- 7 saat önce
40 yılı aşan terörü bitirme yolunda dün tarihî bir adım atıldı. PKK'nın tasfiyesine yönelik 12 maddelik yasa teklifi, iktidar ve muhalefetten 360 imzalı geniş bir uzlaşmayla Meclis Başkanlığı'na verildi. Düzenleme; askerî personeli, polisi ve sivilleri şehit eden PKK'lıları kapsamıyor. 2005'ten önce mahkûm olan İmralı da kapsam dışı. Sahada PKK'nın silahları teslim ettiği teyit edildikten sonra ceza erteleme başvuruları başlayabilecek. Tüm ayrıntıları CNN TÜRK Editörü Duygu Ayaz Bayram ve CNN TÜRK Ankara Temsilcisi Dicle Canova aktardı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Terörsüz Türkiye sürecinde aslında çok önemli tarihi günler yaşanıyor.
00:04Dün meclise yasa sunuldu, 12 maddelik yasa sunuldu ve 360 imzayla gönderildi.
00:11Tabi yasanın meclisteki süreci devam ediyor.
00:14Çarşamba günü komisyon toplanacak, pazar günü genel kurula gelmesi bekleniyor ama
00:19yasanın ayrıntılarına bakmakta fayda var.
00:22Çünkü her detayı oldukça önemli ve tarihi değerde nitelikte kararlar yapılacak maddeler var.
00:30Yasayla ilgili tüm bunları konuşacağız.
00:32CNN Türk Ankara temsilcisi Dicle Canova ile.
00:35İlk olarak ceza ertelemesi nasıl olacak başlığıyla başlıyoruz.
00:39Çünkü yasanın temeli aslında ceza ertelemesi üzerine kuruluyor.
00:45Evet bu bir infaz erteleme kanun teklifi aslına bakarsan.
00:48Bu sürece özel olarak çıkarıldı.
00:51Belli bir zaman aralığı için geçerli olacak.
00:54O da 6 ay bunu söylemiştik.
00:56Ha bu 6 aylık süre ne zaman başlayacak?
00:58İşte önce sahada bir teyit tespit süreci olacak.
01:02MIT ve TSK sahada çalışmalarını yürütecek.
01:05Bu rapor Milli Güvenlik Kurulu'na gidecek.
01:07Milli Güvenlik Kurulu tamamdır, olmuştur bu iş derse bir karar yayınlanacak resmi gazetede.
01:13Ve ondan sonra bu 6 aylık süre başlayacak.
01:15Bu 6 aylık süre başladıktan sonra nasıl bir infaz ertelemesi göreceğiz?
01:20Eğer 15 yıl ve daha az ceza almışsa, cezaevinde bulunan, burada onun için erteleme süresi 5 yıl olacak.
01:30Yani cezaevinden çıkacak.
01:325 yıl boyunca infazı ertelenmiş olacak.
01:35Bu 5 yıl içerisinde yeni bir terör suçu işlemediği müddetçe 5 yılın sonunda dosyası kapatılacak.
01:42Bu aynı zamanda kovuşturma ve soruşturma aşaması için de geçerli.
01:4815 yıl ve 6 ceza gerektiren suçları işleyenlerin ertelemesi 5 yıl olacak.
01:55Yeni suç işlemezse dosya kapatılacak, kovuşturma kapatılacak.
02:0015 ve üzeri ceza gerektiren suçlarda da erteleme 10 yıl üzerinden olacak.
02:0610 yılın sonunda veya 10 yıl içerisinde yeni bir suç işlemezse, terör suçu yine dosya kapatılacak, kovuşturma kapatılacak.
02:16Dolayısıyla aslında temeli bu, bunu anlatabiliriz.
02:20Peki kimler kapsamda?
02:21Şimdi en önemli kriter de bu.
02:23Kimler yararlanacak, kimler yararlanmayacak.
02:25Hemen ceza ertelemesinden kimler yararlanacak ve nasıl olacak tüm onları konuşacağız.
02:33Kimler yararlanacak, başlığına bakacak olursak.
02:36PKK, KCK, terör örgütünü kurma, yönetme, örgüte üye olma, yardım yataklık etme, propagandasını yapma, terörizmin finansmanının önlenmesi hakkındaki kanun kapsamına
02:47giren suçları işleme.
02:50Bunları yapanlar yararlanacak.
02:53İşte 15 yıl ve 6 ceza alırsa 5 yıl erteleme, 15 üstü ise 10 yıl ertelemeye hak kazanacak.
02:59Kovuşturma ve soruşturma aşamasında olanlarla cezası bulunanlar yararlanacak.
03:06Yani iki türden bahsediyoruz.
03:08Bir cezaevinde hüküm giymiş olanlar, bir de hala hakkında kovuşturma soruşturma yürütülenler.
03:14Bu kapsamda eğer bu suçlardan ceza almışlarsa veya soruşturmaya tabi tutulmuşlarsa,
03:21başvurmaları halinde Cumhuriyet Başsavcılıkları, infaz hakimlikleri, mahkemeler değerlendirmede bulunacak.
03:27Ama tüm bunlarla ilgili dosyalar tek tek incelenecek.
03:32Bunun altını çizeyim.
03:33Yani bir toplu halde ceza ertelemesi görmeyeceğiz.
03:36Herkesin dosyası ayrı ayrı tek tek değerlendirilecek.
03:42Ve işte o kurulacak olan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Başkanlığındaki kurul,
03:46bu değerlendirmede ana aktör olacak.
03:49Bunun altını çizeyim.
03:50Neden?
03:50O kurulda Adalet Bakanı var, İçişleri Bakanı var, Dışişleri Bakanı var, Milli Savunma Bakanı var,
03:56MIT Başkanı var.
03:57Dolayısıyla tüm ilgili ve yetkili bakanlıklar ve kurumların,
04:02Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir araya geleceği bu kurul aslında ana mekanizma.
04:08Tüm bu sürecin uygulanması, takip edilmesi ve yürütülmesinden sorumlu olacak.
04:13Ve dediğim gibi bu suçlarla ilgili o 6 aylık süreç başladıktan sonra
04:18başvuranların dosyaları tek tek tek tek incelenecek.
04:22Neden duygu?
04:23Çünkü örgüte üyelikten ceza almıştır ama yanı sıra şahsi bir suç işlemiştir.
04:29Yanı sıra adam öldürme cezası almıştır.
04:33Örgüt üyelinden ortada bir örgüt kalmayacağı, feshedeceği için örgütü PKK düşecek ya da erteleme alacak.
04:40Ama şahsi suç işlemişse ceza ile yatmaya devam edebilir.
04:44Tek cezası, tek dosya buradan değilse diğer suçunu çekmeye, yatmaya devam edecek.
04:51Tabii ki tek tek aynen öyle.
04:52Yani halklarındaki dosyalar tek tek incelenecek.
04:55Yararlanabilecek mi, yararlanamayacak mı ancak o zaman belli olacak.
04:58Dolayısıyla bugünden şu kadarı çıkar, bu kadarı çıkamaz gibi rakamlar vermek doğru değil.
05:05Ama şunu söyleyebilirim, şu kapsama giren ve halen Türkiye'de cezaevinde bulunan 3900 kişinin yararlanması yönünde bir beklenti var.
05:17Onun altını çizeyim.
05:193900 kişinin bu kapsama giren ve halen Türkiye'de cezaevinde bulunan 3900 kişinin yararlanması beklentisi var.
05:28Bir kez daha izleyicilerimiz için altını çizeyim.
05:31Dosyalar tek tek tek tek ele alınacak, irdelenecek.
05:35Dolayısıyla duruma göre bu rakam azalabilir, artabilir, değişken olabilir.
05:40Yani bu 3900 kişinin başka dosyaları da varsa cezayı gerektiren, tabii ki 3900'ü yararlanamayacak.
05:46Ama başka dosyası yoksa olmayanlar için bu sayı belki 2000, belki 3000.
05:51Göreceğiz, onu göreceğiz ama şu an hani baktığımız zaman cezaevinde bu kapsamda 3900 yani örgüt üyeliğinden, PKK üyeliğinden 3900 kişi
06:00cezaevinde ve dediğim gibi tek tek incelenecek.
06:03Neticede de kurul bir değerlendirme yapacak bu dosyalarla ilgili.
06:08Peki isim isim çok merak ediliyor.
06:10Kim yararlanır, kim yararlanmaz?
06:11Yine söylüyorum dosyalara tek tek bakılacak.
06:15Bu şimdi anlatacağım isimler kamuoyunda çok bilindiği için hemen yararlanacak diye bir şey yok.
06:21Ama kapsama girme ihtimalleri var.
06:24Mesela silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılan Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer.
06:31Mesela halen cezaevinde 9 yıl 4 ay 15 günlük hapis cezası onanan Eski Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Selçuk Mızraklı.
06:41Mesela 8 yıl hapis cezası kesinleşen Eski Van Büyükşehir Belediye Başkanı Bekir Kaya gibi bazı isimlerin durumunun ne olacağı bu
06:49kapsamda bundan sonra takip edilecektir.
06:52Kurul tarafından değerlendirilecektir.
06:53Değerlendirilecektir, netleşecektir.
06:55Tabi diyelim bu kapsama girdiler, infaz ertelemesi aldılar.
06:59Onların siyasete dönüp dönmeyeceği de yine kurul tarafından değerlendirilecek.
07:04Onu da daha önce anlatmıştık.
07:075 yıl infaz ertelemesi alanın siyasi yasanın kalkması için 2 yıl gerekecek.
07:1310 yıl infaz ertelemesi alanın siyasi yasanın kalkması için 3 yıl beklemesi gerekecek.
07:20Hüküm giymemişse, henüz hüküm giymemişse o durumda zaten bir hak mahrumiyeti de doğmuyor.
07:28Dolayısıyla hüküm giymemiş, tutuksuz yargılamaları devam eden ve buradan faydalanacak, ceza ertelemesi alacak isimlerin siyasi yasanın olmayacağının da altını çizelim.
07:39Bu da önemli bir detay.
07:40Onu da zaten önemli bir başlık olarak ele alacağız.
07:43Şimdi kriterlerden en önemli.
07:46Kobani davasını da çok kısa özetleyeyim mi?
07:49Çünkü bu saydığım isimlerin yanı sıra Selahattin Demirtaş, Figen Yüksektağ bunların durumu ne olacak diye konuşuluyor.
07:55Tabii ki merak konusu.
07:57Bu Kobani davasını ne kadar etkileyecek bu düzenleme?
08:00Demirtaş 42 yıl orada hapis cezası aldı.
08:03Figen Yüksektağ 30 yıl ceza aldı.
08:06Ayrıca aynı davada silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan Ahmet Türk'ün 10 yıllık bir cezası var.
08:12Sabahat Tüncel 12 yıl, Ayla Akatata 9 yıl, Gülten Kışanak 12 yıl ki bu isimler şu an tutuksuz yargılanıyor.
08:21Ve dediğim gibi işte bunların dosyaları tek tek değerlendirilecek.
08:25Eğer başka dosyalardan içeride yatmalarına veya ceza almalarına gerek duyulmuyorsa sadece bu kapsamda değerlendirileceklerse elbette onlar da ceza ertelemesinden yararlanacak.
08:36Ama dediğim gibi bunu en son yapılacak değerlendirme bize gösterecek.
08:40Kurulun vereceği kararlar oldukça önemli.
08:43Onlar da tabii ki kurulda bağlı olduğu bakanlıklarla birlikte yani kurula bağlı olan bakanlıklarla birlikte dosyalar üzerinden işleme alınacak.
08:52Şimdi yasada kimler kapsam dışı bu da önemli noktalardan biri.
08:57Yasadaki gördüğümüz dün verildikten sonra gördüğümüz 2005 yılı en kritik aslında noktalardan biri 2005 yılı öncesi.
09:07Yani 2005 yılı öncesine atıfta bulunuluyor ve müebbetlik suç işleyenler, cezaevinde bulunanlar ve kasten öldürme suçundan hüküm giyenler.
09:19Hüküm giyenler kesinlikle kapsam dışı olacak.
09:23Bunlar bu düzenlemeden ceza ertelemesinden faydalanamayacaklar.
09:27Aslında buna ez cümle şey demek çok yanlış olmaz sanırım, örgütün lider kadrosu.
09:32Tabii ki ama aşağı yukarı bu durumda Türkiye'de cezaevinde bulunanların sayısını da söyleyebilirim.
09:39Yaklaşık aşağı yukarı bir rakam 800 civarı.
09:42Kapsam dışında Türkiye'de hala hazırda cezaevinde bulunan, müebbetlik suç işleyen, kasten adam öldüren, 2005 takvimine takılan yaklaşık aşağı yukarı 800
09:54kişiden bahsedebiliriz.
09:57800 kişi.
09:59Bu tarih çok kritik bir tarih.
10:02Bunun öncesinde işlenen suçlar kapsam dışında olduğu için bilhassa lider kadro faydalanamıyor.
10:09Bundan yani kimleri kastediyoruz?
10:11Merkez Karar ve Yönetim Kurulu üyeleri.
10:13Kendi örgütün sözde Merkez Karar ve Yönetim Kurulu.
10:16Murat Karayılan, Cemil Bayık, Duran Kalkan, Sabri Ok.
10:20Hatta bu hatırlayacaksın sembolik bir silah yakma töreni olmuştu 2025'de.
10:25Oraya katılan Bese Hozat gibi bazı isimlerin bundan faydalanmaması söz konusu.
10:33Aşağı yukarı işte üst düzey kadroda faydalanamayacak olanlar da 200 civarı diyebiliriz.
10:40Onlar da kapsam dışında kesinlikle faydalanacaklar.
10:43Ve tabi dolayısıyla Öcalan da bu kapsam dışında kalıyor bu yapılan sablo neticesinde.
10:50Lider kadrosunun zaten isimleri öne çıkan ve kamuoyunda da bilinen isimler arasında onları saydık.
10:56Ama onun yanı sıra da İmralı olarak da belirtelim.
10:59Yani Öcalan'la ilgili bir statü yok.
11:01Aldığı müebbetle alakalı kapsam dışında olduğu için bir ceza ertelemesi yok.
11:06Murat Karayılan, Cemil Bayık, Duran Kalkan, Sabri Ok, Bese Hozat gibi yaklaşık 200 civarı örgüt yöneticisinin de bu yasadan faydalanmayacağının
11:16altını çizelim.
11:17Ama bir de örgütün biliyorsun Avrupa ayağı var.
11:20Hatta bir dönem siyasi ilticayla oraya gidenler, Avrupa'ya gidenler oldu.
11:25Onlar yararlanmak ister mi?
11:27İsterse nasıl bir sonuç alacaklar?
11:29Bu da merak konusu.
11:30Bir kere yurt dışındakilerin başvuracakları ilk nokta büyükelçikler veya konsolosluklar olacak.
11:35Şimdi hangi isimler var ilk akla gelen?
11:37Faysal Sarayıldız, Tuğba Hezer Öztürk, Leyla Birlik, Osman Baydemir, Remzi Kartal, Zübeyir Aydar bunlar.
11:44Eskidep ve HDP milletvekilleri hatırlayacaksın.
11:47Dolayısıyla eğer onlar da bu yasadan yararlanmak isterse bir başvuruda bulunursa,
11:54belki başvurmalarına da gerek kalmadan yine dosyaları tek tek incelenecek ve yapılacak değerlendirme sonrası haklarında bir karar verilecek.
12:05Kurul tarafına.
12:06Dolayısıyla bugünden filan filan kesin yararlanır, filan filan kesin yararlanamaz diyemeyiz.
12:12Kesin yararlanamayacak olanları çok net saydık zaten.
12:15Kapsam dışı belli.
12:16Örgütün yönetim kadrosu.
12:17Evet orada hiçbir tereddüt yok ama kapsam içinde kalacak olanların da dosyaları üzerinden tek tek yapılacak incelemeli karar verilecek.
12:25Yani böyle bir topyekun ceza ertelemesi görmeyeceğiz.
12:28Şimdi isimler arasında dikkat çeken siyasiler de vardı daha önce siyasette olan.
12:34Peki şimdi siyasi yasak kapsamında olanlar, onlar için 15 yıl altı ceza alanlarda 5 yıla kadar cezası ertelenenlerde 2 yıl,
12:4215 yıl üstü ceza alanlarda, 10 yıl erteleme alanlarda da 3 yıl ceza olacak.
12:48Siyasi yasak olacak.
12:50Yani siyasi yasak olacak.
12:51Siyasete katılamayacaklar.
12:53Evet ve bu siyasi yasak konusunda da değerlendirmeyi yine Cumhurbaşkanı Yardımcısı Başkanlığı'nda oluşturulacak kurul yapacak.
13:00Bu kurulun işte başsavcılıklara veya infaz hakimliklerine başvurması üzerine bu zamanı geçirenlerin siyasi yasakları kalkabilecek.
13:11Elbette bunu dün de konuşmuştuk.
13:14Şimdi işte 15 yıl altı ceza alanlar yani 5 yıla kadar infaz ertelemesi konusundan faydalanacaklar.
13:222 yıl beklemek durumunda siyasete girebilmek için.
13:25Eğer konuşulduğu gibi genel seçim 2028 Nisan ayı veya biraz erken alıp 2027 Kasım ayında yapılacaksa,
13:342 yıl bile siyasi yasak alsa yetişemiyor.
13:37Yani önümüzdeki genel seçimde milletvekili adayı olmaları söz konusu olmayacak.
13:433 yıl siyasi yasak alanlar için de keza bu geçerli.
13:46Ama 2028'deki yerel seçime 2 yıllık siyasi yasak süreci tamamlananlar aday olabilecek gibi görünüyor.
13:54Yani belediye başkanlığı seçimleri için 2 yıl yasak alanlar aday olabilirler.
14:00Evet bir ihtimal yani 15 yıl altında cezaya sahip olup 5 yıl erteleme dosyası incelenip bu karar alındıktan sonra ben
14:08siyasete de gireceğim diyorsa
14:10yine kurulun kararıyla bir değerlendirmeye tabi tutulacak.
14:28Dosyası incelenecek.
14:30En önemli başlıklardan biri de ekonomi.
14:35Yani hep konuşuyoruz sürecin en başından bu yana liderlerden gelen açıklamalarda da dikkat çekilen nokta teröre yıllardır harcanan paraydı.
14:44Ve bu gelişmeler sonrasında işte o para teröre harcanmasaydı ne olur duru konuştuk ama bundan sonrası için hemen bir temiz
14:55sayfa açalım.
14:56Bu çok önemli bir konu.
14:58Çok önemli bir konu.
14:59Çünkü işte bu terör mevzu ne yazık ki Türkiye'nin çok fazla enerjisini tüketti.
15:07Hem sosyolojik olarak enerjisini tüketti hem ekonomik kalkınma açısından enerjisini tüketti.
15:14Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamıştı.
15:16Yani bunca yıllık terörle mücadelede doğrudan veya dolaylı olarak fatura 2,3 trilyon dolar.
15:26Çok yüksek bir rakam bu.
15:30Bugün iletişim başkanlığı da bu 2,3 trilyon doları teröre harcamasaydık neler yapılabilir diye listelemiş.
15:3716 ayrı kalem gerçekten ülkenin kalkınma hızını 2'ye katlayacak bir süreç yaşanabilirmiş.
15:44Şu 2,3 trilyon dolar yatırıma kalkınmaya harcansaymış.
15:50Mesela 4 milyon 600 bin megavat güneş enerji santrali yapılabiliyor bu parayla.
15:562 milyon 90 bin megavat rüzgar enerji santrali, 460 bin adet 24 derslikli eğitim yapısı ve 11 milyon yeni derslik.
16:10Bakar mısın?
16:11Yani hem enerjide kazanıyoruz hem eğitimde kazanıyoruz.
16:15Bu kadarla da bitmiyor.
16:17Devam ediyorum.
16:175 bin 191 bin yataklı şehir hastanesi yapılabiliyor.
16:273 milyon 600 bin adet aile sağlığı merkezi yapılabiliyor.
16:36Yani bunca yıldır işte neredeyse çeyrek asırdır, yarım asırdır süren bu mücadelede harcanan ekonomik kaynak 2,3 trilyon dolar dolaylı
16:47veya dolayısız olarak teröre aktarılan ekonomik kaynak.
16:51Bu parayı teröre değil başka yatırımlara aktarsaydık tüm bunlar yapılabilecekti.
16:59Devam ediyorum.
17:00850 adet 1915 Çanakkale Köprüsü'nden yapılabiliyor.
17:06Ki biliyorsun çok işe yarayan ihtişamlı bir köprü o.
17:11Neredeyse dünyada örneği yok.
17:13Dolayısıyla bu köprüden 850 adet yapılabiliyor.
17:17100'den fazla havalimanı, 45 bin kilometrelik hızlı tren hattı, 30 bin kilometrelik otoyol, 36 bin sosyal konut, 1196 adet baraj,
17:3632 bin 200 yangın söndürme uçağı ki ne kadar önemli bugünlerde değerini daha da anlıyoruz.
17:44Türkiye yine de filosunu güçlendirdi.
17:46Hatta Avrupa'daki yangınlara desteğe gönderiyor ama şu an elimizde 32 bin 200 yangın söndürme uçağı olabilirdi.
17:5315 bin organize sanayi bölgesi kurulabilirdi.
17:562300 otomotiv üretim tesisi kurulabilirdi.
18:0020 milyon ilave sanayi istihdamı sağlanabilirdi.
18:04Çok ciddi rakamlar.
18:06Çok ciddi rakamlar elbette.
18:073 trilyon dolar zaten büyük bir maliyet ama bu ne anlama geliyor özellikle bunları yazdık ki hani daha somut görebilmek
18:15için 4 milyon güneş santrali, megawatt, 460 bin derslik.
18:21400 bin derslik 11 milyonda 11 milyonda yeni derslik.
18:26Yeni derslik artı.
18:27Yani hani rakamlara baktığımızda tekrar biraz üzerinden saymayayım ama ciddi rakamlar, ciddi yatırımlar.
18:3516 ayrı kalem var burada şehir hastanesinden, sağlık merkezine, konuttan, köprüye, havalimanına, dersliye, santraleye yani birçok kalemde ve ayrıca bunların
18:46yanı sıra biz savunma sanayinde iddia sahibi olan kendi yerli milli uçağını, savaş uçağını yapmak üzerine yola çıkmış bir ülkeyiz.
18:55Bir de artı savunma sanayine katkılarını da düşünürsek bugün Türkiye'nin bölgesinde yarattığı gücü ikiye katlayacağını düşünebiliriz.
19:06Ciddi bir ekonomik.
19:07Evet dolayısıyla bu süreç gerçekten çok kıymetli.
19:10Yani Türkiye'nin ekonomisine de ivmek atacak bir aslında atılım ve bundan sonrası için de ciddi bir.
19:18Büyük bir ekonomik kalkınmayı beraberinde getirecek ve kim kazanacak?
19:22Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşayan herkes kazanacak.
19:25Dolayısıyla bu önemli bir süreç ve herkesin bunun önemini kavrayarak aynı sağduyuda bu meselenin gerçekten ne kadar işimize yarayacağını görerek
19:37doğru sonuçlanmasını sağlamak yönünde sağduyulu hareket etmesi gerekiyor.
19:42Artık bugünden sonra gözler cuma gününe çevrildi.
19:45Çünkü yasa dün meclise sunuldu.
19:48Artık cuma günü de saat 15.30'da da komisyonda, adalet komisyonunda görüşülecek.
19:54Ve sonrasında da görüşmelerin ardından adalet komisyonundan bu kez pazar gününe gözler çevrilecek.
19:59Çünkü pazar günü de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde genel kurulda yasanın görüşmeleri gerçekleştirilecek.
20:05Biz de CNN Türk Ankara temsilcisi Dicle Canova ile birlikte yasanın tüm detaylarını konuştuk.
20:12Şimdi sözü yeniden sana bırakalım Göksu.
Yorumlar