- 12 saat önce
Gün akarken en sıcak, doğru ve en hızlı haber, Göksu Öngören Özgür'ün sunumuyla Bugün'de ekrana geliyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:23İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:59İzlediğiniz için teşekkürler.
00:01:01İzlediğiniz için teşekkürler.
00:01:12İzlediğiniz için teşekkürler.
00:01:42İzlediğiniz için teşekkürler.
00:01:51İzlediğiniz için teşekkürler.
00:02:22İzlediğiniz için teşekkürler.
00:02:51İzlediğiniz için teşekkürler.
00:03:03İzlediğiniz için teşekkürler.
00:03:03Teyakkuz halinde alevlere beş uçak müdahale ediyor.
00:03:08Yangın sabah saatlerinde başladığı sebebi henüz bilinmiyor.
00:03:11Geniş bir güvenlik önleme alındı.
00:03:14Bayır mahallesindeki ormanlık alanda bilinmeyen bir nedenle başladı.
00:03:18Havadan hızlı bir müdahale söz konusu.
00:03:20İhbar üzerine bölgeye Muğla Orman Bölge Müdürlüğü'ne yangın söndürme ve Muğla Büyükşehir Belediye İtfaiye Ekipleri de sevk edildi.
00:03:29Alevler ve yoğun duman Fethiye Antalya Karayolu'na yaklaştığı için yol önlem amaçlı araç trafiğine kapatıldı.
00:03:38Ayrıca yangın önlemleri kapsamında olarak Seydi Kemal Devlet Hastanesi de hızlı bir şekilde boşaltıldı.
00:03:46Muğla Valiliğinden de 43 hanedeki 65 kişinin tahliye edildiği bilgisi geçildi.
00:03:54Bu önemli 65 kişinin hızlı bir şekilde tahliye edildiği bilgisi de Muğla'dan Muğla Valiliğinden yapılan önemli açıklamalar.
00:04:0343 hane bulunuyor yangın alanına yakın yerlerden ve şu an o görüntüleri sizlerle paylaşıyoruz.
00:04:11Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan da konuyla ilgili açıklama yapıldı.
00:04:15Alevlerle mücadelemizi sürdürüyoruz.
00:04:18Muğla, Seydi Kemal'de orman dışı alanda başlayıp ormanlık alana sıçrayan yangına ilişkin 5 uçak, 18 helikopter, 87 arazöz, 6 iş
00:04:29makinesi, 534 orman kahramanımızla,
00:04:33mücadele ediyoruz.
00:04:35Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan konuya ilişkin hızlı bir şekilde açıklama geldi.
00:04:39Ekiplerimizin havadan ve karadan yürüttüğü mücadele ile yangını tamamen kontrol altına almak için aralıksız çalışıyoruz.
00:04:49Önemli bir kez daha altını çizelim.
00:04:52Oldukça yoğun bir ekip çalışıyor.
00:04:54Yangını söndürmek için 534 orman kahramanımız mücadele ediyor diyor Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan yapılan son sıcak açıklamalarda.
00:05:05Ekipler teyakkuzda bölgede geniş bir güvenlik önlemi alındı.
00:05:09Hastanelere sevk ediliyor.
00:05:11Bölgeden tahliye edilenler olası bir yangında yaralanma veya herhangi bir aksi durum gerçekleşmesi durumunda.
00:05:22Yangına ilişkin çalışmalar ekranınızda 3 farklı görüntüde görüyorsunuz.
00:05:27Havadan yapılan çalışmaları ve karayoluyla yapılan mücadeleyi aynı zamanda ve tahliyeleri, hastanelere sevkleri de sizlerle paylaşıyoruz.
00:05:36Alevlere 5 uçak müdahale ediyor.
00:05:38Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan geldi sıcak açıklama.
00:05:42O sıcak açıklama eşiğinde alevlerle mücadelemiz sürüyor.
00:05:46Muğla, Seydi Kemer'de orman dışı alanda başlayıp ormanlık alana sıçrayan yangına ilişkin net açıklamalar geldi.
00:05:56Biz de o bilgileri ve o görüntüleri sizlerle paylaşıyoruz.
00:06:033 farklı görüntü ekrana getiriyoruz.
00:06:06O görüntüleri şu anda 18 helikopter yangına su taşıyor.
00:06:115 uçak bunun altını çözelim.
00:06:13Tarım ve Orman Bakanlığı Muğla'nın Seydi Kemer ilçesinde çıkan orman yangınına yoğun şekilde müdahale edildiğini duyurdu.
00:06:22CNN Türk ekranlarında o bilgileri sizlerle paylaşıyoruz.
00:06:25Yangın orman dışında yani muhtemelen tarım arazisi makilik veya açık bir alanda başlamış olabilir.
00:06:33Ama net bilgiler yangın söndürülüp kontrol altına alınmasıyla birlikte yetkililerden gelecek.
00:06:41O araştırmayla çok daha net bir çerçeve çizilecek.
00:06:45Daha sonra ormanlık alana sıçradığı yönünde Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan yapılan açıklamadan geldi.
00:06:51Bu nedenle yangının büyüdüğü ve müdahalenin de daha zor olduğunu söylemek mümkün.
00:06:59Yangını söndürmek için 5 yangın söndürme uçağı, 18 helikopter, 87 arazöz yangın söndürme aracı.
00:07:08Bunun altını çözelim.
00:07:09Oldukça da yoğun bir ekip var.
00:07:12Kalabalık bir ekip mücadele ediyor, müdahale ediyor.
00:07:146 iş makinesi, dozer, kepçe ve bunun gibi aletler de bu yangını söndürmek için yoğun bir çaba sarf ediyor.
00:07:24534 orman personeli canla başla yangını söndürmeye uğraşıyor.
00:07:32Şu anda da o görüntüleri görüyorsunuz ekranlarınızda.
00:07:35Döneceğiz zaman zaman Muğla'daki bu yangına ilişkin görüntüleri ve detayları sizlerle paylaşacağız, aktaracağız.
00:07:4143 hane boşaltıldı, 65 kişinin tahliyesi söz konusu, vatandaşlara ilişkin sağlık bilgisi, sağlık durumları ile ilgili bilgileri de aktaracağız.
00:07:52Yetkililerden gelen son dakika sıcak açıklamalarıyla hem görüntülerle hem de açıklamalar doğrultusunda.
00:08:04Türkiye BP'nin işlettiği Kerkük petrol sahasının %15 listesini devraldı.
00:08:11Cumhurbaşkanı Erdoğan bu adımı tarihi bir adım olarak niteledi.
00:08:15Irak Başbakanı Beştöpe'de törenle karşılayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Irak'tan günlük 1 milyon varillik petrol ihracatı sözü de aldı.
00:08:26British petrolün operatörlüğünü yürüttüğü Kerkük üretim sahasında Türkiye petrollerine ortaklık verilmiştir.
00:08:37Bugün imzalanan anlaşma enerji alanındaki ortaklık açısından tarihi bir adım olmuştur.
00:08:47Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin Ankara ziyaretine enerji başlığı damga vurdu.
00:08:53Türkiye Petrolleri ile British petrol arasında imzalanan hisse devir sözleşmesiyle Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, Kerkük sahasının %15 listesini devraldı.
00:09:06Erdoğan, Irak Başbakanı Zeydi'yi Beştöpe'de resmi törenle karşıladı.
00:09:12Başbaşa ve heyetler arası görüşmelerin ardından iki ülke arasında önce 3 ardından 2 olmak üzere 5 anlaşma imzalandı.
00:09:21Basın toplantısı sırasında anlaşma sayısı konusunda heyetler tekrar müzakere etti.
00:09:32Ardından taraflar resmi akşam yemeğinde Fişabur sınır kapısı üzerinden taşımacılık mutabakatıyla doğal kaynaklar karşılığında Irak Cumhuriyeti içinde ulaştırma altyapısının geliştirilmesine
00:09:46ilişkin mutabakat zaptı imzaladı.
00:09:50Cumhurbaşkanı Erdoğan, 1 milyon varillik petrol ihracatının sözünü de aldı.
00:09:551 milyon varil biz Türkiye'ye petrol verebiliriz diyor.
00:10:06Evet Sayın Bakan, sağa sola muhtaç olmaya gerek yok.
00:10:13Hemen komşumuz Irak'tan inşallah 1 milyon varil petrolü buraya transfer ettik mi ihtiyacımızı karşılar.
00:10:25Bir hayır inşallah.
00:10:27Savunma ve güvenlik başlıkları da Erdoğan-Zeydi görüşmesinde gündemdeydi.
00:10:32Terörsüz Türkiye'ye Erdoğan bir parantez açtı.
00:10:36İnşallah her iki ülkeye de ağır bedeller ödeten bu meseleyi kalıcı olarak gündemimizden çıkartacağız.
00:10:47Irak Başbakanı Zeydi, kalkınma yolu projesinin Fırat ve Dicle'nin yanında üçüncü nehir olduğunu söyledi.
00:10:55Ülkelerimiz doğuyla batıyı birbirine bağlayacak ifadesini kullandı.
00:11:07Türkiye ve Irak arasında stratejik işbirliğini kapsayan anlaşmalar imzalandı.
00:11:12Onlardan biri de kalkınma yoluyla ilgiliydi.
00:11:15Hem bu anlaşmanın önemini hem de Türkiye'den geçen ticaret yollarını konuşmak için sözü şimdi Ankara'ya bırakıyoruz.
00:11:21CNN Türk muhabiri Doğa Başak Öztürk'ün yanında konu da var.
00:11:25Ve bu projenin önemini anlatacaklar. Doğa sözü size bırakıyorum.
00:11:32Göksu yeni ticaret koridorlarının önemi dünyada her geçen gün artarken Türkiye ve Irak önemli bir anlaşma imzaladı.
00:11:40Kalkınma yolu projesinde imzalar atıldı.
00:11:43Bu projenin hem Türkiye için hem Irak için hem de bölgemiz için önemini yanımızdaki değerli konuğumuz Prof. Dr. Abdülkadir Develi
00:11:51ile birlikte konuşacağız.
00:11:52Arkamızdaki büyük bir grafikte hocam öncelikle bu yolun dünyadaki diğer güzergahlarla kıyaslanmasını görüyoruz.
00:12:01Şimdi kalkınma yolu projesinin dünyadaki diğer hatlara kıyasla önemi, farkı Türkiye'ye kazandıracakları nelerdir?
00:12:09Tabii coğrafi keşiflerle beraber aslında ticaretin merkezi doğudan batıya doğru kaymıştı.
00:12:15Fakat gelinen noktada hem Asya Pasifi'nin ciddi anlamda bir büyüme imesi içerisine girmesi hem boğazlarda yaşanan sorunlardan dolayı artık
00:12:23o kadim ticaret yolları tekrar ön plana çıkmaya başladı.
00:12:26Bakın burada baktığımız zaman Ümitburnu'nun dolaşan 45 günlük bir yolu görüyorsunuz.
00:12:31Yani bu ciddi anlamda bir lojistik maliyeti tedarik süresinin uzaması anlamına geliyor.
00:12:37Ama diğer taraftan baktığımızda Türkiye merkez alan ki bakın bu arada merkez ülke Türkiye kavramında ne kadar önemli olduğunu burada
00:12:43görüyoruz.
00:12:44Hem lojistik anlamda hem enerji anlamında Türkiye'nin bunun olmadığı projeler ne kadar maliyetli ve ne kadar zorlu olduğunu görüyoruz.
00:12:52Yani Türkiye'nin lojistik anlamda merkez olma hedefini güçlendiren bir adım olarak.
00:12:56Kesinlikle, kesinlikle.
00:12:56Bakın burada Hürmüzboğazı açılıyor mu kapalıyor mu belli değil şu anda.
00:13:01Burada ciddi anlamda dünya ticareti bir sorun yaşıyor.
00:13:05Çünkü bölgeden enerji alamıyor.
00:13:07Yani öyle bir noktadayız şu anda.
00:13:09Enerji satmak isteyen ülkeler enerji satamıyor.
00:13:12Almak isteyen ülkeler alamıyor.
00:13:14Hem enerji arz güvenliği hem de enerji talep güvenliğinde bir sorun yaşıyoruz.
00:13:18Peki burada ne yapmak lazım?
00:13:19Bu boğazları olan bağımlılığı azaltmak lazım.
00:13:22Hürmüzboğazı bu noktada oldukça önemli ki dünya petrolün %20'sini hemen ben göstereyim.
00:13:27Baksa Körfezi'ndeki Fav Limanı'ndan Avrupa'ya kadar uzamayacağım.
00:13:31Şöyle yapalım biz bakın bu bölge aynı zamanda ciddi anlamda petrolün üretildiği bir bölge.
00:13:37Ve bu bölgeden dünyaya özellikle Çin'e ve Avrupa'ya ciddi bir petrol akışı ve ticaret sevkiyatı var.
00:13:44Sadece petrol değil.
00:13:45Şimdi burası sıkıntıya girdiği zaman ki uzayacak duruyor.
00:13:49Yani bu Hürmüz zaman zaman kapanacak zaman zaman açılacak.
00:13:51Ve aynı zamanda siyasi polemiklerin uluslararası düzeyde bir merkezi durumunda.
00:13:55Dolayısıyla artık burada ülkeler alternatif bir çözüm arıyor.
00:13:58Neresi?
00:13:58Burada bakın burada Fav Limanı var.
00:14:00Buradan kalkınma yolu projesiyle beraber Türkiye üzerinden dünyaya Avrupa'ya giden bir yol ile karşı karşıya kalıyoruz biz bu noktada.
00:14:09Yani burada petrol üreten ülkeler de daha güvenli bir rota olarak bunu ne yapıyor?
00:14:14Gölüyor.
00:14:14Yani Avrupa pazarlarına daha güvenli bir rotadan ulaşma imkanı sağlar.
00:14:18Kesinlikle. Çünkü buradan gelen ticari sevkiyat diyelim enerji olsun diğer ticari ürünler olsun veya gelen diyelim hiç fark etmez.
00:14:27Burada güvenli bir rota durumu sözü.
00:14:28Yoksa bakın diğer taraftan Bab-ül Mendeb geçiş noktası var tam burada.
00:14:32Yani burada sorunlu. Neden?
00:14:33Çünkü savaş yükseldiği zaman Husiler ne yapıyor? Buraya saldırıyor.
00:14:38Ve bu boğazında geçiş noktasına sıkıntı durumu söz konusu oluyor.
00:14:41Dolayısıyla dünya aynı zamanda bu boğazlara olan bağımlılığı da azaltmak durumunda ve en doğru rota neresi burası?
00:14:48Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaşmak, erişmek ki Avrupa'nın da buna ihtiyacı var.
00:14:54Avrupa'da bölgedeki enerji ihtiyacı var.
00:14:57Çünkü Rusya-Ukrayna savaşından dolayı bu taraftan Avrupa istediği enerjiyi alamıyor.
00:15:01O zaman çevresindeki diğer hatlara, güzergahlara kıyasla güvenli olduğu için öne çıkıyor.
00:15:05Güvenli olduğu için bir.
00:15:07İkinci olarak burada lojistik maliyetleri daha düşük olacaktır.
00:15:11Tedarik süreleri daha düşük olacaktır.
00:15:13Yani çok rasyonel bir yol aslında bu.
00:15:15Ve bu da Türkiye'nin merkez ülke olmak konumunu güçlendiriyor.
00:15:18Bakın burada ne diyoruz Avrasya, lojistik merkezi.
00:15:21Bakın buradan gelen bir orta yol projesi de var Çin üzerinden.
00:15:25Zengezur geçiti var burada.
00:15:26Orta yolu da çok önemli.
00:15:27O da çok önemli çünkü burada Çin'de aynı şekilde yani bu denizlere olan bu bağımlılık
00:15:33denizlerdeki belirsizliğe karşı bu kadim ticaret yolları tekrar şu an ravaşta.
00:15:37Ve dolayısıyla Çin'de buradan karayoluyla Türkiye üzerinden yine ne yapıyor Londra'ya ulaşabiliyor.
00:15:43Bu da yine aynı şekilde Türkiye'nin lojistik anlamda da merkez ülke olmak konumunu güçlendiriyor.
00:15:48Enerji anlamında da merkez ülke olmak konumunu bu noktada güçlendiriyor.
00:15:52Peki hocam şimdi demir yollarının Türkiye'den geçeceği iller var.
00:15:55Biraz da onlara bakalım.
00:15:57Onların tek tek Türkiye'ye getireceği avantajlara bakacak olduğumuzda
00:16:01özellikle Güneydoğu Anadolu illerine katı katması beklenen bazı şeyler var.
00:16:06Örneğin yeni yatırım, istihdam fırsatları yaratabilir mi diye bir soru oluşuyor elbette düşündüğümüzde.
00:16:11Tabii bakın Fav Limanı'ndan buradan enerji sevkiyatı da olacak, ticari sevkiyat da olacak.
00:16:16Yani burada özellikle Irak ile olan ticaretin ciddi anlamda artması bekleniyor.
00:16:2017 milyar dolar civarında, dünkü açıklamalarda hedef burada 30 milyar dolara ulaşmak.
00:16:25Tabii burada ticaret yolu olduğu zaman ticari entegrasyon da artar.
00:16:31Yani Türkiye ve Irak arasındaki ticaret entegrasyonu da bu noktada biz artmasını bekliyoruz.
00:16:36Ve buradan bakın geçtiği illerimiz var.
00:16:39İşte Mardin, Şanlıurfa, Gaziantep ve buradan İstanbul üzerinden de bir geçiş yolu var.
00:16:44Tabii burada bu illerimiz ciddi bir lojistik üssü olacaktır.
00:16:48Yani az önce göstermiş olduğumuz o makro haritaya baktığımız zaman dünyada önemli bir lojistik üssü olan Türkiye üzerinden dünyaya ciddi
00:16:56bir ticari anlamda enerji, mal sevkiyatı olacaktır.
00:17:01Ve burada güzergahlar üzerinde ciddi bir de yoğunluk oluşacaktır.
00:17:04Bu aynı zamanda illerin bölgesel olarak da bakın sınır ticareti gelişecektir burada.
00:17:09Bu çok net.
00:17:10Yani terörist Türkiye'nin desteklemiş olduğu bir sürü içerisinde.
00:17:13Yani bölgesel güvenliğe yatıfta bulunmalı.
00:17:14Tabii güvenliğin de burada daha ve burada ciddi anlamda bir kalkınma durumu söz konusu olacaktır illerde.
00:17:21Yani gerçek anlamda bu kalkınmadan bahsediyoruz.
00:17:24Sınır ticareti artacaktır, ticaret arttığı zaman üretim artacaktır, istihdam artacaktır, yatırım gelecektir.
00:17:30Ve bu illerimiz ciddi anlamda bir büyüme sevgisi sesler.
00:17:33Sadece o değil.
00:17:34Yani bölgesel bazda geçiren güzergahın geçmiş olduğu iller dışında makro düzeyde Türkiye ekonomisi bulunan pozitif yöne etkileyecektir.
00:17:42Çünkü bakın dünya şu an enerjiye ulaşamıyor.
00:17:44Oysa ki bütün enerji, boru atları bizim üzerimizden geçecek.
00:17:47Yani burada Kerkük petroller var birazdan konuşacağız.
00:17:50Bu Türkiye üzerinden dünyaya gidecek.
00:17:51Diğer taraftan aynı şekilde Hazar bölgesi enerji kaynakları Türkiye üzerinden gidecek bu noktada.
00:17:56Diğer taraftan denizi güvenli bulmayan Avrupa yine bu kalkınma yolu üzerinden mal tedarına geçecek.
00:18:02Bu Türkiye'yi bölgedeki diğer komşularına hatta belki de hasımlarına kıyasla daha avantajlı bir konuda getiriyor mu?
00:18:08Tabii aynı zamanda burada bir kazan kazan politikası olduğundan dolayı Türkiye kazandığı gibi Irak da kazanacak.
00:18:13Bölge ciddi anlamda bir istikrara ulaşacak.
00:18:15Çünkü ticaret arttığı zaman zaten Avrupa Birliği de böyle kurulmadı mı Almanya ve Fransa arasında?
00:18:20Biz daha savaşmayalım hadi ticaret yapalım, ticaret engellerini kaldıralım dediler ve Avrupa Birliği'ne giden bir süreç oluştu burada.
00:18:26Burada da Türkiye merkezi şu anda yine bir ticaret oluşumu var bölgede ve bu Irak'ı da destekleyecektir, Suriye'yi
00:18:33de destekleyecektir.
00:18:34Bütün körfez ülkeleri de bu noktada destekleyecektir ve topyekun bir kalkınma olacak.
00:18:38Fakat burada dediğim bir merkez ülke şu anda sadece olarak da Türkiye.
00:18:41Ve özellikle güzergenin o geçtiği illere, ekonomilerine katkı sağlayacak Türkiye'de.
00:18:47Tabii tabii. Sınır illerimiz var Güneydoğu'da. Sınır ticaretinin gelişmesi bu noktada biz bekliyoruz.
00:18:53İllerimiz ciddi anlamda büyüme aynı zamanda kaydedecek.
00:18:55Terörsiz Türkiye süreciyle de beraber bunu düşürdüğü zaman aslında bölge için çok ciddi fırsatlar burada doğacaktır.
00:19:01Bunu da söyleyebilirim.
00:19:02Yani bu Türkiye'nin büyümesine, ekonomik refahına, üretimine, ihracatına doğrudan dokunacak bir proje.
00:19:08O yüzden kalkınma yolu projesi gerçekten sadece Türkiye açısından değil, bölge ve dünya açısından da önemli bir proje.
00:19:16Çünkü çok önemli bir noktadan güvenli bir tedarik yolunu siz dünyaya sağlamış oluyorsunuz.
00:19:22Hocam bir grafimiz daha var aslında. O kadar kapsamlı bir konu ki her yerden konuşabiliriz.
00:19:26Lakin bu sefer de yapımı devam eden projeler ve planlanan projeleri görüyoruz.
00:19:31Çok sayıda proje planlanıyor tabii ki koridor çerçevesinde.
00:19:35Şimdi buraya bakacak olduğumuzda burada tabii ki Türkiye haritası daha yakınımızda.
00:19:38Lakin burada şunu sormak istiyorum.
00:19:40Mesela Gebze, YSS, Çatalca, Zara, Erzincan, Kars, Canbaz, Erzincan, Kars ve daha da yapımı devam eden çok sayıda projeler var.
00:19:49Bunların Türkiye'ye getirilerini biraz daha açmakta fayda olduğunu düşünüyoruz.
00:19:53Tabii burada özellikle ben Zengezur geçitini burada görünmüyor.
00:19:56Ona dikkat çekmek istiyorum.
00:19:58Çünkü bu işlevsel hale geldiği zaman biz direkt olarak Orta Asya ile Karayolu temasını çok kısa yoldan kurmuş olacağız.
00:20:06Ve yine güvenli bir yol olacak bu noktada.
00:20:08Az önce söylemiş olduğum Orta Yol projesi, Çin'in geliştirmeye çalıştığı, o kadim ticaret yolları diyoruz ya biz.
00:20:14O ticaret yollarında en önemli adımlardan bir tanesi Zengezur geçiti.
00:20:17Buradan bir geçiş durumu söz konusu olduğu zaman dediğim gibi Türkiye'nin buradan Orta Asya ile olan irtibatı çok güçlü
00:20:25bir şekilde kuracak.
00:20:26Hem enerji transferi noktası zaten boru hatları var her taraftan.
00:20:28Yani sadece Körfez'den Avrupa'ya değil geniş bir tercihede.
00:20:32Aynı zamanda Orta Asya'da çünkü Orta Asya'da bu bölgede de çok ciddi enerji kaynakları var.
00:20:36Bölgede büyüyor bu noktada.
00:20:37Büyüyen bir Asya var ve bu Asya aynı zamanda Avrupa ile temas içerisinde.
00:20:41Deniz yolları dediğim gibi zaman zaman tıkanabiliyor.
00:20:44O zaman doğru yol bu noktada karayolları ve karayolu noktası Türkiye gerçekten çok önemli bir pozisyonda.
00:20:50Yani burada demiryolu projeleri olsun, diğer boru hatlı projeleri olsun.
00:20:55Yani Türkiye merkezi olduğu her türlü projede şu anda merkezi konumda olduğunu biz zaten buradan görebiliyoruz.
00:21:01Bir yandan demiryolları ve gümrüklerden elde edilen gelirlerin de artması.
00:21:05Daha fazla mal geldiği zaman daha fazla ticaret, daha fazla ticareti olduğu zaman daha fazla gümrük vergisi ve daha fazla
00:21:11kamu gelir aynı zamanda oluşuyor.
00:21:13Bu kamu ilgilendiren taraf.
00:21:14Diğer taraftan da az önce ifade ettiğim gibi bölgeyi de, bölge ekonomisiyle ciddi anlamda, illeri ciddi anlamda kalkındıracak,
00:21:21Türkiye'nin dış ticaretini güçlendirecek, ihracat hedefinin 300 milyar dolara ulaşmasını daha hızlı destekleyecek projeler bunlar.
00:21:27Bunlar tam realize olduğu zaman, yani kalkınma yolu bu noktada zengözlülü geçirttiği aynı zamanda çok daha fazla.
00:21:32Bakın böyle geniş haritamıza bir tekrar döneyim hocam.
00:21:37Bakın burada çok daha geniş bir şekilde görüyoruz.
00:21:39Bakın özellikle burada Türkiye'nin doğusu, güneydoğu bahsediyoruz.
00:21:42Fakat doğusunda da şu anda bir gelişme fırsatı var.
00:21:45Zengezur'dan dolayı.
00:21:46Bakın burada Orta Asi, Çin'den gelen bir ticaret yolu var.
00:21:50Kadim bir ticaret yolu var.
00:21:51Aynı zamanda İpek yolu bu.
00:21:53Az önce söylemiş olduğum ki deniz yolları olan güvenin azalmasıyla beraber tekrar kadim ticaret yollarının canlanma durumu söz konusu.
00:21:59Ve burada dediğim gibi buradaki zengezur geçitinin şu bölgede ciddi anlamda önemli olduğunu ben burada ne yapabilirim söyleyebilirim.
00:22:06Hatta gelecekte çıkması muhtemel değerlendirilen çatışmalar için bile avantajlı diyebiliriz.
00:22:11Tabii ticaret olduğu zaman çatışma olmaz.
00:22:14Herkes kazandığı zaman bölgeye huzur gelir.
00:22:16Dolayısıyla bu Türkiye'nin merkez ülke konumunda olduğu bütün projeler.
00:22:20Enerji olsun, lojistik olsun, ticaret olsun bunların hepsinde aynı zamanda bölgeye istikrar gelecektir.
00:22:27Yani daha fazla ticaret gelecektir ve bölgenin ciddi potansiyel bakım.
00:22:30Burada kör feli ciddi sermaye var.
00:22:33Diğer taraftan Asya ciddi anlamda büyüyor.
00:22:35Avrupa ile olan entegrasyon, Avrupa ile olan ticaret Türkiye'nin önemini görüyoruz bu noktada.
00:22:39Türkiye tek başına şu anda bu bölgedeki en güvenli ada pozisyonunda.
00:22:43Ve bu güvenden dolayı da Türkiye'ye daha fazla yatırım gelecektir.
00:22:46Yani burada üretilen, yarın baktığımız zaman körfez sermayesi buraya gelecektir.
00:22:52Diğer taraftan baktığın zaman tabii Çin olsun, diğer ülkeler olsun doğrudan yatırımla gelme duruma söz konusu olacaktır.
00:22:58Çünkü buraya geldiği zaman bir taraftan hızlı bir şekilde Avrupa'ya ulaşabiliyorsunuz.
00:23:02Diğer taraftan da ne yapıyorsunuz?
00:23:03Körfeze ulaşabiliyorsunuz.
00:23:04Ve Zengezur'la da inen şekilde Doğu'ya ulaşabiliyorsunuz.
00:23:07Asya'ya gidebiliyorsunuz.
00:23:08Yani böyle bir merkez ülke konsepti var.
00:23:10Ve şu anda her zaman denir ya, krizlerden fırsat doğurma.
00:23:14Şu anda zaten körfezler ciddi anlamda sıkıntı da.
00:23:17Yani böyle bir tribülans içerisinde güvenli bir rota oluşturmada Türkiye bu noktada gerçekten çok önemli bir kritik bir yere sahip
00:23:26olduğunu söyleyebiliriz.
00:23:27Yani hem lojistik bir merkez olma hedefini güçlendiriyor, hem de güvenli bir yol sağlamış oluyor.
00:23:32Hem çevresine, hem kendisine, hem de tüm dünyaya aslında değil mi hocam?
00:23:35Kesinlikle, kesinlikle.
00:23:36Tamamdır. Prof. Dr. Abdülkadir Develi ile birlikte Türkiye ve Irak arasında imzalanan kalkınma yolu projesinin Türkiye için avantajlarını değerlendirdik diyelim.
00:23:46Çok uzun, kapsamlı bir konu.
00:23:48Ancak çıkan en temel sonuçlardan bir tanesi, yeni ticaret yollarının öneminin her geçen gün arttığı bir dönemde Türkiye ve Irak
00:23:56'ın bu anlaşmaya imza atmış olması diyelim.
00:23:58Buradan sözü yeniden İstanbul'a bırakalım.
00:24:03Bir yanda İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki savaş, diğer yanda Suudi Arabistan ile Husi'ler arasında yaşanan çatışmalar, bölgedeki
00:24:11gerilim, Körfez'deki turizmi de olumsuz etkiliyor.
00:24:15Birleşik Arap Emirlikleri, arkadaşları Dubai'ye davet eden Birleşik Arap Emirlikleri vatandaşlarına 816 dolar ödül vereceğini açıkladı.
00:24:27Uçuşlar iptal edildi, otellerdeki doluluk oranları %40'lara düştü.
00:24:32Körfez'deki savaş bölge ülkelerinin turizmini adeta felç etti.
00:24:39Bu yılın başında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırılarda İran dini lideri Ali Hamaney dahil birçok üst
00:24:46düzey isim öldürüldü.
00:24:48Tahran ise Körfez ülkelerindeki ABD üstlerine hedef alarak saldırılara karşılık verdi.
00:24:53Saldırılar kısa sürede birçok bölgeye etkisi altına olan geniş çaplı bir savaşa dönüştü.
00:25:01Her yıl milyonlarca turist petrol zengini olan Körfez ülkelerini ziyaret ediyordu.
00:25:06Saldırılarla birlikte binlerce uçuş iptal edildi.
00:25:09Ülkeler hava sahalarını uçuşlara kapattı.
00:25:13İran'ın saldırıları ilk günkü kadar olmasa da hala devam ediyor.
00:25:17Bu durum Körfez'deki turizm sektörünü alt üst etti.
00:25:20Bir yanda İran-ABD arasındaki savaş, diğer yanda Suudi Arabistan'la Husiler arasında yaşanan çatışmalar.
00:25:27Bölgedeki gerilim Körfez turizmini de olumsuz etkiledi.
00:25:30Otellerdeki doluluk oranları %40 seviyelerine kadar düştü.
00:25:37Birleşik Arap Emirlikleri bu krizi atlatmak için yeni bir projeyi hayata geçirdiğini duyurdu.
00:25:42Abu Dhabi, arkadaşlarını ülkeye davet eden Baye vatandaşlarına 816 dolar teşvik ödülü vereceğini açıkladı.
00:25:52Baye Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada bu yolla turizm gelirinin yeniden arttırılmasının hedeflendiğini belirtti.
00:26:02Ayrıca yapılan başka bir araştırmada ise savaş nedeniyle Körfez ülkelerine gitmeyen turistlerin daha çok İspanya, İtalya ve Türkiye gibi ülkeleri
00:26:11tercih ettiği vurgulandı.
00:26:16Çin limanlarından dijital ağlara uzanan yatırımlarıyla küresel etkisini büyütüyor.
00:26:22Peki bu hamleler sadece ticaret mi yoksa yeni bir güç mücadelesi mi?
00:26:27Detaylara bakalım.
00:26:56İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:27:23Bugün dünyada 140 ülkeden fazla ülkeye nüfuz eden bir projeden bahsediyoruz ki neredeyse artık dünya nüfusunun hemen hemen tamamına doğrudan
00:27:36ya da dolaylı yollardan etki ediyor bu proje.
00:27:39Biz zaten ülkelerin aslına bakarsanız bu teknolojileri teknofaşizm ya da teknofeorizm ve verdiğimiz diğer ülkeler üzerinde hiyerarşi ya da hegemonik
00:27:49üstünlük kurmak için kullandıklarını biliyoruz.
00:27:51Bu bir savaş anlatısı değil, tek bir kurşun sıkılmadı, tek bir sınır tank paletiyle geçilmedi.
00:27:57Ama dünya haritası son 10 yılda sessizce yeniden çizildi.
00:28:02Kimi zaman bir limanın devir sözleşmesinde, kimi zaman bir demir yolu ihalesinde, kimi zamanda milyonlarca insanın cebindeki telefonun bağlandığı baz
00:28:11istasyonunda.
00:28:12Bu Çin'in yükselişinin hikayesi ve pek çok başkentte artık şu soruyla anılıyor.
00:28:17Bu bir yatırım mı yoksa bir kuşatma mı?
00:28:19Sonda söyleyeceğim şeyi başta söylemekte yarar var diye düşünüyorum.
00:28:24Çin yatırımları bu iki uç yorumunda ötesinde daha ortadan, daha mutedil bir şekilde bakmamız gereken yatırımlar.
00:28:34Evet riskleri var, özellikle ciddi riskleri var.
00:28:37Bunları bir kenarda mutlaka altı çizili ve belki de tabiri caizse kırmızı kalemle yazmamız gerekiyor.
00:28:45Çin'in de tıpkı batının yaptığı gibi bu gücü kendi lehinde ve diğer ülkeler üzerinde hegemonik bir güç oluşturmak adına
00:28:55kullanılacağı yönünde bir takım iddialar var.
00:28:57Bu iddialara baktığımızda şu ana kadar çok somut bir şekilde ele geçmiş bir durum söz konusu olmamakla birlikte büyük şirketlerin
00:29:06bu konularda şahibi oluşturacak belli uygulamaların olduğunu da biliyoruz.
00:29:11Kuşak ve yol inisiyatifi kapsamında Çin'in 150 ülkedeki toplam angajmanı 2013'ten bu yana 1 trilyon 399 milyar dolara ulaştı.
00:29:19Bunun 837 milyar doları inşaat sözleşmelerinden 561 milyar doları doğrudan yatırımlardan oluşuyor.
00:29:27Ve azalmıyor aksine hızlanıyor.
00:29:29Yalnızca 2025 yılında imzalanan yaklaşık 350 anlaşmanın toplam değeri 213,5 milyar dolar.
00:29:36Bu bir önceki yıla göre inşaat sözleşmelerinde %81'lik bir artıştı.
00:29:41Bir dönem Pekin tepkileri yumuşatmak için küçük ama güzel projelerden söz ediyordu.
00:29:47Ancak uzmanlara göre o dönem kapandı.
00:29:49Ortalama proje değerleri yeniden büyüyor ve dev altyapı anlaşmaları geri döndü.
00:29:54Çin'in Sri Lanka'ya yapmış olduğu yatırımlara karşılık geri ödemelerde ciddi bir şekilde cevapsız kaldığı için
00:30:02Sri Lanka'nın bu limanını kiralamak suretiyle kredilendirme, Sri Lanka'yı yeniden kredilendirme yoluna gidiyor.
00:30:10Tabi hemen bu noktada ki bu birkaç örnek de bazı Afrika devletlerinde de görünmüş örnekler de var aynı şekilde.
00:30:19Aksine bir de bunu ürettiyseniz ve diğer ülkelere veriyorsanız sizin kontrol mekanizmanız ortaya çıkıyor.
00:30:25Yani siz o ülkelerin artık sizin ürününüzü kullandığında birilerine ulaşabiliyorsunuz.
00:30:31Gizlilik koşullarını sizin verdiğiniz tarihlerle sağlıyorsunuz ancak ihlal etme durumu söz konusu olabilir.
00:30:38Bundan büyük rahatsızlık duyan Batı ülkelerinin kendileri yaptığı için iyi bildiklerini de söylemek gerekiyor parantez içinde.
00:30:46Peki bu para nereye akıyor? Haritaya bakın. Sri Lanka'da Hambantota, Pakistan'da Gwadar, Cibuti'de Logistics, Yunanistan'da Pire ve dünyanın dört bir
00:30:56yanında onlarca terminal.
00:30:58Bunlar sıradan ticaret noktaları değil. Deniz İpek yolunun düğüm noktaları, Çin'in küresel erişimini büyüten stratejik kilitler ve içlerinden biri
00:31:06tüm tartışmanın sembolü oldu.
00:31:09Kuşak ve yol kapsamında aldığı borcu ödeyemeyen Sri Lanka, 2017'de Hambantota Limanı'nı Çinli bir şirkete 99 yıllığına kiralamak zorunda
00:31:18kaldı.
00:31:19Tabii sadece liman meselesi mi, sadece yol meselesi mi? Hayır.
00:31:23Kuşak ve yol projesi açıkçası dijital kuşak ve yol projesi olarak da bir alt alana evrilmiş durumda.
00:31:31dijital kuşak ve yol açıkçası Çin'in sahip olduğu teknolojik üstünlüğü ve modern dünyada artık dönüşen ve değişen enerji kaynaklarına
00:31:44ve onunla ilintili olan teknolojilere hakimiyet kapasitesinde ifade ediyor.
00:31:50Nadir toprak elementleri ve küretik minareler dediğimiz bu EV denilen yani elektrikli araçların hemen hepsinde, yeni elektrikli araçların hemen hepsinde,
00:32:02yani elektrikli motor kullanılan bütün ürünler, işte onun üzerine güneş, panelleri, rüzgar, türbinleri gibi yenilenebilir enerji.
00:32:11Çünkü bugün artık enerji kriziyle beraber özellikle ürünün boğazlığının kapatılması ve orada oluşan enerji üzerindeki jeopolitik riskler göz önünde bulundurulduğunda
00:32:21enerji konusunun sıkıntıya girmesi,
00:32:23hatta yine petrolün taşınması ya da bununla ilgili sıkıntılardan dolayı bu gıda krizi,
00:32:32pedro kimya sanayinden ilaç üretimine kadar birçok alanda bizim pedro kimya sanayinde kullandığımız birçok alandaki sıkıntılarının yaşanması nedeniyle
00:32:43ülkeler artık enerji konusunda ya da diğer konularla gıda konusunda dışa bağımlılığını azaltma çabasına girdi.
00:32:49Bunların başına yine çingeliyor.
00:33:0499 yıl neredeyse bir 100 yıl.
00:33:07İşte batının borç tuzağı diplomasisi dediği model, dünya kamuoyuna bu limanla anlatıldı.
00:33:13Afrika ve Güney Asya'daki bazı ülkelerde Çin'e olan toplam borcun milli gelirin %20-30'una yaklaşması, bağımlılık tartışmalarını büyüktü.
00:33:22Dünya Bankası ve IMF raporlarında bazı projelerde %30 ila 50 arasında maliyet aşımlarına dikkat çekildi.
00:33:30Ödenemeyen kredi bir yatırım kaybı değil, bir egemenlik kaybına dönüşebiliyor.
00:33:35Ama Çin'in asıl gücü betonda değil.
00:33:37Elektrikli araçlar, bataryalar, güneş panelleri, elektronik bileşenler ve nadir toprak elementleri.
00:33:44Çin bugün bu alanların hepsinde kritik bir üstünlüğe sahip.
00:33:48Nadir toprak elementleri adı küçük ağırlığı devasa.
00:33:52Telefonunuz da var, elektrikli aracınız da var, savaş uçağınız da var.
00:33:56Ve bu üstünlük Pekin'in elinde yalnızca ekonomik bir avantaj değil, bir kaldırıç, bir musluk.
00:34:02İstenildiğinde kısılabilecek bir varak.
00:34:05Bu yüzden Çin kutuplara kadar uzandı.
00:34:07Kendisini yakın Arktik Devlet olarak tanımlayan Pekin'in hedefinde ticaret rotalarında söz sahibi olmak var.
00:34:14Tabii ki bu önemli kapasitenin yanı sıra bu dijital ipek yolu kapsamında Çin aynı zamanda da veri teknolojilerini kontrol edebiliyor.
00:34:24Fakat 5G teknolojisi başta olmak üzere, uydu haberleşme teknolojileri başta olmak üzere Çin dünyada pek çok noktaya erişebilmiş durumda.
00:34:34Çin'in bu konuda üstünlüğü baskın bir şekilde var ve bu elementlerin kullanılması bugün ürettiğimiz teknolojilerin hemen hepsinde gerekli.
00:34:43En çok da elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerjinin üretimi için gereken araçlarda çok çok elzem bir yer tutuyor.
00:34:53Ve şimdi en görünmez cephe.
00:34:56Kara ipek yolu, deniz ipek yolu ve dijital ipek yolu.
00:34:59Fiber optik kablolar, veri merkezleri, uydu sistemleri, şehirleri kaplayan kamera ağları ve hepsinin bel kemiği mobil şebekeler.
00:35:07Çünkü 21. yüzyılda bir ülkeyi kontrol etmek için topraklarına girmek gerekmiyor.
00:35:13Verisine girmek yetiyor.
00:35:15Şimdi iki tabloyu üst üste koyun.
00:35:17Bir yanda limanlar, demir yolları, madenler, enerji santralleri, ödenemeyen krediler, uzayan vadeler, devredilen işletme hakları.
00:35:26Diğer yanda fiber haklar, baz istasyonları, kameralar, veri merkezleri.
00:35:31Bir ülkenin ekonomisini taşıyan altyapıyla, o ülkenin bilgisini taşıyan altyapı, ikisi de aynı elin ulaşabildiği mesafede.
00:35:39Bir ülke düşünün, limanı Çin kredisiyle yapılmış, borcu ödenememiş, dijital altyapısı için ekipmanına emanet edilmiş.
00:35:47O ülkenin pekine hayır deme kapasitesi ne kadardır?
00:35:51İşte bu sorunun cevabı asıl mesele.
00:35:53Yani bir boş tuzağı, boş tuzağı, boş tuzağı deniyor ama boş tuzağından daha ziyade açıkçası teknolojinin tekerleşmesi, verinin tekerleşmesi, bu
00:36:04kaynakların tekerleşmesi daha büyük bir risk.
00:36:07Ki bunların bakımı, onarımı veyahut bunlarla ilgili olan, bunları yönetecek, yönlendirecek, o maslahatı idare edecek olan teknik ve idari personelin
00:36:19besleneceği kaynağın yine Çin oluyor olması.
00:36:23Burada da ciddi anlamda dikkat çeken hususların başında geliyor kanaatimce.
00:36:28Gelecekte eğer bir Helamonya Savaşı'na girilirse bu konunun da bir tehdit unsuru oluşturma ihtimalinin yüksek olduğunu söylemek mümkün.
00:36:38Çünkü dediğim gibi ezici bir üstünlükle bu konularda hakimiyete sahip Çin.
00:36:44Ama şunu da yine parantez içinde belirtmek lazım, netlik kazanması için konunun.
00:36:51Çin'in bu ürünleri çok maliyetli ve çevreye çok büyük zarar veriyor olduğu halde 30 yıldır üretiyor olması ve bugün
00:36:59artık bunun biraz faydasını görüyor olması konusunda söylememiz lazım.
00:37:04Çünkü diğer ülkelerde bu elementler yok mu?
00:37:06Bir kısım ülkelerde var ancak hem çıkartması çok zahmetli, hem çok maliyetli, hem çevreye çok zarar veriyor.
00:37:12Bütün bu maliyetlere katlanan bir ülke olarak bunun kullanımı konusunda da belli rezervleri eninde tutuyor olması konusu Çin'in de
00:37:23kendini, ne diyeyim, castifa ettiği, biraz daha meşru kıldığı bir alama düştüyor.
00:37:37İsrail Başbakanı Netanyahu İran Savaşı'nın başlamasından bu yana ABD Başkanı Trump'la ilk kez yüz yüze görüştü.
00:37:46Beyaz Saray'daki 90 dakikalık zirvenin ardından Netanyahu temasları şimdiye kadarki en iyi görüşmelerden biri olarak nitelendirdi.
00:37:53Ancak Trump görüşmenin ardından basının karşısına bile çıkmadı.
00:38:02İsrail Başbakanı Netanyahu Beyaz Saray'da ABD Başkanı Trump'la yaklaşık 90 dakika süren bir görüşme gerçekleştirdi.
00:38:10Zirve oval ofiste basına kapalı yapıldı.
00:38:12Görüntü verilmedi, sadece fotoğraf paylaşıldı.
00:38:15Ortak basın toplantısı da düzenlenmedi.
00:38:20Görüşme öncesinde Netanyahu, ABD'nin Türkiye'ye F-35 satışına karşı olduğunu yinelemiş,
00:38:26ABD Başkanı Trump ise Türkiye'nin çok iyi bir müttefik olduğunu, kime ne satılacağını sadece kendisinin karar vereceğini söylemişti.
00:38:34Görüşme sonrasında Netanyahu bu konuyla ilgili tek bir kelime etmedi, ancak Trump'la buluşmasını mükemmel olarak nitelendirdi.
00:38:42Az önce Başkan Trump ile mükemmel bir görüşmeyi tamamladım.
00:38:46Mükemmel derken bunu sadece bir ifade olsun diye söylemiyorum.
00:38:49Tam bir ortaklık içinde geçen, karşılıklı destekle yürütülen ve ortak hedefin İran'ı nükleer silah elde etmemesini sağlamak
00:38:55ve bunun yanı sıra diğer hedefleri de gerçekleştirmek anlaşılması üzerine kurulu bir görüşmeydi.
00:38:59Bu dostumuz Donald Trump ile ABD Başkanı ile yaptığım en iyi görüşmelerden biriydi.
00:39:04Zirve Trump ile Netanyahu arasında son dönemde görüş ayrılıkları yaşandığı yönündeki iddiaların gölgesinde gerçekleşti.
00:39:11Netanyahu ise o iddialara yanıt verdi.
00:39:14ABD ile İsrail'in nükleer konusunda aynı çizgide olduğunu öne sürdü.
00:39:19Yaptığımız en iyi görüşmelerden biriydi ve biliyorsunuz ittifakımıza çatlaklar bulmaya çalışan,
00:39:24bunu umut eden eleştirmenlerimizi hayal kırıklığına uğratmaktan her zaman nefret ederim.
00:39:28Ama bugün buldukları şey granitten bir duvar oldu.
00:39:30Çünkü başkan son derece net, yani gerçekten çok net.
00:39:34Ortak bir kararlılığımız var.
00:39:36Sahrandaki bu fanatik rejimin her Amerikalı'yı tehdit edecek,
00:39:39dünya barışını tehdit edecek ve İsrail'in varlığını tehdit edecek nükleer silahlara sahip olmasını istemiyoruz.
00:39:44Dolayısıyla ortak bir hedefimiz var ve bu hedef ya diplomatik yollarla ya da başka yollarla gerçekleştirilecek.
00:39:51Trump ise görüşme sonrasında gazetecilerin karşısına çıkmadı.
00:39:55Sadece sanal medya hesabından yaptığı paylaşımda temasların çok iyi geçtiğini ve birçok önemli konunun ele alındığını belirtti.
00:40:08Cumhuriyetçi Senatör Graham'ın cenaze töreni için Washington'a giden İsrail Başbakanı Netanyahu Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump'la
00:40:17görüştü.
00:40:17Ve Beyaz Saray'a ön kapıdan girmesi reddedilen Netanyahu'ya düşük seviyede bir protokol ile karşılama yapıldı.
00:40:24Netanyahu görüşmede Türkiye'ye verilecek olan F-35 konusunu açamadı.
00:40:29Verilen fotoğraflarsa dikkat çekti. Şimdi tüm bunları konuşacağız.
00:40:33Uluslararası İlişkiler Uzmanı Talya İşcan stüdyo konuğumuz. Hoş geldiniz hocam öncelikle.
00:40:37Merhabalar Göksel Hanım çok teşekkür ederim.
00:40:39Çok teşekkürler. Çanakkale 18 Mart Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Ufuk Nejat Taşçı da yayınımıza uzaktan katılıyor.
00:40:45Hocam siz de hoş geldiniz.
00:40:47Hoş bulduk merhabalar.
00:40:49Şimdi Talya Hocam sizinle başlayalım. Trump Netanyahu görüşmesinin en kritik gündem maddeleri neydi?
00:40:55Şimdi en kritik gündem maddeleri beklediğimiz üzere İran meselesiydi.
00:41:01Tabi İran savaşıyla ilgili bu iki lider senelerdir birbirlerini sanki en iyi dostmuşlar gibi tanıtmalarına rağmen inanılmaz bir fikir ayrılığı
00:41:09yaşıyorlar son dönemde.
00:41:11Ve anlaşıldığı kadarıyla da bir basın açıklaması yapılmadığına dayanarak hala ortak bir payda da buluşamadıklarını görebiliyoruz.
00:41:20Çünkü Donald Trump zaten harcanan o Pentagon'un harcadığı bütçeden sonra şu anda tekrardan bir müzakere ateşkes sürecine yaklaşmaya çalışırken
00:41:29Netanyahu ise daha çok Amerikan saldırısı gerçekleşmesi gerektiğine inanıyor Orta Doğu'da.
00:41:35Çünkü kendisi de zaten kendi seçimleri öncesinden paralel bir şekilde Lübnan'ın güneyinde Hizbullah'la savaş halinde Gazze'ye her
00:41:46iki üç günde bir zaten aktif bir şekilde saldırıda bulunuyor.
00:41:50Ve tabi ki bununla beraber Amerika'dan da ek silah desteği istiyor.
00:41:53Ama bu sefer sanki o dış politikada bir bölünme oldu.
00:41:58Aslında ikisi de negatif bir mesaj vermedi bu toplantıdan sonra ama verilen pozitif mesajların da içi dolu değil.
00:42:06Sadece şu konunun altını çizelim hani kapıdan girilmesi istenmedi neredeyse izin verilmeyecekti gibi söylemler de aslında şu anda ne Beyaz
00:42:15Saray tarafından ne de İsrail hükümeti tarafından doğrulandı.
00:42:19Böyle bir söylem de dönüyor aslında ama o da teyit edilmiş bir bilgi değil anladığımız kadarıyla.
00:42:25Yine Netanyahu oradan kendince mutlu çıktı.
00:42:28Yine Trump'la arkadaşlarımız devam ediyor.
00:42:30Evet Netanyahu'nun açıklamalarına bakacak olursak Trump'ın sessizliği üzerinden değerlendirecek olursak.
00:42:35Ufuk Hocam buradan Netanyahu istediğini alabildi mi ya da ne istiyordu da neyi alabildi ya da alamadı?
00:42:44Aslında Göksu Hanım daha uçağa binmeden önce Trump neyi vermeyeceğini ve Netanyahu'nun aslında neler konuşabileceğini şemasını çizmiş oldu tabiri
00:42:53caizse.
00:42:53Özellikle F-35'lerle alakalı meselede kesinlikle bir gündem yapılamadığını biliyoruz.
00:42:59Haricen o yan kapı meselesiyle alakalı sosyal medyada bazı görüntüler paylaşıldı.
00:43:04Bence doğru gibi de duruyor.
00:43:05Bir defa ortak bir basın açıklamasının olmaması ve son dönemde kamuoyuna aleni şekilde yansıyan ayrışmalar bizim sizinle CNN Türk ekranlarında
00:43:14defaatle konuştuğumuz hususlardan ibaret.
00:43:16Kaldı ki sadece son birkaç hafta içerisinde ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in yani Epstein'in İsrailli istihbaratıyla bağlantısı
00:43:25olduğundan tutun da çeşitli eleştirilerine direkt dozajı çok yükselmiş bir eleştiriyle gittiğini biliyorduk.
00:43:31Ve aradaki fark şu.
00:43:32Normalde savaş ilk açıldığı düzlemde normal şartlarda P-Texet ekolu, Ruby ekolu biraz daha baskındı biliyorsunuz.
00:43:39Fakat son müzakere süreci ve şu anda ana kumanda da söz sahibi olan ekol J.D. Vance ekolu.
00:43:45O yüzden ABD'nin öncelikleri söz konusu olduğunda Türkiye ile alakalı ve diğer hususlarla alakalı meseleleri özellikle de Netanyahu gibi
00:43:53siyasi gidişatı çok belli olmayan bir figürle tartıştırmamaya özen gösteriyorlar.
00:43:58Bakın bugün İsrail iç kamuoyunda Gadi Ayzenkot eski genelkurmay başkanı biliyorsunuz.
00:44:03Şu anda birçok ankette başa baş gidiyor. Son bir hafta on gündür bütün tablolara baktığınızda muhalefet artık Netanyahu'yu bütün
00:44:11hizikleriyle beraber yerden yere vuruyor.
00:44:13Ve Netanyahu'nun ciddi anlamda marjinalleştiğini görüyoruz.
00:44:17Şimdi bu iki tane sorunu ön plana çıkarıyor.
00:44:19Birincisi bu kadar marjinalleşen ve artık en büyük sponsor Amerika Birleşik Devletleri ile bile ilişkilerini bu hale getiren bir Netanyahu.
00:44:28Kaldı ki bunu Yair Lapid dünkü açıklamalarında söyledi muhalefet liderlerinden birisi.
00:44:32Özellikle herkeste küsen bütün bölgeden ve dünyadan izole edilmiş bir İsrail var.
00:44:37Dolayısıyla Trump'ın Suudi Arabistan'a Abraham anlaşmalarının şart koşmasına biraz şaşırdık ama şunu hiç kimse sorgulamadı mesela.
00:44:45O Türkiye meselesinin içinde geçerli.
00:44:47Şimdi hiçbir dostluk ve düşmanlık ila nihaya devam etmez.
00:44:51ABD ve İsrail arasındaki kurumsal ilişkileri bir anda çöpe atamazsınız.
00:44:55Fakat Netanyahu'nun özelindeki sorunu düşündüğünüzde artık Netanyahu'suz bir İsrail'in hazırlığı tam anlamıyla herkes tarafından yapılıyor mu?
00:45:03Buna dair emareler görmeye başlayalım.
00:45:04Hocam o zaman daha net bir çerçeve çizelim mi?
00:45:07Şimdi sizin de söylediğiniz gibi ABD ile İsrail arası tarihten gelen bu güçlü bir bağları var.
00:45:16Şimdi ister kabul edelim ister kabul etmeyelim.
00:45:19Bunun da işte faturasını zaman zaman bölgedeki gerilimlerle yaşıyoruz.
00:45:22Artık son düzlükte çok ciddi gerilimler savaşları da gördük.
00:45:25Netanyahu'nun Trump'ı bu işin içine sokmasıyla birlikte.
00:45:29Burada Netanyahu Trump ayrışmasını mı izliyoruz?
00:45:34Yoksa ABD artık Netanyahu'nun dönemini mi kapattı?
00:45:39Çünkü ya da şöyle de okuyabiliriz.
00:45:41Artık Orta Doğu'da çok farklı bir denklem var.
00:45:44İsrail ve ABD'nin Orta Doğu'da görmeyeceğiz.
00:45:47Washington'ın yeni planları mı var Orta Doğu'yla ilgili?
00:45:51Bunu nasıl okumak gerekiyor?
00:45:52Net çerçeveyi nereden çizmek gerekir?
00:45:54Şimdi net çerçeveyi çok pragmatist bir perspektiften çiziyoruz.
00:45:58Uluslararası ilişkiler ve dış politikada bütün devletler çıkarları doğrultusunda hareket ederler.
00:46:03O liberal masallar falan şu an yalan oldu.
00:46:05Bakın İsrail 1960'lar itibariyle 56'yı katmıyorum.
00:46:09Çünkü 56'da İngiltere, Fransa ve İsrail'e karşı Amerika'nın pozisyon aldığı bir süreç vardı.
00:46:14Fakat Johnson'la beraber özellikle Türkiye'nin biliyorsunuz Kıbrıs süreciyle ABD ile ilişkilerin iyice gerilmesiyle beraber
00:46:21İsrail bir doğu karakol pozisyonu görüyordu.
00:46:24Ve ABD için işlevseldi.
00:46:25Yani bunun içerisine farklı teoriler de katabiliriz.
00:46:28İşte siyonist lobiyi, farklı farklı lobilerin etkisine giren bir Amerika'ya.
00:46:32Ama Trump'ın bazı cümlelerini görmezden geliyoruz.
00:46:35Trump başkanlık seçim döneminde çok kritik birkaç cümle kullandı.
00:46:39Dedi ki 60-70 yıldır yanlış yapılan hesaplar, 60-70 yıldır yanlış yapılan işler yüzünden Amerika first olmadı dedi.
00:46:48Yani Amerika önce Amerika gerçekleşmedi dedi.
00:46:51Şimdi bu bahsettiği tarihler evet Trump bunları abartabilecek bir şahsiyet ama şunu görmemiz lazım.
00:46:561960'lardan beri hatta daha öncesinden beri Eisenhower döneminden tutun da Nixon'ına, Kennedy'sine, işte Apollo üstünden İsrail'in çaldığı
00:47:05zenginleştirilmiş Uranium'a, USS Liberty gemisini, İsrail'in bir false flag operasyonuna vurmasına bunlar ABD'nin kurumsal hafızasında birikmişti.
00:47:13Ve şu an İsrail özellikle soykırımcı politikalarıyla beraber bölgedeki işlevselliğini yitirince Amerika dedi ki ben Çin'le bir rekabet savaşına
00:47:21gireceğim.
00:47:21İsrail'in şu anda sosyolojik, siyasi ve askeri olarak bana sunabileceği hiçbir şey yok.
00:47:27Kısa vadede bu yüzden bütün denklemini Türkiye üzerinden özellikle Orta Doğu'da Türkiye'nin öncülük ettiği bir denklem üzerinden kuruyor.
00:47:34Asya Pasiti'ye kadar kendisi Batı Yarımkür'üye çekilirken burada siyasi dizaynlar yapıyor.
00:47:38Yani bunu görmemiz lazım.
00:47:40Türkiye'ye kara kaşına kara gözünden dolayı değil gerçekten geliştirdiği kapasite siyasi, askeri ve sosyolojik karşılığı nedeniyle Trump'ın ihtiyacı
00:47:48var.
00:47:48Ve bunu da alenen görüyoruz bu görüşmeler içerisinde ve şunu söyleyeyim hani çok da iddialı olmayacağını düşünüyorum.
00:47:54Bakın F-35 meselesi ve yaptırımların kaldırılması zaten çok usulsüz ve hukuksuzca yani bir NATO ittifakı içerisinde olmaması gereken bir
00:48:02durumdu.
00:48:02Ama emin olun gelecekte Türkiye ile müttefik olmak isteyen Amerika'nın beklentilerinin yanında F-35'ler de bu tarz birçok
00:48:10mesele de çok küçük meseleler.
00:48:11Çünkü çok hayati bir aşamaya girmiş durumdalar.
00:48:14Avrupa'da ciddi anlamda bir askeri karşılık göremiyorlar.
00:48:17Yani istedikleri beklentiler karşılanmıyor.
00:48:20Dünyanın dört bir yanında aynı şekilde benzer bir durum var.
00:48:23Dolayısıyla Rusya ile ilişkileri koparmamak, Türkiye'yi özellikle başka bir hegemon olmak isteyen gücün stratejisine entegre olmaması için kendilerince tavizler
00:48:34vermeye başladılar.
00:48:35Bunu görmemiz lazım.
00:48:36O yüzden bugün Netanyahu özellikle bitmiş siyasi kariyeriyle şurada üç ay sonra ne olacağı belirsiz İsrail'in bütün bölgeden izole
00:48:44olduğu bir süreçte Amerika'nın ne askeri ne de siyasi planlarına hizmet etmiyor.
00:48:49Dolayısıyla ben bir normalleşme olacak olsa dahi ABD kurumsal olarak İsrail'le ilişkilerini tamamen kesemeyecek tabii ki ama 2024'te Trump
00:48:58'ın seçim kampanyasında önemli bir cümle vardı.
00:49:00Onu söyleyerek bitireyim.
00:49:012047'ye kadar İsrail'in dengelenmesinden bahsediyorlardı.
00:49:05Ben bu sürecin özellikle Netanyahu özelinde ABD kurumsal hafızasında başladığını düşünüyorum.
00:49:10Talya Hocam artık bundan sonra kartlar yeniden dağıtılıyor Orta Doğu'da.
00:49:15Müttefikler taraflar daha net belli diyebilir miyiz?
00:49:18Çünkü Orta Doğu'da işte PKK üzerinden de her şeyi net konuşalım.
00:49:21İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nin zaman zaman FETÖ üzerinden de Türkiye ile ilgili bölge ülkeleri ile ilgili çeşitli çalışmalarını,
00:49:30çeşitli birlikteliklerini izledik.
00:49:32Şimdi artık burada kartlar yeniden dağıtılıyor.
00:49:35Bu görüşme bunun sinyali olabilir mi?
00:49:36Yani bu da aslında doğru bir söylem.
00:49:39Şu ana kadar hocamızın söyledik analizlere de ben katılıyorum.
00:49:42Şimdi şu açıdan bakmak lazım.
00:49:44Yeni bir denge oturtuluyor ve İsrail ile ABD'nin ikili ilişkisinde de o gelenek dışı bir yeni nasıl desem yeni
00:49:52bir diyalog oluşuyor.
00:49:53Aslında daha asimetrik bir ilişki oluşuyor.
00:49:55Çünkü şu ana kadar Trump zaten seçim kazanmadan önce yarattığı o popülist kampanyada o bütün siyonist paketini de İsrail lobisini
00:50:04de bir araya getirerek her Netanyahu ile karşı karşıya geldiğinde
00:50:08biz birbirine denk iki eşit lideriz, projelerimiz aynıdır imajını verirken şu anda tamamen Amerika kendini nasıl NATO'dan da o anlamda
00:50:18unilateral bir şekilde çektiyse
00:50:21ben her türlü kararlarımı veririm.
00:50:23Asıl ben size söylerim işte %4'e gelsin sizin sanayi savunma bütçeniz vs. gibi.
00:50:29Şu anda Netanyahu'ya da onu söyledi.
00:50:31F-35'lerin konuşulmaması tabii ki de hem söylemsel olarak hem de aslında performatif olarak çok kıymetli.
00:50:38Çünkü zaten geçen hafta Donald Trump bu F-35 konusunda çok sert bir cevapta bulundu.
00:50:44Dedi ki ben kime satıp kime satmayacağımı, kimi bu projeye dahil etmeyeceğimi kimseye sormam dedi.
00:50:49Aslında buradaki radikallik şu eskiden böyle değildi.
00:50:52Bu bir yani 8-9 ay önce böyle değildi Netanyahu ile Donald Trump'ın kendilerini konumlandırdıkları ilişki.
00:50:57Bu sebepten ötürü ben de şu yoruma katılıyorum.
00:51:00İsrail'e küsüyor Amerika diyemeyiz.
00:51:02Orada bir geleneksel yani asırlar boyu süren bir dış politika var.
00:51:06Bunu hiçbir hükümet yıkamaz ya da çeviremez.
00:51:08Buna bu soykırım da zaten engel olamadı.
00:51:11Ama Netanyahu figürüne yavaştan bir veda olabilir ya da başka bir figür geleceğine dair bizi bir alıştırma politikası da olabilir.
00:51:21Yani bunun analojisi yaparsak en iyi örneği bunun Zelenski.
00:51:24Ama bugün şu görüşmeden bir şeylerin değiştiğini anlıyoruz değil mi?
00:51:27Kesinlikle. İkili ilişki değişti.
00:51:29Bir kere bu silah sefkiyatında Amerika'nın yani İsrail'e yaptığı yardımlarda bir değişiklik olabilir.
00:51:35Bir de Trump bu mesajları hem Pentagon'a hem kendi kongresine veriyor.
00:51:39Hem de Netanyahu'ya veriyor.
00:51:40Yani tek adamın politikasıyla tutuluyor o da.
00:51:43Dediğim gibi Biden döneminde Zelenski böyle bir kahramandı.
00:51:46Neredeyse denk hiç asimetrik olmayan bir düzende sunuldu.
00:51:49Kahraman işte dergilere çıktı barış öncüsü diye.
00:51:52Sonra Trump döneminde Zelenski herhangi bir insan oldu.
00:51:56Aslında kendisini aşağıladığı yeri geldiğinde ağırlayamadığı esprileriyle vurduğu tamamen ona zaten Rusya'nın inancı yokken Zelenski figürüne Amerika'da sırtını döndü.
00:52:06Batıya da Amerika sırtını döndü.
00:52:08Şimdi çok kolay bir şekilde tek adamlık figürlerde bunu uygulayabilirler.
00:52:12Netanyahu'nun da başına bu geliyor olabilir.
00:52:14Çünkü kamuoyunda rezil olmuş bir lider aslında bir figür.
00:52:18Bu kadar fazla dünyanın her yerinde hem de bu kadar Siyonist camiayı destekleyen ülkelerde bile inanılmaz protestolar oldu.
00:52:27İnsanlar kendi hükümetlerini baskılamaya başladılar.
00:52:30Peki burada Trump'ın bölgeye ilişkin öncelikleri stratejisi değişti demek mümkün mü?
00:52:34Ya da Amerika Birleşik Devletleri'nin?
00:52:36Şimdi Trump'ın strateji değiştirilmesi zaten her hafta strateji değiştirilmesi olan stratejisinin bir parçası haline oldu.
00:52:43Ama şunun altını çizelim mi?
00:52:45Çok kısaca hocam bir dakikam kaldığı için Ufuk hocamdan da merak ediyorum.
00:52:50Dün kulağında çınlatmış olalım konuğumuz araştırmacı yazar Gürbüz Evren dedi ki
00:52:54Donald Trump her yere göre aslında stratejisi açıklamaları değişiyor ama Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'a göre hiç değişmiyor.
00:53:01Bu yüzden Türkiye özelinde soruyorum stratejisi veya başlık değişmiş midir?
00:53:06Türkiye özelinde değişmez çünkü Türkiye'nin zaten jeopolitik stratejik konumu değişmiyor.
00:53:11Yani Türkiye bu coğrafya kadardır demek istiyorum biraz bu.
00:53:14Bu da aslında Türkiye'nin avantajı.
00:53:16Amerika'nın da dezavantajı çünkü herkesi susturabiliyor ama Türkiye'yi susturamıyor.
00:53:20Ufuk hocam sürem çok aştım ama sizden bir cümle olarak size de haksızlık etmek istemiyorum.
00:53:24Katkınızı sağlamak istiyorum.
00:53:26Estağfurullah.
00:53:26Estağfurullah.
00:53:27Yani yeni dönemin dinamiklerini kesinlikle iyi anlamamız lazım.
00:53:30Ve bu dinamiklerin içerisinde şunu görmemiz lazım.
00:53:33Füzelinizin menzili, savunma sanayinizin gücü ne kadar büyükse o kadar mutebersiniz.
00:53:39Amerika şu anda rasyonel bir politika uygulayarak Türkiye ile bu anlamda yeni bir ilişki tanımlamaya çalışıyor.
00:53:45Ama bir şerh düşmek lazım.
00:53:47Geçen seneki Epstein olayları, suikast olayları, bunu uygulaymak isteyenleri, yapılanları da biliyoruz.
00:53:52İnşallah bunlara müsaade edilmezse Amerika'nın Türkiye'yi hak ettiği saygıdan fazlasını da göstermeye başlayacağı bir ilişki açılabilir önümüzde.
00:54:01Çok teşekkür ediyorum konuklarımıza.
00:54:02Şimdi kısa bir ara.
00:54:15Kaldığımız yerden devam ediyoruz.
00:54:17Balıkesir'in Edremit ilçesinde orman yangını var.
00:54:20Rüzgarın etkisiyle büyüyen alevlere müdahale de sürüyor.
00:54:23Marmara bölgesinin göze tatil belgelerinden olan Altınoluk'ta orman yangını öğle saatlerinde başladı.
00:54:30Kaz dağlarının eteklerinde başlayan yangın bölgedeki kuvvetli rüzgarın da etkisiyle kısa sürede büyüdü.
00:54:37Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri yangına havadan ve karadan müdahale ediyor.
00:54:44Deniz gözükmüyor şu anda. Yoğun duman var.
00:54:49Muğla'nın ardından Antalya'nın Kumluca ilçesinde de orman yangını çıktı.
00:54:53Öğle saatlerinde başlayan yangın yerleşim yerlerine tehdit ederken D400 Karayolu çift yönünü trafiğe kapatıldı.
00:55:00Antalya'nın Kumluca ilçesinde öğle saatlerinde çıkan yangın ilk olarak Yazırköy yakınlarında başladı.
00:55:07Ancak Alevler çok geçmeden yayıldı. Kısa sürede büyüyerek yerleşim yerlerini de tehdit etmeye başladı.
00:55:14Orman Bölge Müdürlüğü ekiplerinin müdahalesi sürerken Alevler nedeniyle Antalya Kumluca D400 Karayolu tedbir amaçlı çift yönlü trafiğe kapatıldı.
00:55:39Muğla'daki orman yangını devam ediyor.
00:55:42Ekipler bölgede yangını söndürme çalışmalarını sürdürürken öte yanda alevlerin ilerlemesiyle bölgede tahliyeler de başladı.
00:55:49Yangın sabah saatlerinde Seydi Kemer ilçesi Bayır Mahallesi'ndeki ormanlık alanda başladı.
00:55:56İlk görüntüleri ekranlarınıza getiriyoruz.
00:56:03İhbar üzerine bölgeye Muğla Orman Bölge Müdürlüğü yangın söndürme ve Muğla Büyükşehir Belediyesi itfaiye ekipleri sevk edilirken
00:56:11Alevler ve yoğun duman Fethiye Antalya Karayolu'na yaklaştığı için yol önlem amaçlı araç trafiğine kapatıldı.
00:56:20Ayrıca yangın önlemleri kapsamında olarak Seydi Kemer Devlet Hastanesi boşaltıldı.
00:56:26Muğla Valiliğinden 121 hanedeki 202 kişinin tahliye edildiği bilgisi de geldi.
00:56:33Yangına 5 uçak, 18 helikopter, 88 arazöz, 3 ilk müdahale aracı, 20 su tankeri ve 741 personel müdahale ediyor.
00:56:47Yangına ilişkin görüntüleri CNN Türk ekranlarında sizlerle paylaşıyoruz.
00:56:52Önemli bilgileri aktarıyoruz.
00:56:54Görüntüleri 3 farklı alandan sizlere getiriyoruz.
00:56:59Yangına ilişkin çalışmalar bölgede yoğun güvenlik önlemleri altında devam ederken ekiplerin çalışması hem karadan hem de havadan yoğun bir şekilde
00:57:11müdahalesi devam ediyor.
00:57:19Orman yangınına müdahale ve mücadele ekiplerin büyük bir gayretiyle devam ediyor.
00:57:27Yangın sabah saatlerinde başladı.
00:57:29Muğla'daki orman yangını devam ederken ekipler bölgede yangını söndürme çalışmalarını sürdürüyor.
00:57:37Öte yandan evlerin ilerlemesiyle bölgede hızlı bir şekilde tahliyeler başladı ve devlet hastanesine tahliye edilen vatandaşları da ekranlarınıza getiriyoruz.
00:57:47Görüntülerin bir diğer kısmında da tahliye edilen vatandaşlar var.
00:57:5143 haneden oluşuyordu bölgeye yakın yerler.
00:57:55Evler hızlı bir şekilde boşaltıldı.
00:57:57İçerisindeki vatandaşlar da tahliye edildi.
00:58:00İlk görüntüleri CNN Türk ekranlarında sizlerle paylaşıyoruz.
00:58:03Havadan müdahaleyi orman ekiplerinin müdahalesine ekranlarınıza getiriyoruz.
00:58:10İhbar üzerine bölgeye Muğla Orman Bölge Müdürlüğü'ne ait ekipler sevk edildi.
00:58:15Yangın söndürme ve Muğla Büyükşehir Belediyesi itfaiye ekipleri hızlı bir şekilde yangına müdahale etti.
00:58:22Alevler yoğun duman.
00:58:24Fethiye Antalya Karayolu'na yaklaştığı için yolda da önlem alındı.
00:58:29Araç trafiğine kapatıldı.
00:58:31Bir kez daha altını çizelim.
00:58:33Alevler ve yoğun duman.
00:58:36Fethiye Antalya Karayolu'na yaklaşması sebebiyle yolda önlem amaçlı araç trafiğine kısa bir süre kapatıldı.
00:58:46Ayrıca yangın önlemleri kapsamında Seydi Kemer Devlet Hastanesi de boşaltıldı.
00:58:52Yangına 5 uçak, 18 helikopter, 88 arazöz, 3 ilk müdahale aracı, 20 su tankeri ve 741 personel müdahale ediyor.
00:59:04Bunun da altını çizelim.
00:59:06Oldukça da yoğun bir ekip mücadele ediyor.
00:59:13Muğla'da dumandan etkilenen bir kişiye ekiplerin de müdahalesi devam ediyor.
00:59:18O görüntüleri de sizlerle paylaşıyoruz ekranlarınızda.
00:59:22Dumandan etkilenen vatandaşlar da olabiliyor.
00:59:25Bu konuyla ilgili yetkililer bölgede güvenlik önlemlerini ve müdahalelerini gerçekleştiriyorlar.
00:59:34Görüntüleri şu an ekranlarınıza getiriyoruz.
00:59:37Dumandan etkilenen kişi olay yerinde bölgede müdahale edildi.
00:59:42Yoğun duman nedeniyle fenalaşan bir kişi olay yerinde hazır bekleyen sağlık ekipleri ilk müdahaleyi gerçekleştirdi.
00:59:49Tedbir amaçlı bölgede de çok sayıda ambulans var ve sağlık durumunun şu an için kontrol altına alınmaya çalışıldığını da söylemek
00:59:59mümkün.
01:00:00Demirören Haber Ajansı'nın geçtiği o görüntülerle sağlık ekipleri yerinde müdahale etti.
01:00:05Dumandan etkilenen vatandaşlar olabiliyor.
01:00:08Bölge hızlı bir şekilde tahliye edildi.
01:00:10Çalışmalar o bölgede devam ediyor.
01:00:12Yerleşim yerlerinin de olduğunu görmek mümkün.
01:00:15Bölgede rüzgarın zaman zaman etkisini arttırması, ekiplerin çalışmalarını da güçleştiriyor.
01:00:22Yangının yerleşim yerlerine ulaşmaması için havadan ve karadan müdahale devam ediyor.
01:00:41Türkiye'nin diğer gündemlerine kabine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında Beştepe'de toplanacak.
01:00:48Toplantıda terörsüz Türkiye hedefi doğrultusunda çıkarılacak.
01:00:52Yasal düzenleme ile ilgili çalışmalar ele alınacak.
01:00:55Ekonomideki gelişmeler de, masa da olacak.
01:00:58Ama şimdi ayrıntıları CNN Türk muhabiri Arda Erdoğan'dan dinleyelim.
01:01:01Arda bize orman yangınları gündemde olacak mı?
01:01:05Kabinede hangi başlıklar var? Bunları aktarır mısın?
01:01:08Bu başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın nasıl müdahale edilmesi kapsalama?
01:01:13Göksu elbette orman yangınları da başkent Ankara'da yakından takip ediliyor.
01:01:18Türkiye hem Antalya'da hem de Muğla'da orman yangınlarıyla mücadele ederken
01:01:21bugün Beştepe'de Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşecek kabine toplantısında da
01:01:25o mücadelenin boyutları ele alınacak.
01:01:28Antalya ve Muğla'daki yangınlara müdahalede gelinen son durum Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yapacağı bir sunum olursa şayet
01:01:34muhakkak detaylı bir şekilde incelenecek.
01:01:36Ancak her hal ve şartı altında orman yangınlarıyla mücadele ve önümüzdeki günlerde
01:01:41yangın riskine karşı tehditlere karşı alınabilecek önlemler masada olacak kabine toplantısında.
01:01:46Terörsüz Türkiye bir diğer önemli başlık kabine 18 aydan bu yana yakından takip ediyor süreci.
01:01:52Irak ve Suriye'nin kuzeyinde devam eden silah bırakma faaliyetlerinde gelinen son durum ele alınacak ki
01:01:56dün Irak Başbakanı'nı ağırlamıştı Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüşmenin yansımaları
01:02:00özellikle güvenlik boyutunda, terörsüz Türkiye boyutunda gelinen son durum müzakere edilecek.
01:02:06Mecliste kısa bir süre içerisinde o yasanın sunulması bekleniyor terörsüz Türkiye bağlamında.
01:02:11Süreci ilişkin yasal düzenleme ne zaman meclise sunulacak, çerçeve nasıl olacak?
01:02:16Artık son rotuşlar atılıyor o yasal düzenleme hazırlığına.
01:02:19Kabine toplantısında da gelinen son durum muhakkak masada olacaktır.
01:02:23Bölgesel gelişmeler kabinenin yakın takibindeki bir diğer husus.
01:02:26Bir süredir Körfez'de sessizlik ve sükune takimken geçtiğimiz akşam İran'dan Körfez ülkelerine dönük bir dizi füze saldırısı yapıldı.
01:02:34Bu füze saldırısının ardından yükselen tansiyon kabinenin masasında olacak ateşkesin tesis edilmesi ateşkesin yanı sıra
01:02:40Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki müzakerelerde mesafe alınabilmesi için Türkiye'nin diplomatik anlamda atabileceği adımlar neler olacak?
01:02:48Bu soruya da yanı taranacak Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye ilişkileri de önemli bir başlık zira parası verilen F-35
01:02:54'lerin Türkiye'ye teslimi için bundan sonra atılabilecek adımlar neler olacak?
01:02:58Amerikan yönetimiyle hangi ortak mekanizmalar işletilecek?
01:03:01Bu başlık da kabinenin gündeminde olacak.
01:03:02Açıklama Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan gelecek toplantıdan sonra.
01:03:06Devam edelim gelişmeleri aktarmaya.
01:03:08Son yılların en çok tartışılan başlıklarından biri de şu.
01:03:11Sanal medya sadece bir iletişim mecrası mı yoksa kritik alanlarda kamuoyunu yönlendirmek için kullanılan bir algı silahı mı?
01:03:20Detaylara haberimizde bakalım.
01:03:31Sanal medya artık pimi çekilmiş bir bombadır.
01:03:37Toplum dizayn edilerek yönlendiriliyor.
01:03:40Neye?
01:03:40Çatışmaya, kaosu, her türlü kötülüğe.
01:03:48Sanal medya platformları toplumu bölen bir aparat halini almıştır.
01:04:00Sanal medya denince akla birçok soru geliyor.
01:04:04Sanal medya algoritmalarını kim nasıl belirliyor?
01:04:06O algoritmaları belirleyenlerin amacı ne?
01:04:09Neden bazı içerikler sürekli öne çıkarılırken bazıları görünmez hale getiriliyor?
01:04:14Ayrı sürücü ve bölücü içeriklere öncelik mi tanınıyor?
01:04:17Tehlike sanıldığından çok daha büyük.
01:04:20Zira geçmişte yaşadığımız olaylarda, toplumsal vakalarda hep sanal medyanın kirli boyutu ön plana çıktı.
01:04:29Toplumu ayrıştırdı.
01:04:31Toplumun yanlış bilgiler almasına sebebiyet verdi.
01:04:35Ve bu durum çağımızın bir numaralı sorunu halini aldı.
01:04:39Hatta günümüzde sanal medya artık milli bir güvenlik sorunudur.
01:04:45Toplum hangi yöne provoke edilmek isteniyorsa, hangi tema işlenmek isteniyorsa da
01:04:49klavye teröristleri diyebileceğiniz bir yapı içerik üretiyor.
01:04:54Ve bu içerikler bir anda bütün sosyal medya denilen sanal medyayı sarıyor.
01:04:59Burada amaç ne?
01:05:00Toplumu dizayn etmek, toplumu yönetmek.
01:05:03Hedef neyse o yöne doğru toplumu kanalize etmek.
01:05:06Ve bu büyük olaylarda hep karşımıza çıkıyor.
01:05:09Uzmanlar bunu enformasyon operasyonu ya da algı yönetimi olarak adlandırıyor.
01:05:14Toplumun gergin ve kırılgan olduğu anlarda koordineli hesaplar, otomatik botlar ve manipüle edilmiş içeriklerle
01:05:21günden belirli bir yöne çekilmeye çalışılıyor.
01:05:24Algoritmalar vasıtasıyla yönetilen bir yapı var.
01:05:28Türkiye'de ne zaman milli bir güvenlik sorunu oluşuyor?
01:05:31Hemen sanal medyadaki troller, sahte hesaplar, tabiri caizse puslu havada ortaya çıkmaya başlıyor.
01:05:39Hedefli, planlı bir şekilde paylaşımların önümüze çıkılması söz konusu oluyor.
01:05:46Ve aynı zamanda kişisel verilerimiz, bilgilerimizle, sanal medya platformları vasıtasıyla istihbarat örgütlerinin eline geçiyor.
01:05:55Ve böylelikle beşinci kol faaliyetler de yürütülmüş oluyor.
01:06:00Orman yangını olsun, gezi gibi toplu olaylar olsun veya provokatif Kayseri olayları gibi bazı olaylar olsun,
01:06:06bazı hesapların benzer kelimelerle aynı amaç ve hedef doğrultusunda toplumu yönlendirdiğini görüyorsunuz.
01:06:15Bundan hiçbiri tesadüfen gelişmiyor.
01:06:17Hiçbir slogan tesadüfen oluşmuyor.
01:06:19İlk durağımız 2013 yazı.
01:06:21Gezi olayları sırasında sanal medya adeta bir savaş alanına dönüşmüştü.
01:06:26O günlerde ekranlara düşen bazı görsellerin sonradan başka ülkelere ya da başka tarihlere ait olduğu ortaya çıktı.
01:06:33Konuyla alakalı olmayan görseller güncelmiş gibi, alakasız fotoğraflar olay yerinde çekilmiş gibi paylaştı.
01:06:40Bu bilinçli bir kışkırtma zeminiydi.
01:06:42Amaç şiddeti ve olayları körüklemekti.
01:06:45Sanal medya üzerinden örgütlenen kitleler, örgütlendirilen kitleler meydanlarda toplanırıldı.
01:06:52Bunlar ortak hareket etmesi için bir bilgi ağ oluşturuldu ve o kirli bilgi ağ üzerinden de oradaki kalabalıklar dizayn edildi.
01:07:02Bunlar işte ülkenin altını oymak üzere, ülke aleyhine, kavun malına zarar verecek her türlü faaliyette kullanmak üzere yönlendirildi.
01:07:10Ve maalesef birçok insanımız da kurulan tuzağa düştüler.
01:07:15Aynı yılın Aralık ayı, 17 ve 25 Aralık süreci.
01:07:19Bu kez sahnede montajlı ses kayıtları vardı.
01:07:22Kayıtlar internet üzerinden peş peşe servis edildi.
01:07:25Sanal medya platformları tarafından öne çıkarıldı.
01:07:28Ve bu sayede saatler içinde milyonlarca kez izlendi.
01:07:32Aslında hedef bir yargı darbesi yapmaktı.
01:07:34Darbeye temel oluşturmak ve milyonları kurguya inandırmak için sanal medya bir algı silahı olarak kullanıldı.
01:07:41Sahte sesler, montajlanmış görüntüler, videolar Amerika ve şeyini hesaplar üzerinden servis edildi.
01:07:50Bu ses kayıtları sanal medyada hiçbir denetime tabi olmadan adeta virüs gibi yayıldı.
01:07:56Mühim olan algıları yönetmekti.
01:07:58Montaj seslerle, kurguyla toplum dizayn edilmek, hükümet ve ülke aleyhine ayaklandırılmak ister.
01:08:07Başka bir ülkede uygulamış olsanız bu oyunu çoktan tutardı.
01:08:10O kadar iyi, profesyonel hazırlanmış ki bunu bir de böyle senaryo dahilinde sanal medya düşürürseniz,
01:08:17hele bir de bunu sahiller, saatler, dakikalar içerisinde milyonlara ulaştırırsanız,
01:08:22ülkede bir anda gündem değişir, ülke bambaşka yerlere savrulur.
01:08:2617-25'nin işte temelinde bu mantık, bu amaç vardı.
01:08:30Ve 15 Temmuz 2016, o gece dijital cephe en sert sınavını verdi.
01:08:35Sanal medya platformları FETÖ'cü hainlerin paylaşımlarını öne çıkardı.
01:08:40Darbe girişimi amacına ulaşıyor gibi gösterildi.
01:08:43Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın kaçtığı gibi yalan haberler birbiri ardına sanal medyada servis edildi.
01:08:49Milletin kafası karışsın, darbeye sessiz kalsın istendi.
01:08:52Ta ki Cumhurbaşkanı Erdoğan, CNN Türkiye bağlanana kadar.
01:08:56Milletimizi illerimizin meydanlarına davet ediyorum, havalimanlarına davet ediyorum.
01:09:02Ve milletçe meydanlarda, havalimanında toplanalım.
01:09:06Ve bunların o azınlık grubu tanklarıyla, toplarıyla gelsinler.
01:09:10Ne yapacaklarsa halka orada yapsınlar.
01:09:13Halkın gücünün üstünde bir güç, ben tanımadım bugüne kadar.
01:09:16Sanal medyadaki troller, sahte ve got hesaplar, darbenin başarılı olduğunu,
01:09:23Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nde yönetimin değiştiğini, askerin yönetime el koyduğunu ortaya koyan
01:09:30sahte görüntüler, sahte belgeleri bir anda servis etmeye başladılar.
01:09:35İşte böylelikle vatandaşların korku ve panik içerisine girmesine neden oldular.
01:09:41Hatta 15 Temmuz hain darbe kalkışmasında FETÖ terör örgütü liderinden tutun,
01:09:48Amerika'ya kaçan isimlerin çok hızlı bir şekilde algoritma tarafından
01:09:54görüntülerinin, açıklamalarının ön plana çıkartıldığı tüm kullanıcıların önüne sunulduğunu görmüş olduk.
01:10:01Toplum sokağa çıkıyor.
01:10:03Sayın Erdoğan'ın o kısacık video mesajla yaptığı çağrı karşılık buluyor.
01:10:09Ve herkes meydanlara, havalimanlarına, sokaklara dökülüyor.
01:10:13İşte bunu öğrenen terör örgütü, o esnada bu gelişimeyi durdurmak için de
01:10:20alçakça iftiralarla, yalanlarla algı oluşturmaya çalışıyorlar.
01:10:25Sakın evlerden çıkmayın, sakın sokaklara dökülmeyin,
01:10:29Erdoğan kendi menfaati için sizlerin canınızı riske atıyor gibi
01:10:32alçakça iftiralarla millet engellenmek istendi.
01:10:36Ama dediğim gibi dijital dünyayı iyiye kullananlar da kısa sürede örgütlenerek
01:10:42bunların yalan ve algı operasyonları olduğunu kendi arasında fikir ve bilgi olarak paylaştı
01:10:48ve tuzak, tuzağı kuranın elinde patladı.
01:10:52Ancak sanal medyadaki hesap geleneksel medyaya karşı yenildi.
01:10:55Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısının ardından millet Türkiye'ye sahip çıktı.
01:11:00FETÖ'cü hainler büyük bir bozguna uğradı.
01:11:02FETÖ'cülerin YouTube'da yaptığı o canlı yayındaki panik halleri hafızalara kazındı.
01:11:07CNN Türk üzerinden açıklama yapmış Cumhurbaşkanı.
01:11:11Oraya bağlanarak vatandaşı işte havalimanlarına gidin,
01:11:15meydanlara çıkın, sokaklara çıkın tarzında açıklaması var Cumhurbaşkanı'na.
01:11:20Cumhurbaşkanı sorumsuz davranıyor.
01:11:21Bizim insanımız bir bırakınız bombayı veya G3 tüfeğinin kurşununa karşı nasıl savunmaya geçeceğini,
01:11:31nasıl siper alacağını yerde yatmayı bilmez.
01:11:36Askerin karşısına toplum çıkarılmaz.
01:11:38Askerin karşısına sen öncelikle bir pazarlıkla çıkarsın.
01:11:45Ben de buradan çağrıda bulunuyorum halkımıza.
01:11:49Cumhurbaşkanı içinde bulunduğu hissi durum itibariyle kendi kaderini tehlikeye atmamak için,
01:11:56toplumun umumunun kaderini tehlikeye atmak gibi bir hata içerisindedir.
01:11:59Mevcut şartlar içerisinde Cumhurbaşkanı'nın söylemlerinin ve söylediklerinin herhangi bir bağlayıcılığı yoktur.
01:12:08Zaten akli melekelerini de koruyabilecek bir durumda olduğunu zannetmiyorum.
01:12:15Sanal medya sadece 15 Temmuz hain darbe girişiminde bir algı silahı olarak kullanılmadı.
01:12:21Ondan sonraki tüm olaylarda kullanışlı bir aparat oldu.
01:12:24Kayseri'deki hain saldırı ve TUSAŞ'a yönelik terör saldırısında yine sanal medya yalan ve algı dolu haberleri öne çıkardı.
01:12:32Türkiye acı kayıplarını ağlarken ilk çatışma ve toplumsal kutuplaşma için algı operasyonları başlatıldı.
01:12:39Henüz olayın sıcaklığı soğumadan kışkırtıcı içerikler gündem haline getirilmeye çalışıldı.
01:12:44Burada mühim alan toplumu kışkırtmak, toplumu bölmek, toplumu parçalara ayırmak ve sinir uçlarıyla oynamaktı.
01:12:51Çünkü dijital emperyalizm sanal medyada kendini çok rahat bir şekilde gösterebiliyor.
01:12:58Bizim vatandaşlar olarak dikkat etmemiz gereken en temel nokta bilgiyi teyit ve mukayese etmek.
01:13:05Bu tür olaylarda inanılacak tek bir kaynak aranmalı o da devletin resmi kayıtları, resmi kaynakları.
01:13:10Kaynağı belirsiz, ne diyor belirsiz, bir botosaptan, bir klavye teröristleri tarafından paylaşılan haberlere kesin itibar etmemek lazım.
01:13:20Bunları paylaşmamak lazım.
01:13:22Her paylaştığınız haber toplumda inandırıcılığı sağlıyor ve yayılmasına sebebiyet veriyor.
01:13:28Dolayısıyla asla bu haberler paylaşılmamalı.
01:13:31Bütün bu örneklerin ortak noktası şuydu.
01:13:33Kriz anında ilk çatışma artık sahada değil sanal medyada başlıyor.
01:13:37Uzmanların uyarısı net.
01:13:39Bir haberi paylaşmadan önce durup sormak, kaynağı ne, ne zaman çekilmiş, kime hizmet ediyor.
01:13:45Çünkü dijital çağda en güçlü savunma teknoloji değil, teyit alışkanlığı ve soğukkanlılık.
01:13:51Ve tabii burada geleneksel medyanın da önemi ortaya çıkıyor.
01:13:55Özellikle de televizyonların.
01:13:56Sanal medyada paylaşılanlara her zaman şüpheyle bakmak, doğrulanmış ve teyitli bilgi kaynaklarını öncelemek gerekiyor.
01:14:03Çözüm net ve açıktır.
01:14:05Dijital okuryazarlık yaygınlaştırmalı.
01:14:08Bununla birlikte yasalar çıkartılarak Türkiye'deki ofis ve temsilcilik durumu mutlak surette çözülmelidir.
01:14:16Aksi takdirde ilerleyen yıllarda sanal medya bırakın Türkiye'yi, dünyayı yanlış bir şekilde korona edecek yapının oluşmasına sebebiyet verecek.
01:14:28Ve bu durum ilerleyen yıllarda çok büyük bir sorun halini almaya başlayacak.
01:14:34Ve korkarım ki iş işten geçtikten sonra bunun denetimi ve kontrolünü sağlayamadığımız için bu işin ucu bize de dokunmak zorunda
01:14:43kalacak.
01:14:48Efendim gündemdeki önemli başlıkları CNN Türk ekranlarında sizlerle paylaşmaya devam ediyoruz.
01:14:53Gündemden kopmayın, haber takipinde kalın, CNN Türk'ten ayrılın.
01:14:56Hoşçakalın.