00:03A actual
00:04on the Philippine Coast Guard
00:06in the motor tanker
00:09Guindara
00:10in Galatas City, Batangas.
00:12Two crew
00:13were shot at
00:15the Pagamutas.
00:17On the PCG,
00:18the engine room of the barco
00:20is still an investigation
00:22incident.
00:25We're sure
00:27na dagsaan sa Christmas shopping.
00:30Pero may babala
00:31ang BSP
00:33kontra sa fake deals
00:35tuwing magpapasko yan.
00:36Magaling ako dyan, Mark, kasi may tindaan kami
00:39noon.
00:40Magaling ako.
00:42Paano nga ba natin malalaman
00:44kung real o fake?
00:46Here's what we know so far
00:48with Dano Tingkungko.
00:50So, usap-usapan ngayon
00:52yung nangyari na insidente
00:53sa dagupan itong Sabado
00:55kung saan merong isang tindera
00:57na biktima
01:00ng peking pera.
01:01Ang nangyari, binigay sa kanya
01:03nung kanyang customer
01:05yung 1,000 pesos
01:07na nakatope
01:08na ang sabi daw ng customer
01:10galing daw sa bankos.
01:11Pero, nung nagkaalaman
01:13nalaman nila na peke yung pera.
01:16Paano nakalusot yung pera?
01:18Hindi na po binuklot.
01:20Tapos may sulat po na peking.
01:22Hindi naman po kasi halatang peking
01:24tapos nakatiklo.
01:26So, paano ba natin masisiguro
01:28yung mabilisan ha na tunay yung pera o hindi?
01:32Sabi ng BSP, tatlo lang naman daw yung gagawin.
01:35Look, feel, and till.
01:37So, subukan natin yung sinasabi nila.
01:40So, base dun sa sinasabi ng BSP,
01:44yung feel,
01:46sa tunay na 1,000 pesos,
01:48eto, masasabi kong tunay ito.
01:51Sa tunay daw, yung security paper,
01:54mararamdaman mo merong texture yung papel.
01:58Tapos, yung mga naka-imprinta dito,
02:00katulad nito,
02:01Republika ng Pilipinas,
02:02mararamdaman mo siya.
02:03Tapos, ultimong yung linya dito
02:06pag sinalat mo,
02:08mararamdaman mo rin siya
02:09na hindi lang naka-imprinta,
02:12meron siyang parang embossing.
02:15Pangalawa, yung look.
02:17So, isa sa mga dapat daw tingnan,
02:20yung hindi lang serial number
02:23yung meron sa totoong pera.
02:26Asymmetrical din to.
02:27Ibig sabihin,
02:29hindi pantay yung hugis
02:31at yung laki ng mga letra at numero.
02:33So, mapapansin mo,
02:34maliit ito, malaki yung dulo.
02:36Pangalawa, yung merong tinatawag dito
02:39na security fiber.
02:41Bukod dito, no,
02:42sa isang buong linya na to.
02:43Pag tinignan mo siya sa ilaw,
02:45makikita mo na yung linya dere-derecho.
02:48Kahit na dito lang sa mukha,
02:51mukhang putol.
02:52Tapos, yung watermark,
02:53so, alimbawa,
02:54itong tatlo,
02:56si Jose Abad Santos,
02:58si Vicente Lim,
03:00at si Jose Palianes Escoda,
03:02hindi lang yan dito nakalagay.
03:04Kung itatapat mo sa ilaw to,
03:06makikita mo rin yung mga mukha nila dito.
03:09Tapos, yung panghuli naman,
03:11yung pill.
03:12So,
03:13gaganan-gananin mo yung pera.
03:16Makikita mo na yung 1,000,
03:18para siyang may hologram.
03:20Tapos, kung makikita mo din
03:22yung device patch,
03:24isa pang security feature
03:25ng tunay na pera,
03:27gumagalaw din yan.
03:28Ultimong yung 1,000
03:30na nakalagay dito.
03:32Pag ginalaw-galaw mo sa ilaw,
03:34makikita mo rin
03:35na merong tinatawag
03:36na optically variable ink.
03:38So, nag-iiba yung itsuran
03:40at kulay
03:41nung tinta
03:42depende sa ilaw.
03:43So, yan daw yung mga dapat tandaan
03:45para hindi tayo magoyo
03:47ng mga manloloko
03:48ngayon paparating ang Pasko.
03:50And that's what you know so far.
03:51Daan natin kung ko.
03:52GMA News.
03:59GMA News.
03:59GMA News.
