00:00Mülkiyetin doğuşu. İnsanoğlu, yeryüzündeki serüvenine bir göçebe olarak başladı. Gökyüzünün altındaki evvel yer onundu ama aynı zamanda hiçbir yer ona
00:10ait değildi. Avlandı, topladı ve göç etti. Ancak bundan binlerce yıl önce Anadolu'nun kalbinde tarihin akışını sonsuza dek değiştirecek
00:21bir şey oldu.
00:21İnsan, toprağa işlemeyi ve yerleşik hayata geçmeyi seçti. İşte bu seçim, bugün milyarlarca dolarlık bir sektöre dönüşen insanlığın en kadim
00:32dürtüsünü doğurdu. Mülkiyet duygusu ve emlak. Çatal uyukta insanlar evlerini birbirine bitişik inşa edip çatılardan giriş yaparken aslında sadece kendilerini
00:42vahşi doğadan korumuyorlardı.
00:44Tarihin ilk mahallelerini, ilk konut alanlarını kuruyorlardı. O günden sonra toprak, sadece üzerinde yürütülen bir zemin değil, uğruna savaşlar verilen,
00:55sınırları çizilen ve nesiller boyu aktarılan en değerli varlık haline geldi.
01:00Roma hukum mülkiyeti kutsal saydı, Hititler arazileri tabletlere kazıdı. Ancak emlak bilincinin, toprağın yönetiminin ve bürokrasinin zirveye ulaştığı, bugün bile
01:11hayranlıkla incelediğimiz bir imparatorluk var ki.
01:14O da Osmanlıydı. Şimdi, tapunun ve mülkün Osmanlı çatısı altında nasıl şekillendiğine bakmak için zamanı geri sarıyoruz.
01:23Osmanlı İmparatorluğunda bugün anladığımız anlamda bir emlak piyasası ya da arsa spekülasyonu yoktu.
01:29Çünkü felsefe tamamen farklıydı. Osmanlı hukukuna göre toprağın asıl ve mutlak sahibi ne aydı, ne paşaydı, ne de halktı.
01:38Toprağın sahibi devlet, yani miriz sistemdi. Padişah, fethettiği toprakları kişilere satmazdı.
01:45Toprak devletin malı kalır, halk ise bu toprağı işleyen birer kiracı konumunda olurdu.
01:51İşte biz bu sisteme tımar sistemi diyoruz.
01:54Peki devlet bu devasa arazileri, hangi köyde ne kadar buğday yetiştiğini, kimin hangi tarlayı sürdüğünü nasıl takip ediyordu?
02:02İşte bilgisayarımızın arkada size gösterdiği bu defterlerle, tahrir defterleri, Osmanlı bürokrasisi o kadar titizli ki yeni fethedilen bir bölgeye hemen
02:13il yazıcıları gönderilir.
02:14Tüm topraklar, ağaçlar, kuyular ve hatta o toprağı işleyen haneler tek tek bu defterlere kaydedilirdi.
02:22Bu, günümüzün modern kadastro sisteminin dünyadaki ilk ve en düzenli örneklerinden biriydi.
02:28Peki devlet bu devasa arazileri, hangi köyde ne kadar buğday yetiştiğini, kimin hangi tarlayı sürdüğünü nasıl takip ediyordu?
02:36İşte bilgisayarımızın arkada size gösterdiği bu defterlerle, tahrir defterleri.
02:42Osmanlı bürokrasisi o kadar titizli ki yeni fethedilen bir bölgeye hemen il yazıcıları gönderilir.
02:48Tüm topraklar, ağaçlar, kuyular ve hatta o toprağı işleyen haneler tek tek bu defterlere kaydedilirdi.
02:55Bu, günümüzün modern kadastro sisteminin dünyadaki ilk ve en düzenli örneklerinden biriydi.
03:02Ancak Osmanlı'da mülkiyet sadece devletin elinde değildi.
03:05Sistemin ikinci büyük sütunu vakıflardı.
03:09Kişiler, kendilerine ait olan mülk arazilerini veya padişahın izniyle aldıkları yerleri hayır kurumlarına, yani vakıflara devrederlerdi.
03:17Bugün İstanbul, Bursa veya Edirne'de gezdiğiniz o tarihi çarşılar, hanlar ve hamamlar aslında birer vakıf gayrimenkulüydü.
03:26Bu mülklerin kiralarıyla aşevleri, medreseler ve hastaneler finanse edilirdi.
03:31Yani Osmanlı'da emlak, bireysel bir zenginleşme aracından ziyade toplumsal bir dayanışma mekanizmasıydı.
03:39Fakat dünya değişiyordu.
03:4119. yüzyıla gelindiğinde batıda kapitalizm yükseliyor, sanayi devrimiyle birlikte toprağın ve mülkün değeri baş döndürücü bir hızla artıyordu.
03:50Osmanlı İmparatorluğu da bu değişime kayıtsız kalamazdı.
03:53Ve takvimler 1858 yılını gösterdiğinde, Türk emlak tarihinin en büyük devrimlerinden biri gerçekleşti.
04:01Arazi Kanunamesi yürürlüğe girdi.
04:03Bu kanunnameyle birlikte, yüzyıllarda süren miri toprak sistemi esnedi.
04:09İnsanlara artık toprağın kullanım hakkını devreden, üzerinde hak iddia etmelerini sağlayan resmi belgeler verilmeye başlandı.
04:17Bakın, şu an ekranda gördüğünüz bu belge, modern Türk tapu sisteminin atasıdır.
04:23Üzerinde mülkün sahibinin adı, sınırları, mahalle veya köyü yazar.
04:28Bu kanunla birlikte artık gayrimenkul alınabilir, satılabilir ve miras bırakılabilir bir meta haline gelmeye başladı.
04:35Hemen ardından 1867'de çıkarılan İstimlik Kanunu ile, devletin kamu yararına mülkleri nasıl kamulaştıracağı netleşti.
04:44Hatta yabancı uyruklulara bile Osmanlı topraklarında mülk edinme hakkı tanındı.
04:49İstanbul, Galatası'yla, Beyoğlu'suyla, Yalıları'yla ve konaklarıyla dev bir emlak hareketliliğinin merkezine dönüştü.
04:57İmparatorluk küllerinden doğarken arkasında muazzam bir tapu arşivi bıraktı.
05:02Ve bu arşiv, yeni kurulan genç cumhuriyetin en büyük dayanağı olacaktı.
05:08Yıl 1923.
05:09Cumhuriyet kurulduğunda, yeni devletin sınırları içindeki toprakların kime ait olduğunu bilmek,
05:16vergileri düzenlemek ve modern bir toplum inşa etmek için ilk yapılması gereken şey tapu kayıtlarını güvenceye almaktı.
05:241924 yılında, bugünkü Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün temelleri atıldı.
05:30Videoyu beğendiyseniz abone olmayı ve beğenmeyi unutmayın.
