- 6 dakika önce
📌 İktidarın bir kısmını açıkladığı yöntem gerçekçi mi?
📌 Mağdurları hangi tedbirler kurtarır?
🎙️ Ekonomist Kerim Rota, Şirin Payzın'ın sorularını yanıtladı.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
📌 Mağdurları hangi tedbirler kurtarır?
🎙️ Ekonomist Kerim Rota, Şirin Payzın'ın sorularını yanıtladı.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhabalar T24 seyircileri.
00:02Youtube yayınıma hoş geldiniz.
00:04Neden sorusunu sorduğum ve cevap aradığım programımda bugün
00:09Kerim Rota bir kez daha konuğum.
00:12Ekonomist Kerim Rota ile birlikte Fonzedelerin durumunu konuşacağız.
00:18Kerim Bey'i neden ikinci kere davet etmek istedim?
00:21Fikri takip için.
00:23Görebiliyor muyum? Evet görebiliyorum.
00:25Kerim Bey çok teşekkür ederim geldiğiniz için, zaman ayırdığınız için.
00:28Ben teşekkür ederim.
00:30T24'e öncelikle geçmiş olsun diyorum.
00:33İnşallah desteklerimiz daha da büyüyerek devam edecek.
00:36Youtube üstünden ve uygulama üstünden.
00:39Çok teşekkür ederiz. Bizim sloganımız işimizi yapmaya devam ediyoruz.
00:43Sonuna kadar da devam edeceğiz.
00:45Gündemde hangi haber var, hangi konuları konuşmamız gerekiyor?
00:48Bundan böyle her gün Youtube kanalımızda programlarımızda olacak.
00:53Biraz önce söylediğim gibi sizi aslında kısa zaman önce konuk etmiştim programımı.
00:58Ama bugünü özellikle istedim.
01:00Çünkü fikri takip önemli ve Türkiye'de bazen unuttuğumuzu da bu.
01:04Krizlere çok alışık bir toplum olduğumuz için bazen 48 saatte her şey unutulup gidiliyor.
01:10Ama ortada çok ciddi bir skandal var diyelim.
01:13İşte kimi kriz demeye yayılıyor ama aslında belki de skandal demek en doğrusu.
01:19Şimdi bugün fon koordinasyon kurulu toplantısı yapıldı.
01:23Aslında ben bu programda sizinle doğru bir yönde ilerleniliyor mu?
01:27Ve yapılanlar gerçekten bu işe neşter atmak, mağdurların mağduriyetini gidermek ve bir daha böyle işler olmasının altyapısını oluşturmaya mı yarıyor?
01:39Yoksa birazcık gündemdekileri geçiştirme mi var ya da geciktirme mi var?
01:46Hakikaten onu konuşmak istiyorum.
01:47Şimdi öncelikle gerçekten bu skandalın içinden çıkmayan isim yok.
01:53Eşler, bacanaklar, dünürler, oğullar, çocuklar neler neler görüyoruz.
02:00Tabii ki iktidar şu anda iktidarın bir kısmı en azından şu noktada aman partimizi yıpratmayalım.
02:06Ve fakat ortada çok ciddi bir şekilde ortaya saçılmış bir skandal var ve bakmamız gerekiyor ayrıntılara.
02:14Öncelikten şöyle başlayalım.
02:16İlk sorum şu.
02:20Bu söz konusu esas bu skandalın en önemli isimlerinden bir tanesi olan ve geçmişte Aile Bakanlığı da yapmış.
02:30Sonrasında genel başkan yardımcılığını üstlenmiş.
02:37Fatma Betül Kaya, Betül Sayan Kaya.
02:43Mesela onunla ilgili SPK'nın bir suç duyurusunda bulunması gerekmiyor mu?
02:49Bugün okudum.
02:51SPK normalde, daha doğrusu savcılar normalde kendileri bir suç duyurusu olmazsa işlem yapamıyorlarmış.
02:59Gerçi biliyorsunuz bu hukuki konular çok farklılaştı.
03:02Artık herkes isteyen istediğine istediği gibi dava açıyor, kapatıyor, engelliyor falan ama.
03:07Prosedür nedir?
03:08Mesela normal şartlarda artık ayyuka çıkmış bir durum ve diğerleri yine siyasilerle olan ilişkilerini de gördüğümüz diğerleri.
03:16Evet bir kısım tutuklandı ama.
03:18Mesela normalde SPK'nın suç duyurusu yapması gerekmiyor mu?
03:23Şu anda SPK'nın yaptıkları ya da yapmadıkları konusunda sizde doğan soru işaretleri var mı acaba?
03:31Çok var Şirin Hanım.
03:33Yani bu fon krizi ortaya çıktıktan sonra kamu kurumlarının kendi aralarındaki koordinasyon eksikliği en çok göze çarpanlardan bir tanesi.
03:44Yani bu mesela geçtiğimiz pazar akşamı bunun bence ilginç bir örneği oldu.
03:49Savcılık apar topar Türkiye'nin en büyük sigorta şirketini ve Türkiye'nin büyük şirketlerinden bir tanesinin bütün mal varlığına tedbir
03:56koydu.
03:57Daha sonra SPK müdahale olmuş belli ki.
04:00Yapılan telefon konuşmalarının sonrasında bunlar geri alındı.
04:04Aynı şey çarşamba akşamı Hayat Yazıcı'nın oğlu ve bankasıyla, bankasının genel müdürle ilgili hızlıca geri alındı.
04:15Dolayısıyla burada bir koordinasyon eksikliği olduğu çok net.
04:19Ama eski bakanın işlemleriyle ilgili kısım daha büyük soru işareti içerdi bende.
04:25Bir kere şöyle bir şey var.
04:261990'ların başında işte o zamanki banka skandalları da ciddi anlamda işte savcılıklarla banka sahipleri arasındaki böyle şeyler sebebiyle BDDK
04:44'nın ve SPK'nın artık kurulduktan sonra şöyle bir kural getirildi.
04:48Yani savcılıklarda da bu işin uzmanlığı olan yargıçlar, savcılar çok fazla olmadığı için bankalarla veya sermaye piyasada kuruluşlarıyla ilgili bir
04:58tedbir veya bir suç durusu yapılacaksa önce SPK'nın veya BDDK'nın onayı gerekiyor.
05:03Yani bir savcı veya bir hakim tek başına gidip bir bankanın mal varlığına tedbir koyamaz.
05:09BDDK'nın izni gerekir.
05:10Aynı şey sermaye piyasada suçlarında getiriyor.
05:13Dolayısıyla burada bir SPK izni gerekiyor öncelikle.
05:16Yani savcılıkları burada hani savcılıkların tek başına bu suç durusunu yapmasının mümkün olmadığını ben düşünüyorum.
05:22Hukukçular daha iyi bilir ama eminim neredeyse.
05:25Hatta Adalet Bakanı ABD'de verdiği röportajında ben başsavcıyken bu yazıları yazdım dedi.
05:34Ama cevabının gelip gelmediğine dair bir şey söylemedi.
05:36Muhtemelen o cevap hiç gelmedi.
05:38Veya red cevabı geldi.
05:39Ki bu iş bu kadar uzadı.
05:41Şimdi dolayısıyla burada görev Sermepesi Kurulu'na düşüyor.
05:45Sayın Eski Bakan'ın veya Eski Bakan'ın yaptığı işlemler Öz Atadenizcilik'le ilgiliydi.
05:51Yani hissenin ismi Öz Atadenizcilik.
05:53Ve Sermepesi Kurulu bu bakanın işlemleri ortaya çıkmadan birkaç gün önce Öz Atadenizcilik'le ilgili onlarca kişi için bir suç
06:02duyurusunda bulundu.
06:03Ama bakanın ismi burada yoktu.
06:05Şimdi bakanın ismi ortaya çıktıktan sonra onunla da ilgili bir suç duyurusunun mutlaka yapılması gerekiyordu.
06:13Zaten biliyorsunuz burada etkin pişmanlıktan faydalanmak için de elde ettiğiniz karın iki katını hesaplara yatırmanız lazım.
06:20Ki ondan sonra cezasızlık ortaya çıksın.
06:23Yani cezasızlık derken parayı ödersiniz ama safkınıza işlenecek bir cezayla karşılaşmazsınız.
06:29Mevcut kanunlar bu.
06:30O da yapılmadı.
06:32Sonra bir haber çıktı işte eski bakan parayı yatırmış diye.
06:36Ne kadar yatırmış?
06:37İki katını mı yatırmış?
06:38Hepsini mi yatırmış?
06:39Eşi yatırmış mı?
06:40Hiçbir bilgi yok.
06:42Sonrasında da bunun hiç yatırımladığı dair şeyler de çıktı.
06:45Ve sonra dün sermaye piyasası kurulu apar topar bir hesap listesi yayınladı.
06:49Dedi ki işte bu 131 fonla ilgili 131 tane hesap.
06:53Bir de bu hisse alım satımında içinde bir hesap veriyorum.
06:57Fahiş kazanç elde ettiğini düşünenler bu hesaba parayı yatırsın.
07:01Fahiş nedir?
07:02Neyi kapsıyor?
07:04Bunlar 30 sene önce para kazanmış, evini almış, emekli amcayı da kapsıyor mu?
07:08Fahişin tanımı nedir?
07:10Bir alt limiti var mıdır?
07:11Yani Türkiye'de 3 yılda, özür dilerim 5 yılda fiyatlar 8 katına çıkmış.
07:16Siz bir hissede %500 kazandıysanız 5 yılda bu fahiş midir?
07:21Veya bir ayda %50 kazandıysanız bu fahiş değil midir?
07:24Hiçbir tanımı yok.
07:26Bende uyandırdığı imaj şu oldu Şırın Hanım.
07:29Bir toplantı yapılmış.
07:31Bu toplantının sonunda da bu parayı kazananlardan alın, burada kaybedenlere verin.
07:38Bize de devlete de para koydurmayın sanki denmiş.
07:41Ona uygun olarak da apar topar bu basın duyuruları yapılmış.
07:45Ama arkasında hiçbir hukuki veya finansal gerekçe olmadan basın duyuruları hazırlanmış gibi bir hissiyat oluştu bende.
07:51Yani şöyle belki ben kendi kelimelerimden özetleyecek olursam ya işte ne kim ne kazanmış, ne kaybetmişse verelim ve bu işi
07:59bir an önce kapatalım artık daha fazla da konuşmayalım.
08:01Ama bu arada da işte partiye ya da iktidara ya da şu anda devlete zarar verebilecek bu tip böyle gözaltılar,
08:09tutuklamalar işte bir kısmını aldık.
08:11Bu kadarla da yetinelim.
08:12Çünkü Hayati yazıcı, Hayati yazıcının oğlu da mesela mal varlığına önce tedbir koruldu.
08:18Sonra dendi ki hayır öyle bir şey yok ama kaldırıldı falan.
08:22Orada da bir karışık.
08:23Değil mi?
08:24Hikayeye gel.
08:25Yani tam olarak ne olduğunu bilemiyoruz.
08:27Şimdi o zaman siz açtığınız konuyu ben de zaten oraya gelmek istiyordum.
08:31Bugün aslında bu şey söyleyin fon koordinasyon kurulu ki işte apar topar kuruldu ve sözüm ona işte bu probleme neşter
08:45atmaya çalışıyorlar.
08:47Koordinasyon kurulu başkanı da Cevdet Yılmaz.
08:50Önce Cumhurbaşkanı yardımcısı aynı zamanda.
08:53Şimdi öncelikle şunu sormak isterim.
08:54Fon koordinasyon kurulu şimdi ne yapmaya çalışıyor sizce?
09:00Yani vakti zamanında zaten yapılması gerekenler yapılmamış, bu iş takip edilmemiş, gerekli önlemler alınmamış ya da işte açıklar bulunmamış ya
09:12da içeriden yapılan manipülasyonlar, bilgi sızdırmalar görülmemiş.
09:18Şimdi bir koordinasyon kurulu var.
09:20Türkiye'de koordinasyon kurulu denince benim hep tüylerim diken diken oluyor.
09:24Çünkü o sadece bir takım insanların bir araya gelip konuşmasının dışında daha verimli bir şey çıktı görülmemiştir.
09:31Ama yanılıyor olabilirim.
09:32Belki bu sefer çok önemli şeyler çıkacaktır ama sizi bir ekonomist olarak takmin ediyor mu bu mesela?
09:39Bir anlamlandırabiliyor musunuz bu koordinasyon kurulunun görevini?
09:45Türkiye'de koordinasyon kurulu deyince benim aklıma da enkaz kaldırmak geliyor.
09:49Ortada bir enkaz var.
09:50Bu enkazı kaldırmak üzere de bir organizasyon yapılıyor.
09:54Aynen durumda budur.
09:55Ve dikkat ederseniz bugün koordinasyon kurulunda Merkez Bankası Başkanı'ndan bütün ekonomi bürokratları oradaydı.
10:02Keşke daha önce bir araya gelselerdi de şu sorunlar çok daha küçükken müdahale etmiş olsalardı.
10:09Yani bir örnek vereyim size.
10:11Bugün en sorunlu diye adlandırdığımız fon Tera'nın TL'ye altlı kodlu olan TL'ye fonudur.
10:20Temel ötü ilan ettiğinde 240 milyar civarında bir bakiye vardı.
10:24Geçtiğimiz sene 4 Kasım'da Mehmet Şimşek ve Sermaye Pesli eski başkanı burada manipülasyon var dediğinde
10:31bu suç duyuları o gün yapılmış olsaydı bu fonun büyüklüğü 50 milyar liraydı.
10:3645 milyar liraydı hatta.
10:37Yani neredeyse 5 katına çıkmış ve kayıpların önemli kısmının da bu fonda olacağını
10:42veya bu porsiyon etmiş rüketiyle ilgili şirketli fonlarda olacağını da biliyoruz.
10:46O yüzden keşke dediğim gibi daha önce beraber olsalardı ve bir koordinasyonu kursalardı.
10:52Şimdi yapılacak olan şu, bu işin hem fon piyasasında hem hisse senedi piyasasında
10:58hem de real sektörde yarattığı enkazı kaldırmak.
11:03Mümkün olduğunca etrafında çok toz duman yapmadan kaldırabilmek.
11:07O yüzden bazı önlemler alınıyor.
11:09İşin bir de siyasi boyutu var tabii ki.
11:12Siyasi boyutta da mümkün olduğunca buradaki mağdurların küçük hesap sahibi mağdurların
11:18parasını ödeyip buradaki mağdur sayısını 455 bin olarak açıklanan mağdur sayısını
11:23böyle hani 100 bine, 150 bine nasıl indiririz hesabı yapılmış?
11:27İşte o 1 milyon da buradan çıkıyor.
11:28Yani 1 milyona kadar tutarları eğer ödersek muhtemelen şu kadar mağdur devreden şimdilik çıkacaktır
11:35gibi bir düşünce de olmuş.
11:37Ama hiçbir veriye de hakim değiliz.
11:39Yani matematikle konuşmuyoruz.
11:40Sadece tahminlerle konuşuyoruz.
11:42Yani 1 milyona kadar olan mağdurların sayısı nedir mesela bilmiyorum.
11:45Sadece tahmin edebiliyorum.
11:46Bunun dışındaki ana para tutarı nedir?
11:50Ana para nasıl hesaplanacaktır?
11:51Bu detayların hiçbiri ortada yok.
11:53Bu fon koordinasyon kurulunun toplantısından sonra zannediyorum parça parça bu detayları
11:58göreceğiz.
11:59Ama ilk olarak mağdur sayısını hızla azaltmak ondan sonrasında da bunun finansal piyasaya
12:07ve real piyasaya etkilerini sınırlamak gibi bir hedefi var.
12:10Şimdi her bir yatırımcıya her bir fon için ayrı ayrı olmak üzere ödenecek ara ödeme
12:16tutarı 1 milyon TL bu kapsamda net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altında olan yatırımcılar
12:23için bu tutar 1 milyon TL ve üzerinde olan yatırımcıları ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme
12:29yapılacak gibi bir açıklama var.
12:33Evet.
12:34Yani oldukça maharet istiyor.
12:36Yani bunu benim de okuyarak bir yorum yapmam benim yorumum olacaktır.
12:42Bir kere bunu söyleyeyim.
12:42Çünkü bir net yatırım tutarı diye bir ibare var.
12:45Net yatırım tutarı hani finansta tamam bilinen bir terimdir ama buraya nasıl uygulanacak
12:51konusunda şu anda bir fikrimiz yok.
12:53Mesela bu net yatırım tutarı ana para tutarı olabilir.
12:56Ama ana para mesela 3 sene önce 1 milyon TL yatırmış birinin ana parasıyla bir ay önce
13:031 milyon TL yatırmış bir ana para tutarı eşit mi sayılacak?
13:06Aradan 3 senelik enflasyon geçmiş.
13:08Hadi onu geçtim.
13:10Peki ana para tutarı acaba şu mu?
13:12Bu fona bu hesabın girdiği çıktığı paralardan sonunda net kalan mı?
13:18Yani 3 kere girmiş 4 kere girmiş 3 kere çıkmış.
13:22Bu 3 kere çıktığında çektiği paraya da mı bakılacak?
13:24Konuma hiçbir fikrimiz yok.
13:26Ama ana para olduğunu varsayalım.
13:28Yani içeride kalan ana para olduğunu varsayalım.
13:31Burada da bir enflasyon hesabı yapılmayacağı için oldukça adaletsiz bir avans ödemesi olacak.
13:37Şunu düzeltelim.
13:38Yani buradaki fondan alınacak paralar değil fonlardan ileride tahsil edilecek olası paralar için ödenecek bir avans olacak.
13:47Bu avansı fonların varlığından mı ödeyecekler?
13:50Yoksa burada bir kamu kaynağı kullanılacak mı?
13:53Bu da belli değil.
13:54Yani 3 bilinmeyenli bir denklem.
13:58Peki şunu şimdi bu krizin en başında yine ben not olarak düşüyorum.
14:04Sonuçta ben bir ekonomist değilim.
14:06Gazetecilikte de uzmanlık konum ekonomi asla değil.
14:09Ben siyaset takip eden bir gazeteciyim.
14:12Dolayısıyla size sorularımı maruz görün.
14:14Ekonomi bilgisi çok derin olan bir insan olarak sormuyorum.
14:18Tam tersi aslında sokaktaki pek çok vatandaşımızın sorduğu sorularla size geliyorum.
14:23Şimdi bu başında mesela şey denmişti Kerim Bey.
14:28İşte giden paraları geri getireceğiz.
14:30Çok iddialı açıklamalar yapıldı.
14:32İşte İngiltere bankalarına giden, İsviçre bankalarına giden falan.
14:37Onlarla ilgili siz bir girişim görüyor musunuz?
14:42Ya da bu gerçekçi bir açıklamamaydı o zaman için.
14:44Bugün itibariyle sizce böyle bir çaba var mı?
14:49Ve günün sonunda yine ben aynı şeyi sorayım.
14:51Dönüp dolaşıp bu bir kez daha halkın cebine patlama riskini görüyor musunuz?
14:59Halkın cebine patlama riski oldukça yüksek.
15:01Hatta bir tanesi oldu bile.
15:03Yani emlak katılım şimdi katılım finansı ve bireyimi satın alıyor.
15:08Yani bunu satın alma sebebi de o işletmelerdeki muhtemelen büyük açıklar ve müşterilerin olan yükümlülüklerini yerine getirememesi.
15:15Dolayısıyla bu sebeple emlak katılım bunları satın alıyor.
15:20Böyle baktığınızda bunun içinde bir açık olma ihtimali çok yüksek ve bu açığını emlak katılım tarafından kapatılacağı kesin.
15:26O zaman da emlak katılımına belki sermaye koymak durumunda kalacak varlık fonu.
15:32Bunu da eski sahiplerinden tahsil kabiliyetinin oldukça düşük olduğunu düşünüyorum.
15:36Zaten eski sahiplerinin durumu belli.
15:37O yüzden burada bence bir kamu zararı oluştu bile, oluşuyor bile.
15:42Fonlarla ilgili bir kamu zararı oluştu mu işte dediğim gibi bilmiyoruz.
15:45Yani bu bir milyona kadar olan tutarlar fonların içinden ödenebilecek durumda mı?
15:48Eğer öyleyse şu aşamada bir kamu kaynağı ödenmez.
15:53Ama şunu da biliyorum.
15:54Yani özellikle işte TL'ye fonu gibi yani hisse senedi yoğun fonlarda
16:00her yatırımcıya bir milyon olan her yatırımcıya bir milyon ödemek bence içindeki varlıklarla pek mümkün görünmüyor.
16:07Özellikle bir de biliyorsunuz orada paraları alma sırası var.
16:11İşte tuşa basıp para alacağı kesinleşmiş olanlar var.
16:14Tuşa basıp karşı tarafı emri geçmemiş olanlar var.
16:17Bir de hiç tuşa basmamış olanlar var.
16:19Sıralama öncelikle tuşa basmışlardan başlayacak.
16:22Dolayısıyla onlardan sonra mesela hiç şey yapamamış olanlar,
16:28emir verememiş olanlara ne kalacak?
16:31Belki bir milyon kalmayacak.
16:32O zaman o bir milyonu kim ödeyecek onlara?
16:34Gibi sorular kafamızı kurcalıyor.
16:38Burada bir kamu zararı olma ihtimali yüksek.
16:40Yüksek.
16:40Peki bu yurt dışına gitti paralar onları geri getireceğiz.
16:43Orada da ödeteceğiz.
16:45Öyle bir emari görmüyoruz hara herhalde.
16:47Şöyle eğer bir siyasi ortaya konursa o paralar geri getirilir.
16:52Dünya bundan 15-20 sene önceki dünya değil bankacılık anlamında,
16:58finans anlamında bilgi paylaşımları ülkeler arasında çok sıkça yapılıyor.
17:03Hele hele bunun suçtan kaynaklanan bir para olduğu ve burada mağdur insanların olduğu net bir şekilde ortaya konursa
17:11bu paraların hepsi rahatlıkla getirilir.
17:13Malların da hepsi getirilebilir.
17:15Kayıtlı olanların ki tabii ki.
17:16O yüzden orada biraz daha şansımızın yüksek olduğunu düşünüyorum.
17:20Ama mesela bizim mevzuatımız da buna şu anda müsait değil.
17:24Yani şu anda fonda parası kalanların alacakları fonun mal varlığıyla sınırlı.
17:31Yani bu paraların gelip bir havuza konması, buradan bunlara dağıtılması kanunen mümkün değil.
17:36Ama işte herhalde bir cumhurbaşkanı kararı veya kararnamesi de bunları halledecekler.
17:40Çünkü ifadeleri o yöntü.
17:41Peki şimdi biraz önce siz de bahsettiğiniz zaman burada da bir çarpıklık görüyor musunuz?
17:47Gönüllü olarak işte siz de söylediniz hani gelin bir tane hesap açtık buraya.
17:52Haksız bankacılık yani uygulanabilmesi hakikaten çok zor.
17:56Ben haksız kazanç sağladım.
17:59Kendimi ihbar ediyorum ve parayı iade ediyorum densin diye.
18:04TMSF adına açılmış durumda bir.
18:06Mesela burada oluşabilecek riskleri görüyor musunuz?
18:11Evet yani şimdi bu hesaba kim para yatırır bir kere bunu söyleyeyim.
18:16Yani en baştan bunun bir haksız kazanç elde ettim demek.
18:20Yani tamam buna eski bakan belki parayı yatırır.
18:24Çünkü iyice ay yuka çıktı.
18:26Arkasında bir suç duyurusu gelme ihtimali var falan filan.
18:30Yani siz bir suç duyurusu yapmıyorsanız, devletin yargı kanallarını çalıştırmıyorsanız kimse buraya gönüllü bir şekilde para yatırmaz.
18:38Demek ki sizin burada bu kanalları çalıştırıyor olmanız lazım.
18:40Ama buraya gönüllü bir hesap açmak demek.
18:42Yani buraya da bir para geleceği beklentisi olduğunu da gösteriyor bana.
18:45Acaba şunu da yani spekülasyon yapıyorum bu aşamadan sonra.
18:49Yani aslında bu listeler birilerinin ellerinde var.
18:51Hepsi telefonla tek tek aranıp şu hesaba parayı yatırın.
18:55En azından şu iki katını ödemeden bu işi sizinle halledelim gibi telefonlar mı gidiyor diye insan şüphe duymadığını edemiyor.
19:03Haklı bir şüphe.
19:04Yani normal şartlarda zaten böyle bir listenin olması gerekiyor herhalde değil mi?
19:09Peki var şimdi peki şunu sormak isterim.
19:15Eğer bugün gelseler ve bu yeni oluşturulan işte biraz önce bahsettiğimiz fon kurulu size sorsalar ya sence sizce bizim ilk
19:28daha sağlıklı ilerleyebilmemiz için
19:31ve daha şeffaf bir şekilde ilerleyebilmemiz bu krizi gerçekten hem ülkeyi mağdur etmeden hem vatandaşları mağdur etmeden ve sağlıklı biçimde
19:43gidebilmemiz için ne yapmamız gerek diye sorsalar sizin ilerlenmesi gereken stratejiniz ne olurdu?
19:51Ne yapaması gerektiğini düşünüyorsunuz?
19:53Evet öncelikle o fon kurulunun içindekilerin %80'in %90'ının görevinden alınması gerekiyor bence.
20:02SPK, BDDK başta olmak üzere üstüye yetkilileri.
20:07Onlarsız bir yeni fon kurulu oluşturulup ondan sonrasında da bu işin şeffaf hesap verebilir.
20:14Bütün verilerin kamuya açık bir şekilde ortaya konduğu bir tasfiye sürecinin ortaya konması lazım.
20:20Bir milyonların ödenmesinde bir sıkıntı yok bence.
20:22Gerekiyorsa bir miktar kamu kaynağı da en başta konup sonradan geri alınabilir.
20:26O kısmı bence önemli değil ama bence önemli olan kısmı bu sürecin şeffaf ilerlemesi.
20:32Yani içeriden öğrenenler ticareti, bu hisselerde işlem yapanlar özellikle bu porsiyon yetimli şirketleri ilişkili olan,
20:42bu siyasi bağlantılarla ilişkili olanların ne kadar bu işlerden para kazandığının açık bir şekilde ortaya konması
20:49ve bunların suç duyuruları geri alınıyor olması.
20:51Yani onun ilan edilmesinden de bahsetmiyorum.
20:54Bunlarla ilgili suç duyurularını yapıp bu paraların geri ödenmesinin talep edilmesinden bahsediyorum.
20:59Yoksa insanların ifşa edilmesi, 3 kuruş para kazanmış insana sen fahiş kazandın diye gönüllü hesap açılması değil.
21:06Ve bütün bu verilerin de anlık izlenebilmesi, Madov krizinde ABD'de bu yapılmıştı.
21:13İnternet sitesinde bütün mağdurlar belirlendikten sonrasında tahsilat oranları günlük açıklanmaya başlanmıştı.
21:20Bir şeffaflık ve hesap verebilirlik gerekiyor ama bu kadrolarla olmaması lazım.
21:26Çünkü bu kadrolar maalesef kötü bir sınav verdiler.
21:29Ve bu kadrolarda ihmalin dışında başka sorunlar olabileceği konusunda da endişelerim var.
21:35Mesela?
21:36Yani şöyle normal şartlarda mesela sermaye piyasası kurulu en ufak bir maddi hatı kurulu rapor yönetimi şirketlerinin çok ciddi cezalar
21:46kesebilen bir kurumdur.
21:48Oradaki uzmanlar işini bilen uzmanlardır. İyi yetişmiş uzmanlardır.
21:51Bu kadar yapay fiyat oluşumu ve piyasa dolandırıcılığı varken tek bir suç duyurusunun bile yapılmamış olması bende büyük şüphe uyandırıyor.
22:00Yani en azından Mehmet Şimşek geçen sene burada manipülasyon var dediğinde ki bu suçtur yani sermaye piyasası kanununa göre.
22:08Ertesi gün o suç duyurularının ben resmi gazetede çıkmasını beklerdim.
22:12Yani ben ondan bir hafta sonra bir yayın yaptık Ömer Gencal'la.
22:15Orada bir hafta geçti hiçbir şey yapılmadı diye şaşkınlığımı ifade ediyordum.
22:19Onun üstünden de onay geçti ondan sonra.
22:21Yani o suç duyurularının yapılmamış olması sadece ihmal veya iş bilmemekle açıklanamaz bence.
22:27Başka var mıdır yani bu fon kurulunun yapısı dışında eksikliğini gördüğünüz ve şuralarda şuralarda yine bir boşluk bırakılıyor dediğiniz başka
22:37noktalar?
22:39Tabii ki yani özellikle kurumlar arası koordinasyonda büyük eksikler olduğunu düşünüyorum.
22:46Bunların en başında sermaye piyasası BDDK yargı geliyor.
22:50O yüzden yani fon kurulu evet tamam ama bu kurumlar arasında da bir koordinasyon kurulu tipi bir şeyin mutlaka olması
23:00lazım.
23:00Ve ileri yönelik olarak da bence sermaye piyasası ve bankacılık suçları için ayrı ihtisas mahkemelerinin oluşması lazım.
23:07Yani şu andaki savcıların, hakimlerin bilirkişi raporlarına bakarak kararlarını vermesi hem bazen işi çok geciktirebiliyor bazen de hatalara yol açabiliyor.
23:19O yüzden bu konu ihtisas mahkemelerinin oluşması gereken bir konu diye düşünüyorum.
23:24Peki yine aynı şeyi sorarak geçen sefer de sormuştum ama mesela borsa arada dalgalandı değil mi?
23:34Ondan sonra işte mesela iktidara yakın bazı gazeteciler şey yazmaya başladılar.
23:42Efendim işte bu krizden muhakkak iktidar yine güçlenerek çıkacaktır.
23:47Cumhurbaşkanı güçlenerek çıkacaktır.
23:49Bu arada emeklilere, çalışanlara, esnafa bir takım rahatlamalar getirilecektir diye.
23:56Şimdi o zaman insan soramadan edemiyor.
23:59Yani madem yapılabilecek de niye şimdiye kadar yapılmadı?
24:01Bundan sonrasında nasıl yapılacak diye.
24:04Bilmiyorum. Nasıl değerlendiriyorsunuz?
24:06Şimdi bunu bu krizi bir kere küçümseyen bütün söylemler siyasidir bence.
24:13Yani bu oldukça önemli makro etkileri olacak.
24:17Hem finans piyasasına ama daha çok real ekonomiye etkisi olacak bir kriz.
24:22Bunu kabullenip buna göre önlem almak aslında hükümet açısından da daha rasyonel olur bence.
24:29Yani bunu küçümsememek.
24:31Belki siyasi söylem olarak da ne olduğunu biliyorlardır.
24:35Bilmiyorum ama siyasi söylem olarak da bunu küçümsemek bence doğru değil.
24:39Bunun finans piyasasındaki etkilerin görürüz.
24:42İşte borsa düşüyor.
24:44Bu tahvil faizlerinde bir yükseliş oldu.
24:48Türkiye'nin risk priminde yükseliş oldu.
24:50Ama inanın en az hasar yine finans piyasasında olacak.
24:53Çünkü finans piyasaları geleceği fiyatlar.
24:55Bugün ne olduğunu görüyor ama bir 10 gün 15 gün sonra belki bu fon dünyasının daha temiz bir dünya olacağını
25:04fiyatlayıp borsa yükselişe geçer.
25:06Onda bir sıkıntı yok.
25:07Ama bunun real ekonomi etkileri daha fazla olacak.
25:10Üç kanaldan olacak Şirin'in.
25:11Birinci kanal servet etkisi.
25:13Yani şöyle bir hayalinizi de canlandırın.
25:20Eylül'ün başında cep telefonda 7 milyon lira fonda bakiyesi olduğunu gören birisi.
25:26Arabasını değiştirme hayalleri kuruyor.
25:29Belki araba bakıyor.
25:30Belki peşinatı vermek üzere.
25:32Bugün geldiğimizde 1 Ekim'de geldiğimizde o paranın artık olmadığını ve belki de çok azından geri alabileceğini görüyor.
25:40Arabayı değiştirmekten vazgeçiyor.
25:42Belki kredi kartını öderken bile zorlanıyor.
25:45Haftada 2 gün yemeğe çıkarken dışarıya ailesiyle beraber belki hiç çıkmamaya başlıyor.
25:50Bunun büyüme üzerine mutlaka bir servet etkisi kanalından etkisi olacak.
25:54İkinci kanal bu da önemli.
25:57Yine finans piyasası vasıtasıyla ama önemli.
26:00Bu fonların elinde çok büyük tutarlarda, önemli tutarlarda özel sektör tahvilleri var.
26:07Yani özel sektör sadece bankadan kredi alarak finansman bulmaz veya borsa açılarak finansman bulmaz.
26:12Bu tahvilleri ihraç eder.
26:15Bu tahvillerin tek alıcısı fonlardı bugüne kadar.
26:18Yani ne bireyler ne bankalar bu tahvilleri almıyordu.
26:20Şimdi bu fonlar gelen çıkışlarla beraber buradaki özel sektör tahvili oranları hızla yükselmeye başladı.
26:28Yeni özel sektör tahvili ihraçlarında artık bu tahvillerin tekrar borç verilmeme ihtimali oldukça yüksek.
26:35Dolayısıyla buradaki firmaların da birçoğunun tekrar bankalara gitmesi gerekecek.
26:41Bankaların kredi verme kapasiteleri de şu anda Merkez Bankası tarafından kısıtlanıyor.
26:46Bir kere bu Merkez Bankası'nın kredi kısıtlarını bence bir an önce kapması lazım artık.
26:49Yani o konuda bir ufak bir adım atıldı ama daha geniş adımlarını da atınmazlar.
26:54Üçüncü kanal ise bu tasarruf finansman şirketleri.
26:57Yani orası da aslında bankalar dışında çok önemli bir büyüme alanıydı.
27:02Herhangi bir limit olmadığı için otomobil veya konut almak isteyenler açısından baya bir teveccüh görmüştü.
27:09Teveccüh deyince Serkis'in eski başkanını unutmamak lazım herhalde.
27:14Orada da şimdi tıkandı şey kanallar.
27:18Oradan da bir yeni kredi mekanizması pek çalışmıyor.
27:22Dolayısıyla böyle baktığınızda bunun büyüme üzerindeki yani real ekonomi üzerindeki etkileri bence daha can yakıcı olacak finans piyasasına göre.
27:31Yani önümüzün şimdi iktidar böyle şeylerden hoşlanmıyor ama doğrusunu söylemek gerekiyorsa o zaman önümüzde rahatlama günleri değil daha krizli günler
27:45beklemeliyiz ekonomik açıdan.
27:47Öyle anlıyorum öyle mi?
27:48Evet yani özellikle mesela konut fiyatlarında otomobil fiyatlarında real olarak düşüşler olacağı kesin.
27:55Yani dördüncü çeyrek büyümesine çok negatif bir etkisi olacağı bunun kesin.
28:00Yani eğer dördüncü çeyrek büyümesinde yüzde üç bekleyen bir ekonomi o çoktan bugün itibariyle iki buçağı indirmiştir.
28:07Bir on beş gün sonra da on ikiye indirir.
28:09Çünkü buradaki etkiler gerçekten demek dediğimizin biraz ötesinde görünüyor.
28:15Altın fiyatlarının da aşağı gelmiş olması bu geçtiğimiz seneki performansı yapmamış olması bu seneki büyümeye negatif etkilerini ortaya koyuyor.
28:24Ama bu fon krizinde bir milyonları avans olarak ödeyelim de bu işin siyasi kısmını üstümüzden atalım endişesi siyaseten bir işe
28:35yaramayacaktır.
28:36Bu işi çözmenin yolu burada dediğim gibi yepyeni kadrolarla şeffaf hesap verilebilir bir iletişim mekanizması yaratmak ve toplumun moralini bundan
28:47sonra bu işlerin tekrarlamayacağına dair bir inanç oluşturmakla ancak üzerebilir.
28:51Bir de böyle benim anladığım yani bu hani bir milyonu şimdi ödeyelim sonra diğer kalanı sonra bakacağız da insanlara çok
29:02güven veren bir şey mi?
29:04Mesela benim böyle bir şeyim olsa derim ki bunun devamı falan gelmez.
29:08Burada bir sus payı gibi bunu alırım ve ondan sonra da bir daha hiçbir şey de alamam.
29:13Yani en azından bende böyle bir ruh hali oluşur.
29:15Bilmiyorum yanlış mı düşünüyorum?
29:19İnsanlardaki ruh hali de bu tamamen Şırın Hanım.
29:21Yani nereden çıktı bu bir milyon diyen var.
29:23Hani bir milyona kadar varlı olanlar açısından tamam.
29:26Tamam.
29:26Ama burada birçok insan açısından da işte orada beş milyonum vardı benim.
29:32Şimdi bir milyon kalan dört milyonum ne olacak?
29:34Ne zaman ne kadarını alabileceğim belli mi olacak?
29:37Tabii bir milyonu alanlar açısından da risk yok değil.
29:39Yani o da şeffaflık olmadığı için bilemiyoruz.
29:43Bir milyonu aldınız ama fon tasfiyesinden altı yüz bin liraya hak kazandınız.
29:48O dört yüz bin liraya iade mi edeceksiniz?
29:50Nasıl iade edeceksiniz?
29:51Faiz mi çalışacak buna?
29:52Bu da belirsiz.
29:54Sizin dediğiniz gibi burada yani oturup ciddi bir şekilde şey anlamda ya hakikaten ciddiyetle ciddi bir biçimde değil ama ciddiyetle
30:05bir hesaplama yapılıp yapılmadığı konusunda gerçekten hep herkesin aklını karıştıran bir durum var.
30:11Biraz böyle hani günü kurtarmaya yönelik bir takım açıklamalar yapılıyor gibi görünüyor.
30:15Bu da zaten olayı daha da çetrefilli hale getiriyor.
30:19Çünkü sanki mış gibi yapılan gibi bir durum ortaya çıkıyor.
30:23İşte biraz önce bahsettiğim Hayati Yazıcı'nın oğlunun mal varlığına er konulması falan bütün bunlar yani tam dersin hani sağlam
30:31bir şekilde ilerliyorlar değil.
30:33Aceleyle ve büyük bir panikle bir takım şeyler yapıyorlar ama ondan sonra da hatalara sürükleniyorlar gibi bir durum ortaya çıkıyor.
30:42Burada zannediyorum en büyük sıkıntılarından bir tanesi belki son olarak bunu da biraz konuşabiliriz.
30:48Denge ve denetlemenin olmamasının ne kadar yani ne kadar ciddi sonuçları olduğunu biz zamanında çok konuştuk anlattık.
30:56Yani işte siyasi analizcileri anlattı biz gazeteciler yazlık çizdik.
31:02Siz ekonomistler anlattınız belki denge ve denetleme bir ülkede neden önemlidir?
31:08İşte bu yüzden önemlidir.
31:09Çünkü biz ne görüyoruz mesela?
31:12Yani borsa işte menkul kıviyetler borsasındalık olan bir isim aynı zamanda öbür tarafta SPK'daki isim devlet denetleme.
31:21Yani kimin nerede nasıl olduğu herkesin aynı anda beş yerde birbirini denetleyen kurumların içlerinin aynı isimlerden oluştuğu böyle bir şeyden
31:33zaten daha önce böylesine büyük bir kriz çıkmamış olması bile hayret gibi geliyor insana.
31:38Bilmiyorum Merkez Bankası ve bunlar en ciddi kurumlar devletin en önemli kurumları değil mi?
31:44SPK devlet denetleme kurulu işte eski Sayıştay işte Merkez Bankası bu anlamda bilmiyorum ne dersiniz?
31:53Devlet denetleme ve denge bugün işte ortaya çıktı diye düşünüyorum.
32:00Ben ne kadar önemli olduğum.
32:01Haklısınız yani Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminden sonra bence buradaki dengelerin hızla ben bozulduğunu düşünüyorum.
32:10Yani 2017 sonrasında burada daha nepotik ilişkilerin buraya hakim olduğu da çok net bir şekilde belli oluyor.
32:19Ama bütün bunlar yine de bir bahane değil.
32:24Yani sonuçta on binlerce yüz binlerce insanın çalıştığı kurumlardan bahsediyoruz.
32:30Tabi burada hani hep işte kurumlardan bahsettik ama Mehmet Şipşek'ten de bahsetmeden ben geçemeyeceğim.
32:38Yani onun da çok büyük hatası olduğunu düşünüyorum.
32:40Çünkü 2023'te yeni hükümetle beraber katıldı kabineye.
32:48Ben o zamanlarda eleştiriyordum ama kadrosunun bu kadar zayıf olduğunu şimdi daha da iyi anlıyorum.
32:55Yani bu kadroyu çok daha iyi oluşturması gerekiyordu.
32:58BDDK'da, SPK'da, kamu bankalarında işte ilişkili kurumlarında hepsinde daha güvendiği,
33:08daha kol kola çalışabileceği insanlarla yola çıkması lazımdı.
33:12Bende bıraktığı imaj adeta bir merkez bankası başkanı hatta baş ekonomisti gibi
33:18yabancı yatırımcılara karşı çok güzel bir ritim, harika bir İngilizce ile Türkiye'yi anlatıyor.
33:23Ama arka tarafta bu kurumlarda etkisi çok sınırlıymış.
33:28Bana bunu gösteriyor.
33:29O anlamda da hatası var.
33:31Çünkü bu hataya daha önce de düşmüştü.
33:342017'ye kadar olan başbakan yardımcı döneminde de birçok kurumdaki hakimiyetini kaybetmişti.
33:39Bambaşka insanlar bu kurumlarda hakim olmuşlardı.
33:43Sonrasında ara vermişti siyasete.
33:46Yeni geldiğinde çok güçlü bir bakan, süper bakan görüntüsünde geldiğinde
33:50o kadrolarını çok daha özenle seçip dikte ettirmesi gerekirdi diye düşünüyorum.
33:55Burada o yüzden onun da sorumluluğunu yabana atmayalım.
33:58Evet, yani tabii o tarafa sorarsanız da işte atamalar yapmak istedik ama kabul edilmedi.
34:04Orada da başka bir siyasi tartışmaya giriyoruz.
34:06O zaman niye bakanlığı kabul ediyorsunuz gibi olayı uzatabiliriz.
34:11Kerim Bey çok teşekkür ediyorum.
34:12Bilmiyorum benim eksik veya da unuttuğum ama sizin eklemek istediğiniz başka bir nokta var mı?
34:18Kriz yönetimiyle ilgili ya da gidişatla ilgili.
34:22Oldukça belirsiz, tostokluğun olduğu bir ortamdayız hala.
34:25O yüzden hani dilimiz döndüğünce burada ileriye ne olacağını anlamaya çalışıyoruz.
34:30Biraz daha veriler şeffaflaştığı noktada daha net bir şeyler söyleme şansımız olacaktı.
34:35Ümit ediyorum.
34:36Biz de fikri takip yapmayı sürdürelim o zaman.
34:38Çok teşekkür ederiz zaman ayırdığınız için, geldiğiniz katıldığınız için.
34:42Bizim için çok değerli seyircilerimiz de bu konuyu özellikle takip eden seyircilerimiz de eminim.
34:48Önemli notları bulacaklardır bu konuşmamızdan.
34:51Çok teşekkürler tekrar geldiğiniz için.
34:53Ben teşekkür ederim.
34:54Kolay gelsin.
34:55T24'ten ayrılmayalım diyelim.
34:57Bize verdiğiniz destek aslında sizin haber alma özgürlüğünüz.
35:01Lütfen YouTube kanalımızı ve T24'ün haberlerini takip etmekte eksik kalmayın ya da geriye düşmeyin.
35:10Biz burada işimizin başındayız.
35:12Teşekkür ederiz izlediğiniz için.