00:00Bugün gerçekten Cardiff'te, Galler'in başkenti Cardiff'te 3 ülkenin, İskoçya, Kuzey İrlanda ve Galler liderleri bir araya gelecek.
00:09Bu bir yönüyle tarihi bir kırılma, bunun bir siyasi bir de hukuki boyutu var, onu söylememiz gerekiyor.
00:18Ve toplantı sırasında, toplantı sonrasında referandum kararı, bağımsızlık referandum kararı için Londra'nın kendilerine yetki vermesini yönünde bir açıklama yapmaları
00:32bekleniyor.
00:33Siyasi boyutu şu aslında, ilk kez tarihte 3 ülkede, İngiltere dışındaki Birleşik Krallığı oluşturan 3 ülkede de milliyetçi ve ayrılıkçı
00:45liderler görev başında.
00:49En son Mayıs ayında Galler'de bir seçim yapıldı ve Galler'deki Milliyetçi Parti de iktidara gelince böyle bir ortam oluşmuş oldu.
00:58Ancak hukuki olarak bu kadar kolay değil bir bildiriyle yapılması.
01:03Kuzey İrlanda'nın durumu biraz farklı çünkü 1998'de imzalanan Hayırlı Cuma, Good Friday anlaşmasında bir referandum şartı var.
01:15Bu şartta İngiltere'nin atadığı İrlanda bakanının eğer gerekli şartlar oluşmuşsa bir referanduma götürme zorunluluğu var, bir yükümlülüğü var.
01:28Ancak İskoçya ve Galler'de durum biraz daha farklı.
01:33Bu bölgesel yönetimler kendi başlarına karar alıp bir referandum yapamıyorlar.
01:392014 yılında İskoçya'da bu yönde bir referandum yapılmıştı aslında ve İngiltere'den bağımsızlığına ayrılmak istediğine yönelik bir referandum yapılmıştı.
01:50Bu referandum %55 hayır oyuyla kabul edilmemişti.
01:57Ancak bu referandum için o dönem İngiltere yani Birleşik Krallık parlamentosu geçici bir izin vermişti İskoçya'ya.
02:06Bu referandumu yapabilmesine yönelik.
02:09O dönemde biraz daha emindi İngiltere Birleşik Krallık kendinden ayrılmayacağına yönelik İskoçya'ya.
02:17Bu yüzden aslında bu izni vermişti.
02:202022 yılında benzer bir izin talebin olmadan kendi yapmak istediği İskoçya bu sefer de Yüksek Mahkeme engelledi.
02:30Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi bunun tek başına yapamayacağını söylemişti.
02:35İşte böyle bir hukuki durum var ancak bunu aşmak için Londra'nın üstünde siyasi bir baskı yapmak için bugün 3
02:45ülkenin lideri aslında bir ortak bildiriye imza atacak.
02:50Tabii bunun çok boyutlu da ekonomik ve siyasi etkileri olacağını tartışmak çok mümkün.
02:57İskoçya'daki nükleer deniz üstünden tutun da Galler'deki nükleer enerji santrallerine kadar nasıl paylaşılacağı, siyasette neler getireceği ayrı bir tartışma ve
03:12kaos konusu olabilir tabii.
03:14Aslına bakarsanız İngiltere'de Birleşik Krallık'taki bu saydığımız ülkeler aslına bakarsanız ayrılmak istiyorlar.
03:20Alttan alta bir fokur duyan, bir kaynayan kazan var.
03:24Burada tabii ki şöyle bir durum var.
03:28Buradaki kişiler yani şu andaki başbakanlar yani yerel başbakanların hepsi de milliyetçi kanattan gelen ve İngiltere'den ayrılmak isteyen insanlar da
03:39oluşuyor bu üçü de.
03:40Tabii ki daha önce işte Kuzey İrlanda'da bir ufak bir durum olduğunu öğrendik Gökçe arkadaşımıza.
03:46İskoçya Galler bunlar ayrılmak istiyorlar ve bunun dışında İngiltere biliyorsunuz Brexit'le Avrupa Birliği'nden çıktı.
03:52Avrupa Birliği'nden çıkınca aslında bu üç ülke bakın İrlanda Galler ve İskoçya işte pardon Kuzey İrlanda aslında bakarsanız Avrupa
04:02Birliği ile birlikte olmak istiyorlar ve işte bir takım ticaret yapmak istiyorlar ve ilişkilerini geliştirmek istiyorlar.
04:08Onun dışında başka şeyler de var.
04:10Kendi iç işleriyle ilgili bir takım şeyler var.
04:12Bundan kaynaklı İngiltere'nin bu kotasından birazcık da uzaklaşmak istiyorlar ve ayrılmak istiyorlar.
04:18Onun için şimdi tabii İngiltere buna karşı çıkıyor.
04:21Daha bunlar referandum izni isteyecekler.
04:25Yani referandum izni istiyorlar bugünkü toplantıda.
04:28Eğer İngiltere bu anlamda dur derse tabii ki durmak zorunda kalacaklar.
04:32Fakat bunun tarihi bir geçmişi var.
04:35Bu kadar ülke işte 3-4 ülke İngiltere'den ayrılmak istiyor ve bu iş neden bugün ortaya çıkıyor?
04:41Neden?
04:41Neden?
04:42Çünkü bence bana göre burada bir İsrail kışkırtmasının olduğunu düşünüyorum.
04:46Burada da mı?
04:47Ben burada da olduğunu düşünüyorum.
04:49Yani başka şeyler de olabilir, baskılar da olabilir.
04:52Yani tabii ki istekler de olabilir.
04:54Zaten bunun üzerinden yürüyen bir İsrail olabilir.
04:57Neden?
04:57Çünkü İngiltere şu anda İsrail'e karşı biliyorsunuz çok yoğun bir şekilde bir diplomasi anlamında dedi ki hayır dedi senden
05:06mal almayacağım dedi.
05:08Özellikle Batı Şeraya bölgesinden mal almayacağım dedi.
05:11Ve birçok ülkede, 12 ülkede buna katıldı.
05:13Ve bunun üzerinden de belki yani yürünmüş olabilir.
05:16Buradakiler neden şimdi ortaya çıktılar?
05:18Neden şimdi tutup da biz İngiltere'den ayrılmak istiyoruz referandumu yapalım diye?
05:23Ama çok yol, yürüyünce çok yol var daha.
05:25Yani burası hemen bugün olacak bir mesele değil ama bunların hepsi de birer harekettir diye düşünüyorum.
05:31Mevcut konjonktör içerisinde birçok olağan şüpheli var ama alttan alta 100 yıldır aslında böyle bir istek de var 3 ülke
05:40açısından düşünüldüğünde, bölgesel yönetim olarak düşünüldüğünde.
05:44Fakat şunu da söyleyelim, bu siyasi liderlerin tabanını düşünüldüğünde karşılığı çok yok açıkçası.
05:54Bugün mevcut anketlere göre galilerde ayrılıkçıların oranı %32 civarı.
06:00İskoçya'da %46, %47 civarında gözüküyor.
06:06Kuzey İrlanda'da ise %35, %36 civarında bağımsızlık taraftarı olduğu söyleniyor.
06:13Tabii ülkenin resmi adlı Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı biz İngiltere diyoruz ama dört parçadan oluşuyor.
06:23Şimdi fotoğraf şu şekilde aslında İngiltere'nin karşı karşıya kaldığı sorunlar başka devletler içinde söz konusu.
06:30Dünyadaki mesele şudur, devletlerin sınırlarıyla halkların sınırları örtüşmüyor.
06:36İçeride ayrılıkçı, ayrılmak isteyen halklar var, dışarıda da akraba topluluklar var.
06:43Bu bir dünya gerçeği, Birleşmiş Milletler sistemi bıçak kemiğe dayanmadıkça içerideki halkların sınırlar içerisinde tutulmasını
06:52ve onların bir şekilde içeride varlıklarını süzdürecek şartlar altında idamesini öngörüyor.
07:00Sev determinasyon hakkı bir hukuki sonuç doğuran bir hak değil, temel bir prensip.
07:06Birleşmiş Milletler mekanizmasına baktığımızda ancak üç koşulda sev determinasyonu, Birleşmiş Milletler ayrılıkçılığı kabul ediyor.
07:15Bir devletin içerisindeki bir halkın ayrılmasını kabul ediyor.
07:20Sömürge geçmiş olacak.
07:22İkinci olarak taraflar arasında yani ayrılmak isteyen entite ile devlet arasında bir uzlaş olacak.
07:29Mesela bunun klasik örneği Çekoslavakya, Çekler ve Slovaklar zaten yapay bir devletti.
07:351918 yılında kurulmuşlardı.
07:381992 yılında anlaşmalı boşanma aynı medeni hukukta olduğu gibi Çekler ve Slovaklar ayrıldılar.
07:45Birleşmiş Milletler bunu da kabul ediyor.
07:47Üçüncü olarak meşru olabilmesi için ayrılıkçılığın bir devletin sınırlarından kopuk bağımsızlık ilan etmenin oradaki halka yönelik olarak devletin soykırım uygulaması
08:03gerekiyor.
08:04Bunun da işte klasik örneği etnik temizlik, soykırım benzeri hareketlerin ayrılmayı meşrulaştırmasının klasik örneği.
08:142000'li yılların başında Kosova'da patlak verdi.
08:18Biraz tartışmalı olmakla birlikte genel olarak orada Arnavutlara yönelik bir Bilosovic idaresinin soykırımı pratiğe yansıttığı ve NATO'nun buna müdahale
08:29ettiğini biliyoruz.
08:30Şimdi bu spesifik olarak İngiltere'ye geldiğimizde benim kanaatım bu Kalift'teki görüşme ayrılmadan ziyade daha fazla yetki ve daha fazla
08:42mali imkan İngiltere hükümeti üzerinde bu şekilde bir baskı kurma amacıyla bu toplantı yapılacak.
08:52Bir de tabii Avrupa Birliği konusunda farklı davranıyorlar.
08:56Bu ülkeler temelde İngiltere'nin 2016 referandumunda Avrupa Birliği'nden ayrılmasına karşılardı.
09:03Zaten ayrılık müzakereleri iki sene sürdü.
09:06Sonra bu müzakereler sonrasında ortaya çıkan anlaşmanın İngiltere'de avam kamerasında oylaması da iki sene sürdü.
09:162020 yılı Ocak ayında ancak İngiltere ayrıldı.
09:20Mesela İskoçya bölgesi o referandumda İngiltere'nin içinde kalma lehinde oy kullanmıştı.
09:27Bu konuda da bir görüş ayrılıkları var.
09:29Az önce Gökçe Bey de söyledi ve zaten yani 2014 referandumunda da İskoçya bölgesi %55'i içeride kalma lehinde oy
09:43kullandı.
09:44Dolayısıyla ayrılıkçılık, sehtet eminasyondan ziyade ben yetkilerini ve mali imkanlarını genişletme amacı taşıyan bir girişim olarak görüyorum bugünkü Kardif toplantısını.
09:58Teşekkürler.
Yorumlar