00:00As a first time mom, isa lang naman ang wish ko para sa anak ko.
00:03Ang lumaki siya sa isang environment kung saan siya ay safe, supported, at malayang maging bata.
00:10Pero habang lumalaki yung mga anak natin, tumarami rin yung challenges na kinakailangan nilang harapin.
00:15Mula sa kanilang well-being and development, access sa tamang support sa school, hanggang sa dangers na maaaring dala ng
00:22online world.
00:24Kaya bilang mga magulang, ang tanong natin.
00:26Sapat ba ang support ang nakalaan para sa mga anak natin?
00:30At pagdating sa kanilang welfare, saan nga ba tayo nagkukulang at ano pa ang kailangang mas tutukan?
00:36Yan ang himayin natin.
00:41Sa paglaki ng mga anak natin, mahalagang may mga eksperto tayong kaagapay para siguruhin ang kanilang overall well-being.
00:49Pero paano kung yung mga ekspertong dapat gagabay ang siyang kulang?
00:52Ano ang epekto kapag hindi sapat ang developmental pediatricians at guidance counselors sa milyong-milyong batang nangangailangan ng suporta at
01:01gabay sa Pilipinas?
01:03Sa panahong bahagi na ng paglaki ng mga bata ang internet at social media, paano natin sila hahayaang mag-enjoy
01:09online nang hindi nalalagay sa panganib?
01:12Sapat nga ba ang pagbabaan sa online platforms para maprotektahan sila?
01:16At mula online recruitment hanggang bullying, ano nga ba ang mga red flag na dapat bantayan ng mga magulang at
01:23kailan dapat kumilos?
01:25Ako si Mav Gonzalez at ito ang The Week Explained dahil mabuti ng malinaw.
01:33Sa Pilipinas, nasa 5.1 milyon na bata ang may developmental disabilities as of 2025.
01:39Basa yan sa datos ng 2nd Congressional Commission on Education o EDCOM 2.
01:44Ibig sabihin, may mga batang nakakaranas ng challenges sa kanilang physical development, pag-isip, pagsasalita o behavior.
01:52Pero ito ang mas nakakabahala.
01:53Marami pa rin children with developmental disabilities ang wala pang formal diagnosis.
01:58Ang problema, paano nga ba sila madadiagnose at mabibigyan agad ng tamang intervention kung sa buong Pilipinas,
02:05119 lang ang Certified Developmental Pediatricians.
02:09Bakit kaya ganito sila kakonti?
02:11At anong epekto nito sa milyong-milyong batang nangangailangan ng tulong?
02:15Alamin natin.
02:17May mahigit limang milyong batang may disability sa Pilipinas as of 2025
02:22ayon sa datos ng 2nd Congressional Commission on Education o EDCOM 2.
02:27Sa bilang na yan, halos 400,000 lang ang naka-enroll sa mga public school noong school year 2024-2025.
02:36At mahigit kalahati riyan ang kulang o walang formal diagnosis mula sa doktor.
02:42Sa buong bansa kasi, sa 5 milyong batang may special needs,
02:47119 lang ang Certified Developmental Pediatricians.
02:51Ibig sabihin, may isang doktor lang sa kada 43,000 na batang may disabilities.
02:57Malaking tulong sana ang pagpapalawig ng gobyerno sa benefit package ng PhilHealth
03:02para sa mga batang may special needs.
03:04Pero dahil kulang na kulang ang bilang ng mga devpeds sa bansa,
03:09posibleng maraming bata rin ang hindi mapakikinabangan ang beneficyo ng PhilHealth.
03:15Ano nga kaya magiging epekto ng kakulangan ng developmental pediatrician sa Pilipinas?
03:26Ang developmental disability ay kondisyon kung saan ang isang individual ay may impairment
03:32sa aspetong pisikal, mental, lengwahe at sa behavior.
03:35Ilan sa mga karaniwang uri nito ay Autism Spectrum Disorder, ASD,
03:41Intellectual Disability, Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ADHD, at Down Syndrome.
03:47Ang mga batang may ganitong uri ng kondisyon ay ina-assess ng developmental pediatrician.
03:53Saka sila sasailalim sa occupational, speech, behavioral at iba pang uri ng therapy.
03:59Pwede yung tumagal ng ilang taon o di kaya'y panghabang buhay depende sa pangangailangan ng isang pasyente.
04:06Hindi basta-basta ang gastos dito.
04:09Sa mga private clinic, umaabot sa 2,500 pesos hanggang 7,000 pesos ang initial consultation.
04:16Ang sesyon naman sa occupational therapy, speech therapy, o behavioral therapy ay nasa 1,000 pesos hanggang 3,000 pesos
04:24kada oras sa private therapy centers at clinics.
04:27Mas mura ang sigil sa public hospitals pero mahaba ang pila.
04:32Posibling linggo hanggang ilang buwan ang bibilangin para matingnan ng doktor ang isang bata.
04:37At punuan din ang slots sa therapy sessions.
04:40Sa ilalim ng Z-benefit package ng PhilHealth, nasa 3,000 to 5,000 pesos ang sasagutin nila sa bill
04:47ng assessment at discharge assessment.
04:495,000 pesos naman ang sa kada set ng therapy na may hanggang 10 sessions.
04:55Sa 2026 State of the Nation address ni President Bongbong Marcos, inanunsyo niya ang pagpapalawig sa benepisyong yan.
05:12Ang problema, bukod sa may malaking kakulangan sa bilang ng developmental pediatrician sa bansa,
05:1814 facilities lang nationwide ang nagbibigay ng Z-benefit package para sa children with disabilities as of June 2026.
05:2710,000 dito ang nasa Luzon at merong tigdalawa sa Visayas at Mindanao.
05:32Sa mga nasa Luzon, lima rito ang nasa Metro Manila at hirap maabot na mga nasa probinsya.
05:397 region ang wala ni isang accredited facility.
05:44May option naman ng mga magulang na magpakonsulta sa mas mahal na private clinics.
05:49Ang kaso, maging ang bilang na mga yan, limitado rin.
05:55155 clinics lang nationwide ang developmental pediatric clinics na accredited ng Philippine Society for Developmental and Behavioral Pediatrics.
06:04Halos kalahati niyan ang nasa Metro Manila.
06:09May 24 sa Calabarzon at 18 naman sa Central Luzon.
06:14May mga lugar nga na iisang clinic lang ang nagseservisyo sa buong regyon.
06:21Suwerte pa kung ganun dahil ang karaga at barm wala talaga ni isang developmental pediatric clinic.
06:29Gano'ng kalaking tulong sana mga developmental pediatric clinic sa mga batang may disabilities?
06:35Ayon sa mga eksperto, kung hindi madadiagnose agad ang isang batang may developmental disability,
06:42posibleng maapektuhan ang kanyang pag-aaral at kanyang quality of life.
06:46Kung mas maaga ang diagnosis at intervention o therapy,
06:50mas malaki ang tsansa niya makapamuhay ng normal sa hinaharap.
06:53Many doctors have already proven na early interventions in the best way.
06:58Kasi po, siyempre ang bata po,
07:00kumaga nagsisimula pa lang po yung skill acquisition nila.
07:03So, talagang napakaganda pa ng maging trajectory nila
07:07if we start the intervention release.
07:09Kasi in our practice, we have what we call neuroplasticity,
07:12kung saan mas madaling mag-maturuan yung bata,
07:15very mild or tight pa nila ng brains,
07:18na maka-absorb pa sila ng mga skills, mga learnings nila as early as possible.
07:23Nagiging problema rin sa mga eskwelahan ang kawalan ng maayos na diagnosis
07:27ng isang batang may developmental disability
07:30dahil hindi nabibigay sa kanya ng mga guro
07:33ang nararapat na approach sa pagtuturo.
07:35Sa mga public school kasi,
07:38isinasa ilalim sa Special Needs Education o SNED
07:41ang mga batang may developmental disability
07:43na hindi pa kayang sumabay sa ibang mga estudyante.
07:47We are a very big condition right now.
07:50So, hinahanapan pa rin po talaga ng formal diagnosis.
07:53Kung hindi po ma-evaluate yung bata,
07:56yung mga schools po talaga ay iinag-inag lang po yung nakakala
08:00kung ano po talaga yung mga hinahalap na red flags.
08:03Is it just normal kulit?
08:05Is it just normal likod?
08:07Or is it a sensory causal solution?
08:09So, marami pong ma-apektuhan
08:11kasi hindi rin po alam ng mga features.
08:14Ang formal diagnosis ng isang bata
08:17ay makakatulong din sa mga guro
08:19sa paggawa ng Individualized Education Plans o IEP.
08:23Ginagamit itong basihan para ma-adjust
08:26ang pagtuturo sa isang bata
08:27depende sa kanyang kakayahan.
08:30Pero paglilinaw ni Richard,
08:32so, bagaman pinakamainam pa rin
08:34konsultahin ang developmental pediatricians
08:36dahil sila ay mga espesyalista,
08:38may ibang health professionals namang
08:40pwedeng mag-diagnose
08:41ng isang batang may senyales
08:43ng developmental disability.
08:45Hindi lang naman po
08:46ang developmental pediatricians
08:48ang pwedeng mag-diagnose
08:49ng neurodevelopment recommendations.
08:52Yung well-being pediatricians,
08:53yung mga pediatric neurologists,
08:56mga pediatric psychiatrists,
08:58pwede po sila mag-assess nun.
09:00Tuloy pa rin ang pangangalampag
09:02ng EDCOM 2
09:03at ng ilan pang mga grupo
09:04para matulungan ang gobyerno
09:06ang mga batang may special needs.
09:08Sana raw ay magkaroon
09:09ng sapat na pasilidad
09:11na makakapagbigay
09:12ng abot-kayang serbisyo
09:14para sa mga may developmental disability.
09:17Dahil ang kanilang kondisyon
09:18ay hindi basta-basta
09:19at ang gastos talaga namang
09:21mabigat sa bulsa.
09:23Ako po si Dana Tinkungko
09:25para sa GMA News.
09:27Kulang na nga sa Certified Developmental Pediatricians,
09:30kulang pa sa guidance counselors.
09:32Isipin niyo to ah,
09:33mahigit 48,000 ang mga paaralan sa bansa.
09:36Pero, mahigit 1,000 lang
09:38ang guidance counselors.
09:40Yan ang lumabas sa datos
09:41ng Department of Education
09:42as of July 26.
09:44Although, may ongoing hiring naman
09:45para sa counselor associates
09:47to fill the gap ah,
09:48pero pagkaklaro na mismo ng DepEd,
09:50hindi pa rin yan sapat.
09:52Nako, e kung sa school natin
09:54naasahang may malalapitan ang mga bata
09:56kapag may pinagdadaanan sila,
09:58ano na lang ang mangyayari
10:00kapag kulang mismo ang mga profesional
10:02na dapat gumabay sa kanila?
10:25IV§ ve Tasnev harus disampak
10:28IV§ ve Tasnev
10:30IV§ ve Tasnevゴkakopia
39:10Thank you,
Comments