#KuyaKimAnoNa? Express (Oct. 13-17): Baka, nahulog sa kanal; Ipuipo sa Lanao del Norte; Gulo-gulo na!; Space jellyfish; Orangutan rescue sa Indonesia

GMA News

24 Oras is GMA Network’s flagship newscast, anchored by Mel Tiangco, Vicky Morales and Emil Sumangil. It airs on GMA-7 Mondays to Fridays at 6:30 PM (PHL Time) and on weekends at 5:30 PM. For more videos from 24 Oras, visit http://www.gmanews.tv/24oras.  #GMANews #SerbisyongTotoo #BreakingNews Watch the latest news stories from GMA Network's trusted news programs on the GMA Play app. Download now on Google Play and App Store. Also available on GMANetwork.com/GMAPlay and Android TVs! GMA Network promotes healthy debate and conversation online. Any abusive language that does not facilitate productive discourse will be blocked from this post. For more updates, visit this link: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AjcPwb7dvUt3oCLasY96Dta For live updates and highlights, click here: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AiKdYH_GDSU7sBgfc7Cd1de Breaking news and stories from the Philippines and abroad: GMA News Portal: http://www.gmanews.tv YouTube: https://www.youtube.com/@gmanews2026 Facebook: http://www.facebook.com/gmanews TikTok: https://www.tiktok.com/@gmanews Twitter: http://www.twitter.com/gmanews Instagram: http://www.instagram.com/gmanews GMA Network Kapuso programs on GMA Pinoy TV: https://gmapinoytv.com/subscribe

Transcript

00:07Ako po ang inyong Kuya Kim na magbibigay sa inyo ng 3 dia sa likod ng mga trending na balita.

00:12Nanawagan ng agarang pagrescue ang isang animal rights group matapos silang makatanggap ng ulat na sa isang kanal sa tarlak,

00:18may nahulog at natrap na baka.

00:20Sa bigat at laki nito, paano kaya sinakluluhan ang kawawang baka?

00:37According to the report, the animal has been crying. And as of this writing, no rescue has arrived.

00:44Ang problema?

00:54Parang pagre-rescue, dapat na i-consider is one injuries. Kasi nga, baka nga po na nabali ang mga buto

01:01nito. Second po is yung stress or trauma na ini-endure nito habang ito ay nandoon sa loob ng kanal.

01:09Pangatlo po, gutom at uhaw.

01:11Kaya si na-attorney Heidi nakipag-ugnayan na sa Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office na Tarlac, na agad

01:17namang rumesponde.

01:18Nung ilambutan namin, nangihina talaga yung baka. Pero nung itatali sana, parang mayangat namin, nagulat, naninipa. Pero dahil nga, nangihina

01:28na, hindi naman siya ganun ka-resistant nung katagan.

01:33Ang naipit na baka, kanilang natalian.

01:35Then, nai-hoist na namin siya. And then, using our boom train, naiyan na, yung awawang baka. At na-recover

01:43naman at naidala namin sa safety na lugar.

01:46Meron lang siyang maliit lang na gasgas sa pigi. Alam ko, namin lang sa may-ari.

01:51Pero bakit nga ba nahulog at tatrap sa kanalang baka?

01:54Kuya Kim, ano na?

01:56Ang mga baka o Bostaurus, kabilang sa Boviday family. Sila'y highly social at napakasensitibo.

02:03Para makipag-communicate sa kanilang kapwa, gumagawa sila ng mahigit 300 unique sounds.

02:08Nakikipag-bonding din sila sa pamamagitan ng pagdila sa isa't isa.

02:11At dahil nasa magkabilang side ng kanilang ulo at kanilang mga mata, napakalawak ng kanilang field of view.

02:17Ang kanilang sight range, 300 degrees. Habang tayo mga tao, 180 degrees lang.

02:23Napakalakas din ang kanilang pandinig. May tutulad ito sa mga aso.

02:27Kaya naman mabilis silang ma-stress sa malalakas na tunog.

02:30Isa ito sa mga tinitingnang rason ng AKF kung bakit nahulog sa kanil sa tarlak ang baka na kanilang nirescue.

02:36It's possible na lumalaboy yung baka and then baka nadulas doon.

02:42Or it's possible na startle ito sa mga dumadaan ng sasakyan.

02:45Hindi natin alam yung mga actual na pangyayari.

02:49Si Atty. Heidi meron ding paalala.

02:51Yung mga farmers natin dyan, huwag po natin papabaya ang pag-alagala yung ating mga farm animals,

02:57lalong-lalo na po by the roadside kasi napakadelikado po ito sa mga highways.

03:02Hindi lamang para po sa inyong mga farm animals but including doon sa ating mga motorists.

03:08Doon naman po sa ating mga kababayan, mga kababayan na makakita na mga ganitong mga insidente.

03:15I-report po natin kaegad ito.

03:17I-apahirapan ng pag-rescue sakaling ang bakang ito ang matarap sa isang kanal.

03:22Lalo't siya ang may hawaktang record para sa tallest cow in the world.

03:29Ang may hawaktang Guinness World Record para sa tallest cow ever ay ang bakang nag-angalang Blossom

03:35na pagmamayari ni Patricia Maids Hanson mula sa Illinois sa Estados Unidos.

03:40Si Blossom ay sukat ng 190 centimeters mula sa kanyang hoof hanggang sa kanyang wither sa kasamaang palad.

03:47Pumanaw na si Blossom noong 2015 sa edad na 13 years old.

03:52Samantala para malaman ng trailer sa likod ng varila balita,

03:54i-post o i-comment lang,

03:55Hashtag Kuya Kim.

03:56Ano na, laging tandaan, kimportante ang may alam.

04:00Ako po si Kuya Kim, at sakot ko kayo 24 horas.

04:05Namuo ang takot at panik sa isang mag-anak sa Lanao del Norte,

04:10sa nahuli kami lang unti-unting pamumuo ng isang ipo-ipo.

04:16Ano ang mga dapat tandaan kapag sakaling mangyari rin ito sa inyong lugar?

04:22Ipapaliwanag yan sa atin ni Kuya Kim.

04:24Kuya Kim, ano na?

04:31Habang nagpapahangin kamakailan si na Faith,

04:33sa gitna ng isang palaisdaan sa Lala, Lanao del Norte,

04:36halos malunod daw sila sa kaba.

04:38Nambiglang,

04:40Umihip ang malakas na hangin.

04:42Kala namin, yung dust lang, nadala ng hangin.

04:45Kaso, pagkainin namin sa tubi,

04:47nangitim na para na siyang umiikot ng palakas ng palakas.

04:51Isa na pala itong namumuong ipo-ipo.

04:53Oh, Jesus!

04:55At hindi lang isang ipo-ipong nabuo sa palaisdaan nung oras na yun.

04:58Meron din pong sa likod.

05:01Sa kamilang duno kasi,

05:02isang napakalakas na ipo-ipo ang nananalasa.

05:05Dito na ron ang takbuan si na Faith para magtago.

05:07Sabi nila,

05:08umuwi na tayo,

05:09sumakinag tayo ng pambut.

05:10Sabi namin,

05:11paano tayo uwi?

05:12Maabutan tayo niyan,

05:13di taob tayong lahat.

05:17Ang pagpapasalamat ni na Faith,

05:19makalipas ang ilang minuto,

05:20kung saan na lang daw nawala ang mga ipo-ipo.

05:23Buti na lang po,

05:23hindi po papunta sa amin yung ipo-ipo.

05:26Lumayo siya,

05:26nang lumayo,

05:27hanggang sa nawala na po siya.

05:29Tumagal po siya ng hanggang 7 to 8 minutes.

05:32Okay lang naman po kami nun.

05:33Wala namang aberya sa inisteha namin

05:36at nakauwi lang kami ng maayos at buo.

05:39Pero paano nga ba nabubuo ang mga ipo-ipo?

05:42Kuya Kim,

05:43ano na?

05:44Maraming nalilito kung may pinagkaiba ba

05:46ang buhawi at ipo-ipo.

05:48Ang buhawi o tornado,

05:50sirkulasyon ng hangin na nabubuo sa lupa.

05:51Kapag ang buhawi ay nabuo sa tubig,

05:53tinatawag naman itong ipo-ipo o water spout.

05:56May dalawang kategory ng ipo-ipo o water spout.

05:58Ang una,

05:59ang tornadic water spout.

06:01Buhawi ito na nabubuo sa ibabaw ng tubig

06:03o di kaya lumilipat

06:04o gumagalaw mula sa lupa

06:05papunta sa tubig.

06:07Ito ang pinakamalakas

06:08at pinakamapaminsalang klase ng ipo-ipo.

06:10Ang pangalawa naman

06:11ang mga fair weather water spout

06:13na nabubuo naman sa surface ng tubig

06:15at tumalaki upward.

06:16Pero paano nga ba nabubuo ang mga ipo-ipo?

06:19There are two main ingredients.

06:20Warm temperature dun sa ilalim ng clouds

06:22at saka dapat mataas din yung halumigmig

06:25o yung humidity.

06:26Kung nagsimula siya as hangin

06:27at nahaluan na ito

06:29ng halumigmig or moisture,

06:31nagiging clouds na ito.

06:32Kaya yung nagsaswirl

06:33na naggagaling dun sa clouds

06:35pababa dun sa katubigan,

06:37yun na yung parang itsurang clouds

06:38na umiikot.

06:39Alam niyo ba,

06:40noong September 27, 2003

06:41hanggang October 3, 2003,

06:43maygit 66 na ipo-ipo

06:45ang nabuo at namataan

06:46sa Great Lakes sa Canada.

06:48Tinuturing itong largest water spout outbreak

06:50in recorded history.

06:51Ano naman ang dapat gawin at tandaan

06:53kapag may namuong ipo-ipo

06:54sa inyong lugar.

06:55Yung tinatawag na

06:56fair weather water spout

06:57kung saan wala naman talagang

06:58mga malalakas

06:59at madidilim na mga ulap,

07:01relatively safe yan.

07:02So, if you see one,

07:05might as well,

07:06kung nasa malayo kayong distansya,

07:07wala naman kayong dapat ipangamba.

07:09Laging tandaan,

07:10sa oras na sakuna,

07:12kimportante ang may alam.

07:13Ito po si Kuya Kim

07:14at sagot ko kayo,

07:1524 oras.

07:17Mga kapuso,

07:18nagkagulo-gulo na.

07:20Ganyan po ang nangyari

07:21sa viral video na ito

07:22kung saan may dalawang kotse

07:24yung nagkabanggaan

07:25at pagting alam mo naman,

07:27may nakalambitin sa ere.

07:28Ang babae sa itaas

07:30na stuck sa zip line.

07:32Ano ang tamang gawin

07:33pag nalagay

07:34sa parehong sitwasyon?

07:36Kuya Kim,

07:37ano na?

07:41Ang dami raw nangyari

07:42sa video ito

07:43na pilos ni Regine.

07:44Nariyang may navideohan

07:45siyang banggaan

07:46ng dalawang kotse

07:46habang si Regine literal

07:47nalakalambitin sa ere.

07:49Kanina pa ako nandito

07:503 minutes,

07:514 minutes na, guys.

07:52Ang dalaga kasi

07:53na-stuck sa gitna

07:54ng sinasakyan

07:54ng zip line.

07:56Gulo-gulo na.

07:57Kalaan.

07:58Hey,

07:58mababot lang eh.

07:59Nangyari ang insidente

08:00nang magbakasyon kamakailan

08:01si Regine

08:02sa Sablayan,

08:03Oriental Mindoro.

08:04Sobrang sponti lang po

08:05nung trip na yun.

08:06Yung nakasabay po namin

08:07sa UV Express.

08:08Nagsuggest po

08:09na may zip line daw po doon

08:11kaya doon po kami napunta.

08:12Yung friend ko po

08:13yung nauna.

08:14Tapos ako po yung pinaka-last

08:15na nag-zip line.

08:16Maayos naman

08:17noong nag-zip line po ko.

08:19Noong medyo nandun

08:20na po ko sa dulo.

08:21Hindi po ganun kalakas

08:22yung impact ko.

08:23Napunta na ako ulit

08:24sa medyo gitna.

08:26Sinubukan daw

08:26ng mga staff

08:27na abutan si Regine

08:28ng tali.

08:29Pero...

08:29Hindi ko po talaga siya

08:30maabot.

08:31Nastuck po ko doon

08:32ng around

08:333 to 4, 5 minutes.

08:34Kanina pa ako nandito

08:353 minutes,

08:364 minutes na guys.

08:37At habang nagaantay

08:38raw siyang ma-rescue,

08:39biglang...

08:40Biglang may malakas po

08:41na impact ako na rinig.

08:42Akala ko yung

08:43nag-aabot po sa akin

08:43ng tali.

08:45Nakulog.

08:45Biglang may nagbanggaan

08:47dito sa baba ko.

08:49Halo-halo na po yung emosyon

08:50na nararamdaman ko

08:51masakit

08:51and natatakot na din

08:52kasi yung banggaan po

08:54sa baba is

08:54naririnig ko na

08:55nagsisigawan na din po

08:56talaga sila.

08:57At makalipas

08:58ang ilang minuto...

08:59Na-rescue din naman po

09:00ako safely

09:00nung mga staff.

09:02Sobrang memorable

09:03nung day na yan.

09:06Kuya Kim!

09:07Ano na?

09:08Lung unang panahon,

09:09ginagamit ng mga lubid

09:10o aerial cable

09:11bilang method of transport

09:12sa mga bulubunduking lugar.

09:14Pinaniniwala

09:14ang sinimulan itong gamitin

09:15sa China, India at Japan.

09:17Maykit 2,000 taon na

09:18ang nakakaraan.

09:18Kalauna,

09:19nakitaan ito ng potensyal

09:20na mag-transport

09:21maging ng mga tao.

09:22Di naglaon,

09:23din-develop ito

09:23para maging isang

09:24recreational activity.

09:25Dito na bumasok sa eksena

09:27ang mga zipline.

09:28Ang tinuturing na inventor

09:29ng modern recreational na zipline

09:30si Donald Perry.

09:32Na-develop niya

09:33ang kanyang disenyo

09:33ng zipline

09:34habang nagsasaliksik

09:35sa kagubatan

09:36ng Costa Rica

09:37noong dekada 70.

09:38Ang ibang sumasakay

09:39sa zipline

09:40hindi nakarating

09:40sa kabilang dulo

09:41at nastuck sa gitna

09:42gaya ni Regine.

09:43Maaring kulang kasi ito

09:44sa momentum o bilis.

09:45Ang paggalaw

09:46ng sumasakay

09:46ay depende sa gravity,

09:48pagkakahilig ng kable

09:49at sa friction sa pulley.

09:50Kung hindi sapat

09:51ang bilis na nabuo,

09:52posibleng humina ang galaw

09:53bago makarating

09:53sa kabilang dulo.

09:54Sakali mang mangyari ito

09:55sa inyo,

09:56ano ba ang dapat gawin?

09:57Huwag magpanik

09:58at magkaroon tayo

09:59ng presence of mind.

10:00Makipag-communicate sa staff

10:01dahil sila ang trade

10:03para sa garitong klase

10:04ng sitwasyon.

10:04At manatili tayong

10:06nakaposisyon ng tama,

10:07yung vertical position

10:08habang iniintay natin

10:10yung rescue.

10:11Huwag din sumubok

10:11na umakyat

10:12o maglakad sa kable

10:13dahil delikado ito.

10:15Huwag gumawa

10:15ng malalaking galaw.

10:16Maaring mabago

10:17ang tensyon ng kable

10:18o mas mahirapan

10:19ang rescue team.

10:20Laging tandaan,

10:22kimportante ang mayalam.

10:23Ito po si Kuya Kim

10:24at sagot ko kayo

10:2524 oras.

10:26Mga kapuso,

10:28nagliwanag ang mata

10:29ng mga taga-Amerika.

10:30Kamakailan,

10:32sana mata ang liwanag

10:33sa kalangitan

10:33na tila

10:34hugis

10:35dikya.

10:36UFO nga ba ito?

10:38Kuya Kim,

10:39ano na?

10:45Ang kalangitan

10:46sa ilagstado sa Amerika

10:47nagliwanag

10:48al sana mata

10:49ang misteryosong ilaw na ito.

10:50Meron itong mahabang buntot

10:52kaya nagmistulan

10:52itong napakalaking dikya

10:54sa kalangitan.

10:54Hindi ito UFO,

10:56bulalakaw

10:56o nag-crash

10:57neroplano.

10:58Ang tawag dito,

10:59Space Jellyfish,

11:00isang optical phenomenon

11:02na bubuo

11:02tuwing may rocket launch.

11:03Ang namataang

11:04Space Jellyfish sa Amerika,

11:06bunsod ng Space X Falcon 9 rocket

11:08na nilaunch

11:09sa Cape Canaveral Space Force Station

11:11sa Florida

11:11noong October 13.

11:13Karga ng rocket

11:14ang uncrewed

11:15Dragon Cargo Spacecraft

11:16na layo

11:17magtransport

11:18ng scientific experiments

11:19and supplies

11:19sa International Space Station.

11:22Pero paano nga ba

11:23nabubuo

11:23ang mga Space Jellyfish

11:24tuwing may rocket launch?

11:25Kuya,

11:26kiyaman na na!

11:28Habang umaakit

11:29ang isang nilaunch na rocket,

11:31naglalabas ito ng mainit na gas

11:32muna sa makina nito.

11:33Kapag narating na nito

11:34ang mataas na bahagi

11:35ng ating atmosphere,

11:36nasisinagan o natatamaan

11:38ng araw

11:38ang nilalabas nitong gas.

11:40Dahil dito,

11:41nagbumukag maliwanag

11:42at makulay ang mga gas

11:43at singaw

11:44na nilalabas ng rocket.

11:45At habang kumakalat

11:46at kumagalaw ang mga gas,

11:48nabubuo ang tila ulo

11:49at mahabang kalamay

11:50ng isang dikya.

11:51Madalas namang masilayan

11:52ng mga Space Jellyfish

11:53kapag may rocket launch

11:54sa dapit hapon

11:56o madaling araw.

11:57Parang kamukha din siya

11:58kung paano

11:58nabubuo yung isang rainbow.

12:00Depende kung paano

12:01natamaan yung araw

12:02at kung nasaan mo siya

12:03tinitignan.

12:04Kapag nagla-launch po kasi

12:05yung isang rocket,

12:06may iniliwan siya

12:07na exhaust

12:07or usok

12:08habang lumilipad siya

12:09or dumadaan siya

12:10sa atmosphere.

12:11Nagiging siyang droplets.

12:13Minsan,

12:14nag-freeze siya

12:15to solids.

12:15Yung mga droplets na yun,

12:17kapag natatamahan sila

12:18ng araw,

12:19saka sila

12:20nakakaroon ng

12:21iba't ibang cool.

12:22Maraming misteryo

12:24at tanong

12:24ang nagkukubli

12:25sa ating kalangitan.

12:26Kaya patuloy natin

12:27itong hanapan

12:27ng mga kasagutan

12:29para ang ating kaalaman

12:30maging singlawak

12:31ng kalawakan.

12:32Ito po si Kuya Kim

12:33at sagot ko kayo

12:3424 horas.

12:37Sa nagpapatuloy

12:38na forest fire

12:39sa Indonesia,

12:40patuloy rin ang dagok

12:41sa ilang species

12:42ng orangutan doon.

12:44Kaya may isang grupo

12:45na walang tingin

12:46sa pagtitiyak

12:46na masagip

12:47ang mga ito.

12:48Kuya Kim,

12:49ano na?

12:52Ang Wildlife Conservation

12:54Facility na ito

12:55sa Panginoon sa Indonesia.

12:57Nagsisibigay yung tahanan

12:58ng tinatayang

12:58100 na unggoy

12:59na may mapulapulang

13:01balahibo

13:01at mahahamang braso.

13:03Mga orangutan.

13:06Ang kinababahala

13:08ng pamunuan

13:08ng pasilidad,

13:09kalos kalahati

13:10ng mga ito

13:10narescue

13:11na sa patuloy

13:12na banta

13:12ng forest fire

13:13sa Indonesia.

13:14Ayon sa pamunuan

13:15ng Yayasan

13:16Inisiasi

13:17Alam Rehabilitasi

13:18Indonesia.

13:18Mula Agosto,

13:2039 orangutanang

13:21ka dinang narescue

13:21mula sa kagubatan

13:22ng Borneo.

13:23Ang wildfire

13:24na nanalasa

13:24ngayon sa Indonesia,

13:26tinuturing

13:26na pinakamalalang

13:27wildfire

13:27na naranasan

13:28ng bansa

13:28sa nakalipas

13:29na mga dekada.

13:30Mula January

13:31hanggang July.

13:32May 200,000 hektars

13:33ng kubat

13:34ang nasunog

13:35at pinangangang

13:36ang bahan

13:36na lalo pang lumawak

13:37ang pinsala

13:37dahil sa El Niño.

13:39Ang epekto

13:39ng sunog,

13:40banta ngayon

13:41sa tatlong species

13:41ng orangutan

13:42na native

13:43o tangig

13:43sa Borneo

13:44at Sumatra

13:45lamang makikita.

13:47Nang Agosto,

13:49narescue

13:49ang orangutan

13:50na pinangalang

13:50Sampurna.

13:52Matapos

13:52tumakita

13:53nagihingalo

13:53sa isang palm plantation

13:54pero dahil

13:55sa tindi ng pinsala

13:56ng usok

13:57sa kanyang baga,

13:58kalaunan

13:58binawiyan ito

13:59ng buhay.

14:00Kaya mga

14:01volunteer nangyari.

14:02Walang sinasayang

14:03na oras

14:04sa tuwing nakakatanggap

14:05ng ulat

14:05na may orangutan

14:06na kailangang irescue.

14:07Umaasap

14:08at agayari

14:08na sana

14:09tuluyan

14:09ang maapula

14:10ang wild parts

14:11sa Indonesia.

14:12At the moment,

14:13we still have

14:14enough room

14:14to continue

14:15rescuing

14:16more orangutans

14:16but it's difficult

14:18to quantify

14:18how many orangutans

14:20we'll need

14:20to rescue

14:21and evacuate.

14:21So one of our concerns

14:23is whether we'll have

14:25enough capacity

14:26to really get

14:28all of these

14:29rescue orangutans

14:31into the facility.

14:33Dahil kapag tuluyang matupok

14:34ang mga kagubatan,

14:35paano na

14:36ang mga orangutan?

14:37Laging tandaan,

14:39k'importante ang may alam.

14:40Ito po si Kuya Kim

14:41at sagot ko kayo

14:4224 hours.

14:43Mga kubatan,

Category

Transcript

Recommended