00:00One of the diseases that the disease is the one who died in the first year is diabetes.
00:07At the case of the disease, according to the experts,
00:10it's not a substance diet, it's not a healthy diet, it's not a healthy diet.
00:15It's not a good job.
00:16It's a great job for the graveyard shift.
00:21Saksi, Jamie Santos.
00:26Madalas ang tukin, paulit-ulit na pagbangon sa gabi para umihi,
00:31pangingitin ng balat at mga sugat na matagal maghilom.
00:34Mga sintomas na binaliwala noon ni Robert dahil inakala niyang bahagi lang ng kanyang araw-araw na pamumuhay.
00:41Pero nitong April, isang libring medical check-up sa kanilang kumpanya ang naggunyag ng totoong dahilan.
00:48Doon ko nga po nalaman na yung sugar level ko po sobrang taas.
00:54Na-diagnose si Robert na may type 2 diabetes.
00:58Ayon sa endocrinologist, sa normal na proseso ng katawan,
01:02ang glucose o asukal mula sa pagkain ay dinadalas sa dugo.
01:07Naglalabas naman ang pankreas ng insulin upang maipasok ang glucose sa mga kalamnan, utak at iba pang organs.
01:14Pero sa diabetes, napuputol ang prosesong ito.
01:18Maaaring po lang yung insulin na inilalabas ni pankreas.
01:22Or yung mas common, yung hindi namamalayan ng pankreas natin na dapat na siyang maglabas ng insulin.
01:30So parang kahit nandyan na si insulin, dapat mag-meet na sila ng asukal kaso nagkaka-insulin resistance.
01:38So parang walang kwenta, hindi lang nagagamit yung kinain natin, hindi siya nakakapasok-papasok sa ating mga muscles or sa
01:47ating mga brain,
01:48na nanatili lang siya sa dugo, kaya tinatawag na high blood sugar, nasa dugo yung asukal.
01:55Sa datos ng DOH, panlima ang diabetes sa mga sakit na nangungunang sanhi ng pagkamatay ng mga Pilipino noong 2025.
02:04Halos 38,000 ang namatay.
02:06Kapag mataas na ang blood sugar, maari nang makaranas ng pagkahilo, malabong paningin, madalas na pag-ihi, matinding pagkauhaw, pangangati
02:17o paulit-ulit na urinary tract infection.
02:20Kapag tumagal pa, maari ring magkaroon ng pamamanhit at pananakit ng kamay at paa dahil naaapektuhan na ang mga ugat.
02:28Kapag napabayaan, maaring mauwi ang diabetes sa stroke, atake sa puso, heart failure, pagkasira ng kidney, pagkabulag at nerve damage.
02:38Hindi lang pagkain ang matatamis ang dahilan ng diabetes. May epekto ang family history.
02:44Hindi lang sa genes ng magulang mo ha, may epigenetics din na tinatawag.
02:48Kung habang ipinagbubuntis ka, ay ang mami mo ay may mataas na asukal, o kaya ay hanbawa ay hindi nakapagmonitor
02:57ng timbang,
02:57naging pinanganak ka na malaki yung iyong size, mga nasa 3.8 kilos pataas, di ba?
03:03May mga diabetic habang nagbubuntis. Yan, yung mga anak ng mga ganyang nanay ay nagiging at risk din sila na
03:10maging diabetic.
03:12Pero ayon sa doktor, kahit may family history, malaki pa rin ang magagawa ng healthy lifestyle.
03:18Kabilang sa mga risk factor ang sobrang timbang, kakulangan sa ehersisyo, unhealthy diet, at hindi sapat na tulog.
03:26Mas mataas din umano ang panganib sa mga nagtatrabaho sa graveyard shift.
03:30Kasi yung sleep, kasama talaga yan sa pagre-regulate ng hormones natin.
03:36Alam kasi talaga ng katawan natin kung umaga o gabi.
03:39So kung babalik ta rin mo yan, yung mga graveyard shift, sila yung mga at risk na magkaroon ng diabetes.
03:45Na patunayan nila ngayong sleep at saka yung diabetes ay konektado.
03:52Para kay Robert, naging wake-up call ang diagnosis sa kanya.
03:55Sinunod ko po yung payo ng doktor na i-limit ko po yung rice intake po.
04:00One cup per meal lang po ng rice.
04:03Tapos yun nga po, kung may options po na tubig lang talaga, ngayon namin.
04:07Itong may chance po ako na makapag-bike.
04:08Una, maintain yung tamang weight.
04:11Sunod ay yung sa pagkain, yung ating tinggang Pinoy.
04:14Tapos sunod yung sa exercise.
04:16And then yung panghuli, sana iayos natin yung ating sleep.
04:20Ako, si Jamie Santos, ang inyong saksi.
Comments