00:10Bu tarz olaylara tanık olan çocuklarda kısa vadede sıklıkla karşılaştığımız tepkiler,
00:17sürekli bir tetikte olma hali, kendini güvende hissetmeme,
00:21ebeveğinden veya evden ayrılmama, okulun güvenli olmadığını düşünerek okula gitmek istememe,
00:27bununla ilgili olarak bedensel yakınmalar görürüz, sürekli başım ağrıyor, karnım ağrıyor diyebilir,
00:33en ufak bir şeyde en ufak bir ses de irkilebilir, sürekli bir tetikte olabilir,
00:38özellikle geceleri uykuya dalmada, yemek yeme rutininde bozulmalar olabilir, iştahsızlık gibi
00:44veya tam tersi daha depresif duygular, düşünceler oluşabilir.
00:49Uzun vadede de eğer yardım alınmazsa, bu duyguların yoğunluğu devam ederse eğer,
00:56çocukta daha depresif, travma sonrası stres bozuklukları ve anksiyete kaygı bozuklukları gelişebilir.
01:02Evet, şimdi şöyle düşünelim, çocuklarımız için en güvenli yer,
01:06öncelikle kendi ailelerinin yanında, evlerinde olmaları.
01:09İkinci olarak kendilerini en güvende hissettikleri yer aslında okul.
01:13Öğretmenleri, akranlarıyla birlikte orada da kendilerini güvende hissediyorlar.
01:17Ancak silah taşıyan başka öğrenciler gördüklerinde bu sefer okulda acaba güvende değil miyim diye düşünmeye başlayıp,
01:26güven duygusu zedelenebilir.
01:28Bu sefer bu çocuklarda farklı şekillerde tepkilere neden olabiliyor.
01:33Özellikle ergenlere baktığımızda, bazı ergenler daha içine kapanıp korkabilir, sinebilirken,
01:39bazıları da eğer böyle bir durum varsa, ben de bu tehlike karşısında kendimi korumalıyım deyip,
01:43aynı şekilde kendisi de silahlanmaya çalışabilir veya kesici aletler yanında taşıma eğilimi gösterebilir.
01:50Bu tarz maalesef istenmedik şekilde de okula gelmeler olabilir.
01:54Şimdi böyle bir kriz diyelim, kriz yaşadığımız zaman,
01:58çünkü biz bu tarz beklenmedik, aniden ortaya çıkan olaylara kriz durumu diyoruz.
02:02Böyle bir kriz durumunda öncelikle çocuğun ilk baktığı yer aslında ebeveynlerinin ve öğretmenlerin tepkisi.
02:08O yüzden hem ebeveynler, anne babalar, hem de öğretmenler, okul yönetimlerimiz,
02:12mümkün olduğunca sakinliğini koruması lazım.
02:15Eğer çocuk onlara baktığında ya da ergen onlara baktığında,
02:19çok panik halinde, sürekli endişeli, sürekli bu haberi izleyen,
02:22bununla ilgili detayların peşinde koşan bir anne baba veya öğretmen gördüğünde,
02:27kendisi de panikleyecektir.
02:28O yüzden birinci, en önemli adımımız, sakinliğimizi korumaya çalışmak.
02:33İkincisi, çocuğun veya ergenin bu olaya maruziyetini mümkün olduğunca azaltmak.
02:37Nasıl? Haberler veya sosyal medyada çıkan görüntülerden onları korumaya çalışmak.
02:42Eğer çocuk bu konuyla ilgili duygularını, düşüncelerini dile getirmiyorsa,
02:48onu bu konuda zorlamamak.
02:49O yüzden de çocukla ilgili, yani çocukla bunları konuşurken mümkün olduğunca,
02:54çocuk eğer getiriyorsa konuşmak, konuyu açanın biz olmaması önemli.
03:00Onun dışında okul ortamında da, ev ortamında da mümkün mertebe eski rutine dönmek çok önemli.
03:06Bu hemen çocuğun tekrar kendi, evet güvendeyim, bu olay geçti ve arkamda bırakabilirim duygusu oluşturur.
03:13Bunun için de tabii ki ilk günlerde yoğun bir akademik program olmayabilir ama,
03:19çocukları tekrar sınıfa almak, sınıfta olmaları, derslere devam etmeleri,
03:24eğer okulda konuşmak istiyorlarsa, öğretmenlerin yine bunu, sadece doğru ve gerekli olan bilgilerle öğrencilerine bilgilendirmeleri,
03:33aynı şekilde ebeveynlerin de öyle, çok fazla detaya girmeden,
03:37faille ilgili çok ayrıntıların peşinde koşmadan,
03:40sadece bilmeleri gerektiği kadar ve doğru bilgilerle çocuklarını bilgilendirmeleri önemli.
03:44Onun dışında eğer ergen veya daha küçük yaştaki bir çocuğumuz bu olaydan sonra uykuya dalmada,
03:52biraz önce bahsettiğim gibi yine ani ve sürekli bir tetikte olma hali devam ediyorsa,
03:58okula gitme konusunda isteksizlik, devamsızlık artıyorsa,
04:01o zaman kaygı bozukluğuna dönüştüğünü düşünebiliriz ve bir uzmandan destek alması anlamlı olur.
04:07Bu süreci daha kolay atlatmasını ve normal rutine dönmesini sağlar.
04:11Çocuklarda özellikle sıklıkla rastladığımız,
04:15yani eğer çocuk bu olaydan sonra okula karşı veya evdeki aktivitelere karşı ilgiyi kaybettiyse,
04:24yoğun bir suçluk duyuyorsa, özellikle ben de bir şeyler yapabilir miydim acaba,
04:28bu olayı önleyebilir miydim veya olay anında ben bir şeyler yapabilir miydim gibi duygular, düşünceler varsa,
04:34akademik performansla aşırı bir düşüş, okula karşı yüksek düzeyde bir ilgisizlik,
04:41depresif duygular ve düşüncelerin artışı, özellikle geleceğe yönelik hedef koymama,
04:47umutsuzluk gibi düşünceler çok yoğun bir şekilde ergen tarafından dile getiriliyor veya sergileniyorsa,
04:53bir uzman desteği almak anlamlı olur. Bu süreç daha kolay bir şekilde atlatılabilir.
