00:00Nandito ako ngayon sa Kappa Starla, kung saan nakatakdang magtayo ng isang napakalaking AI hub.
00:06Eto sa likod ko, isa lang to sa parte ng proposed lot kung saan itatayo yung hub na parte ng
00:10US Initiated Project na tinatawag na Paxilica.
00:14Well, una ako nakapunta dito March 2026 at wala paggaan ng mga aktibong construction works na ginagawa noon.
00:20Di gaya ngayon na kapag inikot mo yung kahabaan ng One Clark Boulevard, maraming construction works na yung ginagawa.
00:27Para saan ba yung Paxilica at bakit ito kontrobersyal?
00:31Ang Paxilica ay inisyatibo na pinamumunuan ng US at kinabibilangan ng iba't ibang bansa kasama na ang Pilipinas.
00:39Wala pang isa na sa publikong laman ang kasunduan ukol dito.
00:42Pero ayon kay US Undersecretary of State for Economic Affairs Jacob Helberg nung bumisita siya sa bansa noong April,
00:48the hub will secure inputs vital to American and global supply chains.
00:52Sa akop ng Paxilica ang pag-secure ng supply chain involving critical minerals, energy, semiconductor manufacturing, advanced manufacturing, AI, logistics
01:03and digital infrastructure.
01:05Sabi ng US, ang Pilipinas daw isang strategic location.
01:09Meron din itong established electronics and semiconductor industry at technical workforce and mineral resources na kayang makabuo ng isang resilient
01:17supply chain.
01:18Pero iba-ibang grupo ang tumututol sa pagtatayo ng hub na ito, kahit nauna pang sabihin ng gobyerno na magbubus
01:24ito sa ating ekonomiya at magbibigay ng maraming trabaho at oportunidad.
01:28The Paxilica Industrial Hub will create an ecosystem that will have AI at its core.
01:35It will bring quality jobs to our people, accelerate our industrial competitiveness and revitalize our economy.
01:43As a strategic component of the Luzon Economic Corridor, the hub will be an advanced manufacturing and logistics center in
01:52the global AI and technology value chain.
01:56Para sa mga kritiko, ang move ng gobyerno ay hindi raw development, kundi pagpapalayas, pagkaubos ng tubig, pagkasira ng kalikasan
02:05at paggamit ng lupain ng bansa na para sa kanila ay para sa pandayuwang interes.
02:10Habang naglalakad ako sa lugar, meron akong nakausap na isang residente na tumangging humarap sa kamera.
02:16Aniya, hindi nila alam sana sila pupulutin once na magsimula na ang pagtatayo ng nasabing hub.
02:21Maraming residente ang mapapaales kung saan sila nakatira ngayon.
02:25Hindi rin niya alam kung makakatanggap sila ng pinansyal na suporta dahil wala silang titulo sa lupang kanilang tinitirhan.
02:31At ang masakla pa rito, ang hektahektaryang mga lupa na kanilang nakasanayang taniman ay hindi raw babayaran.
02:38Bagkos yung mga puno lang na nakatanim dito na pati ngayon ay binabarat na.
02:44Nauna nang sabihin ng palasyo na wala raw maapekto ang magsasaka sa pagtayo ng hub na ito.
02:49Sa ngayon, malawak at maayos na yung mga kalsada, nasa 4 lanes each side.
02:54Well, nandito rin kasi located yung New Clark City kung saan ginanap yung 2019 SEA Games nung nag-host yung
03:00Pilipinas.
03:01Pero para sa lugar na di naman dinadayo ng turista at sobrang kunti lang ng mga sasakyan,
03:06sobrang laking developments na ang mga ginagawa dito.
03:11I'm Joseph Pedras, senior reporter for Manila Bulletin.
03:17I'm Joseph Pedras, senior reporter for Manila Bulletin.
