00:00İNTRO
00:55İNTRO
01:22İNTRO
01:30O topluluğun adı Hasidik Yahudiler
01:32Kendilerinden olmayan insanlarla çok iletişim kurmak istemiyorlar
01:35Dışarıya çok kapalı bir toplum
01:37Kendinden olmayan insanlara biraz daha mesafeliler
01:40Askere gitmiyorlar, teknoloji kullanmıyorlar
01:42Çoğalmaya, nüfus olarak, demografik olarak çoğalmaya çok önem veriyorlar
01:46Hasidik Yahudiler hem İsrail'de hem de ABD'de faaliyet gösteriyor
01:50Ama en önemli merkezlerinden biri Amerika Birleşik Devletleri
01:54Ve bu kapalı dünyanın kapısı bir kez daha aralandı
01:57Türk belgeselci Ruhi Çenet kamerasını Hasidik Yaşam'ın içine çevirdi
02:01New York'taki ultra ortodoks Hasidik Yaşam'ı mercek altına aldı
02:06Peki bu topluluk nasıl bir topluluk?
02:09Çünkü kendisi onlarla toplamda 48 saat zaman geçirdi
02:13Onlarla bir araya geldi
02:23Hasidizm
02:24Hasidizm, 18. yüzyıl Doğu Avrupa'sında ortaya çıkan Yahudi dini hareketlerinden biri
02:29Bugün Amerika'da özellikle New York çevresinde büyük Hasidik toplulukları bulunuyor
02:34Genellikle Brooklyn'de, Williamsburg'da, Abseg, New York'ta yaşayan
02:39Kendilerine katı kurallarla kimlikleriyle muhafaza eden
02:44Tamamen geleneksel olarak hareket eden bir grup Yahudi cemaati
02:49Kendi topluluklarına o kadar bağlılar ki dış dünyayı hiçbir şekilde bilmiyorlar
02:54Bir tarafta Times Square'ın ışıkları, gökdelenler, dijital ekranlar, milyonlarca insan
03:00Diğer tarafta yediş konuşulan sokaklar, sinagoglar, dini okullar, geleneksel kıyafetler ve cemaat merkezli bir hayat
03:08Aynı şehir, aynı ülke ama birbirinden oldukça farklı yaşam biçimleri
03:13Burası Hasidik Yahudilerin dünyası
03:16Amerikan nüfus yoğunluğunun içinde diğer Yahudi gruplara baktığımız zaman
03:21Hasidiklerin en önemli özelliği asylen New York'un içinde belli bir bölgede toplanmış olmaları
03:27Çünkü o bölgenin de onlar için bir kutsallığı var
03:30Bunu da Talmud'da, Tevrat'ta çeşitli fikirlere dayandırıyorlar
03:35O bölgenin içindeki aslında kutsiyeti, çeşitli bir teolojik fikirlere dayandırıyorlar
03:40Onlarda okul Yeşiva, hem dini ibadet yeri hem de toplanma yeri
03:46Orada insanlar kendi öğretilerini sloganlarla sürekli hatırlıyorlar
03:53Ne okuyorsun?
03:55Tanya kitabının tam özetini okuyorum
03:57Günde kaç saatini okumaya ayırıyorsun?
04:0010 saatten az mı mesela?
04:01Hayır hayır daha fazla
04:0310 saatten fazla mı?
04:04Evet evet
04:05Baya uzun bir süre
04:06Evet ama sevdiğin bir şeyi yapınca zaman akıp gidiyor
04:10Kitabı ezberlemeye mi çalışıyorum?
04:11Kitapları cümle cümle ezberlemeye çalışıyorum
04:14Öğretileri genellikle Yahudi ideolojisi üzerine
04:16Mesih'in tekrardan gelmesi ve onlar için çok önemli olan kutsal mabetlerinin tekrardan inşa edilmesi için büyük bir serzeniş içindeler
04:27Hasilik Yahudiler teknolojiye mesafeli bir hayat yaşıyor
04:30Akıllı telefon, internet, televizyon, sanal medya kullanmıyor
04:40Akıllı telefonunuz var mı?
04:42Yok
04:42Neden?
04:43Şeytanın icadı da o yüzden
04:45Daha önce hiç internete girdiniz mi?
04:47Hiç girmedim
04:48İsrail Başbakanı Netanyahu'nun akıllı telefonlarla ilgili açıklaması gündem olmuştu
04:53Netanyahu akıllı telefonların ülkesinin bir parçası olduğunu söylemişti
04:57Yani kullandığımız telefonlarla farkında olmadan İsrail'e her türlü bilgi ve belgeyi aktardığımızın bir itirafıydı bu
05:05Ama daha da ilginç olan İsrail'in en çok desteklediği grup olan Hasidik Yahudilerin hiç akıllı telefon kullanmaması
05:18Gerçekten de çok ilginç internet kullanmıyorlar
05:21Genel kültüre, internet kültürüne, dünya kültürüne erişimleri çok kısıtlı
05:26Sadece internet kullanmıyorlar değil aslında videoda izlemiyorlar
05:30Sosyal medyadan da uzak dururlar ve kendine has özel telefonları vardır
05:35Bu telefonlarda sadece konuşma yapabiliyorlar, mesajlaşma yok, bundan memnunlar mı?
05:41Bundan memnunlar çünkü fazlasının farkında da değiller
05:44Çünkü çok kapalı bir yaşam tarzları var
05:46Bir baloncuk gibi düşünün bunu, o baloncunun dışına çıkmıyorlar
05:50Fakat nasıl bilgi alacaklar?
05:52Telefonlarıyla, SMS'in bile gönderilemeyen, SMS bile yollanılması mümkün olmayan eski usul telefonlarıyla bu hatları arıyorlar
06:00Karşılarına bir haham çıkıyor, ondan bazı öğretiler dinliyorlar
06:04Veya bu hahamlar dinleyici pozisyonunda da olabiliyorlar
06:07Yani dış dünyaya kendi baloncuklarından en fazla bu kadar çıkabiliyorlar
06:12Haziliklerde dini liderlerin etkisi son derece güçlü
06:16Rap ve adı verilen ruhani liderler yalnızca ibadet hayatında değil
06:20Toplumsal davranışlarda da belirleyici
06:23Evlilikten eğitime, kıyafetten teknoloji kullanımına, kadın erkek ilişkilerinden günlük yaşama kadar çok sayıda konuda dini otoritelerin görüşleri önem taşıyor
06:33Dirsek ve dizlerimize kadar kapalı giyiniriz
06:36Evlendikten sonra saçımızı da kapatırız
06:38Saçı örtmek için eşarp kullanabiliriz ama biz Peru'yu tercih ediyoruz
06:42Herat saçımızı örtmemize emrediyor
06:44Kendi dini mahkemeleri var, Bettin isminde
06:47Ve bu dini mahkemelerde alınan kararlar Amerikan yasaları çerçevesinde uygulanılabiliyor
06:52Kendi işlerinde bir problem olduğunu önce kendi işlerinde çözüyorlar
06:55Ve bu Bettinde alınan hükümler bu topluluktaki bireylerin topluluk dışına çıkabilecek veya toplulukta ayıp görülebilecek şeyleri yapma konusunda korkutucu bir
07:07tehdit olarak duruyor
07:08Bir başka dikkat çekici konuysa aile yapısı
07:11Hasilik Yahudilerin doğum oranları yüksek
07:13Her ailede ortalama 10 çocuk var
07:15Çünkü çocuk sayısının fazla olması geleceğin devamı açısından önemli görülüyor
07:20Çok fazla çocuk yapıp kendilerine asi bir ırk
07:50Çünkü çocuk yapmaya ve çoğalmaya çok önem veriyorlar
07:54Dolayısıyla 10-15 çocuk çok yaygın
07:57Kadınlar evlendikten kısa bir süre sonra çocuk yapmaya başlıyorlar ve çok erken evleniyorlar
08:02Eğer işte 10. çocuktan sonra ara vermeleri gerekiyorsa bunu bir hahamdan izin alarak yapabiliyorlar
08:08Neden bu kadar çocuk sorusunun cevabı şimdilik tartışma konusu
08:12Zira bu demografik büyüme topluluğun dini ve kültürel devamlılığı mı?
08:17Yoksa devlet destekleriyle ilgili bir ekonomik tartışma mı?
08:20İşte Çenet'in belgeselinin Amerika'da tartışma yarattığı noktalardan biri de bu oldu
08:25Bütün Amerikalılar artık Yahudi böyle cemaatlerinin varlığından ve çocuk yaptıklarını ve sosyal medyada da görüldüğü gibi de bunlar devlet tarafından
08:36desteklendiği ortaya çıktı
08:37Eyüp ek üzerinden devlet desteklerinden de faydalanıyorlar
08:40Bunların hakları olarak da almış oldukları kanuni paralar vs. de birçok Amerikalılar tarafından da dikkat çekici olmaya başladı
08:50Hasilik Yahudiler çocuklarını dini inançlara ve topluluk geleneklerine uygun bir şekilde yetiştiriyor
08:56Çocukları kendi ideolojilerine göre büyütüyorlar
08:59Onların 13 yaşında erkekleri adam sayması
09:03Kızları da 12 yaşında kadın olarak sayılması
09:06Bir şekilde bir hazırlanma sürecini yansıtıyor
09:10Bu mahalle dışındaki çocuklar Barbie gibi zihinlerini bulandıracak oyuncak bebeklerle oynuyorlar
09:17Ben kendi çocuklarımı o dünyadan uzak tutuyorum
09:19Oyuncaklarda bile bir aile figürü var
09:22Oyuncakları tamamen kendi ideolojileri çerçevesinde tasarlanıyor
09:26Herhangi bir açık görüntü vermiyorlar oyuncaklarda
09:31Bu da gelin ve damat figürünün olduğu bir oyuncak
09:34Yani bu evlilik fikrinin çocuklara
09:38Küçük yaşından itibaren yerleştirilmesini görüyoruz burada
09:42Batman veya Superman gibi karakterlerin çocuklara verilmemesi gerektiğini düşünüyorlar
09:47Ancak dünyanın geri kalan nüfusu bunları çok hızlı bir şekilde tüketiyor
09:51Bu toplumsal düzenin en görünür taraflarından biri de kamusal alan
09:55Sokakta bile kurallar var
09:57İffet denetçileri tarafından kontrol sağlanıyor
10:00Brooklyn'de özellikle Williamsburg bölgesinde
10:02İffet denetçileri kadınların ve erkeklerin kendi kültürlerine değerlerine uygun giyinip giyinmediğini araştırıyor
10:10Sadece sözler olarak nasıl olması gerektiğini söylemiyorlar
10:13Sokağa aslı tabelalarla da bunu belirtiyorlar
10:16Ne yazıyor burada?
10:18Topluluğumuza modern kıyafetler getirmeyin ve edebi giyinin gibi bir ifade yazıyor
10:23Mesela burada da tişörtlü veya şortlu, kolsuz kıyafetli veya yılın ayaklı gezmeyi yasaklamışlar kendilerince
10:31Öte yandan ABD'de sürpriz bir görüşme oldu
10:34Başkan Donald Trump hasilik liderlerle bir araya geldi
10:37Bu görüşme ultra ortodoks Yahudi topluluklarının Amerikan siyasetindeki etkisini yeniden görünür hale getirdi
10:4440 yıl sonra ilk defa Yahudi cemaatinin, Yahudi toplumunun bu grubu Amerikan devlet başkanıyla 40 yıl sonra ilk defa görüşme
10:55sebebiyeti geldi
10:56Trump'la görüştükleri konu askerlik meselesiydi
10:59Ve orada Satmar Yahudilerinin birbirine muhalif iki lideri de Beyaz Saray'daki toplantıdaydı
11:06Bu özel bir görüşmeydi çünkü Netanyahu'nun bugüne kadar yapmış olduğu bu siyasi hamlelerde
11:13Bunlarla göstererek şunu anlatmaya çalıştılar
11:16Dediler ki Yahudilik sizin tek elinize değil
11:20Bu gibi cemaatlerin elinde de Yahudilik cemaati de vardır inancında olan insanlardır
11:25Şimdi asıl soru şu bu topluluğun amacı ne?
11:29Sanal medyayla ahlaksızlığı modernlik diye kitlelere empoze ediyorlar
11:33Özgürlük adı altında toplumun soyunu tüketiyorlar
11:36Ama kendileri sanal ağlardan uzak bir hayat yaşıyorlar
11:39İşte tartışmanın en hassas noktası da burası
11:43İzlediğiniz için teşekkür ederim
11:46İzlediğiniz için teşekkür ederim
11:48İzlediğiniz için teşekkür ederim
11:49Bir sonraki videoda konuşmak istedin
12:00İzlediğiniz için teşekkür ederim
