- 13 dakika önce
✅ İran, Irak ve Suriye’de neler oluyor?
📌 ABD ve İsrail’in bölge planları çöktü mü?
📌 İran’da halk aylar sonra savaş için ne diyor?
📌 Bağdat ve Şam’da yaşanan krizler ne söylüyor?
Araştırmacı Mehmet Akif Koç, Candan Yıldız’ın sorularını yanıtadı.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
📌 ABD ve İsrail’in bölge planları çöktü mü?
📌 İran’da halk aylar sonra savaş için ne diyor?
📌 Bağdat ve Şam’da yaşanan krizler ne söylüyor?
Araştırmacı Mehmet Akif Koç, Candan Yıldız’ın sorularını yanıtadı.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:00Evet bir aradan sonra tekrar merhaba.
00:00:03Türkiye yoğun bir gündemle karşı karşıya ama beri taraftan da Şubat'tan bu yana Türkiye'yi de yakından ilgilendiren, bölge ülkelerini
00:00:14de yakından ilgilendiren ve tabii ki iç siyaseti de yakından ilgilendiren İran Savaşı'nın etkilerini konuşmaya devam edeceğiz.
00:00:24Zira bu savaş kademeli olarak bazen yavaşlıyor, bazen harlanıyor.
00:00:31Beri taraftan Irak'ta bambaşka bir durum var.
00:00:35Özellikle silahlı, devletsiz silahlı grupların merkeze bağlanması yönünde bir kriz var.
00:00:43Suriye'de de Kürtler ile Şam yönetimi arasındaki Ocak Anlaşması'nın etkileri ne oluyor?
00:00:52Kimi Kürt askerleri öldürüldü, bazı bölgelerde petrol fiyatlarına yönelik zamlarla beraber büyük protesto gösterileri var.
00:01:03Ekonomik kriz hemen hemen bölgenin ortak derdi.
00:01:07Bütün bunları konuşacağız.
00:01:09Kimle konuşacağız?
00:01:10Araştırmacı yazar Mehmet Akif Koç ile merhabalar.
00:01:15Kendisi sıcağı sıcağına izlenimlerini anlatacak.
00:01:19Çünkü hem İran'ın belirli kentlerine gitti ki bölgeyi zaten yakından bilen bir isim.
00:01:26Irak'ın belirli kentlerine gitti ve son olarak da Şam'ın Halep kentine gitti.
00:01:33Bu sıcak izlenimlerini kendisinden almak için davet ettik.
00:01:38Mehmet Akif Koç'u hoş geldiniz.
00:01:41Çandana Hanım merhabalar, hoş bulduk.
00:01:43Teşekkür ediyorum davetiniz için de.
00:01:44İzleyicilerinize de selamlar.
00:01:46Biz sizinle özellikle İran Savaşı bağlamında 3 yayın yaptık.
00:01:53O yüzden sizin değerlendirmelerinizi özellikle sahada olan bir araştırmacı olarak değerlendirmelerinizi önemsiyorum.
00:02:01Siz tabii ki sınırdan, Ağrı'nın sınırından, Sarayköy'den, Saray ilçesinden bildiğim kadarıyla önce Tebriz'e gittiniz değil mi?
00:02:13Bunları da bu arada yazı dizisi olarak Ekopolitik'te de yazdınız.
00:02:18Onu da bizi takip edenlere belirtmiş olalım.
00:02:22Gözlemlerinizi özellikle savaş bağlamında, gündelik hayat bağlamında gözlemlerinizi paylaşırsanız çok sevinirim.
00:02:28Şimdi şöyle ben İran'a iki sefer gittim bu yaz.
00:02:31İlki Tahran'a gitmiştim.
00:02:33Tahran'da Ayetullah Amani'nin cenaze töreni vardı biliyorsunuz.
00:02:36Temmuz ayının başında birkaç gün sürmüştü.
00:02:39Orada uluslararası gözlemci olarak bulunmuştum.
00:02:42İkincisi de Ağustos ayında, Ağustos'un ortalarında Van'dan girdim.
00:02:49Kapıköy'deki sınır kapısından girdim.
00:02:52Kotur, Hoy üzerinden Tebriz'e geçtim.
00:02:55Tebriz'den de yukarıya doğru Nahçıvan sınırı, Ermenistan-Azerbaycan sınırı boyunca gezdim.
00:03:01Bütün o hattı gezdim.
00:03:02Oradan tekrar Haleyber'den, Hudafer'inden Tebriz'e döndüm.
00:03:07Böyle bir iki seferlik bir şeyim vardı.
00:03:10İran seyahatim vardı.
00:03:12Şimdi ben izlenimlerimi şöyle...
00:03:16O zaman bir Tahran, Tahran'ı merak ediyoruz.
00:03:18Çünkü ilk bombalanan yerlerden bir tanesiydi Şubat'ta.
00:03:21Doğru.
00:03:21Şimdi Tahran'da şöyle savaşın izlerini merak ediyor insanlar.
00:03:25Tahran'da bir savaş izi yok.
00:03:27Tahran'da belli yerler bombalandı sadece şehir merkezinde.
00:03:31Daha ziyade şehrin dış bölgelerinde devrim muhafızlarının veya Erteş'in,
00:03:35ordunun kullandığı belli askeri üsler bombalandı.
00:03:38Ama şehir merkezinde to the point nokta atışı birkaç yer vuruldu.
00:03:42Bunlardan bir tanesi, şehrin yine Türk Büyükelçiliği'ne de yakın sayılabilecek bir iki kilometre mesafede.
00:03:49Pastör Caddesi'nde Beyti Rehberi var.
00:03:52Dini Liderlik Ofisi ve onun danışmanlarını kullandıkları öyle birkaç sokaktan oluşan bir şey var.
00:03:57Bir mahalle var orada.
00:03:59Orası çok sert bir şekilde bombalandı.
00:04:02Orayı gördüm ben, oraya gittim.
00:04:03Ciddi bir yıkım var.
00:04:05Hamane'in de öldürüldüğü yer orası 28 Şubat'ta.
00:04:08Birinci bölge orası.
00:04:09Onun dışında da böyle parça parça.
00:04:11Mesela Gülistan Sarayı var.
00:04:13Karcarların İmparatorluk Sarayı 1800'lerde kullandıkları.
00:04:17Gülistan Sarayı'nın hemen yanında, 200 metre kadar yanında Yargı Erki binası var.
00:04:22Yani biz de Yargı Erki diye bir erki yaptı.
00:04:24Yani ne oldu diyelim?
00:04:28Yargıtay'ın ve Anayasa Mahkemesi'nin ve Adalet Bakanlığı'nın yan yana geldiği,
00:04:32Başkanı Salgı'nın yan yana geldiği birim güçlü bir bilim.
00:04:36Onun merkezi var.
00:04:37Onu vurmuşlardı.
00:04:38Onun dışında şehir merkezinde üniversiteleri vurdular.
00:04:42BHT Üniversitesi'ne vurdular.
00:04:45Tabay'da belli yerleri, şerif ve belli yerler.
00:04:50Ve caddelerde de önemli gördükleri,
00:04:53önemli gördükleri lokal yerleri vurdular.
00:04:55Benim görebildiğim bir 7-8 tane şey var, vurulan yer var.
00:04:59Tabii bu biraz daha fazla olabilir.
00:05:00Ben hepsini görmüş değilim.
00:05:02Ama görebildiğim 7-8 tane nokta var.
00:05:04Onun dışında hayat normal akıyor.
00:05:06Oralarda da işte molozları temizliyorlar vesaire.
00:05:09Böyle biraz sembolik olan yerleri henüz şey yapmıyorlar.
00:05:13Temizlemediler.
00:05:14Gelen yabancı misafirleri de götürüp göstermek için falan duruyor onlar.
00:05:19Ama öyle şehir merkezinde bir yıkım falan yok.
00:05:22Yani Tahran normal kendi hayatına devam ediyor.
00:05:24Tahran'da beni en fazla böyle ilgimi çeken şeylerden bir tanesi.
00:05:28Bu başörtüsü meselesi, icap meselesi biliyorsunuz.
00:05:31Bu 79 devriminden beri uygulanıyor.
00:05:34Bu mehsa emini olaylarından sonra.
00:05:37Sonra biraz gevşedi diyebiliyorum.
00:05:39Değil mi o yasaklar?
00:05:40O gevşedi.
00:05:42Yani normal insanlar başörtüsüz dolaşabiliyorlar.
00:05:45Önceden mesela bir besicin, bir devrim muhafızlarının, bir askerinin önünden böyle bir başı açık veya işte ne bileyim İstanbul'da dolaşır
00:05:53gibi bir insanın dolaşmasını çok bekleyemezsiniz.
00:05:56Bunu görünce cenaze sırasında şaşırdım özellikle.
00:05:59Başı açık kadınlar da vardı cenazede.
00:06:02Cenaze dediğimiz birkaç günlük bir süreç tabii.
00:06:04Yani bunun bir uğurlama dönemi var, bir camide namaz dönemi var, bir ne bileyim dua edilen belli işte muhakepler var
00:06:12vesaire.
00:06:12Böyle sokaktaki gösteriler var, caddelerdeki, meydanlardaki.
00:06:17Şimdi ben oralarda topluca başı açık kadınlar da gördüm ama böyle ne bileyim herkes başı açıktı falan gibi değil.
00:06:23Var evet başı açık kadınlar var öyle söyleyeyim.
00:06:26Önceden mesela burada Uğur'a binilince sınırına yaklaşıldığında hemen böyle kadınlar başlarını örterlerdi.
00:06:34İşte şah aldı veya işte neyse çarşaf da üstlerini örterlerdi, öyle inerlerdi İran'a.
00:06:41Şimdi böyle bir şeyi hiç görmedim uçaklarda orada başı açık.
00:06:45Varlığına indiğiniz zaman da çok sayıda başı açık insan görebiliyorsunuz.
00:06:49Cenazede de dediğim gibi vardı, sokaklarda da vardı.
00:06:53Morazakarlar bundan rahatsız.
00:06:55Yani diyorlar çözümü böyle mi olmalı falan.
00:06:57Yani şimdi bu nereye doğru gider buradan falan diye onlardan rahatsız.
00:07:01Ama daha sonra bir şey vardı.
00:07:04Mehmet Akif Koç sizin internetinize bir sorun mu var?
00:07:08Bazen donuyorsunuz da.
00:07:11Valla Ankara'da Çankaya'nın ortasındayım.
00:07:14Eğer internette bir sorun varsa internet şebekeleri utansın ne diyeyim ben.
00:07:19Evet o zaman devam edelim.
00:07:22Çankaya'nın ortasından bağlıktan yani burada en iyi burada çekiyor olması bekletiyor.
00:07:27O günün de yanında Türkiye'ye interneti de 30'u 90'lar.
00:07:32Yani böyle bir yerlerde çekmesi aslında çekmesi beklenir.
00:07:38Evet evet ama donuyorsunuz.
00:07:42İsterseniz bir çıkıp girin yeniden.
00:07:46Ben de bu arada sizin izlenimlerinizden notlar aktarmaya devam edeyim.
00:07:52Mehmet Akif Koç kendisi İran bölge üzerine araştırmalar yapan bir yazar, araştırmacı.
00:08:02Dediği gibi Temmuz ayında Ali Hameney'in ABD'nin 28 Şubat'taki Tahran saldırısında hayatını kaybeden velayeti fakirin temsilcisi, dini lider,
00:08:21ruhani lider Hameney'in cenazesine katıldı uluslararası gözlemci olarak.
00:08:26Oradaki izlenimlerinin yanı sıra Ağustos ayında da İran, Azerbaycan olarak bildiğimiz bölge işte Tebriz ve onun civarındaki bölgelere gitti.
00:08:39Bunları bir yazı dizisi haline getirdi.
00:08:43Bu yazı dizisinde hem oradaki gündelik hayata dair de bilgileri bulmak mümkün.
00:08:49Savaşın etkilerini de bulmak mümkün.
00:08:52Aynı zamanda etnisite, farklı etnisitelerin yaşadığı İran'da halkların birbirleriyle ilişkilerine dair gözlemleri de bulmak mümkün.
00:09:05Ve tabii ki aslında oradaki savaşın kalıntılarının az olduğunu birazdan aktaracaktır zannedersem kendisi Tebriz'de de.
00:09:17Ama benim mesela çok ilgimi çeken bir noktayı da vurgulamak isterim.
00:09:23Granit dağların olduğu bir bölgede İran'ın balistik füzelerinin depolandığını anlatıyor o yazı dizisinde Mehmet Akif Koç.
00:09:35Bu granit dağlar bildiğimiz dağlardan farklı olarak o kadar güçlü bir kaya yapısına sahip ki mağara delici bombaların etkili olmadığı
00:09:48bir kaya türü olarak aslında İran'ın Amerika'ya karşı kendi füzelerinin korunmasının altyapısını oluşturmuş.
00:09:58Merhaba tekrardan.
00:09:59Ben sizin notlarınızdan bazı bölümleri aktarıyorum bu esnada.
00:10:03Siz devam edin.
00:10:06Tamam.
00:10:07Yani dediğim gibi Tahran'da beni şaşırtan şeylerden bir tanesi oydu.
00:10:12Çünkü ben yaklaşık olarak bir 14 sene olmuştu İran'dan ayrılalı.
00:10:16Orada birkaç sene yaşamıştım daha önceden görev yapmıştım.
00:10:20Mahmut Ahmet Necad dönemiydi 2009'daki Eşit Hareket protestolarından sonraki o sert dönemde ben yaşamıştım orada.
00:10:26Şimdi oradan bu günlere bakınca tabii çok şaşırtıcı.
00:10:30Yani toplum üzerindeki baskının gevşemiş olması özellikle başörtüsü yasaklarının biraz daha gevşemiş olması şaşırtıcı.
00:10:37Ama bu dediğim gibi kendi içinde bir gerginlik bir gerilim de yaratıyor muhafazakarlar.
00:10:42Bu hakları tekrardan geri almak için böyle bir tetikteler.
00:10:45Kusudalar.
00:10:46Kadınlar da kendi mevsilerini savunuyorlar öyle diyeyim.
00:10:50Bu arada savaşın etkisi olabilir mi?
00:10:52Mahsa Amini protestolarının tabii ki çok büyük etkisi oldu ama savaşın da etkisi olabilir mi?
00:10:57Yani içeriği tahkim etmek bağlamında.
00:11:00Yok yok.
00:11:01Bu Mevsa Amini olaylarından sonraki şeyde Ali Larican'in o dönemki dini lider Ayetullah Hamani'yi buna dair ikna etmesiyle
00:11:10bu süreç başlamıştı.
00:11:11Şey öldükten sonra Ayetullah İbrahim Reis'i öldükten sonra 2024 Mayıs'ta bu süreç biraz daha hızlandı.
00:11:19Peteşkihan'ın seçimi esas buradaki dönüm noktası o.
00:11:222024 yazısında Peteşkihan Cumhurbaşkanlığı'na seçildi.
00:11:25O daha pragmatik daha yumuşak bir adam yani şeye göre siyasi olarak da mesajları da daha yumuşak bir adam.
00:11:32Dolayısıyla onun süreciyle birlikte oldu.
00:11:34Savaştan bir sene önce başlamıştı bu şey.
00:11:36Savaş süresince de evet çok bu gündem arka plana düştü, arka sıralara düştü.
00:11:45Ben doğrudan savaşa bağlamıyorum.
00:11:47Ondan önce Peteşkihan'la başlamıştı çünkü 2024 yazında.
00:11:50Savaş 2025 yazında başlamıştı.
00:11:53Şimdi ikinci beni şaşırtan dikkatimi çeken şey anormal bir hayat pahalılığı ve enflasyon.
00:12:00Yani para pul olmuş.
00:12:01Evet siz anlatmışsınız ekmek fiyatıyla kıyaslayan.
00:12:07İsterseniz o örnek çok çarpıcı.
00:12:10Onu anlatırsanız herhalde bizi izleyenler daha yüksek enflasyonun nasıl bir şey olduğunu,
00:12:16günler ve saatler içerisinde fiyatların nasıl arttığını anlatması bakımından çarpıcı olabilir.
00:12:23Tabii tabii.
00:12:24Şöyle şimdi ben Tebriz'deyken Tebriz'e girdik işte hafta sonuydu cumartesi falandı.
00:12:30Yani dolar bozduk.
00:12:32Bir doları 18 bin bozuyorlardı.
00:12:37Ayrılırken tekrardan böyle bir fiyatlara baktım.
00:12:40Bir dolar 21 bin tümen civarına çıkmış.
00:12:44Yani %30-35 civarında 5 gün içinde.
00:12:47%30-35 civarında para erimiş.
00:12:51Yani şimdi bu şöyle bir şey.
00:12:53Dolara karşı erimesi doğrudan böyle bir paranın pul'a dönüştüğünü gösterir mi?
00:13:00Çünkü dolar, euro öyle piyasada çok kullanılan paralar değil İran'da.
00:13:04Bu doğrudan bunun göstergesi değil.
00:13:07Yani ekonomide bunu ölçmek için kullandığımız onlarca araçtan bir tanesi sadece döviz kuru karşısında şey nasıl,
00:13:14yerel para birimi nasıl buna bakıyoruz.
00:13:16Ama bunun dışında çok fazla parametre var.
00:13:18Fakat bu başlı başına enteresan.
00:13:21Çünkü memlekete döviz girecek ki döviz kuru karşısında paranız değer kaybetmesin.
00:13:27Memlekete döviz girmesi için sizin ihracat yapmanız lazım.
00:13:30İhracatınız da Amerikan yaptırımlarıyla engellenmiş durumda.
00:13:34Petrolünüzü bile Çin dışında hiç kimseye satamıyorsunuz falan.
00:13:37Şimdi böyle bir durumda, böyle bir vasatta.
00:13:39Evet yani paranın erimesi çok normal.
00:13:42Fakat buradaki bir diğer problem.
00:13:44Yani mesela Tahran'da bürokrat seviyesinde çalışan bir arkadaşım 26 milyon tümen civarında bir para alıyor.
00:13:53Yani şey olarak, maaş olarak.
00:13:56Ya bu da yaklaşık 100-110 dolar gibi bir şeye karşılık geliyor.
00:14:00Yani burada ne kadar alıyordur aynı pozisyonda birisi?
00:14:04Herhalde 130-140 bin lira alıyordur Ankara'da.
00:14:07Yani orada aldığı para 100 dolar civarında.
00:14:10Yani 5-6 bin lira falan.
00:14:13Kendi içinde evet bunu sürdürebiliyorlar.
00:14:16Fakat insanlar ek gelir kaynaklarına yönelmiş durumdalar.
00:14:20Yani nereden ilave gelir elde edebilirler.
00:14:23Taksicilik yapanlar var vesaire.
00:14:25Para yetmiyor insanlar.
00:14:27Yani ben 90'ları da yaşadım Türkiye'de.
00:14:2990'lardaki enflasyonist ortamı da biliyorum 2000'lerin başındaki.
00:14:33Yani aşağı yukarı öyle bir durum var İran'da ve bu çok sürdürülebilir değil.
00:14:37Yani bu ekonomik kriz meselesi, hayat pahalılığı meselesi toplumun altını daha da ezen bir şey.
00:14:43Ve bu bir dönüşme yol açabilir yani günün sonunda.
00:14:47Peki şey insanların savaşa dair bakışı nasıl?
00:14:53Çünkü Şubat'tan bugüne çok zaman geçti.
00:14:57Evet yer yer ateşkesler oldu vesaire.
00:15:01Ama sürekli olarak bir savaş hali, savaş ekonomisi de ambargoları da düşündüğümüzde
00:15:07insanların gündelik hayatını ya da hayatlarını yakıyordur diye tahmin etmek zor olmasa gerek.
00:15:14Yani savaşa bakış nasıl?
00:15:16Yani daha doğrusu savaşa bakış nasıl?
00:15:19Alt sorusu da şu.
00:15:21Rejime bakış nasıl?
00:15:23Yani neden bu savaşı sürdürüyorsunuz?
00:15:25Neden uzlaşmıyorsunuz?
00:15:27Neden anlaşmıyorsunuz gibi bir tepki var mı?
00:15:30Şimdi bu rejim kullanımıyla ilgili bir şey söyleyeyim.
00:15:33Bunu böyle İran'da bana birkaç yerde söylediler.
00:15:37Ya bize niye rejim diyorsunuz falan diyor arkadaşlar.
00:15:40Yani normal sıradan halkta da gördüm ben bunu.
00:15:43Ya burada diyorlar 40 yıldır bir sistem var.
00:15:46Politik bir sistem var.
00:15:47Yani Türkiye'deki yönetime biz rejim demiyorsak sizin de buradaki yönetime rejim demeniz doğru değil diyorlar.
00:15:53Bence de haklılar yani.
00:15:54O yüzden ben İran'daki politik sistem demeyi tercih ediyorum.
00:15:58Şimdi insanların bakışı şöyle.
00:16:01İran böyle bir Kanada'ya doğru giderken gemileriyle uçaklarıyla Amerika'yı vururken falan bir anda böyle yenilmiş de gelip Tahran
00:16:09'ı bombalamış değiller.
00:16:10Tahran'da insanlar yerinde otururken Amerikan uçakları bir sabah gelip bombaladı adamları.
00:16:16Dolayısıyla bundan dolayı kendi yönetimini suçlamıyor kimse yani.
00:16:20Niye Amerikan uçakları geldi bizi bombaladı falan demiyor.
00:16:23Çünkü Amerikan uçakları daha önce Libya'yı da bombalamış, Yemen'i de bombalamış, Suriye'yi de, Irak'ı da, Afganistan
00:16:30'ı da dünya kadar yeri bombalamış yani.
00:16:31Dolayısıyla bundan dolayı kimse Amerikan saldırganlığından dolayı kendi yönetimini suçlamıyor.
00:16:37Yani böyle bir şey yok.
00:16:38Şimdi dışarıdaki İranların şeyi farklı bu.
00:16:42Bunu söylerken İran'daki İranlarla mesela Amerika'daki mesela Türkiye'deki İranların bakışı farklı.
00:16:48Bunun arasını biraz ayırmak lazım.
00:16:50Dışarıdakiler daha sistem problemli oldukları için, İran'daki yönetimle problemli oldukları için onların söylediklerini biraz süzerek almakta fayda var.
00:17:00Ama sahada benim gördüğüm şey İran'da yönetime muhalif olan kesimlerde bile böyle bir kendi yollayıcı bir şey görme işin doğrusu.
00:17:11Genelde insanlar şunu söylüyorlar, Amerikalılar işte Irak'ta 2003'te yaptıkları gibi, Afganistan'da 2001'de yaptıkları gibi, Suriye'de 2011'den sonra başladıkları gibi İran'da
00:17:22da bir sürece başlıyorlar.
00:17:24Dolayısıyla buna karşı dik durmamız lazım, birlikte durmamız lazım ve dağılmamamız lazım diyorlar.
00:17:29Yani insanlar kendi yönetimlerini eleştiriyorlar, Tahran'da da, Tebriş'te de, başka şehirlerde de ekonomiyi iyi yönetemediğini söylüyorlar.
00:17:37Bu yaptırımlar meselesini kaldırtmak için yeterince gayret etmediğini, dışarıdaki ticaret kanallarını açmak için yeterince gayret etmediğini söylüyorlar.
00:17:47Fakat bir yandan da şu var, şunu da anlamak lazım, kimse ülkesinin Irak olmasını istemiyor, kimse ülkesinin Suriye olmasını, Libya
00:17:55olmasını, Yemen olmasını istemiyor.
00:17:58Yani Amerika'nın girdiği bir yerde böyle savaşçıdan başka, bir cehennemden başka bir şey olmadığının herkes farkında ve kimse Amerika
00:18:09eliyle kendi yönetiminin devrilmesini istemiyor.
00:18:11Yani bunun altını net çizmek lazım.
00:18:13Ya da mülteci olmak istemiyor.
00:18:16Aynen öyle, 95 milyon insan yaşıyor bu ülkede.
00:18:20Bu insanlar milyonlarca nereye gidecekler?
00:18:22Yani şöyle, kendi sistemlerinden memnun değilseler de, memnun olmayan kesin için söylüyorum ki bunlar azınlıkta çoğu, genel itibariyle.
00:18:33Kendi sisteminden memnun değilse de, yani bunu gelsin Amerikalılar yıksın da bizi böyle bir demokrasiye kavuştursunlar falan diye bir beklentisi
00:18:41yok insanların.
00:18:41Yani Trump'ın getireceği bir şeyin savaştan ve yıkımdan başka bir şey olmadığının herkes farkında yani.
00:18:47Dolayısıyla burada kendi yönetimlerine karşı olan muhalefetleri Amerika'yı, İsrail'i destekledikleri anlamına gelmiyor.
00:18:55Bunlar arasını ayırmak lazım.
00:18:56Gelsin yabancılar bizim sistemimizi devirsin demiyor kimseye.
00:19:00Ama bir taraftan da savaşın sonucu olan ekonomik darboğazı ve bu yüksek enflasyonun yarattığı kayıpları vesaire, bunun yol açtığı öfke
00:19:18birikimi de var diyorsunuz değil mi?
00:19:20Yani şöyle diyorlar mı yani en azından tabii bir genelleme yapmak mümkün değil ama ya savaş ekonomisi ve biz bu
00:19:30savaşı atlatmak için her şeye razıyız gibi bir ruh hali de var mı?
00:19:36Ya şimdi tabii homojen bir halktan bahsetmiyoruz yani bunun içerisinde çok fazla şeyler var.
00:19:40Ama sistemin destekçisi olan ve muhafazakar diyebileceğimiz ülkenin kabaca üçte ikisi.
00:19:45Bir yüzde altmış, altmış, altmış, beş, yetmiş diyebiliriz yani.
00:19:49Şimdi bu insanlar nazarında bunlar farklı seviyelerde sistemin destekçisi bu insanlar.
00:19:55Kimisi böyle ölümüne destekçisi, kimisi bütün eylemlere gidiyor, kimisi gitmiyor ama kalben destekliyor, kimisi karışmıyor bir şeye ağlar bilir, onlar
00:20:04bir şekilde bir düzene sokarlar ülkeyi falan diyor.
00:20:07Neyse farklı düzeylerde destekçisi diyebileceğimiz üçte ikiden fazla bir kesim var.
00:20:11Şimdi bu kesim için yani evet canlarını acıtıyor yaptırımlar ve ekonomik kriz canlarını acıtıyor.
00:20:18Bunun yol açtığı ciddi sosyal problemler de var.
00:20:21Bu da yavaş yavaş ortaya çıkıyor özellikle Taşlı'da ve büyük şehirlerin banli üyelerinde.
00:20:26Fakat dediğim gibi yani bunun alternatifi Amerika tarafından işgal edilip de 2001'de, 2003'de olduğu gibi tırnak içinde demokrasiye kavuşturulmaksa bunu
00:20:36istemiyor insanlar.
00:20:37Bunun net ayrımını yapmak lazım.
00:20:38Diğer kısmı yüzde 30-35'lik kısım açısından şöyle onlar onların bir kısmında film kopmuş gibi yani sistemle kendi şeylerini
00:20:48bağlarını koparmışlar gibi bunlar tamamen böyle bir pasif itaatsizlik içindeler ve sistemle alakalı herhangi bir şey duymak istemiyorlar.
00:20:57Yani rejim diyoruz. Rejimle ilgili herhangi bir şey duymak istemiyorlar.
00:21:01Yani bir an önce yurt dışına çıkıp işte bir şekilde bir kendilerini kurtarabilecekleri bir fiyata kavuşmak istiyorlar.
00:21:09İran'da durmak istemeyen çok fazla insan gördüm.
00:21:12Türkiye'ye nasıl gideriz diyen çok fazla insan gördüm.
00:21:15Amerikan vizesi için başvuran çok fazla insan gördüm.
00:21:18Ama bu tabii şey değil yani böyle bir toplumda böyle herkes Amerika'ya gitmeye çalışıyor.
00:21:24Herkes Türkiye'ye özeniyor falan gibi bir şey yok yani.
00:21:27Şimdi burada seçtiğiniz sample ile alakalı yani seçtiğiniz örnek uzayın bütünün ne kadarını temsil ediyor bununla alakalı.
00:21:34Taşra'da daha muhafazakar, daha böyle itaatkar, daha munis, daha muti şeyler var, kesinler var.
00:21:41Ama şehirlerde biraz da işte bu iletişim imkanlarının sayesinde daha dışarıları bilen, daha onlara ösenen kesimler var.
00:21:50Dolayısıyla çok heterojen bir toplumdan bahsediyoruz ama genel itibariyle yani 3'te 2'si itibariyle diyeyim insanlar bunun da geçici bir imtihan
00:22:02olduğu düşünüyorlar.
00:22:031980'lerdeki İran-Irak savaşı döneminde orada da problemliydi, orada da İran'ın şehirleri bombalanıyordu falan.
00:22:14Aşağı yukarı o döneme benzer bir şey olarak görüyorlar, geçici bir durum olarak görüyorlar.
00:22:19Bunun da geçeceği kanaatindeler.
00:22:22Dolayısıyla böyle bir parçalı yapıdan bahsedebiliriz İran sosyolojisi.
00:22:26Şimdi İran'la ilgili yavaş yavaş Irak'a geçeceğiz, oradan da yani Suriye yani Halep'e geçeceğiz de merak ettiğim
00:22:35konulardan bir tanesi de Müjdebe Hameney ne durumda yaşıyor ama hiç görünmedi.
00:22:42Bir onu merak ediyorum.
00:22:44İkinci olarak sizinle yaptığımız yayınlarda bu savaşın ilk sıcak dönemlerinde devrim muhafızlarının devlet yönetiminde daha da güçlendiğini, hatta yer altına
00:22:55indiğini vs. konuşmuştuk.
00:22:58Buradaki durumu merak ediyorum.
00:23:00Bir de yazınızda, daha sonra yazı dizinizde çok ilgimi çeken noktalardan bir tanesi de bu İran'ın bu savaştaki mühimmatını
00:23:09sakladığı o granit kayalar.
00:23:11Yani o yüzden herhalde İran'ın neden yenilmediğini de buralardan açıklamak mümkün diye düşünüyorum.
00:23:21Şimdi müşteba ile başlayalım.
00:23:23Müşteba Hameney sağ ve hayatta.
00:23:25Yani o saldırıda babasıyla birlikte aynı kompandun içindeydi, aynı kampüsün içerisindeydi.
00:23:31Birkaç sokaktan oluşan bir mahvedeşi, dinili liderlik ofisi.
00:23:35Babasının bulunduğu yeri çok sert vurdular.
00:23:38Diğer yerleri o kadar sert vurmadılar.
00:23:40Babasıyla aynı binada değildi, arka sokaklarda bir başka yerdeydi.
00:23:44Dolayısıyla onun vurulduğu yerde o kadar ağır bir hasar yok.
00:23:47Ama kendi eşini, çocuğunu falan kaybetti tabii şeyde savaşta.
00:23:52Fakat kendisi o esnada babasının yanında olmadığı için o ağır bombardımandan daha az yaralı olarak kurtuldu.
00:24:00Bacağındaki yarayı da kurtulmuş olduk.
00:24:03Dolayısıyla müşteba evet hayatta, sistemin başında o var.
00:24:07Onunla görüşüyor insanlar, talimatlarını alamadılar vs.
00:24:10Sistem üzerinde de hakim yani.
00:24:13Yani böyle dışarıdan çizilen portrenin aksine müşteba Hameney herhangi bir şeye hakim değil.
00:24:18Böyle kendi kendine otomatik pilotta gidiyor falan değil.
00:24:21Sistem öyle bir sistem değil zaten ilanlık şey.
00:24:23Yani böyle hemen her adımda, her önemli adımda, kritik adımda üst seviyede liderliğin talimatını alarak hareket etmeniz gereken bir sistem
00:24:32var orada.
00:24:33Böyle kafanıza göre hareket edebileceğiniz bir şey değil.
00:24:36Bu meyniden beri böyle sistem.
00:24:39Dolayısıyla onunla hiç haberleşilmiyor da tamamen böyle kendi kendine gidiyor gibi bir durum yok.
00:24:44Onun bir altını çizeyim.
00:24:46Müşteba niye görünmüyor?
00:24:48Vurulmamak için görünmüyor.
00:24:49Yani suikast tehditinden dolayı ortaya çıkmıyor.
00:24:52Bu da anlaşılır bir şey.
00:24:54Burada biz daha ziyade bir ülkenin meşru ve seçilmiş başkanı, devlet başkanı, lideri neyse bir başka bir ülke tarafından hava
00:25:02saldırılarıyla bu kadar kolay öldürülebiliyorken bunu normalleştirmeli miyiz?
00:25:07Yani niye ortaya çıkmıyor, korkuyor mu falan sorusundan ziyade uluslararası hukuk dediğimiz paçavraya dönen şey.
00:25:13Neden Orta Doğu bahsinde herhangi bir anlam ifade etmiyor insanlar için?
00:25:18Niye bunun bir karşılığı yok?
00:25:20Bunu belki sorgulamak da her şey olabilir.
00:25:23Fakat evet sorunuza geri dönecek olursam müşteba ama ne ortaya çıkarsa bir anda yeni bir suikastse ortadan kaldırılma ihtimali var.
00:25:30Dolayısıyla bunun da olmasını istemiyorlar ve bir süre daha anladığım kadarıyla şeyde olmayacak, ortada olmayacak.
00:25:38şeye karşı hükümet üyelerine karşı çok böyle bir şey yok, cumhurbaşkanıydı, bakanlardı.
00:25:43Onlar daha pragmatik, daha ılımlı kanatlar oldukları için onlara dönüp böyle bir tehdit yok ama açık bir tehdit yok en
00:25:51azından.
00:25:51Ama müşteba hameneş sisteminin kritik adamı olduğu için ortaya çıkmıyor.
00:25:57Onunla görüşülüyor, talimatları alınıyor falan ama çok sıkı bir güvenlik şeyi var, protokolü var.
00:26:02Dolayısıyla ona erişmek çok mümkün değil.
00:26:03İkincisi devrim muhafızları, devrim muhafızları sisteme şu an hakimler, yani ekonomiyi de onlar yönlendiriyor, yönetiyor demiyorum.
00:26:12Güya hükümet yönetiyor ama onlar yönlendiriyor.
00:26:16Askeri tesisleri vesaireyi zaten onlar yapıyor, savaşı onlar yürütüyor.
00:26:22Balistik programını onlar yürütüyor, nükleer programı onlar yürütüyor, uranyum zenginleştirmeyi.
00:26:28Ülkenin gümrüklerini, sınırlarını vesaire onlar kontrol ediyor.
00:26:31Siyaseti büyük ölçüde onlar kontrol ediyor.
00:26:34Hükümetin de kendi hareket edebildiği bir manevra alanı var ama büyük ölçüde İran'daki sistemi devrim muhafızları yönetiyor, yönlendiriyor.
00:26:41Dolayısıyla bunun içerisinde daha mı güç kazandılar müşteba hameneyle birlikte?
00:26:45Evet daha fazla güç kazandılar ama kendisi ortaya çıkıp da daha sistemi doğrudan yönetmeye başlayınca bu gücün boyutunu biraz daha
00:26:55anlayacağız.
00:26:56Ama şu an için bir türbülans yönemi, bir geçiş dönemi ortaya çıkacağı vakte kadar.
00:27:02Dolayısıyla şu aşamada devrim muhafızları için bunları söyleyebiliriz.
00:27:06Çok görünür değiller, sokaklarda, caddelerde çok görünür değiller.
00:27:09Ama mesela cenazeyi onlar organize etmişti.
00:27:12Ayetullah Hamene'nin cenazesini, Musalla'daki cenaze namazından, Meşret'te, Kum'da, Irak'ta, Necef'te, Kerbela'daki cenazelere kadar bütün süreci onlar organize etmişti.
00:27:22Yani devrim muhafızları bayağı böyle bir cenaze organizasyonu yaptılar ve fena değil, başarılılardı yani organizasyon işinde en azından.
00:27:31Dolayısıyla evet onlar şeyin içerisindeler, sistemin içerisinde ve merkezindeler.
00:27:35Şimdi granit dağlar meselesi biraz şöyle.
00:27:38Ben bunu oraya gitmeden önce biraz böyle bir efsane gibi şey yapıyordum.
00:27:43Yani vardır evet böyle bir şey ama ne kadar etkilidir değildir bana böyle biraz soru işareti gibi geliyordu.
00:27:49Tebriz'e gidince bunu biraz daha yakından görmüş oldum.
00:27:53Şimdi İran'daki kayaların, kayaçların Türkiye'dekinden veya Orta Doğu'dakilerden şöyle bir farkı var.
00:27:59Bunlar milyonlarca yıl önce oluşmuş ve sertleşip granitleşmiş kayaçlar.
00:28:04Bu Ement Dağı var şeyde, Tebriz'in hemen kuzeyinde, Nahçıvan sınırına doğru.
00:28:10Ement Dağı'nın yanından geçerken ben biraz o şeyleri inceledim, o dağları inceledim.
00:28:16Yani böyle tabii çıplak göze, joolog gibi bakamam ben onlara ama.
00:28:20Yani hakikaten bizdeki şeylerden farklı bir yapısı var.
00:28:23Böyle tek parça, yani binlerce tonluk kayap gibi.
00:28:27Bizdeki dağlar biraz daha böyle üstünde ağaçların da bittiği ne bileyim toprağın da olduğu, tozun da olduğu falan şeyler.
00:28:35Daha böyle yumuşak kayalar da var içlerinde ama şeydeki dağlarda, dağların bir kısmında da özellikle o Tebriz civarındakilerde.
00:28:44Ben böyle tamamen kayaçlaşmış, üzerinde bir tane toz yok, bir gram toz yok.
00:28:49Ağaç falan zaten yok.
00:28:51Yani böyle tamamen çıplak ve şey, ve böyle sertleşmiş, granitleşmiş yapılar var gerçekten.
00:28:58Şimdi bu Emant Dağı'nın önemi şu, yaklaşık 10-15 kilometre civarında Tebriz'in kuzeyinde kalıyor.
00:29:05Granit dağlar meselesi izleyiciler için ben onu biraz anlatayım.
00:29:09Şimdi çok erken dönemlerde oluştuğu için bu dağlar, normal dağlardan, kayalardan farklı olarak daha sert bir yapısı var.
00:29:25Ve o kayaçların üstten öyle nüfuz edemeyecek şekilde, bombaların nüfuz edemeyeceği şekilde alt kısımda var açılmış.
00:29:35Galeriler açılmış ve bu galerilere balistik hüzeler, launcherlar falan konulmuş.
00:29:41Yani böyle dışarıdan vurulamayacak şekilde.
00:29:44Neden vurulamıyor?
00:29:45Çünkü sığınak delici bombalar normalde yumuşak bir toprakta 140 metrelere kadar inebiliyor.
00:29:51Ama daha sert şeylerde, dağlarda 90 metrelere kadar inebiliyor, 80-90'lara kadar inebiliyor.
00:29:58Fakat bu granit dağlarda 10 metreden, 20 metreden aşağıya inemiyor granitin mahiyetiyle alakalı olarak.
00:30:06Şimdi tepeden 400-500 metrelik bir dağ düşünün.
00:30:09Yani en üstten durduğunuz zaman 400-500 metre.
00:30:12Bunun en altında galeriler var ve bunun içinde füzeler var.
00:30:16Ve bu dağın, Ement Dağı için konuşuyorum, o granit dağları için.
00:30:22Bu dağın etrafında 7-8 tane kapısı var.
00:30:25Yani böyle kulağın masal gibi geliyor olabilir de.
00:30:28Dağa girebildiğiniz, o galerilere girebildiğiniz kapılar var.
00:30:31Ve o kapılardan füzeler yaşanıyor fiziksel olarak.
00:30:36Hemen yakında, 1-2 kilometre yakında launcherlar var.
00:30:40Bu fırlatma mekanizmaları fiziksel olarak oraya götürülüyor.
00:30:44Launcherlarda işte hedef belirleme yapılıyor.
00:30:47Neresi kurulacaksa, işte Katara mı gidecek, Umbana mı, Televip'e mi, Ayfaya mı neyse.
00:30:52Hedef belirlemesi yapılıyor.
00:30:54Ve oradan fırlatılıyor.
00:30:561000 kilometre, 1500 kilometre öteden fırlatılıyor.
00:30:59Dolayısıyla şeyler, o granit dağların kapılarını vurmuş.
00:31:04İsrail, Helonları, SİHA'ları o dağların kapılarını tutmaya çalışmış.
00:31:10İranlılar yeni kapılar açmaya çalışmış.
00:31:13Yani böyle bir karşılıklı tuhaf bir mühendislik şeyinin olduğu bir çatışma da vardı bir yandan.
00:31:21Dolayısıyla o sürelerin fiziksel olarak dağdan, galeriden çıkartılmasını engellemeye çalışmışlar falan.
00:31:27Böyle bir şey var.
00:31:29Böyle bir savaş yürütme şekli var.
00:31:32İsrail'in SİHA'ları sürekli onun etrafında dolaşmış.
00:31:36Bu bana ilginç geliyor.
00:31:37Çünkü Tebriz'den İsrail'e kadar nereden baksanız 1200 kilometre falan bir yol var.
00:31:43Yani o yolu tamamen geçmiş bu SİHA'lar.
00:31:47Tebriz'in tebede o dağın etrafından füzelerin fiziksel olarak çıkmasını engelleyecek şekilde operasyona girmişler.
00:31:55Bu enteresan başlı başına.
00:31:56Yani İran bunu çok fazla engelleyememiş veya belirli dönemlerde engelleyememiş diyelim.
00:32:02Dolayısıyla evet böyle bir efsane gibi kulağa gelen ama dağların altında böyle bir füze şehirler var, füze galerileri var.
00:32:11Ben bunu daha önce Haşimi Rafsan Canli'nin ve Muhsin Refik Rus'un 1980'lerin başında, 82-83'lerde Kuzey
00:32:20Kore ve Çin ziyaretini anlattıkları hatıratları var.
00:32:23Onlarda görmüştüm.
00:32:25Orada görmüştüm.
00:32:27Yani Kuzeyiler içine uçakların girebildiği, büyük devasa kamyonların, tırların girebildiği büyük şeyler yapmışlar diyordu.
00:32:36Büyük dağ içi galeriler yapmışlar diyordu.
00:32:40Orada anlatıyordu.
00:32:42Benim kadarıyla o şeyi buraya uyarlamışlar.
00:32:45Yani Kuzey Kore'de de var böyle bir şey, böyle bir uygulama, büyük bir teknoloji.
00:32:49Yani o dağlar vurulsa bile sığınak verici bombalar aşağı inemeyeceği için granit kayaçtan dolayı füzeleri burada sakladıkları bir şeyleri var.
00:32:58Elifanda bunu alıp uygulamış gördüğüm kadarıyla ve başarı da olmuş.
00:33:03Yani şimdi savaşı sürdürebilme kapasitesi bununla da alakalı bir şey.
00:33:06Yani gelip de sizi karadan işgal etmiyorlarsa siz bir caydırıcılık üzerinden elinizde böyle büyük bir sopa varsa yaklaşanın kafasına vurabiliyorsunuz.
00:33:17Yani şimdi Tahran'da oturup 1600 kilometre ötede Tel Aviv'i vurabiliyorsanız o zaman sizin 500 bin askeri İsrail'in sınırlarına
00:33:25yığıp da oraya işgal etmenize gerek yok yani.
00:33:27Yani onlara gelip aktırabileceğiniz başka şeyleriniz var askeri olarak.
00:33:32Evet yani İran'ın doğal, jeolojik yapısının savaşa da böyle bir etkisi olduğunu öğrenmiş olduk.
00:33:41Bu granit dağlar meselesi gerçekten enteresan.
00:33:44Gelelim Irak'a.
00:33:46Irak'ın bu bağlamdaki önemi şu olsa gerek, katılır mısınız bilmiyorum ama.
00:33:50Ama sonuçta İsrail ve ABD'nin en büyük derdi neydi?
00:33:56Proksi güçleri ya da direniş hattı dediğimiz şeyi tamamen işte ya elimine etmek ya da felç haline getirmek.
00:34:08Irak'ın sürekli olarak aslında İran'ın etkisinde olduğu hep konuşuluyordu.
00:34:13Bu savaşla beraber bu etki azalmış mı bir onu merak ediyorum.
00:34:17İkinci olarak Haçlı Şabi ne olacak?
00:34:20Daha doğrusu Haçlı Şabi tabii ki Bağdat'a bağlı bir güç ama işte devletsiz silahlı güçlerin de Haçlı Şabi'ye
00:34:30ve merkeze bağlanması gibi bir kriz var.
00:34:3330 Eylül gibi bir tarih söylendi bunlar işte silahlarını teslim etsinler diye.
00:34:38Ama bildiğim kadarıyla orada da bir silah teslim edip etmeme tartışması var.
00:34:44İran'ın etkisi Bağdat'ta sürüyor mu?
00:34:47Ve bunun aslında bölge açısından anlamı ne?
00:34:50Bunu da bir kısaca değinirsek çok sevinirim.
00:34:53Tabii.
00:34:54Şimdi İran'ın etkisi sürüyor mu?
00:34:57Bunu anlayabileceğimiz belli başlı şeyler var.
00:35:00Bir başlı göster var bir tanesi.
00:35:02Mesela Bağdat'a indiğiniz anda sizi hemen Kasım Süleymani ile Haçlı Şabi'nin kurucusu Ebu Mehdi El Mühendisi'nin 2020
00:35:10Ocak'ta öldürüldükleri o Amerikan saldırısının kalıntıları karşılıyor.
00:35:15Böyle yol üzerinde havaalanından çıkınca hemen yol üzerinde görüyorsunuz.
00:35:19Enteresan evet.
00:35:21Onun fotoğraflarını da çekmiştim şeyleri de var.
00:35:24Orası böyle bayağı bir süre sonra ziyaret mekanına falan dönüşecek gibi.
00:35:28Yani o aracın kalınları var.
00:35:30İkisini var yan yana el ele tutuştukları falan.
00:35:33Duvarlarda hala daha o şeyler var.
00:35:36Amerikan silahlarının mermilerinin izleri falan var.
00:35:40İlginç yani o şarapnel parçalarının izleri falan var.
00:35:43İlginç o hala duruyor.
00:35:45Şimdi şeyde caddelerde sokaklarda liderlerinin başta Ebu Mehdi olmak üzere fotoğraflarını görebilirsiniz.
00:35:54Arabalarda araçların üzerinde bilhassa binaların bir kısmının üzerinde.
00:35:58Ben Necef'te Kerbela'da çok fazla gördüm.
00:36:00Orada Necef'te kabri, Asım Süleyman'ın hem yakın arkadaşı hem de Haşli Şabi'nin kurucusu o.
00:36:08Ebu Mehdi'nin şeyini Haşli Şabi koruyor.
00:36:10Necef'te çok büyük bir kabristan var orada Vadi Ülselam.
00:36:13Orada Haşli Şabi koruyor ve orası bayağı bir ziyaret mekanına dönüşmüş onun kabri mezarı.
00:36:19Mezarın başında dört tane bayrak var işte.
00:36:21Bir tanesi Irak, bir tanesi İran, bir tanesi şey Haşli Şabi'nin kendi bayrağı.
00:36:26Dördüncüsü de Hizbullah mıydı, devrim muhafızları mıydı emin değilim.
00:36:31Onlardan birinin bayrağı bakarım ona.
00:36:33Dolayısıyla şey var, böyle bir dinamizm var.
00:36:36Ebu Mehdi üzerinden üretilen bir dinamizm var.
00:36:38Fakat Haşli Şabi meselesi biraz şöyle.
00:36:42Şi'nin ama Haşli Şabi'nin içinde değil.
00:36:44Haşli Şabi'nin alt grup var.
00:36:48Ve Şiilerin kendi politik partileri, kendi cemaatleri farklı ölçeklerde Haşli Şabi hareketine,
00:36:55yani bu biliyorsunuz IŞİD'e karşı kurulmuş.
00:36:57Evet kurulmuştu hatırlıyorum.
00:36:59Sistan'ın fetvasıyla kurulmuştu.
00:37:01İçinde Türkler de var, Irak Türkleri de var.
00:37:03Kerkük'te, Telahverdi, Tulsur, Matuda, onların da kendi birlikleri falan da var.
00:37:07İçinde çok az miktarda Sünniler de var, Tensilalı güçleri de var.
00:37:12Şiilerle birlikte hareket eden Sünnilerin falan.
00:37:15Şimdi dolayısıyla bu heterojen bir yapı.
00:37:17Bu tamamen homojen, hepsi birden İran'la birlikte hareket ediyor bir yapı değil.
00:37:21Mesela Muhtar Satr, iki Şiilerin önemli isimlerinden.
00:37:25İran'la mesafeli bir adam.
00:37:27Fakat onun birlikleri de Haşli Şabi'nin içerisindeydi.
00:37:31Yani onun kendi şeyi Mehdi ordusundan da Haşli Şabi'nin içindeydi.
00:37:34Dolayısıyla böyle dolusu farklı olan İran'a daha yakın, daha uzak, daha mesafeli, daha taraftar gruplar var.
00:37:42Ve Haşli Şabi böyle yüz bin, bunların belki yarısını böyle bir heterojen gruplar oluşturuyor.
00:37:48Dolayısıyla kenara bırakmak lazım, kenara çıkmak lazım.
00:37:51Pardon, orayı kaçırdım.
00:37:53Haşli Şabi'nin sayısı yüz bin mi demiştiniz?
00:37:57Yani yüz yüz yirmi bin civarında bir rakamdan bahsediyor.
00:38:00Haşli Şabi'den böyle maaş alan Haşli Şabi savaşçısı gibi böyle bir şey var.
00:38:05Bunun içerisinde ama onlarca grup var, tekrar ediyorum.
00:38:08Yani daha önce daha fazla sayı, sonradan düştü tabii IŞİD tehlikesi geçince.
00:38:13Şimdi bunların tamamının entegrasyonu nasıl olacak?
00:38:16Bu çok ciddi bir soru işareti.
00:38:18Ben devletin, Irak ordusunun Haşli Şabi'ye bir operasyon yapıp ellerindeki silahları toplayacağına ihtimal vermiyorum.
00:38:26Bu çok mümkün değil.
00:38:27Bu bayağı iç savaş.
00:38:28Bayağı iç savaş demek bu, evet.
00:38:30Tabii.
00:38:31Aynı şeyi Lübnan'da da yapamazlar.
00:38:33Lübnan ordusu da İzbollah'ın elindeki silahları toplayamaz.
00:38:35Dolayısıyla dışarıdan bu tür baskılar, içeride iç savaş tehlikesini artırabilecek şeyler.
00:38:40Lübnan'da da, Irak'ta da.
00:38:41Birinci mesele bu.
00:38:42İkinci mesele, içeride bir devlet varken bir paralel devlet gibi başka bir silahlı oluşumun,
00:38:48olmasını hiçbir devlet kabul etmez.
00:38:50Yani Irak'ta da normal siyasetçiler, parlamento vesaire, bunlar da parlamentodaki figürler en azından.
00:38:55Bunu kabul etmiyorlar.
00:38:57Onlar da buna biraz mesafeli yaklaşıyorlar.
00:38:59Fakat problem şu, Irak'ın direniş kapasitesi dedikleri,
00:39:05yani diyelim ki buraya Amerika veya İsrail saldıracak olurlarsa kim müdahale edecek, kim karşılarına çıkacak?
00:39:12Bununla ilgili soru işareti var.
00:39:14IŞİD biliyorsunuz Musul'u birkaç günde aldı.
00:39:17Ve oradan 40 bin civarında asker kaçıp gitti yani.
00:39:21Dolayısıyla Irak ordusu dediğimiz şey aslında öyle çok böyle profesyonel,
00:39:26ne bileyim işte büyük tehditlere karşı koyabilecek bir ordu değil.
00:39:30Dolayısıyla Haş-i Şabi gibi daha böyle çelik çekirdek bir yapıyı,
00:39:34uzvulluğa benzer daha ideolojik bir yapıyı, savaşabilecek bir yapıyı, tecrübeli bir yapıyı.
00:39:39Sistem dışına çıkarttığınız zaman Irak'ın direniş kapasitesi düşer diye Şii gruplarda, Şii örgütlerde bir tereddüt var.
00:39:46O yüzden ben bir orta nokta bulunacağını düşünüyorum.
00:39:50Ali Elseydi de şimdiki başbakan, o da birkaç önce göreve başladı.
00:39:53Washington'ı ziyaret etti, Tarık'ı ziyaret etti, Ankara'yı ziyaret etti.
00:39:57O da pragmatik bir figür.
00:39:59Ben onun bir uzlaşı çözümü bulacağını düşünüyorum.
00:40:03Yani silahların tamamını toplamayacakları, göstermelik de olsa bir kısmını toplayacakları,
00:40:08Haş-i Şabi'den belli grupları da Savunma Bakanlığı'na entegre ettik diyecekleri bir ara formül olacağını düşünüyorum.
00:40:15Ama sert bir şekilde davranır ve Amerika'nın dikte ettiği şekilde,
00:40:21doğrudan Amerika'nın Bağdat'taki Massad Gürsar'ı bir şeyler dikte ediyor.
00:40:26Ve bu Irak'ta da rahatsızlık yaratıyor aslında.
00:40:29Bu şekilde hareket ederse bu sefer iç savaşa benzer bir şeye doğru gidebilir.
00:40:34Ali Elseydi zaten doğrudan koltuğunu kaybeder, yani başbakanlığı kaybeder.
00:40:39Çünkü biliyorsunuz arkasında onun erili ufaklı 8-10 tane Şii partisi var.
00:40:43Şii koordinasyon çerçevesi denilen şey, yapı.
00:40:47Dolayısıyla parlamentoda desteği çektikleri zaman Ali Elseydi'nin başbakanlığı gider zaten.
00:40:52O da kendini çok böyle bir duruma düşüreceğini tahmin etmiyorum.
00:40:55Ben Haş-i Şabi'nin Irak içerisinde güçlü olduğunu görüyorum.
00:40:59Özellikle Şiiler içerisinde çok önemli bir güç atfedildiğini görüyorum Haş-i Şabi'ye.
00:41:05Onu ortadan kaldırmanın çok zor olduğunun farkındayım.
00:41:08Ve fakat böyle bir yapı durdukça hem devlet hem böyle bir yapı bu paralel şeyi nasıl sürdürülebilecek?
00:41:14Bu da bana çok şey gelmiyor, çok akıl işi gelmiyor.
00:41:17Yani bu da çok sürdürülebilir bir yapı değil yani işin şeyi, işin bir tarafı.
00:41:23Gelelim Suriye'ye, Halep'e.
00:41:26Halep'te kaç gün geçirdiniz?
00:41:29Ben Halep'te bir tam gün geçirdim.
00:41:32Sabah girdik ve gece çıktık oradan.
00:41:34Ama Halep'in merkezini de epey bir gezme görme imkanımız oldu.
00:41:39Eski Halep...
00:41:40Halep'te sınıra çok yakın.
00:41:41Evet evet çok yakın.
00:41:42Evet evet ben de gitmiştim Halep'e 2008'lerde.
00:41:45Halep nasıl özellikle şeyi merak ediyorum.
00:41:51Eşrefiye ve Şeyh Mahsut Kürtlerin ağırlıklı olarak yaşadığı mahallelere saldırılar olmuştu biliyorsunuz.
00:41:58Ve aslında büyük kırılma ya da bir karar anı o saldırıların ardından geldi ve Ocak anlaşması yapıldı vesaire.
00:42:08İşte Kürtler'le Şam arasındaki ilişki nasıl?
00:42:13Bildiğim kadarıyla HTŞ'ye entegre olmayan yine bağımsız gruplar var.
00:42:19Onlarla Şam arasındaki ilişki nasıl?
00:42:23Ekonomiden kaynaklı ciddi sokak gösterileri gördük.
00:42:28Özellikle Değri Zor oralarda vesaire.
00:42:32Yani Şam'da durum nasıl?
00:42:34Merkez olaya vakıf mı?
00:42:38Kürtlerle ilişki, entegrasyon denilen şey nasıl gidiyor?
00:42:42Özellikle Halep özelinde iki mahalleyi de merak ediyorum vesaire.
00:42:47Ve tabii ki dediğim gibi bu devlet dışı diğer silahlı cihatçı yapıların pozisyonu.
00:42:57Şimdi biz Kilis tarafından girdik.
00:42:59Öncü Pınar'dan, Babus Selam'dan girdik.
00:43:02Oradan girince Azez var.
00:43:04Sonra Tel Rıfat var.
00:43:05Sonra işte 60. kilometrede Halep var.
00:43:09Şimdi Halep'e girince ben böyle bir yıkıntılar gördüm.
00:43:13Yani o kuzey tarafından, Tel Rıfat tarafından girince Halep'te ciddi yıkım var.
00:43:18Özellikle oranın sanayi bölgesinde ve şeyde mahallelerin içerisinde epey bir savaş şeyi var.
00:43:26Ortadan kaynağı biliyorsunuz orası 2016 idi zannedersem.
00:43:30El değiştirmişti, muhaliflerden şeye geçmişti.
00:43:33Silahlı muhaliflerden Şam yönetimine geçmişti.
00:43:36Yani o dönemden beri ciddi bir şey var, yıkım var ve Molozlar hala daha şeyde yolların ortasında duruyor öyle kaldırılmamış.
00:43:46Yani bu savaş şeyini, psikolojisini böyle size ilgilenecek kadar çok.
00:43:51Tabii Halep'in tamamı silahlı muhaliflerin kontrolünde değildi.
00:43:56Bu kuzey bölgeleri daha ziyade şeydeydi.
00:43:59Kuzey ve doğu bölgeleri daha ziyade Türkiye'de destekli gruplarında silahlı muhalifler diyelim.
00:44:09Bu arada ÖSO kaldı mı Mehmet Akif Koç?
00:44:12ÖSO duruyor mu?
00:44:13Ya hiçbir örgüt yok artık şu an.
00:44:15HTS'de kalmadı, ÖSO'da kalmadı.
00:44:17Hiçbir şey yok artık şu an.
00:44:18Bunların tamamı Suriye Devleti'nin içerisine entegre oldular.
00:44:21İşte ÖSO'nun liderlerini birini bir yere vali yaptılar, birini bir yere tümen komutanı yaptılar, birini bir yerde ne bileyim
00:44:29vali yardımcısı yaptılar falan, emniyet müdürü yaptılar çubuğu.
00:44:32Dolayısıyla ÖSO diye bir yapı yok, HTS diye bir yapı da yok.
00:44:35Yani onlar 8 Aralık'tan sonra devlet oldular zaten.
00:44:39Dolayısıyla şu an HTS'nin başındaki adam Suriye Cumhurbaşkanı oldu.
00:44:42Yani HTS'nin ne bileyim işte dış ilişkilerine bakan adam Suriye Dışişleri Bakanı oldu falan.
00:44:46Dışişleri Bakanı oldu, şeyban evet.
00:44:49Evet, ÖSO'nun başındaki adam bilmem nerenin valisi oldu.
00:44:52Dolayısıyla böyle bir şey var, böyle bir devletleşme durumu var.
00:44:55Bir ne kadar devlet oldu olmadı o ayrı bir mesele.
00:44:58Şimdi öyle bir örgütler yok sahada yani birbiriyle çatışan, birbirinin ayağına basan örgütler pek yok sahada.
00:45:05Ama IŞİD tehdidi var.
00:45:08IŞİD meselesi şöyle.
00:45:11Şimdi Rakka'nın, Deirizor'un kırsalında, çölün ortasında belli barakalarda yaşayan,
00:45:20Irak'ta da öyle mesela, Kerkük'ün, Telafir'in açıklarında, Tuzdurmat'un açıklarında,
00:45:25çölde, barakalarda yaşayan bir yeri var, baki yeri, böyle 50, 100, 200 kürtuklar var.
00:45:34Ve fakat bunlara benim anladığım kadarıyla çok dokunulmuyor.
00:45:37Yani böyle bir arı kovarına çomak sokmak gibi biraz da.
00:45:41Bunlar orada takılıyorlar şeyin içerisine.
00:45:43Nerede oldukları biliniyor çölün ortasında.
00:45:45Bir yerlerdeler bu adamlar.
00:45:47Fakat bunlara dönük bir şeye girişilmiyor.
00:45:49Irak özelinde söylüyorum özellikle.
00:45:51Bir operasyona girişilmiyor.
00:45:53Çünkü girişilirse bunun başka türlü yansımaları olmasından korkuluyor.
00:45:58Yani bunlar çünkü biliyorsunuz kaybedecek hiçbir şey olmayan, profesyonel,
00:46:03savaşla uğraşmış, her türlü silahı kullanan tuhaf insanlar.
00:46:07Yani şehir içinde belli hücreler var hala daha IŞİD'le bağlantılı.
00:46:11Yani IŞİD meselesi tamamen sıfırlandı diye bir şey kimse söyleyemez.
00:46:15Bunu ben Amerika söylese farklı bir şey anlaşılır bu sözden.
00:46:18İran söylese farklı bir şey anlaşılır.
00:46:20Şam yönetimi söylese farklı bir şey anlaşılır.
00:46:23Ben bunu bağımsız gözlemci olarak söylüyorum.
00:46:26IŞİD meselesi böyle tamamen ortadan kalkmış bir şey değil.
00:46:30Yani IŞİD zaten bir fikir, bir kaos zamanında ortama hakim olmak için ortaya çıkan böyle kaybetmişler kulübü yani IŞİD dediğimiz
00:46:40şey.
00:46:41Dolayısıyla yarın bir gün tekrar bir destabilitasyon olursa, ortalık karışırsa yani IŞİD benzeri yapılar çok hızlı bir şekilde tekrardan ortaya
00:46:50çıkabilir.
00:46:51Yani bu bir fikir olduğu için hani böyle tarlayı ekerseniz domatese, salatalığa, fasulyeye falan çok su verirsiniz, gübre verirsiniz falan
00:46:59o bir türlü bitmez ama istemediğiniz ayrık otu bir anda biter ya böyle ilk yağmurda hemen ortaya çıkar falan.
00:47:05Yani işte bu IŞİD bakiyesi de ilk yağmuru bekliyor.
00:47:08Yani sizin böyle uğraşıp edip inşa ettiğiniz şeyden ziyade böyle istemediğiniz yerde pat diye ortaya çıkabiliyor bu şey ayrık otları.
00:47:17Dolayısıyla IŞİD meselesi bitmiş değil.
00:47:19Her an tekrardan ortaya çıkabilir herhangi bir yerde.
00:47:22Irak'ta da, Suriye'de de.
00:47:25Beni çok şaşırtmaz yani IŞİD'in yeniden ortaya çıkması.
00:47:28Şimdi HTS içerisinde, eski HTS içerisinde uluslararası savaşçılar vardı.
00:47:34Yani böyle Çenistan'dan gelmiş, Özbekistan'dan gelmiş, Özbekistan İslami Hareketi'nin elemanları.
00:47:40Ne bileyim Uygurlardan gelmiş, işte Taciklerden gelmiş, Afganistan'dan gelmiş veya Afrika'dan, Mısır'dan, Libya'dan, Yemen'den vesaire gelmiş.
00:47:49Böyle dünyanlar tarafından Selefi, Cihadi bir takım unsurlar ki bunların sayıları on binlerle ifade ediliyor.
00:47:55Şimdi bunların bir kısmı ŞİD'ye entegre olmuşlar, Suriye ordusuna entegre olmuşlar.
00:48:01Bir kısmı güvenlik güçlerinin içerisine yer alıyorlar, bir kısmı ordunun içerisindeler falan.
00:48:06Vatandaşlık verilmiş önemli bir kısmına.
00:48:08Fakat herhangi bir şeye karışmayan, bir şeye entegre olmak istemeyen, kendi halinde takılan, böyle birkaç bin kişilik gruplar var sağda
00:48:18solda.
00:48:19Bunlar belli kamp tarzı yerlerde yaşıyorlar, şehirler içerisinde, mahallelerde, kendi mahalleleri falan var.
00:48:27Ve birlikte böyle kendi cemaatleriyle birlikte yaşıyorlar.
00:48:30Böyle kurtarılmış bölgeler gibi mi?
00:48:33Yani öyle şeye karşı, yönetime karşı yönetimin rağmına veya yönetime düşmanlık ederek orayı kurtarmışlar gibi değil.
00:48:41Ama orada yaşıyor adamlar yani şeyde yönetimin bilgisi dahilinde.
00:48:45Şimdi ki bunlar aileleriyle gelmiş.
00:48:48Yani binlerce aile gelmiş ŞİD'ye iç savaş zamanında.
00:48:52Ama bu şu önemli bir bilgi.
00:48:54Yani şey tartışması vardı ya, işte yabancı güçlerin ya da yabancı savaşçıların daha doğrusu.
00:48:59Yani Şam, Suriye vatandaşı olmayanların bu toprakları terk edip etmeyeceği tartışması vardı.
00:49:08Ama sizin verdiğiniz bilgilerden anlıyorum ki önemli bir kısmı vatandaşlık yapılmış.
00:49:14Vatandaşlık almışlar evet.
00:49:16Yani çünkü bunlar tırnak içinde kendileri öyle nitelendiriyor.
00:49:19Suriye devriminin diyorlar, esas kurtarıcıları bunlar oldular diyorlar.
00:49:23Çünkü hakikaten de bunların kaybedecek bir şeyleri olmadığı için yıllarca işte şeyde sağda solda savaşmışlar.
00:49:29Afganistan'da, Bostan'da vesaire sonra da gelmişler Suriye'de savaşmışlar falan.
00:49:34Aileleriyle birlikte gelmişler.
00:49:35Çünkü kendi ülkelerinde Özbekistan'da, Tacikistan'da, Çin'de yaşamaları çok fazla.
00:49:41Şimdi bunların kaybedecek bir şeyleri de olmadığı için çoluk çocuk aileleriyle de geldikleri için bunlar biraz el üstünde tutulmuş.
00:49:47Yani özellikle İdlib dönemi Eteşe tarafından el üstünde tutulmuş ve bunlar strateji bilen, savaşmayı bilen, her türlü silah kullanabilen enteresan
00:49:56adamlar.
00:49:56Bilhassa Çeçenler mesela organizasyon kabiliyetli olan dağlılar, Çeçenler.
00:50:02Daha kıyıcı belli noktalarda vahşet olarak nitelendirilebilecek şeyleri IŞİD içerisinde de bu yabancı savaşçılar dışarıdan gelenler yapıyorlardı esas.
00:50:12Şimdi bu şey, bu yapılara ki bunlar on binlerce yani sayısı az değiller.
00:50:18Türkiye'den de gidenler var.
00:50:22Şimdi bunlar bir kısmı, önemli bir kısmı vatandaş yapılmış.
00:50:26Fakat hiçbir şeye karışmak istemeyen, bizi burada kendi halimize bırakın diyen gruplar da var.
00:50:32Bunlar bir silahlı bir eylem içerisinde değiller.
00:50:36Orada işte ticarette, tarımla falan bir şeylerle uğraşıyorlar.
00:50:39Çoluk çocuk oradalar zaten.
00:50:40Şimdi bunların ne olacağı meselesi ciddi bir soru işareti.
00:50:44Yani bu böyle şey değil, çimento çuvalı değil yani yüz tane bunları buradan kaldıralım, bilmem ne ülkesine koyalım falan.
00:50:51Bu böyle bir mesele değil.
00:50:52Fakat onlar böyle bir sürekli cihat anlayışı olduğu için onların kafasında.
00:50:57Yani diyorlar ki cihat bölgesi bugün Suriye, dün Suriye'ydi.
00:51:01Bugün başka bir yer oraya gidelim, orada cihat edelim falan diyorlar mesela.
00:51:04Şimdi bu tür vakan da böyle geniş bir kesim var.
00:51:07Bunları ne yapacak Suriye, ne yapacak Türkiye, ne yapacak uluslararası toplum?
00:51:12Hiçbir fikrim yok.
00:51:13Yani bu başlı başına bir şey.
00:51:17Başlı başına ya oradaki Suriyelilerle çok ciddi bir problem yaşanmamış şimdiye kadar.
00:51:22Çünkü oradakiler Sünni Araplar daha ziyade.
00:51:24Ciddi bir problem yaşanmamış ama ilerleyen dönemde bu nereye doğru varır bilmiyorum.
00:51:29Yani bu bunun üzerine ciddi çalışılması lazım.
00:51:32Bunun nereye doğru varacağı ileride.
00:51:33Bu arada Alevilerin durumunu da merak ediyorum, Alevi toplumunun.
00:51:38Şimdi ben Halep'teyken Alevi ve Kürt bölgesine gitmedim.
00:51:42Ama Alevilerin durumu kabaca şöyle.
00:51:45Şimdi Alevilerin içerisinde bazı döneminde özellikle ordu içerisinde, istihbarat içerisinde olan belli insanlar vardı.
00:51:55Yani birkaç bin kişilik diyelim.
00:51:56Yani bunları böyle isim isim takip edip topluyorlar.
00:52:01Bunları alıyorlar.
00:52:03Fakat öyle normal halka dönük çok yoğun bir baskı, çok yoğun bir işkence, çok yoğun bir şey falan.
00:52:10Benim görebildiğim kadarıyla yok.
00:52:13Oralara da gidip bakmak lazım ama dışarı yansıyan kadarıyla yok.
00:52:16Fakat belli insanları böyle tek tek takip edip aldıklarını biliyoruz.
00:52:21Yani hala daha üzerinden bir buçuk sene, iki seneye yakın bir vakit geçti.
00:52:25Hala daha sağda solda onları takip ediyorlar ve onları muhtemelen şey yapacaklar, onları hapisten çıkarmayacaklar veya idam edecekler falan.
00:52:33Kürt bölgelerinde daha farklı bir mesele var.
00:52:35Kürt bölgelerinde bu uzlaşıyla birlikte, Ağustos ayındaki Masum Abdi ile Ahmet Çıklı arasındaki uzlaşıyla birlikte.
00:52:43Şimdi biraz daha sükunet var.
00:52:45Fakat bu sükunet de yine böyle patlamaya hazır bir şey gibi, bomba gibi yani mayınlı arazi o da.
00:52:53Yani dün işte şeyden bu KCK diyorlar ya yani PKK'nın ayrı bir şeyleri bir versiyonu.
00:53:01Cemil Bayık zannedersem söyledi.
00:53:04Yani işte Türkiye'deki süreç başarısız, Türkiye'deki süreç başarılı olsun, başarısız olursa biz daha büyük bir savaşa da hazırız tarzına bir
00:53:11şey söyledi adam.
00:53:12Şimdi genel beklenti buysa muhtemelen YPG'de de benzer bir, YPG'nin tabanında da benzer bir şey olabilir.
00:53:19İntegrasyon başarılı olursa Kürtleri de mutlu edecek, muhtemelen bununla yaşamaya alışacaklar.
00:53:24Ama onları da mutlu edecek bir çözüm ortaya çıkmazsa Cemil Bayık'ın söylediği şey sadece Türkiye için geçerli değil.
00:53:32Zannedersem Suriye için de yarım gün tekrardan kartlar yeniden karılabilir.
00:53:36Yani böyle bir, ben fikirlerle daha ziyade ilgileniyorum.
00:53:40Yani organizasyon kendini feshetmiş, feshetmemiş, örgüt bilmem silah bırakmış bırakmamış bana çok bir anlamı yok bunların yani.
00:53:47Fikir önemli yani silahı bulmak çok zor bir şey değil.
00:53:50Silah kaçakçılarıyla yani herhangi bir anda 5000 tane kalaşnikof bulabilirsiniz tekrardan silahlanabileceğiniz.
00:53:56Yani 100 tane ağır makineli tüfek bulabilirsiniz.
00:53:59Yani silah kaçakçılarından bunları temin etmek çok zor şeyler değil yani.
00:54:03Yani fikir ölürse o zaman farklı bir şeyden bahsedebiliriz.
00:54:07Fikir ölmezse bunlar herhangi bir anda, herhangi bir konjonktürde tekrardan canlanabilir.
00:54:12Yani bir konjonktürde Amerika kurmuştu YPG'yi 2013-14'lerde.
00:54:17Bir başka konjonktürde feshetmesini murat etti 2025-2026'larda.
00:54:23Yarın bir başka konjonktürde tekrardan kurulabilir bu yapılar.
00:54:27Yani bana şey olayı çok böyle naif geliyor yani o liberal anlatı yani işte silah bırakıldı bilmem örgütler kendini feshetti
00:54:36Şamlı entegre oldu Türkiye'de bilmem ne oldu falan.
00:54:38Bu bana çok naif geliyor yani Orta Doğu böyle bir yer değil.
00:54:42Yani diyorlar ki İra'da bilmem ne oldu işte Bask bölgesinde bilmem ne oldu falan.
00:54:47Yani arkadaş burası Orta Doğu, burası Suriye, burası Irak, burası Türkiye.
00:54:50Yani buralarda çok böyle İskandinav ülkeleri gibi işlemiyor şeyler, şartlar.
00:54:55Yani burada kimse elinden silahı kolay kolay bırakmıyor.
00:55:00Silahı elinden bırakanlar da bir kısmını bırakıyor, bir kısmı başka yerlerde duruyor.
00:55:04Ve o fikirler hep canlı yani.
00:55:06Ben o yüzden ETSH meselesinde de, IŞİD meselesinde de, PKK meselesinde de, YPG meselesinde de çok öyle iyimser, toz pembe,
00:55:15polyanacı bakamıyorum.
00:55:16Kimse kusura bakmasın yani.
00:55:18Şimdi izleyen liberal arkadaşlar muhtemelen kızacaklar bana şeyden dolayı ama ben böyle çok polyanacı şeylerle bakamıyorum.
00:55:26Çok böyle pembe bir gözlük yok benim şeyimde, gözümde.
00:55:28Burası Orta Doğu, burada her an tekrardan silahlar ele alınabilir, tekrardan ateşe gelir.
00:55:35Yani buranın çözümü de bence yok gibi maalesef.
00:55:38Burada böyle bir, buradan nasıl çıkılır bilmiyorum.
00:55:41Buradan çıkma şeyi bana çok...
00:55:44Peki, yani işte Sunni Arapların ağırlıklı olduğu ve tabii ki bir ideolojilerinin de olduğu bir Şam yönetiminden söz ediyoruz.
00:55:57Halkın bir şeyi var mı?
00:56:00Kabulü var mı Şara yönetimine?
00:56:04Valla ben Halep'te Hristiyan Mahallesi'nde de dolaştım.
00:56:09Bu Bağdat Garı Mahallesi var.
00:56:10Orada da dolaştım.
00:56:11Bağbüyü Fereç'te de dolaştım.
00:56:13Müslüman Mahallelerinde de dolaştım.
00:56:15Eski Halep'e de gittim.
00:56:16Çarşıya da gittim.
00:56:17Kaleye de gittim.
00:56:18Yeni Halep denilen o daha zenginlerin oturduğu bölgelerde de dolaştım.
00:56:22Öyle bir istikrarsızlık, öyle bir memnuniyetsizlik falan yok.
00:56:26Ama tabii ki insanlar yıkıntıları gördükçe bir savaştan çıkmışlar.
00:56:3015 yıllık bir iç savaş var nihayetinde, 14 yıllık.
00:56:34Yani buradan çıkan insanların böyle bir güler yüzlü olmalarını beklemek,
00:56:38böyle bir tamamen umutlu olduklarını beklemek çok gerçekçi değil.
00:56:42Fakat öyle bir şeyi de ben görmedim.
00:56:44Yani öyle bir örgütlü yönetimden memnuniyetsizlik vesaire şeyi de görmedim.
00:56:49İnsanlar böyle bir kredi açmışlar benim anladığım kadarıyla yönetime.
00:56:53Eğer başarılı olursa bunun arkasında devam edecekler yola.
00:56:58Ama başarısız olursa muhtemelen bir sonraki şeyde, bir sonraki adımda Suriye tekrardan karışabilir.
00:57:05Ama ben öyle bir insanlarda şey görmüş değilim.
00:57:10Öyle bir memnuniyetsizlik, öyle bir sert bir eleştiri falan görmüş değilim.
00:57:16Bu yakıtla ilgili gösteriler de o şeylerde, huzursuzluklarda belli yerlerle sınırlı kaldı.
00:57:23Görebildiğim kadarıyla çok genişlemedi.
00:57:26Onu da takip etmek lazım.
00:57:28Hangi şehirlerde ortaya çıkıyor, ne kadar sürüyor?
00:57:32Bu tür şeyleri de gözlemlemek lazım.
00:57:34Yani böyle toptancı, genellemeci şeylerden kaçınmak lazım.
00:57:37Yani bütün Suriye halkı yakıt meselesinde ayağa kalkmış falan gibi bir durum yok.
00:57:41Yani belli yerlerde var ise biz kamerayı oraya tuttuğumuz zaman 10 gün, 3 gün üst üste ve doğru çok ciddi
00:57:48bir yangın yeri gibi görünebiliriz.
00:57:50Ne kadarını temsil ediyor, ne kadarını ifade ediyor.
00:57:54Bunlara da biraz bakmakta fayda var zannedersin.
00:57:57Peki Mehmet Akif Koç, ez cümle.
00:58:00Bu üç ülkede belirli merkezleri gezen, yerinde gören, oradaki insanlarla konuşan, hem normal sıradan insanlarla hem de oradaki yönetici düzeyindeki
00:58:14insanlarla görüşen bir araştırmacı olarak çok kısa olarak özetiniz ne olur?
00:58:22Burası Orta Doğu.
00:58:23Özet şu olur, özet şu olur.
00:58:25Burası Orta Doğu, burada katlar sürekli karılıyor.
00:58:30Burada maalesef her an her şey olabiliyor.
00:58:32Yani ben isterim ki böyle bir savaş olmasın, bir düzen olsun, böyle ticaret devam etsin, insanlar günlük hayatına devam etsin.
00:58:39Ama yani böyle sanki büyük bir fırtına öncesi sessizlik var her tarafta.
00:58:44Ben öyle bir şey izlenim ediniyorum.
00:58:47Yani İran'da da, Irak'ta da, Suriye'de de bir fırtına öncesi sessizlik görüyorum ve bu beni ürkütüyor açıkçası.
00:58:54Yani ben genel olarak karamsar bir insan değilim.
00:58:57Ben iyimser realistim aslında ama bilmiyorum.
00:59:00Ben böyle bir şey edindim yani.
00:59:02Bu fırtına öncesi sessizlik iç dengeler bağlamında söylüyorsunuz değil mi?
00:59:10Daha ziyade dışarıdan böyle tetiklenebilecek iç dengeler evet.
00:59:14Fakat bu kendi kendine ortaya çıkmıyor.
00:59:16Şimdi biz diyoruz ki Arap Baharı Muhammed Boğazi'nin bir seyyar satıcının kendini yakmasıyla ortaya çıkmıyor.
00:59:20Tabii ki öyle yani.
00:59:21Yani adam kendini yaktı diye Yemen'de niye hiç savaşacaksın, Suriye'de niye hiç savaşacaksın da.
00:59:26Yani böyle bir tetik mekanizması oluyor ve ondan sonra bir anda iş karışıyor.
00:59:31Yani yine öyle bir şey olma ihtimali beni çok ürkütüyor ya.
00:59:34Bu gezdiğim yerlerde, gördüğüm yerlerde ben o aşırı sessizlik olayını çok sevmedim yani.
00:59:41Hani mesela bir yerde böyle bir hareket olur, bir böyle gürültü patırtı olur falan.
00:59:46Yani bu aslında sağlıklı bir toplum işareti.
00:59:48Fakat bir yerde tamamen sessizlik varsa, bir yerde tamamen böyle bir sükunet ortamı varsa, tamamen bir sessizlik, bir savaşçuktan çıkmış
01:00:02bir ülkede sessizlik ortamı varsa, bu beni biraz ürkütüyor.
01:00:06Bu biraz fırtına öncesi sessizlik şeyi veriyor bana, intiba veriyor bana maalesef.
01:00:10Evet, peki Mehmet Akil Koç çok çok teşekkürler bizimle gözlemlerinizi, değerlendirmelerinizi ve tabii ki oradaki sahadaki real durumları paylaştınız.
01:00:27Tabii ki devam edecek sizinle programlarımız.
01:00:31Çünkü dediğim gibi gerçekten sahadaki araştırmacıların olabildiğince objektif aktarımları, kamuoyunun kendi fikirlerini oluşturması açısından çok değerli, çok kıymetli.
01:00:43Tekrardan teşekkür ederiz.
01:00:45Ben teşekkür ederim.
01:00:46Canlı Hanım'ın davetiniz için de, izleyicilerimize de çok selamlar, iyi yayınlar diliyorum.
01:00:50Çok teşekkürler.
01:00:51Sağ olun.
01:00:52Evet, TM4 takipçileri Mehmet Akif Koç'la yakın dönemde İran, Azerbaycan'ı, özellikle Şiilerin ağırlıkta olduğu Irak'taki çeşitli kentleri, Kerbela,
01:01:08Necef gibi kentlerdeki gözlemleri, izlenimleri ve tabii ki Halep'teki gözlemleri ve izlenimlerini bizlerle paylaştı Mehmet Akif Koç.
01:01:19Burası Orta Doğu, her an her şey olabilir.
01:01:22Bu aşırı sessizliği sevmedim dedi Mehmet Akif Koç.
01:01:27Takipçisi olmaya devam edeceğiz bu bölgelerin.
01:01:30Başka bir yayında görüşmek üzere.
01:01:32Hoşçakalın, hoşçakalın.
01:01:33Youtube yayınımızda kalın, beğenin, paylaşın, çoğaltın.
01:01:37Bağımsız Gazeteciliği destekleyin.