00:04HEM TÜRK HEM YUNAN TARIHİNİN ZOR BİR KONUSUNU
00:07HEM TÜRK HEM YUNAN TARIHİNİN ZOR BİR KONUSUNU HİLE ALACAĞIZ BUGÜN.
00:08TRIPOLİÇE KATLİAMINI.
00:10ÜSTÜNDEN 205 YIL GEÇTİ.
00:12PEKİ 1821 Eylülünde,
00:15BUGÜN YUNANİSTAN SINIRLARI İÇİNDE BULUNAN MORA YARIMADASINDAKİ TRIPOLİÇE DE TAM OLARAK NE YAŞANDA?
00:20TRIPOLİÇE KATLİAMINI ÇOK ÖNEMLİ BİR ŞEHİDDİ.
00:22ÇÜNKÜ MORA DASTININ BASKENTİ İDİ VE BİLİYOSUNUZ MORA VENEDİKLERDEN GERİ ALINDIKTAN SONRA YANİ BİN 715 SÂNESİNDE EGALET STATUSUNE GEÇTİ.
00:34VALİ DARAFİNDAN İDARİ EDİLİYORDU.
00:36TRIPOLİÇE MORA'IN SİYASİ VE ASKERİ VE İDARİ MERKEZİ İDİ.
00:40İNİNİMİZDE KAYNAKLARA GÖRE TRIPOLİÇE NÜFUSU 15-20 BİR KİŞİ GİVARINDA İDİ.
00:47BUNLARDAN UÇTE BİRİ VE YA DÖRTTE BİRİ TÜRK KÖKEMİ MÜSLÜMANDI.
00:52DİĞERİ İSE RÜMLAR VE YA YÜNANLİLAR VE AYINI ZAMANDA BİRKAÇ YAKUDI YAŞIYORDU.
00:58TRIPOLİÇE ETRAFİNDAKİ MÜSLÜMANLAR YÜNANLARIN TAHARRUZLARINAN BARUZ KALDIĞİ İÇİN TİPOLİÇE GESİNDİ VE ŞEHİN NÜFUSU 30-35 BİR KİŞİ İDİ.
01:11Yani birkaç ay evvel Yanyada Ali Tepe Delenli Paşa'nın isyanı çıktı ve Mora valisi Uçitpaşa isyanı bastırmak için Mora'dan
01:23yan yana.
01:24Yani bugünkü Epir'e gitti Yunanistan'ın kuzey batısında Trapoliçe neredeyse savunmasız kaldı.
01:31Tabi Uçitpaşa Yanyada iken Yunanlıların Şehre saldırmak istediklerini haberi alınca Trapoliçe'ye 3500 asker kadar gönderdi.
01:44Bunun dışında 2000 Arnavut askeri vardı ve Yunan kaynaklara göre toplam 8-10 bin kişi arasında savaşabilecek kişi vardı.
01:58Güçlü bir ordu değildi. Kuşatma 1820'de yaz aylarında başladı.
02:05İsyancılar veya ihtilacılar, terimlerden konuşacağız daha sonra, bir yerin daire şeklinde şehri kuşatmaya başladılar.
02:14Şehri düşecek diye şehrin dışında 20 bin Yunanlı vardı ve onların amacı nedir?
02:22Ganimet, şehri yağmalamak ve ganimet almak.
02:26Tabi Türk yükenli Müslümanlar çok korktular ve bunun için iskancılarla muzakerelerde bulunmaya karar verdiler.
02:36Eglün ayının ilk günlerinde muzakereler başladı.
02:39Türk ahalisi şehri terk edebilirdi.
02:43Gemilerin sağlanması istedi.
02:45Çünkü İzmir ve Ege kıyısında bulunan başka şehirlere göç etmek istedi.
02:51Yunanlılar kabul ettiler. Ancak savaş taşminatı olarak 50 milyon frank istediler.
02:58Çünkü o dönem için muazzam bir para miktarıydı.
03:02Türk yöneticiler kabul etmediler.
03:04Savaş yine başladı.
03:06Yunanlılar ile Arnavutlar arasında gizli bir anlaşma yapıldı.
03:10Arnavutlar şehri terk edebilecekti.
03:14O öyle oldu. Arnavutlar şehri terk etmek üzereyken Türk ahalisi ve yöneticiler haberdar olmuş ve şehrin içinde bir panik atmosferi
03:26hakim olmaya başladı.
03:27Yunanlılar bu fırsatan istifade edilerek şehri aldılar ve böylece büyük bir katliam başladı.
03:36Katliamda hayatını kaybedenlerin sayısı hala tartışmalı. Binlerce sivilin öldürüldüğü konusunda ciddi bir görüş birliği var.
03:44Bugün tarihçiler açısından en güçlü tahmin nedir?
03:47Öldürüllerin sayısını tam olarak bilemeyiz.
03:50Çünkü farklı rakamlar veriliyor.
03:53Mesela Gordon, İngiliz bir adam ve şahit olan bir kişi rakam olarak 8 bin kişi veriyor.
04:02Diğer taraftan Kolokotronis, Yunanlıların önderlerinden biri ve en mühim simalardan biri.
04:11Aşırı yüksek bir rakam veriyor.
04:14Katredilenlerin sayısı 32 bin kişiye veriyor.
04:19Tam olarak bilemeyiz ama bence 20 bin kişinin öldürdüğünü zannediyorum.
04:25Bu korkunç bir katliamdı.
04:27Neredeyse halkın tümü erkekler, kadınlar, çocuklar kılıçtan geçirildi.
04:34Bu korkunç katliam 3 gün boyunca devam edildi.
04:41Ve şahit olanlar çok dekşet saçan ifadelerle tarif ediyor olayı.
04:471821 Türk tarihi yazımında Yunan isyanının, Yunan tarihi yazımında ise bağımsızlık devriminin başlangıcı olarak görülüyor.
04:55Peki bu süreçte Tripoliçe'de yaşanan şiddeti savaştan sivillere yönelik büyük çaplı bir katliama dönüştüren neydi?
05:03Aslında çok iyi bir soru.
05:05Yunan kaynaklarda çeşitli bahaneler var.
05:09Mesela 400 Türk boyunculuk, intikam falan filan.
05:141821 devriminden önce birkaç ayaklanma vardı.
05:18Ayaklanmalar bastırdıktan sonra bir şekilde sosyal hayati devam ediyordu.
05:24Yani insanlar hem Hristiyan hem Müslüman olan pazarda işlerini yürütüyordu.
05:30Bayramlarda karşılıklı ziyaretlerde bulunuyordu.
05:34İş birliğinde bulunuyordu.
05:36Mesela Hatina kuşatması sırasında bilgiler var, günlükler var, anılar var.
05:44İnsanlar savaşıyordu.
05:45Savaştan sonra muhabbette bulunuyordu.
05:48Ama maalesef Tripoliçe'de böyle değildi.
05:51Ve o vakçı bir dönemdi.
05:53İskancıların amacı neydi?
05:56Ganimet almak.
05:57Tabii ki kınamamız gereken bir şey.
06:00Halkı katlediler.
06:02Yunan askerlerinin liderleri hiç emgel koymadılar.
06:06Eylemi gerçekleştiler.
06:08Kolokotrol izin anlatısında şehirdeki katliamın boyutuna ilişkin çok çarpıcı ifadeler var.
06:13Tripoliçe'nin bu yüzü Yunanistan'da ne kadar biliniyor?
06:16Okullarda öğretiliyor mu?
06:18Genç nesillere nasıl aktarılıyor?
06:19Mesela ben üniversitede tarih okumaya kadar o olaydan haberdar değildim.
06:25Hiç bilmiyordum.
06:26Okutulmuyor bu olayı.
06:28Ve sanırım Yunan hakkının ekseriyeti olayı bilmiyor.
06:32Kolokotrol söylediğim gibi liderli de iskancıların lideriydi.
06:36İşkancıları veya ihtilalcileri Yunan ordusunun gelmek için hiçbir şey yapmadı.
06:43Atıyla şehre girdi.
06:45Otur şu iki kişinin öldürdüğünü söyledi.
06:49Kullandığı atın yere basamadığını yazıyor.
06:52Neden?
06:52Çünkü her yerde şehirde insanların ceşetleri vardı.
06:55İfadeleri budur.
06:56Ama belirtmem gerekir ki iki üç sıradan geçiştiriyor olayı.
07:00Çünkü bu olay için eleştiriler yöneldi kendisine ve başka Yunan liderlerine.
07:08Aslında tarih bir bilimdi biliyorsunuz ve ulusal bilimler yoktur.
07:12Yani matematik ulusal bir bilim değil.
07:14Fizik değil.
07:15Tarih de öyle.
07:16Ama tarihin amacı nedir?
07:19Ve sadece Yunanistan'da değil.
07:22Dünyanın bütün ülkelerinde.
07:23Vatandaş yaratmak.
07:25Devlet ulus sürecinde okul bir araçtır.
07:29Ve vatandaşları yetiştirmek için bu olaylar halkaplanda kalıyor.
07:35Yunanistan'ın milli marşının temelini oluşturan şiir 158 dörtlükten oluşuyor.
07:40Ve metin uzunluğu bakımından dünyanın en uzun ulusal marşı kabul ediliyor.
07:45Bugün yalnızca ilk iki kıtası okunuyor.
07:47Ancak şiirin okunmayan bölümlerinde Tripoliçe'de anlatılıyor.
07:51Marşın içinde nasıl geçiyor?
07:53Övgü var mı?
07:54Doğrudur.
07:55Tatlısınız ve övgülerle geçiyor.
07:57Aslında Solomus'un yazdığı bir şiir.
08:02Ama milli marşı ne zaman yazıldı?
08:061823 yılında.
08:09Hala yani savaş sırasında.
08:11Ne olacağı belli değildi.
08:14Bence isyanına katılan insanları cesaretlendirmek için bu tür satırları yazdı.
08:23Fakat şunu da belirtmem gerekiyor.
08:26Siz de zaten biliyorsunuz.
08:28Sadece ilk iki kitap mimars olarak kullanılıyor.
08:33Ben bundan yüzde yüz eminim.
08:35İnsanların çoğu gene şiiri okumamış, bilmiyorlarmış.
08:41Yunanistan'da ulusal anlatı içinde Tripoliçe uzun zaman zafer olarak öne çıktı.
08:46Bunu kutlayan semboller, anmalar, anlatılar hala kullanılıyor.
08:50Ve kolokotronis'in de heykelleri hala meydanlarda.
08:53Haklısınız. Neden? Çünkü ulus devlet inşa etmek için her ülkenin kahramanlara ihtiyacı vardır.
09:05Kahraman nasıl tasvir ediliyor, nasıl tarif ediliyor?
09:08Aziz gibi.
09:09Biraziz kötü eylemleri yapamaz.
09:13Değil mi?
09:14Tripoliçe katliamı arka planda kalınca hak bilmiyor.
09:19Bazı siyasetçiler Tripoliçe'yi bugün bile övüyor.
09:21Öte yandan sizin gibi pek çok Yunan akademisyen, araştırmacı ya da gazeteci de sivillere yönelik şiddeti unutmuyor, unutturmuyor.
09:29205 yıl sonra Yunanistan bu katliamı nasıl hatırlıyor?
09:33Günümüzde katliamı övün tarifçileri tanımıyorum.
09:38Açıkçası muhafazakar olan tarifçiler bile olayı geçiştiriyorlar.
09:43Çünkü gerçekten bir eleştiri var.
09:45Siyasetçiler biliyorsunuz gene kafazakar veya asırı sağcı çevrelerden geldikleri için belki şey oluyor.
09:54Ama Yunan halkının ekseriyetini ifade etmiyor.
09:58Şunu anlamamız gerekiyor.
10:01Yani uygulanan şiddet bir halka özgü değil, bir halka has değil.
10:07İki taraftan da savaş durumlarında şiddet uygulanıyor.
10:11Önemli olan eleştiri yapmak ve bunu tekrarlamaktır tabii ki.
10:16Genç tarifçiler arasında bu olay halkında araştırmalar yapabiliyor.
10:22Yeni bilgiler yavaş yavaş ışığa geliyor.
10:27Ve tabii ki geçmemizden bir ders almamız için bu bilgileri değerlendirmeye çalışacağız.
10:36İzlediğiniz için teşekkür ederim.
