00:00Bir şey benzeri görülmemiş bir afet.
00:02Yani önceden tahmin etmek, evet tahmin edilebilirdi belki önceden ama
00:06bu kadar olacağı da yani bu kadar tesadüflerin peş peşe geleceği de pek tahmin edilemezdi.
00:12Hakikaten önemli bir afet olmuş.
00:14Şok, yani görüntüleri izlediğimizde hakikaten şoke eden görüntüler diyoruz ya,
00:19tam da bu tabloya uygun bir cümle bu.
00:21Yani hocam deprem veya buzul çökmesi bu ölçekte bir sele nasıl sebebiyet verebilir?
00:27Meltem şimdi şöyle, esasında tamamen depremede 4.4'lük bir depremden bahsediliyor.
00:36Bu kadar onu tetikleyebilir o deprem sarsıntısı ama
00:40küresel ısınmanın meydana getirmiş olduğu bu ısınma,
00:45ondan sonra bu seneki dünyadaki sıcaklıkların artış olması,
00:51Himalyalardaki Everest Tepesi'nin hemen hemen çok yakınında bu kaynak.
00:55Buradaki buzulları çatlattı.
00:58Bu buzullar, tabii çok kalın buzullar var, çok büyük buz parçaları var.
01:03Bunları çatlattı.
01:05En ufak bir şey bekliyordu yani bunların tetiklenmesi için.
01:08Tabii depremin de etkisi oldu ama günlerdir yağan yağmur orada.
01:14Yağış da çok fazla yağış da yağmadı.
01:1550 kilogramlık yağış yağdı Meltem.
01:18Son 72 saatte bizim Karadeniz'de yağan yağmurun neredeyse onda biri civarında.
01:24Ama buradan kopan o parçalar, buzullar parçaları geldiler.
01:29Orada bir nehir var.
01:30Çin sınırından Nepal'e doğru gelen önemli bir nehir o.
01:35O nehirin önünü kapattılar.
01:38Sadece buzullar parçaları değil, oradaki kaya parçalarını da getirdi bu.
01:42Devam ediyor orada çünkü bir sıra dağlar var orada Everest tepesinden 6-7-8 kilometre yüksekliğindeki Everest'ten sonra.
01:50Bu olayın olduğu en yukarıdaki top seviyesi de 5-6 kilometrelik mesafeden, yukarıdaki dağdan kopan bu buzullar ve kopan o
02:02buzul parçaları önüne gelen kayaları da getirdi.
02:05Ve bu nehrin önünü kapattı.
02:08Nehrin önünü kapatınca bir doğal baraj meydana geldi.
02:11Doğal baraj nehrin arkasından gelen suyu biriktirdi burada.
02:16Ondan sonra aniden bu baraj yıkıldı.
02:20Yani doğal bir baraj oldu o.
02:22Bu kopan buzulların ve kaya parçaların oluşturduğu çok yukarıdaki bir yerde.
02:28Boş alınca bu aniden bu selin gelmesi bu şekilde oldu.
02:32Ki 13 tane de baraj var burada.
02:35HES var.
02:36Hidroelektrik santrali var.
02:37Onların hepsi yıkıldı.
02:3940 kilometrelik yol ortadan kalktı bir yol.
02:43Yani onu da bıraktı ama şu anda 400 kişi kayıp orada.
02:47Çünkü uluslararası turistler de var onların içerisinde.
02:50Tabii 157 kişinin de hayatını kaybetmesi söz konusu.
02:54Hacı olma şeyi de var burada herhangi bir şeyin dini bir yer de var zannedersem.
03:02Turistik olarak gelmişler oraya.
03:04Dolayısıyla bu Himalaya'lardaki bu buzullar yani Meltem öyle oluyor ki bu buzul eriyor eriyor.
03:13Bir yerden tutuyor yani böyle işte bir deprem 4.4'lük bir deprem bile bunu tetikliyor.
03:20Yani bu yukarıdaki bu buzulların artık düşmek çatlama noktasına gelmiş buzullar için bu 4.4'lük deprem ki yani çok
03:31düşük bir deprem.
03:33Yani biz burada 4.6'lük çok zor duyuyoruz biliyorsun İstanbul'da Marmara Denizi'nde olduğu zaman.
03:40Ama o dağdaki o buzulu tetiklemiş buzulları.
03:44Ve hala orada daha bu şekilde bir sürü buzul var.
03:48Erimiş veya işte ayrılmış parçalanmış.
03:51Dolayısıyla bu risk orada devam edecek daha.
03:55Önemli ölçüde devam edecek.
03:56Ne kadar peki? Ne kadar zamanlık bir risk söz olsun?
04:00Şimdi yeni kar yağışları başlayıp buradaki o ayrılan parçaların aralarını doldurup sağlamlaştırıp daha doğrusu tekrar oraya madde olarak kar yağışı
04:12ve buzul tekrar oluştuğu takdirde bunları sağlamlaştıracak.
04:15Ama nereden baksanız buradaki Meltem muson yağışları Ekim ayına kadar devam eder.
04:23Bu bir iklim krizi mi hocam?
04:24Hayır değil. İklim krizi değil.
04:28Bölgenin coğrafyasındaki kader mi yani?
04:30İklimin etkisi de var belki.
04:32Yani ısınmanın etkisi de var.
04:33O buzulların erimesi veya işte kopma noktasına gelmesinde küresel...
04:40Hatta sana şunu da söyleyeyim Meltem.
04:43Biliyorsun dünyanın en yüksek dağı Everest tepesi.
04:47Everest'te Himalelalardaki Everest tepesi her sene alçalmaya başlıyor.
04:53Onlar kadar 3 santim, 2 santim bu buzulların erimesinden kaynaklanan bir alçalma var her sene.
04:58Dolayısıyla buradaki buzullar her sene bir azalıyor.
05:02Nasıl ki yani geçmişteki baktığımızda Alpler'deki buzullar çok daha aşağılara kadar olan buzullar şimdilik sadece tepelerde kaldı.
05:12Şimdi yapıları da konuşalım.
05:13Çünkü bakın Ayancık'taki geçen...
05:16Biz bu köprünün yayınını yaptık bundan 3 sene önceydi.
05:20Ayancık'taki bu köprünün yıkılması.
05:22Bakın bu köprüyü görüyor musun?
05:23Görüyor musunuz?
05:25Öbür yollarla bir hizada.
05:27Dümdüz giden bir yol.
05:28Bu gibi nehirlerde yani debisi aniden artacak nehirlerde.
05:33Yani arkasındaki su toplama havzasının çok geniş ve dik olan arazilerde topografyada.
05:38Ki işte Tibet'teki o bölge, Karadeniz'in hemen hemen tamamı bizdeki o bölgede birdenbire yükselen debilerde bu köprüler hiçbir işe
05:52yaramaz.
05:53Tibet'teki o şeye baktığımız zaman bir köprü yıkılıyor ondan sonra diğer köprüler de bu köprü yıkıyor.
06:00Buradan kopan parçalar gidip o köprüler de yıktı.
06:04Yani 13-14 tane köprü zannedersem yıkılmış orada.
06:06Dolayısıyla bu köprü de olmaz.
06:08Bunun yerine hangi köprü yapacağız?
06:10Bunu yapacağız.
06:11Yani bu Meriç Köprüsü büyük bir ihtimalle, evet Meriç Köprüsü 1847'de yapılmış.
06:18Kemerli köprüler yapılması lazım.
06:20Yani dışındaki nehrin kenarındaki seviyeyle aynı hizada olsun diye uğraşmamıza gerek yok.
06:29Kemerli olacak ve ortası yüksek olacak.
06:31Dolayısıyla bakın burada 1847'den 1850 desek kaç sene geçmiş aradan neredeyse 200 senedir hiçbir şey olmayan bir köprü.
06:40Peki oradaki yıkılmayışının sebebi tamamen yapım mı?
06:45Tabii tamamen yapım.
06:47Buradan gelen su o kadar yüksek ki burası, şu seviye o kadar yüksek ki burada su engelle karşılaşmıyor.
06:55Geçiyor ve kaç tane deliği var bunun?
06:58Bir, iki, üç tane olması lazım daha ne dersen.
07:00Geçiyor.
07:01Şehirdeki çekmecenin oradaki Mimar Sinan'daki Mimar Sinan'ın şeyini bilirsiniz.
07:07Hep geçtik ki oradan geçiyoruz şeye giderken.
07:09O köprü, upuzlu köprü daha hiçbir şey olmadı.
07:12Ama bu köprülerin, nehirlerde bu köprülerin olmaması lazım ki biz bu yayını yaparken orada Sayın Cumhurbaşkanımız da orada bunu dile
07:22getirmişti ve çok önemli bir tespit yapmıştı.
07:25Bu nehirlere artık bu köprülerin yapılmaması lazım dedi.
07:29Bu önemli bir tespitti.
07:30Kemerli köprüler yapılması lazım.
07:32Dolayısıyla aynı şekilde Ayancık Köprüsü'ndeki bunun arkasında bir sürü tomruk vardı.
07:38O tomruklar geldi ve bu köprünün ayaklarına takıldı ve önüne geldiği, sıkıştırdığı bütün dereye düşen insanları da öldürdü.
07:48Dolayısıyla bu bölgelerde, Karadeniz bölgesindeki bütün derelerin,
07:55Yantaka, Kastamonu'da biraz daha başka dereler de var ki orada da çok hasardar meydana geldi.
08:01O köprülerin değiştirilmesi lazım, kemerli köprülere ve suyun çok rahatlıkla geçebilecek şekilde.
08:09Çünkü bu suyun kuvveti o kadar fazla ki yani bir iki tonluk bir maddeyi bile sürükleyebiliyor yani.
