- 58 dakika önce
81. BM Zirvesi'nde genel merkezde neler yaşandı? Cumhurbaşkanı Erdoğan hangi konuları gündeme getirdi? Trump hangi savaşları bitirdiğini açıkladı? Neden medya ile kavga etti? Adalet Bakanı Akın Gürlek, fon soruşturmasını nasıl değerlendiriyor? Fon dolandırıcılığı ilk nasıl tespit edildi? Mağdurlar paralarını geri alabilecek mi? Soruşturma genişleyecek mi? Cumhurbaşkanı Erdoğan fon soruşturmasını nasıl takip ediyor? BM Genel Kurulu'nda Türkiye'nin ağırlığı... Türkiye'nin rolü nasıl değişiyor? Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın saygınlığı nasıl fark yaratıyor? BM'nin yapısal sorunları... Ortaklığın problem çözme becerisi azalıyor mu? BM 81. Genel Kurulu'nda ana gündem neydi? Cüneyt Özdemir 5N1K'da sordu; Adalet Bakanı Akın Gürlek ve Üsküdar Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:19Müzik
00:21New York, dünyanın en önemli diplomasi sahnelerinden biri.
00:25Her yıl bu şehirde dünyanın dört bir yanından liderler, diplomatlar ve gazeteciler aynı çatı altında buluşuyor.
00:32Adres Birleşmiş Milletler Genel Merkezi.
00:35İkinci Dünya Savaşı'nın ardından savaşları önlemek, ülkeler arasında diyalog kurmak ve küresel sorunlara ortak çözümler üretmek amacıyla kurulan Birleşmiş
00:45Milletler,
00:46bugün 193 üye ülkenin temsil edildiği dünyanın en geniş uluslararası platformlarından biri.
00:52Her yıl Eylül ayında düzenlenen Genel Kurul Haftası'nda New York'un gündemi değişiyor.
00:58Sokaklarda farklı diller duyuluyor.
01:00Dünyanın dört bir yanından gelen gazeteciler, liderlerin açıklamalarını, ikili görüşmeleri ve kulislerde yaşanan gelişmeleri takip ediyor.
01:08Çünkü burada yalnızca konuşmalar yapılmıyor.
01:11Dünyanın geleceğine dair mesajlar veriliyor.
01:14Bu yoğun diplomasi trafiğinin bir başka merkezi ise Birleşmiş Milletler Bahçesi'ne kurulan medya çadırları.
01:20Dünyanın farklı ülkelerinden gelen televizyon ekipleri, gazeteciler ve teknik ekipler burada gün boyunca canlı yayınlar yapıyor,
01:29liderlerin açıklamalarını takip ediyor ve gelişmeleri izleyicilerine aktarıyor.
01:34Genel Kurul Haftası'nda Birleşmiş Milletlerin Bahçesi adeta dünyanın dört bir yanından gelen medya kuruluşlarının ortak yayın merkezine dönüşüyor.
01:43Ama Birleşmiş Milletleri anlamak için sadece içeriye bakmak gerekmiyor.
01:48Binanın avlusundaki heykeller de adeta dünyanın yakın tarihini anlatıyor.
01:53Şurada gördüğünüz küre içinde küre, İtalyan sanatçı Arnaldo Pomodoro'nun eseri.
02:00Dışarıdan kusursuz görünen dünyanın içinde karmaşık ve kırılgan bir sistem var.
02:06Biraz ileride ise düğümlü silah.
02:08John Lennon'ın öldürülmesinin ardından yapılan bu heykelde silahın namlusu düğümlenmiş.
02:14Mesaj oldukça açık, şiddet yerine barış.
02:17Ve burada Berlin Duvarı'nın bir parçası.
02:20Bir zamanlar dünyayı bölen duvarın bugün Birleşmiş Milletlerin bahçesinde durması başlı başına güçlü bir sembol.
02:28Binanın kendisi de aslında aynı fikrin ürünü.
02:31Amerikalı mimar Wallace Harrison'ın liderliğinde aralarında Le Corbusier ve Oscar Niemeyer'in de bulunduğu farklı ülkelerden mimarlar tarafından tasarlanmış.
02:41Yani dünyanın ortak sorunlarını konuşan bu binanın kendisi de uluslararası bir ortaklığın ürünü.
02:48Savaşların, ekonomik krizlerin, değişen ittifakların ve yeni teknolojilerin damga vurduğu bir dönemde dünya liderleri bir kez daha aynı sorunun cevabını
02:58arıyor.
02:59Değişen dünyada yeni denge nasıl kurulacak?
03:02Bu yılın ana teması güveni yeniden tesis etmek, dönüşümü yönetmek.
03:07Savaşlar ve güvenlik krizlerinin yanı sıra iklim değişikliği, yapay zeka, pandemi hazırlığı ve kalkınma da gündemin önemli başlıkları.
03:15Dünyanın dört bir yanından liderler yine bu kürsüye çıkacak.
03:19Kısacası dünyanın sorunları değişiyor.
03:22Birleşmiş Milletler ise aynı soruyla karşı karşıya.
03:26Değişen dünyada ülkeler yeniden ortak bir zemin bulabilecek mi?
03:30Bu büyük buluşmayı yerinden takip etmek için New York'tayız.
03:34Kürsüde verilen mesajların yanı sıra koridorlarda konuşulanları, diplomasi trafiğini ve dünyanın nabzını sizlere aktaracağız.
03:42Sevgili seyirciler New York'tan Birleşmiş Milletler binasının hemen önden hepinize iyi günler diliyorum.
03:46Bu hafta Birleşmiş Milletler'in haftasıydı ve her yıl olduğu gibi Cumhurbaşkanı Erdoğan geniş bir katılımcı heyetiyle buraya geldi ve
03:56bir konuşma yaparak dünyaya seslendi.
03:58Konuşmasında özellikle Filistin meselesini sahipsiz bırakmadı.
04:02Filistin meselesinin sahibi biziz dedi.
04:04Mahmut Abbas'a vize vermiyorsunuz buraya gelemiyor ama onun yaşadıklarını ben söyleyeceğim dedi.
04:09Alkışlarla karşılandı.
04:10Sonra en sonunda yaptığı okuduğu şiirse biz tabii biz alışkınız Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın şiir okumasına ama genel kurul salonunda da
04:19bayağı alkışlandı.
04:20Ben daha önceki genel kurulardan daha kalabalık bir salon gördüm.
04:23Yüzde yetmişi neredeyse dinledi Sayın Erdoğan'ı ve bu konuşması boyunca da özellikle dünya beşten büyüktür meselesinde de bir kez
04:32daha altını çizmekten geri kalmadı.
04:34Gelin isterseniz anahtarıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan ne dedi bir kulak verelim.
04:37Şimdi değerli dostlarım bugün kalbimle kelamım arasına yine perde koymadan bazı gerçekleri burada açık açık ifade edeceğim.
04:53Kimse kusura bakmasın.
04:55Kimse gücenmesin.
04:57Alınmasın.
04:59Bu Tayyip Erdoğan'ın şahsi meselesi değildir.
05:04Bu insani bir meseledir.
05:07Hepimiz için vicdani bir meseledir.
05:12Karşımızda öldürmeye doyamayan soykırımcı bir zihniyet var.
05:19Karşımızda son derece vahim bir tablo var.
05:23Yüreğinde insanlık olan, yüreğinde merhamet, şefkat olan insaf ve vicdan sahibi hiç kimse bu tabloya gözlerini kapatamaz.
05:37190'dan fazla ülkenin iradesinin 5 ülkenin keyfine bağlı olduğu bir yapı kabul edelim ki ne adildir ne de güveni tam
05:51manasıyla tesis edebilir.
05:53Güvenlik konseyi dünya 5'ten büyüktür ilkesine göre mutlaka reforme edilmelidir.
06:02Sevgili seyirciler tek konuşan elbette Cumhurbaşkanı Erdoğan değildi.
06:07Onun hemen öncesinde Donald Trump sahnedeydi.
06:09Donald Trump çorba gibi bir konuşma yaptı.
06:12O kadar karışıktı ki yaptığı konuşma.
06:13İç politikaya girdi, dış politikaya gitti.
06:15Kendini övdü, eşine dakikalarca teşekkür etti.
06:18Ama bakın yine de en öne çıkan sözleriyle neler söyledi.
06:23Göreve geldiğimden beri 8 savaşı sona erdirmek benim için büyük bir onurdu.
06:27Ve bunu yaparken bu ülkelerin çoğunun liderleriyle dost oldum.
06:31Bunu yapmak büyük bir onurdu.
06:33Bu savaşların çoğu uzun yıllar hatta 10 yıllar boyunca devam etmişti.
06:38Bu uzlaşmaları sağlayabilmemin nedeni, ilişkilerimi, bugüne kadar süren çok özel hem de çok çok özel ilişkilerimi kullanmamdı.
06:47Sevgili seyirciler bu hafta burada ilginç bir medya tartışması yaşandı.
06:51Donald Trump buraya gelmeden bir gün önce, birkaç gün önce CNN, Politika gibi büyük medya devlerinin muhabirlerini Beyaz Saray'dan kovdu.
07:00Bunun üzerine bütün gazeteciler bir araya geldiler ve takip etmeyeceğiz grevi başlattılar.
07:05Grev sırasında ise Birleşmiş Milletler denk geldi.
07:08Nitekim Trump, Birleşmiş Milletler binasına girerken CNN muhabirine laf atmaktan da geri kalmadı.
07:14CNN'in beni takip etmek için burada olmasına şaşırdım.
07:16Burada olmamalıydınız, olmamalıydınız.
07:23Sevgili seyirciler bu hafta yaptığım bir söyleşi çok konuşuldu.
07:26Adalet Bakanı Akın Gürlek özel bir röportaj verdi.
07:29Arkamda gördüğünüz Türk evinde kendisiyle 15 dakika konuştuk ve çok konuşulan bir röportajda bayağı konuşuluyor.
07:37Oradan isterseniz birkaç bölümü sizle paylaşayım.
07:39Akın Bey herkes bu fon meselesini konuşuyor.
07:42Fon yolsuzluğu mu diyelim artık bunu?
07:44Siz bu meseleye nasıl bakıyorsunuz?
07:45Yani böyle bir dolandırıcılık olarak mı?
07:48Yoksa bir örgütlü suç mu?
07:50Bakış açınız nedir Adalet Bakanlığı olarak?
07:52Şimdi biz tabii şu an itibariyle 63 kişi hakkında işlem yapıldı.
07:564 tutuklu var.
07:57Gözaltı olanlar var.
07:58İşte adli kontrol tedbiri olanlar var.
08:00Bir de firarlar var.
08:02Biz şu an yani biz derken İstanbul Başsavcılığı'nın isnat ettiği suçlar örgütlü olarak bakılıyor.
08:07Örgüt yani örgütlü suçlar.
08:09Dolandırıcılık, devlet aleyhine dolandırıcılık.
08:11Aynı zamanda da sermaye piyasası kanunla muhalefet.
08:143 tane suçlama yöneltildi.
08:15Bir de tabii masak raporlarına göre aklama suçu da olabiliyor.
08:18Eğer mal varlığında bir artış varsa şu an isnat edilen suçlar bunlar.
08:23Yani tutuklananlar var.
08:244 kişi tutuklananlar.
08:25Halen gözaltına olanlar var.
08:26Sorgusu devam edenler var.
08:28Yani adli anlamda SPK'nın suç durusu üzerine biz sürece başladık.
08:32Daha önce de takip ettiğimiz vardı.
08:35Ama fonlarda yani bir hareketlilik olduğunu biz sürekli olarak gözlemliyorduk.
08:39Ben biliyorsunuz başsavcılık yaparken de bu konuda...
08:41Başlamış mıydınız?
08:42Bakıyor muydunuz?
08:43Başlamıştık.
08:43Yani şimdi şöyle tabii bakın şu an borsada 8,5 milyon kişi var.
08:47Bunlar vatandaşlarımız dişinden tırnağından birikmiş olduğu şeylerin yatırımlarını
08:53tamamen yani bir şey olması sebebiyle yatırım olması amacıyla buraya yatırıyor.
08:57Burada bir kısım bakıyorsunuz hisseler diyelim bir kısım fonlar diyelim.
09:02Normal rayicinde değer seyrederken bir kısım hisseler inanılmaz bir şekilde yani
09:07yüzde dört yüz, yüzde beş yüz, yüzde beş bin yapan hisseler var.
09:10Burada bir anormal artış var.
09:12Biz takip ediyoruz ama burada şu var.
09:14Tabii burada başsavcılık resen soruşma yapamıyor.
09:17Bunun altını çizmek lazım.
09:18Burada SPK kurumumuz var.
09:20Bunları SPK'ya bildiriyoruz.
09:22SPK'nın soruşma izni vermesi lazım.
09:24Yani soruşma izni vermeden başsavcılık yapamıyor.
09:27SPK bizim ihbaremiz üzerine de soruşma izni verebilir.
09:30Resen kendisi tespit eder.
09:31Kendisi suçturursa birine bulur.
09:33Bu şekilde bir sistem işliyor.
09:34İlk ne zaman radarınıza girmişti?
09:36Hatırlıyor musunuz?
09:37Ne zaman siz savcılık döneminizde başlamış mıydınız bunları araştırmaya?
09:39Yani spekülasyon manipülasyon diyoruz biz buna.
09:42Serbe piyasası kanununda düzenlenen bir suç.
09:44Burada tabii sürekli olarak bunlar yapılabiliyor.
09:47İlk başta biliyorsunuz bu sistem tahtacılar üzerinden yürüyordu.
09:49İşte tahtacılar sisteme giriyordu.
09:51Hareketlendiriyordu.
09:52Bir yeri yükseltiyordu.
09:53Daha sonradan birden bıraktıkları zaman bir vatandaş kaybediyordu.
09:57Bunlarla ilgili tabii sürekli olarak SPK'nın bildirdiği durumlar da oluyordu.
10:00Bizim resen tespit edip işte SPK'ya gönderip soruşma izni verip de dahil ettiğimizde vardı.
10:06Fon mevzu ülkemizde son iki yıllık bir mevzu.
10:08Çok özellikle hareketli olduğu dönemler iki yıllık.
10:10Ama takip etmiştik biz.
10:12Başlamıştık yani bunları takip etmiyor.
10:13Çünkü vatandaşlardan inanılmaz şikayet geliyor.
10:16Bir de sosyal medyada da sürekli olarak bu fonlar tartışılıyor.
10:20Şimdi mesela isim vermeyin ben.
10:21Bir tane hisse var.
10:23Bakıyorsunuz bunun bir şirket merkezi yok.
10:25Ama hissenin değeri şu an Türk Hava Yolları'ndan, Aselsan'dan daha değerli.
10:28Yani bu hayatın olan akışına aykırı.
10:30Yani burada bir hareketlenme olduğunu hissediyorduk.
10:33Yani SPK'da elbette görüyordu.
10:34Bizim bas savcı arkadaşlarımız da görüyordu.
10:37İstanbul bas savcılığı nezdinde özellikle bu sermaye piyasası kanuna muhalefet suçlarına bakan özel bir bilim kurmuştuk.
10:46Ben kendim bas savcı iken kurmuştum.
10:48Özellikle alanında uzman, teknik arkadaşlar bu konuda 3 tane savcımız sadece bu suçlara bakıyordu.
10:54Ve gerçekten de donanımlı arkadaşlardı.
10:55Yani çünkü bu teknik bir suç.
10:57Yani bu özellikle manipülasyon suçu teknik bir suç.
11:00Oluşup oluşmadığı bakımından bir donanımlı arkadaşlardı yani.
11:04Paraları geri alabilecek misiniz?
11:06Bizim şu an asıl amacımız o.
11:08Yani biz burada bir mağdur kesim olduğunu gördük.
11:10Yani fonlardan dolayı iyi niyetli olarak vatandaşlarımızın bir kısmının yıllarca yapmış olduğu birikimlerin,
11:15dişinden tırnağından tabiri caizse yapmış olduğu birikimlerin istismar edildiğini,
11:19işte başka yerlere aktarıldığını gördük.
11:21Para kaçırıldığını da gördük.
11:23Yurt dışına kaçırıldığını gördük.
11:24Bizim amacımız için bunları getirmek.
11:27Yani burada bunları getirip gerçekten de iyi niyetli vatandaşlarımıza bu paraları da almaları sağlamak.
11:32Soruşturma genişler mi?
11:33Yani genişler tabii burada şöyle biliyorsunuz ilk başta mal varlığı değerlerine el koyduk, tedbir getirdik.
11:38İşte tapudaki taşınmazları devretmesinden geldik, bankalara müzekkere yazdık.
11:42Yani o konuda ilk ödenleri aldı basarcılık.
11:44Bu çok önemliydi.
11:46Çünkü biliyorsunuz anlık olarak para hareketleri olabiliyor.
11:49Ama biz bunu durdurduk.
11:50Yakın zamanda da birkaç gün önce de biliyorsunuz yurt dışına para kaçırmaya çalıştılar.
11:53Ya bu tedbir bizim için çok önemliydi.
11:55Bir kısım şirketlere el koyduk, bir kısım mal varlıklarına el koyduk, bir kısımla tedbir kararı koyduk.
12:01Ama yaptığımız ilk şey şuydu.
12:02Bu işte kapatılan TBSF şey pardon, SPK tarafından tasvir edilen fonlarla ilgili yöneticilerin,
12:09işte başkanlarının birinci derece akrabalarının, mal varlıklarının dondurulması.
12:14Yani tedbiren bizim başsavcılığına emin olmadan bir işlem yapılmamız konusunda özellikle bankalara yazdık.
12:19Bu çok fayda oldu.
12:21Anlık olarak sistemi şey yaptı.
12:23Cumhurbaşkanı ilgileniyor mu? Sayın Erdoğan soruyor mu size, bilgilendiriyor musunuz?
12:27Yani rutinin dışında bir ilgisi var mı acaba?
12:28Cumhurbaşkanımız da bu konuyu takip ediyor.
12:30Yani Maliye Bakanımız da zaten sürekli olarak bu konuda toplantı yapıyoruz.
12:33Ya bu bir süreç ama bu konuda dediğim gibi inşallah kısa sürede de mağduriyetler giderilecek.
12:38Ben şahsı olarak da şu an giderilmesi konusunda biz Maliye Bakanımızla birlikte sürekli toplantılar yapıyoruz.
12:43SPK başkanımız da katıldı, işte BDDK başkanımız da katıldı.
12:47Bu bir süreç, süreç devam ediyor.
12:49Elbette mağduriyetler kısa sürede giderilecektir.
12:51Bunlar dünyada da yaşandı biliyorsunuz Amerika'da da kısa süre önce benzer bir şey oldu.
12:56Biz elimizden geldiğince yargı olarak bu süreçte sisteme katkı bulmak istiyoruz.
13:01Katkı sağlıyoruz yani.
13:02Biraz önce şeydeydiniz genel kurulda ilk kez mi girdiniz içeriden seyrediniz?
13:06Evet ilk kez girdik.
13:07Cumhurbaşkanımız çok güzel bir konuşma yaptı.
13:09Siz de dinlediniz, biz de oradaydık.
13:10Çok coşkulu geçti inşallah.
13:12Nasıldı ortam, nasıl buldunuz?
13:14Ortam güzeldi yani heyecanlandıydık.
13:16Tabi sonuçta Cumhurbaşkanımız güzel de çok etkili bir konuşma yaptı.
13:21Takip ettik.
13:22Peki bütün bu hafta yaşananları Türkiye'den baktığınız zaman nasıl görmek gerekiyor?
13:27İsterseniz bunu değerli bir isime soralım.
13:30Hocam siz bütün bu anlattıklarıma baktığınız zaman ne gördünüz?
13:33Türkiye'nin dünya siyaseti aranasında artık bu Birleşmiş Milletler'deki rolü daha da belirginleşiyor mu?
13:39Ne dersiniz?
13:40Şimdi her şeyden önce Türkiye'nin Birleşmiş Milletler'de sergilediği tavır konular bazında yeni değil.
13:46Yani uzun bir süredir tekrarladığı şeyleri yeniden ön plana çıkartmaya çalıştı.
13:53Ama eskiden hani Türkiye'nin tek başına ya da böyle birkaç destekçiyle birlikte dile getirdiği konular
14:00bugün artık Birleşmiş Milletler'in neredeyse tümünün ortak meselesi haline geldi.
14:05Genel olarak aynı şeyler konuşuldu.
14:07Gazze konusu ve Filistin konusu mesela geçen yıl da çok belirgin de ön plandaydı.
14:13Bayağı etkili hale gelmeye başladı.
14:16Tabii şunu söyleyeyim yani Türkiye'nin kurumsal bağlamda öyle çok farklı bir yere gelmesi zaten mümkün değil.
14:22Birleşmiş Milletler'in kurumsal yapısı çok net.
14:26Güvenlik konseyindeki üyelerin veto sahibi üyelerin etkinliğinin yüksek olduğu bir yapı.
14:31Ve o yapı değişmediği müddetçe de zaten hani kurumsal olarak şöyle bir etkinlik kazandı,
14:37şöyle güçlendi demek mümkün değil.
14:38Ama genel olarak bakıldığında Türkiye'nin söylediği şeylerin, konuların,
14:46gündeme getirdiği konuların, söylemlerinin çok geniş kitlelerce benimsendiği görülüyor.
14:51Filistin devletlerini, Filistin devletini tanıyan şu anda 157 ülke oluştu.
14:55Bir 193 ülkenin arasında.
14:58Türkiye'nin eleştirdiği konular birçok ülke tarafından çok dillendirilmeye başlandı.
15:05Şimdi tabii şöyle bir özelliği oldu Birleşmiş Milletler gündeminin.
15:10Aslında bir yandan da altta diplomasiler devam ediyor.
15:13İşte Türkiye'nin bir yandan Suriye konusunda çok ön plana çıktığı ve oradaki rolünün çok tescillendiği bir süreç var.
15:23O Birleşmiş Milletler tamamlayıcı toplantılarda oralarda çok ön planda tabii.
15:28Ukrayna meselesinde yine Türkiye'nin ara buluculuk rolü önemli.
15:32Türkiye ta 2010'dan bu yana bu ara buluculuk mekanizmasının önemli olduğunu,
15:37işte Finlandiya ile beraber söyleyen ülkelerden bir tanesidir.
15:41Türkiye birçok meselenin ortasında, merkezinde bir rol oynuyor ve tabii ki görünürlüğü çok arttı bu nedenle.
15:48Artı şöyle bir önemli özelliği de var.
15:51Yani Tayyip Erdoğan seçilerek iktidara bu kadar uzun süre gelen pek fazla lider yok.
15:57Yani tarihte de çok az olduğu için Birleşmiş Milletler toplantılarında defalarca konuştu.
16:04Defalarca orada sergiledi.
16:06Kendi network'ü oluştu.
16:08O yüzden hani dünyanın doğayen liderlerinden bir tanesi.
16:13Saygı gösterildiği çok net yani uluslararası ortamda Tayyip Erdoğan'ın saygının yüksek,
16:20özellikle çatışmaların çok yoğun olduğu bir bölgede olduğu için Türkiye,
16:24Türkiye'nin dış politikası, yönelimleri, bölgesel dinamiklerdeki şekillendirici etkisi önemli olmaya başladı.
16:35Keza konuşmada işte daha duygusal yönlere de değindi.
16:40İşte şiir falan okudu Sayın Erdoğan.
16:43Bu tabii oradaki ülkeler ne kadar bizim gibi etkilenmiş midir ondan emin değilim Sezai Karakoç şiirinden ama
16:51hani bizler açısından güzeldi açık söylemek gerekirse duygulandırıldı.
16:56Zaten o konular gündeme gelince Tayyip Bey'in genel beden dili de değişiyor.
17:00Duygulanarak oralarda söz alıyor.
17:03Bence bütün bu süreci tamamlayan çok önemli bir şey daha oldu.
17:07Yani Türkiye'nin özellikle Gazze soykırımı konusundaki tavrı çok netti.
17:12Yani başından beri İspanya ile birlikte çok ön planda yer aldılar bu konuda.
17:18Gutierrez'in son konuşmasıydı Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin.
17:22Ve Gutierrez bir veda konuşması niteliğindeki sözlerinde hep barışın mümkün olduğunu, ömrü boyunca buna gayret edeceğini de söyledi.
17:33Ve bütün genel kurum ayağa kalkarak kendisini alkışladı.
17:37O Gutierrez, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri şu anda İsrail'in persona non grata ilan ettiği
17:42ve İsrail topraklarına giremeyecek niteliğe ait bir kişi.
17:47Bu böyle ayakta alkışlama, bu saygı gösterisi aslında bir yandan da İsrail'e verilmiş bir cevap gibi görünüyor.
17:56Yani psikolojik üstünlükte, bölgedeki psikolojik üstünlüğünde Türkiye'de olduğu çok net.
18:01Trump'ın her zaman olduğu gibi Erdoğan'a olan ilgisi yüksekti.
18:07Bu çerçevede yani Birleşmiş Milletler'de evet görünürlüğümüz artıyor.
18:11Belki evet etkinliğimiz artıyor kurumsal olmamakla birlikte söylem bazında.
18:15Ama şunu da söyleyeyim, Birleşmiş Milletler'in etkisi azalıyor.
18:19Yani Birleşmiş Milletler'in eski psikolojik gücünden geriye düştüğünü ve bir şov alanı haline geldiğini de görmemiz gerekiyor.
18:29Yani dünyadaki bütün bu 1945 sonrası nizamı oluşturan direklerde büyük bir hasar oluştuğu için son dönemde
18:37bu nedenle yani Birleşmiş Milletler'in de biraz etkisinin azaldığını söyleyebiliriz.
18:43Sizce Birleşmiş Milletler'in bu ülke ana ekseni neydi?
18:46Nasıl değerlendiriyorsunuz?
18:47Diğer yıllardan ayıran neydi?
18:49Şimdi Birleşmiş Milletler'in kurulduğu ortama baktığımızda İkinci Dünya Savaşı sonrası
18:55o dönemin büyük güçlerinin, savaşı kazanan güçlerinin aslında iki tane süper güç var.
19:00Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri onların uygun gördüğü bir çerçevede yapılanmıştı.
19:06Milletler cemiyeti tipolojisinin devamıdır.
19:09Hatta 1815 Viyana Kongresi'ndeki o büyük beşlinin devamıdır.
19:15Yani bakıldığında dünyaya bir takım büyük güçlerin bir araya gelmesi ve düzenin sahiplenicileri olarak rol oynaması halinde
19:22daha istikrarlı bir yere dönüştürme felsefesi vardır arkasında.
19:26Savaş sonrasında da bu ikili yapıyı da bir yandan yansıtacak bir biçimde
19:32ve beş ülke Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa ve Çin, sonradan Çin Halk Cumhuriyeti olarak tescil edildi.
19:39Bu ülkelerin güvenlik konseyindeki etkinliğine bırakıldı Birleşmiş Milletler.
19:45Genel kurul birkaç sefer böyle barış için birleşme kararları falan çerçevesinde kullanıldı güvenlik eksenli olarak.
19:53Ama genellikle daha çok bir söylemlerini ifade eden, devletlerin kendilerini ifade etme imkanı bulduğu bir arena,
20:01yani bir politik arena hep beraber yapılan büyük bir konferans niteliğinde.
20:04Ama sonuç olarak da orada bir nizam, bir normun aşağı yukarı rotayı belirleyici bir kurum olarak rol oynaması isteniyor Birleşmiş
20:17Milletler'in.
20:18Burada birkaç önemli özellik var.
20:22Yani buranın işte masrafları, bütçeleri, şunları, bunlar da çok önemli.
20:26Küçük ülkelerin görünürlüklere daha az.
20:28Tabii ki Amerika Birleşik Devletleri'nin merkezinin olmasının da önemli rolü var burada.
20:34Amerika bütün uluslararası kurumlarda olduğu gibi Birleşmiş Milletler'de de esas büyük oyuncu olarak rol oynuyordu.
20:41Şu anda sanırım biraz da Amerikan hegemonyası sonrası bir dünyaya girdiğimiz için
20:48daha farklı bir şey var, istikrar arayışları var.
20:53Yani bölgesel oyuncular da bir araya geliyorlar.
20:56Bölgesel ittifaklar var, birlikte davranmaya başlıyorlar.
21:00Keza Afrika daha çok rol oynamak istiyor.
21:03Yani bu toplantıda da gündeme geldi.
21:06Afrika'nın kalıcı bir rolü olması gerektiğini düşünenler var.
21:10Şimdi Erdoğan'ın epey de gündeme getirdiği dünya beşten büyüktür söylemi
21:16aslında Birleşmiş Milletler'in kuruluşundan beri de zaman zaman gündeme getirilen bir şey ama
21:21yani ben yüksek lisansımı yazdığım yıllarda 1980'li yıllarda yine birçok ülke ben Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği'ni çalışmıştım.
21:32Birçok ülke buna benzer şeyler söylüyordu yani bu böyle devam edemez, bu değiştirilmesi lazım gibi.
21:38O dönemlerde Japonya çok ön plandaydı.
21:41Almanya keza girsin diye söyleniyorlardı Batı Almanya.
21:45Bugün de işte Hindistan'da girmeli, Türkiye'de girmeli, her kıtadan bir temsilci olmalı gibi şeyler söyleniyor ama
21:51yani mesela Rusya'da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konserinin büyütülmesinden yana
21:57ama Veto hakkının standart olarak tutulmasından yana yani ondan tabi verme niyetleri yok hiç kimsenin.
22:05Büyük güçlerin ki çok doğal bir şey.
22:08O çok büyük bir ayrıcalık sistem için.
22:10Bu sene toplantıda AI da gündeme geldi.
22:14Yapay zeka ve teknoloji.
22:16Özellikle Lula da Silva'nın bu tekno oligarkları zikrederek konuşması.
22:23Yani dünyada yeni bir aktör tipolojisi var.
22:25Bu bütün dünya teknolojisini, dünya üzerindeki herkesin verilerini toplayan teknolojileri ellerinde tutan
22:33ve gelirleri artık devlet bütçelerini aşan yeni bir oligark grubu var.
22:39Ve bu oligarklar Elon Musk, Zemel, Jeff Bezos gibi yani isimler.
22:44Bunların önümüzdeki dönemde nasıl şekilleneceği, yapay zekanın nasıl kontrol edileceği.
22:49Çünkü Erdoğan da değindi buna.
22:51Bu da önemli bir başlık.
22:53Kesa iklim meselesi çok önemliydi.
22:56İşte COP31 burada olacak olması Türkiye'de, Antalya'da yapılacak olması Kasım'da.
23:01Türkiye orada da bir şov yapmayı düşünüyor anladığım kadarıyla.
23:05Çünkü iklim meselesi de önemli.
23:07Ama şunu söyleyeyim.
23:08Yani Donald Trump'ın genel stratejisi,
23:10bu yapay zeka üzerindeki tartışmaların da Çin tarafından uydurulmuş bir şey olduğunu
23:16ve Amerika'nın eğer regulasyona girmesi halinde Çin'in çok gerisinden kalacağını,
23:22Çin'i kimsenin regüle etmediğini, bunu kabul etmediğini düşünüyor.
23:26O yüzden de frenleme yanlısı değil.
23:29Eğer bırakırsak, biz kendimizi frenlersek onlar etmeyecek ve çok öne geçecekler.
23:33Buna izin veremem diyor.
23:34Aynı şey iklim için geçerli.
23:36Donald Trump bunun bir kalkınmayı durdurma projesi olduğunu,
23:40iklim meselesinin sahte üretilmiş bir problem olduğunu düşünüyor.
23:45Hani bunların gündeme gelmesi sonuçta Trump iktidardayken ne kadar bir anlam ifade eder,
23:51onu da doğrusu çok bilemiyorum.
23:53Ama Birleşmiş Milletler bu seneki görünümüyle insanların iyi dileklerini söylediği,
24:02işte hayattaki kötülükleri insanlığa yönelik bir takım suçları lanetlediği,
24:07ama geleceğe yönelik öyle çok da fazla bir şey yapmaya gönüllü olmadıkları bir kurumsal toplantı haline geldi,
24:14bir şov alanı haline geldi.
24:16Az gittik, uz gittik, bir 5'li bir kanun daha sonuna geldik.
24:19Bu artık ben saymayı unuttum, 27 yıldır kaçıncı takip ettiğim acaba Birleşmiş Milletler toplantısıydı.
24:26Bu sefer oldukça hareketli geçti.
24:29Türkiye için de iyi geçti diyebileceğimiz bir yıl oldu.
24:32Önümüzdeki programda yepyeni konularla ve konuklarla buluşuncaya kadar
24:35New York'tan hepinize iyi günler diliyorum.
Yorumlar