokak şiddeti, güvenlik sorunları, devletin kontrol kapasitesi vs.
02:16Milliyetçi sahanın löpenin düzen ve otorite vurgusunu güçlendirebilir.
02:20Ama burada çok önemli bir ayrım var Kağan Bey.
02:24Sokaktaki öfkeyi örgütlemekle, o öfkeyi sandıkta kalıcı bir siyasi tercihe dönüştürmek aynı şey değil sosyal hareketlerle.
02:33Son dönem sosyal hareketler, buradan çıkarılan önemli bir sonuç bu.
02:38Bir hareket yüz binlerce insanı mobilize edebilir.
02:41Ama ortak bir programa, liderliğe veya seçim stratejisine sahip olmayabilir.
02:47Dolayısıyla löpen burada mevcut elitlere böyle bir karşı elit operasyonu düzenleyebilir bu hareketler üzerinden.
02:56Sol yine dediğimiz gibi siyasi sistemin demokratikleşmesi taleplerini öne çıkarabilir.
03:02Ama protestoya katılan herkesin bu partilerden birini desteklediğini varsayamayız bence.
03:09Burada tabii şu da önemli Hayati Bey, Fransa'da 2027 Nisan'da Cumhurbaşkanlığı seçimi var.
03:15Biraz önce zaten onu konuştuk.
03:17Sokaklarda bir değişim probası oluyor olabilir mi?
03:22Yani Charles de Gaulle'den sonra kullanıma giren 5. Cumhuriyet fikri 6. Cumhuriyet'e evlilir mi?
03:30Şimdi 6. Cumhuriyet fikri biliyorsunuz daha çok böyle bir siyasi proje gibi.
03:35İşte farklı aktörlerin Cumhurbaşkanlığının yetkilerini sınırlandırması, parlamentonun güçlendirilmesi gibi böyle bir siyasi projeye karşılık geliyor.
03:45Bu açıdan anayasal reform tartışması ile 6. Cumhuriyet'in kurulması aynı şey değil aslında Fransız siyasetinde.
03:52Mevcut anayasa değiştirilebilir ama bu mutlak rejimin adının veya temel yapısının değişeceği anlamına gelmeyebilir.
04:01Tabii yine seçimlere giden bu süreçte protestoların siyasi sistem üzerindeki baskıyı arttırması mümkün.
04:10Ama dediğimiz gibi sokakların bir değişim provası olmasıyla anayasal değişimin gerçekleşmesi çok farklı şeyler.
04:19Bugün Fransa'da tartışılan hani yalnızca kimin Cumhurbaşkanı olacağı değil, Cumhurbaşkanlığı makamının ne kadar güçlü olması gerektiği tartışması.
04:30Burada tabii siz de biraz önce bahsettiniz ama detaylandırmamız gerekirse 6. Cumhuriyet isteyenler Cumhurbaşkanlığı yetkilerinin çok fazla olduğunu, parlamento yetkilerinin
04:39kısıtlandığını savunuyor.
04:40Öyleyse şöyle söylenebilir mi? Löpen bir şekilde düzene karşı düzenin argümanlarıyla hareket ederek kendi düzenini mi kurmaya çalışıyor?
04:49Ne dersiniz? Düzen karşılıkları da daha fazla tepki gösterecek gibi duruyor çünkü.
04:53Onların tepkisini engellemek için anayasal değişiklik yapılabilir mi? Reform demek istemiyorum.
04:58Bu değişiklik haklarının geriye götürülmesi anlamını taşıyor çünkü sanki.
05:03Efendim şimdi Fransız fiyasetini aşağı yukarı takip edenler bunu zaten bu dinamiği görmüştür ki.
05:10Löpen dediğiniz hani düzen karşıtı bir söylem geliştiriyor ama böyle söylemi çok inişli çıkışlı bir yol izliyor.
05:17Biraz Meloni'ye de benzetiyorum bazen ben Trump'a da benzetiyorum.
05:21Mesela düzen karşıtı ama Rusya politikasında Fransa'nın mevcut politikasını koruyacağını söyleyebiliyor.
05:28Yine düzen karşıtı ama AB karşıtı olmasına rağmen böyle yumuşak sinyaller verebiliyor.
05:34Dolayısıyla böyle Löpen'in düzen karşıtı daha çok bir anti-elit kampanya gibi duruyor.
05:41Bir karşı elit hareketi olarak mevcut elitlere karşı böyle bir siyaset geliştiriyor ve onların değişmesini aslında savunuyor.
05:49Trump da bunu yapmıştı bildiği üzere.
05:52Geldiğinde birçok radikal politika geliştirdi.
05:55Özellikle aşırı sola karşı ama bir rejim değişikliği ortaya çıkmadı.
06:00Dolayısıyla burada da rejim değişikliği illa ki ortaya çıkacak diye bir şey yok.
06:05Batı'daki yeni sağın aslında karakteri daha çok bu elit değişimi üzerine bunu vurgulamaya çalışıyorlar.
06:12Ve tabii Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da bir açıklama yaptı.
06:17Hatırlayacağız biraz önce de belirttik.
06:19Lise öğrencileriyle başlamıştı bu olaylar.
06:21Lise temsilcileriyle görüşeceğini duyurdu.
06:23Macron da bir anlaşma çıkar mı?
06:25Çünkü daha farklı bir noktaya evrildi işte konuşuyoruz.
06:27Önümüzdeki günlerde durulmasını bekler misiniz protestoların?
06:30Kısa bir cevap rica edeceğim.
06:33Efendim burada üç farklı senaryo var.
06:35Tabii ki gençlerle görüşüp talepleri karşılayabilir, olaylar yetişebilir.
06:39Ama son dönem gençlik hareketlerinde en çok görülen şey o ki hani gerçekten kendilerinin, gençlerin kendilerinin gerçekten dinlendiğini, taleplerin ciddiye
06:51alındığını, karar alma süreçlerinde söz sahibi olduklarını hissedecekler mi?
06:56Bu gerçekten hissedilirse evet bir sonuca varılabilir.
07:00Ama olmazsa ikinci senaryo yani daha çok protestoların büyümesi sonucu doğrulabilir.
07:06Üçüncü senaryoda tabii yeni politik saflaşma sürecinin yani yeni Fransa siyaseti doğrulabilir bu süreç.
07:14Bunu da takip edeceğiz, göreceğiz.
