- 24 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:03İNTRO
00:08CNN Türk Haber Merkezi'nden mutlu geceler sevgili izleyiciler.
00:13Yeni saatteyiz, dünyanın ve Türkiye'nin namzını birlikte tutacağız.
00:17Sevgili izleyiciler, dünyanın gözü bugün Ankara'da olacak.
00:21Zira NATO Liderler Zirvesi, küresel güvenliğin geleceğine yön verecek kritik başlıklarla başlıyor.
00:28Zirvenin en dikkat çeken görüşmelerinden birisi ise Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Trump arasında gerçekleşecek.
00:37Savunma sanayinden bölgesel krizlere, Ukrayna Savaşı'ndan Orta Doğu'daki dengelere kadar birçok kritik dosya masada olacak.
00:46Türkiye'nin güvenlik öncelikleri, ittifakın yeni yol haritası ve Ankara'nın kırmızı çizgileri bu tarihi zirvenin en önemli gündem maddeleri
00:58arasında yer alıyor.
01:00Peki Erdoğan Trump görüşmesinden hangi mesajlar çıkacak?
01:03NATO'nun yeni dönem vizyonu nasıl şekillenecek?
01:07Türkiye'nin beklentileri neler?
01:09Gece bülteninde uluslararası ilişkiler uzmanı Dr. Sayın Muhammed Berdibek ve az sonra TÜRPAV Başkanı Dr. Sinan Demirtürk ile tüm yönleriyle
01:19değerlendireceğiz.
01:21Gece bülteni başlıyor.
01:23Sayın Berdibek iyi geceler hoş geldiniz yayınımıza.
01:26Sizinle başlayalım biraz sonra Sayın Demirtürk de sohbetimize dahil olacak.
01:31İyi geceler Tunç Bey merhabalar.
01:33Merhaba Sayın Berdibek şöyle başlayalım mı NATO zirvesinin Türkiye'de düzenlenmesi Ankara'ya nasıl bir diplomatik prestij kazandırıyor diye sorayım sonra
01:46da detaylandıralım.
01:48Ya şöyle bir şey bu tarz zirvelerde eğer siz iyi ev sahipliği yaptığınızda zaten bir de istediğinizi de yani bir
01:56mesaj verime de kaygınız varsa zirvede iyi geçiyorsa zaten istediğinizi elde etmişsinizdir demektir.
02:02Bizim bu ilkinde 2004'te bu zirve ev sahipliği yaptık şu anda 2026'da yaptık şu anda ikinci yapıyor oluşumuzun getirdiği bir
02:11tecrübe de var yani ilkinde eksikliklerimizi neyse işte onları gördük ve bir şekilde dünyanın 32 liderine ev sahipliği yapacağız.
02:20Umarım bu zirve ülkemiz için ve NATO için elverişli bir şekilde geçer.
02:26Evet Türkiye artık NATO'nun güney kanadının vazgeçilmez ülkesi haline iyice yerleşti diyebilir miyiz?
02:37Evet çünkü elimiz çok güçlü.
02:402004'te bizim milli savunmayla ilgili harcamalarımız yaklaşık %20 seviyesindeyken şu anda %80 seviyesinde.
02:50Bizim yatırım salma sanayi harcamalarımız 1 milyar doların altındayken şu anda 10 milyar doların üstte.
02:56Bizim 2004'te motor üretimimiz yokken şu anda motor üretimimiz var.
03:01Bizim 2004'te Kaan gibi böyle savaş değiştirebilecek şeylerimiz yokken işte araçlarımız yokken şu anda bundayız.
03:13Silah İHA ve SİHA'larda son derece etkinliğimiz artır ve meseleyi değiştirebilecek.
03:19Dünyadaki savaşın gidişatını değiştirebilecek pek çok mekanizmaya şu anda ev sahipliği yapıyoruz ve elimiz bu bağlamda daha güçlü.
03:27Dolayısıyla biz neyle övünüyoruz?
03:29NATO'nun en büyük ikinci ordusu olmakla övünüyoruz.
03:33Bir de bunun yanında savunma sanayinde atılımlarını yapmış ve bunları görücüye çıkarmak isteyen bir ülke olarak şu anda vitrine çıkıyoruz.
03:40KAPSA yaptırımlarına paralel bu vitrin mesajı bence bizim faydamız olacak gibi duruyor.
03:47Peki.
03:48Evet sevgili izleyiciler, TÜRPAV Başkanı, Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Sayın Sinan Demirtürk de yayınımıza dahil oldu.
03:56Sayın Demirtürk hoş geldiniz, iyi geceler.
03:58Hoş bulduk Turiş Bey, iyi geceler.
04:00Muhammed Hocam iyi geceler diliyorum, saygılar sunuyorum.
04:03Teşekkür ederiz.
04:04Sayın Demirtürk sizin değerlendirmenizi de rica edeyim.
04:08NATO zirvesi, Ankara zirvesi sayılı saatler sonra başlayacak büyük bir heyecan var.
04:14Dünyanın gözü kulağı Ankara'daki toplantılarda ve buradan çıkacak sonuçlarda ve açıklamalarda.
04:21Nasıl bir iki günlük zirve bekliyorsunuz?
04:24Beklentileriniz ne yönde?
04:26Özellikle Erdoğan-Trump görüşmesi noktasında çantalarda, dosyalarda neler var?
04:34Tabii bu iki akşamalı bir görüşme trafiği.
04:38Bunlardan bir tanesi Trump'ın da dahil olduğu NATO liderler zirvesi ve bunun NATO genel sekreterliği tarafından planlanan rutin gündemi.
04:47Ve bu anlamıyla Ankara zirvesi ya da Ankara süreci diyebileceğimiz ve bu anlamıyla NATO'nun geleceğinde yeni kavramların da iliştirilebileceği,
04:57daha önce Londra'da, daha önceki İstanbul zirvesinde, daha önceki Lisbon zirvelerinde olduğu gibi,
05:02belki de 8. gelişleme dalgasına veyahut da NATO'nun 8. yorumuna veya 8. tip yeni güvenlik algılamasına ev sahipliği yapabilecek
05:13bir dönem.
05:13Bunu hem bugünkü basit toplantısında Mike Brute ifade etti.
05:17Hem de NATO'yu yakından takip eden Avrupa'daki ve ABD'deki ciddi analistlerin,
05:22Ankara'nın ev sahipliğindeki bu NATO liderler zirvesinin ve NATO konseptinin artık Ankara merkezini yepyeni bir söze,
05:31yepyeni bir kavramsallaştırmaya, yepyeni bir vizyona ve sizin de biraz önce Muhammed Hocam'la konuştuğunuz gibi,
05:36hem güney kanadında Türkiye'nin ve pek çok NATO ülkesinin görev paylaşımlarının daha da artacağı,
05:44bir anlamıyla vazife ve görev dağılımlarının daha da artacağı ve bu anlamıyla kuvvetle muhtemel sonuç bildirgesine
05:52ve 8. dalga diyebileceğimiz bu genişleme yorumuna veya NATO'nun yeniden yapılanma sürecine,
05:58Asya ülkelerine ilişkilerin daha net bir şekilde girebileceği bir zirve olması muhtemel.
06:05Yani burada hem Güney Kore'yi hem Japonya'yı kuvvetle muhtemel Hindistan'ı da içerisinde alacak,
06:12belki Pakistan'ı zikredilebileceği NATO üyesi ülkelerin burada güvenlik alanının ve güvenlik ağının
06:18bu ülkelerin de içerisinde yer alabileceği bir yeni anlaşmalar zeminine tarif edilebileceği,
06:23sizin de ifade ettiğiniz gibi hem Güney'e doğru yani Suriye merkezli,
06:28Dugnan'ın içerisinde olabileceği, Orta Doğu ülkelerine ve Körpes ülkeleriyle
06:32NATO üyesi ülkelerin ve ABD'nin ve Türkiye'nin ilişkilerini yeniden tanzim edebilecek olan bir güvenlik doktrini
06:39ve bununla birlikte Asya'da, Güney Kore, Japonya, Hindistan ve Pakistan'ın ayrı ayrı NATO üyesi ülkelerine ilişkilerini yeniden tarif edebilecek
06:47ve daha önceki zirvelerde Çin'in ilerleyişini, Çin'in askeri ve ticari ve ekonomik yapılanmasını
06:54bir güvenlik tehdidi olarak tarif etmiş olan NATO'nun bunu yeniden kavramsallaştırabileceği bir zirve olması.
07:01Yani NATO'nun tarihi bakımından da Ankara ile anılacak olan bir dönüşüm zirvesiyle karşı karşıya olunacağı aşikar.
07:08İkinci farklı görüşme, iki lider arasındaki ve Amerika ve Türkiye heyetleri arasındaki büyük görüşme.
07:15Buna en azından NATO zirvesi kadar Türkiye'ye önemli bir emniyet veriyor
07:20ve Trump'ın vazifeye girişinde ikinci döneminden itibaren pek çok telefon görüşmesi oldu.
07:27Sayın Erdoğan'la Amerika'da temasları oldu ama Trump'ın aynı zamanda önemli bir Türkiye ziyareti bu.
07:32İlk ciddi ziyareti, başkanlık döneminin, ikinci başkanlık döneminin ilk ziyaret olması bakımından da
07:39masada kritik sorunların aşılabilmesi bakımından Türk-Amerikan ilişkilerinin de tarihine kazınabilecek olan,
07:45işlenebilecek olan bir iki liderin arasında önemli mesajların verilebileceği
07:50ve bence Türk dış politikası açısından da yeni bir iklimin doğmasına vesile olabilecek.
07:56Yani Türkiye'nin, Amerika'nın, Orta Doğu'daki, Türkiye'nin, Amerika'nın, Kafkasya'daki, Orta Koridor üzerindeki
08:03ve Akdeniz'deki siyasetine bir takım eleştiriler getireceği, bu tarihsel müttefikin Türkiye'yi rahatsız eden
08:11politikaları noktasında tenkitlerini saklamadığını biliyoruz.
08:15Hem Sayın Dışişleri Bakanı'nın hem Sayın Cumhurbaşkanı'nın sık sık bunu Amerikalı mevkidaşlarına
08:19ifade etmiş olduğu bir tarihle karşı karşıyayız.
08:23Bunun yinelendiği ve Trump'ın bu istikamette önemli nüansları
08:27Türk-Amerikan ilişkileri bağlamında Ankara'dan duyurabileceği bir önemli toplantıya tanıklık edebiliriz.
08:34Burada Suriye önemli bir gündem maddesi.
08:38Bu Türkiye'nin ehemiyetini daha da arttıran bir sorun alanıdır.
08:42Evet doğru Suriye devriminden sonra önemli güvenlik sorunları adım adım Suriye için aşılıyor
08:48ama hala uluslararası sistem açısından da NATO'ya hudut olması bakımından da
08:53Suriye önemli bir güvenlik ve çatışma bölgesi olarak addediliyor.
08:57O bakımdan Türkiye burada rol verici.
09:00Türkiye burada Suriye'nin yeni nizamının, Suriye'nin yeni istikrarının belirleyici aktörlerinden bir tanesi.
09:06İkinci önemli nokta Ukrayna Savaşı.
09:08Belki de NATO zirvesinin ve Trump'ın Ankara ziyaretinin ana unsurlarından bir tanesi.
09:14Bu savaşın geleceği, Putin'in, NATO'nun bu bütünleşik tavrını nasıl okuyacağı
09:20ve bu anlamıyla Türkiye'nin Ukrayna, Rusya arasındaki ara buluculuk rolderi göz önüne alındığında
09:26jeopolitik etkisinin Ukrayna Savaşı'nın geleceğindeki varlığı yine
09:29Donald Trump ve Sayın Erdoğan arasındaki görüşmelere damga vuracak.
09:34Ve bu anlamıyla ben Trump'ın aynı zamanda başlaması muhtemel olan
09:39ABD ve İran müzakereleriyle ilgili de iki liderin yapacağı görüşme sırasında da
09:45önemli bir açıklama yapabileceği kanaatini taşıyorum.
09:48Yani biz 7-8 Temmuz'da, yarın ya da en geç çarşamba günü
09:53aynı zamanda İslamabak'ta da heyetlerin buluşabileceği noktasında
09:57Trump'ın bir beyanını veya bu konudaki bir ipucunu da
10:00Sayın Erdoğan'la ortak açıklama sırasında müşahede edebiliriz, takip edebiliriz.
10:06Yani Suriye, Ukrayna meselesi ve İran müzakereleri bağlamında
10:10Türkiye'nin jeopolitik ehemiyetini ve önemini daha fazla vurgulayacak olan
10:15aynı zamanda iki liderin arasındaki ortak bir zirveyi de yakından takip etmek gerekiyor.
10:20Ki bir Türk dış politikası bugün dünyanın kalbinin atmış olduğu bir Ankara gündemiyle
10:26iştigal ediyor.
10:28Peki.
10:28Sayın Berdibek, şunu da konuşalım isterim.
10:33Zira Trump yola çıkmadan evvel dedi ki
10:36çantamda sürprizlerle geliyorum, sürprizlerle Ankara'ya gidiyorum dedi.
10:42Şimdi hani sürprizler deyince birden fazla insan tabii beklenti içine giriyor.
10:49Ama ilk akla gelen de hani acaba F-35 meselesi çözüme kavuşuyor mu?
10:54F-16 konusunda artık bir çare Trump buldu diye bu müjdeyle mi geliyor gibi sorularda hemen
11:05konuşulmaya sorulmaya başlandı.
11:07Siz ne dersiniz?
11:08Bu sürprizler dediği durum nedir acaba?
11:14Trump sürpriz deyince açıkçası şeyden de korkuyorum yani Trump'ın sürpriz olarak iyi
11:19olarak gördüğü bir şey bizim zararımıza da olabiliyor.
11:22Hani Trump'ın Trump evreninde nasıl bir karşılığı varsa sürprizin.
11:27Ama en azından Trump'ın Cumhurbaşkanımızla kurduğu ilişkinin çok sahici olduğunu görüyor.
11:32Zaten Trump hemen hemen her açıklamasında bir şekilde Cumhurbaşkanımız Erdoğan'la kurduğu
11:38ilişkiyi bir şekilde belirtiyor.
11:41Hatta şu anda medya çok yansıdığı için onu da konuşabilirim.
11:43Düşünsenize Meloni'nin en çok korktuğu şey Trump'ın bir şekilde tırnak içine söylüyorum
11:48ona musallat olması.
11:50Yani zirve boyunca Meloni bizden ricacı oluyor.
11:54Diyor ki ya bir şekilde Trump'a söyleyin de zirve boyunca benimle uğraşmasın.
11:59Ve bir şekilde o kadar bir güven Trump'ın gözünde Cumhurbaşkanımız o kadar iyi bir
12:02denge kurmuş ki başka ülkeler bizi aracı kılarak Trump'la ilişki kurmaya çalışıyor.
12:07Elbette ki bunun olumlu sonuçları olacaktır.
12:11Hani F-35 ile ilgili veya F-16 ile ilgili net bir şey söyleyemem ama en azından Katsa
12:16yaptırımlarının kaldırılması bile bizim için başlı başına önemli bir aktör.
12:21Çünkü Katsa yaptırımları bizi Rusya, İran ve Kuzey Kore'nin olduğu bir kategoriye
12:26sokuyordu ve bir şekilde özellikle yükselen bir değer olarak bizim savunma sanayide
12:34attığımız atılımları bir şekilde sekteye atan aslında bir karar bu Katsa yaptırımı.
12:39Katsa yaptırımı en azından Katsa yaptırımı kalktığı andan itibaren biz zaten dünyanın
12:44çeşitli yerlerinden zaten savunmada ürettiğimiz şeyleri satabilecekken şu anda Katsa yaptırımların
12:50kaldırılmasıyla bunu en azından NATO müttefiki veya NATO'nun içindeki ülkelere de satma
12:55ihtimalimiz olacak.
12:56Bir de bunun yanında muhtemelen Trump rakamlar da biraz aşağı yukarı ortaya çıkmaya
13:01başladı.
13:02100 milyar dolarlık bir ticari anlaşmadan bahsediyor.
13:05Hani bunun içeriği nasıl şekillenecek açıkçası önümüzdeki süreçte göreceğiz.
13:09Bunların bizim ülkemize yaratacağı katma değerin tabii ki olumlu olacağı zaten aşikar.
13:16Bir de şöyle düşünün genelde Türkiye konuşulurken genelde bir transit ülke şeklinde konuşuluyor.
13:22İşte çok iyi bir enerji transit geçiş noktası işte lojistik geçiş noktası ancak
13:27şu anda Türkiye artık gövdeye oturmaya başladı.
13:29Yani bir şekilde NATO'nun güvenliğinin sağlanması için aslında neredeyse tüm ülkelerin
13:35bir şekilde Türkiye'ye ihtiyacı olacak.
13:37Çünkü Orta Doğu'da yönelik herhangi bir Sinan Hocam da belirtti.
13:41Şimdi Suriye meselesinde bir kriz olduğunda tampon bölge görevi görecek ülke Türkiye.
13:46İran'da bir kriz olduğunda tampon bölge görevi görecek ülke Türkiye.
13:50Ermenistan'da olunca velhasıl bu böyle oluşacak.
13:54E şimdi yukarıda da Avrupa Birliği'nin veya NATO'nun zaten Rusya'yla başı bir şekilde dertte.
14:00Özellikle bu tampon ülkelerdeki silahlanmaya gösterdikleri hevesi de bu yönde görebiliyoruz.
14:07Mesela Polonya'nın, Letonya'nın, Estonya'nın dikkat ettiyseniz bu milli hasılanın %5'ini bir şekilde salma harcamalarını yatırma plana
14:18daha sadık oldukları görüyoruz.
14:20Çünkü Rusya'dan ciddi bir tehdit taşıdıkları için bir şekilde bu %5'lik uygulamayı bir şekilde uygulamaya koyuyorlar.
14:27Ancak diğer ülkelerde buna benzer bir tehdit olmadığı için çok fazla yanaşmıyorlar.
14:32Veya kademeli bir şekilde bunu yapacaklar.
14:35Ancak Türkiye'nin güvenliğinin sağlanması, NATO'nun güvenliğinin sağlanmasıyla bence eşdeğer bu zirvede bir şekilde bunu gösterecek.
14:45Muhtemelen biz NATO zirvesinde Hürmüz'le ilgili bir mesaj muhakkak duyacağız.
14:50Özellikle Hürmüz'ün güvenliği meselesinde.
14:53Artık Ukrayna meselesinde Rusya'nın kıranmasına ilişkin bir mesajı muhakkak konuşacağız.
14:58Ve bir de muhtemelen NATO'nun en önemli gündemi yük paylaşımı olacak.
15:02Trump'ın derdinin burada cidden yük paylaşımı olduğunu açıkçası çok düşünmüyorum.
15:07Trump bir şekilde NATO mütefiki ülkelerin veya NATO üyesi ülkelerin kendisinden bağımsız dış politika gütmesini istemiyor.
15:16Ve bir şekilde bu maddi katkıyı bence bir aldışı olarak, kaldıraç olarak kullanıyor.
15:22Dolayısıyla diyor ki ben eğerse güvenlik şemsiyesi sunuyorsam, siz bu güvenlik şemsiyesi altında yaşıyorsanız bağımsız dış politika gütemezsiniz.
15:30Ancak ortak bir dış politika karar mekanizmü nasıl oluşturacaksak, buyurun pamuk eller cebe diye bunu bir şekilde NATO bir şeyle
15:38yansıtacağını da muhtemelen göreceğiz.
15:40Evet, Sayın Derdibek peki şuna nasıl bir değerlendirme yaparsınız?
15:44Şimdi NATO üyesi Türkiye'ye batının bakışı başka, Avrupa Birliği üyesi olmak için mücadele eden Türkiye'ye bakışı bambaşka.
15:56Bu bir tezahat değil mi?
15:58Tezahat ancak savunmalı.
16:00Bu iş böyledir.
16:01Eğer siz güçlü olursanız, yani şöyle bir şey.
16:04Mesela İsrail'le ilişkili bu çatışmalarda veya İsrail sürekli bizi şikayet ediyor ya.
16:09Ben, özellikle güç dengesinde benim en önemsediğim şey demografidir, nüfustur.
16:15Yani bizim 85 milyonluk, işte 90 milyon bandına geldik neredeyse.
16:19Böyle bir nüfusumuz varken ne Yunanistan, ne İsrail, ne de diğer ülkeler bizim karşımıza bir denge oluşturabilir.
16:26Bir de bunun yanında, biz bunun yanında ordu avantajımız var.
16:30Bu mesela Trump özellikle yıpranmamış ordu mesajının boşuna vermiyor.
16:34Bunun çok önemli olduğunu zaten her seferinde vurguluyor.
16:37Bir de bunun yanında biz savunma sanayinde yaptığımız atılımlarla bunu daha ileri taşıyoruz.
16:43Sonuçta yarın öbür gün dünyada bir kriz yaşandığında savunması güçlü ülkelere herkese ihtiyaç duyar.
16:50Ancak Avrupa Birliği konusuna geldiğimizde mesela artık kültüre bağlı kalıyor.
16:55Yani orada hakikaten Avrupa Birliği'nin teknik anlamda bir Hristiyan kulübü olduğunu bir şekilde zaten görüyoruz.
17:01Yani Türkiye'nin oradaki handikapı bu evet.
17:03Türkiye'nin eksiklikleri var mı?
17:05Tabii ki var.
17:06Bunu iddia ediyoruz.
17:07Yani bu her şey gülü gülü salık olduğunu zaten iddia etmiyoruz.
17:10Ancak orada kültürel bir yapının daha önemli olduğunu söylüyoruz.
17:14Ancak NATO'da asıl mesele savunmayla ilgili olduğu için Türkiye'nin de savunma alanında önemli bir ülke olduğunu düşündüğümden dolayı
17:22açıkçası bu bana çok mantıklı geliyor bu ayrışma.
17:26Peki.
17:27Selen Hocam Ankara Zirvesi NATO'nun sadece Rusya'ya karşı bir savunma ittifakı olmaktan çıkıp
17:35Orta Doğu ve küresel güvenlik krizlerine müdahil olan bir yeni güvenlik mimarisine dönüşmesinin başlangıcı diye yorumlayabilir miyiz?
17:47Evet ben bunun açıklanacağı kanaatindeyim çünkü pek çok komisyon, pek çok toplantı ve panel
17:55aynı zamanda NATO'nun pek çok uzmanı her ülkenin NATO'nun izinde temsil edilen askerleri ve sivil güvenlik uzmanları
18:01bu toplantıları ifade ediyorlar ve liderlere elbette ki sunumlar yapıyorlar.
18:08Bu anlamıyla bu büyük bir güvenlik zirvesi yani dünyanın küresel sistemin NATO artısından tehdit edildiği,
18:14kritik edilmiş olduğu büyük bir zirve.
18:16O bakımdan sizin de ifade ettiğiniz gibi yeni güvenlik kavramları yani NATO'nun güvenlik şemsiyesinin genişleyeceği,
18:24güvenlik temelli ilişkilerinin genişleyeceği bir nokta.
18:27Bildiğiniz gibi 2004'ten itibaren NATO kendi kavram yapısı içerisinde, kendi metinleri içerisinde yalnızca savunma işbirliklerini almadı.
18:37Bununla birlikte hem demografiyi, sığınmacılar meselesini, göç meselesini, aynı zamanda ekosistemle doğrudan bağlantılı,
18:47küresel iklim kriziyle bağlantılı çevre sorunlarını da bir anlamıyla kendi müdahillik alanının içerisinde talip eden güvenliğin bir parçası gibi yorumluyor.
18:56Bu anlamıyla NATO aynı zamanda ekonomik olarak ya da bu küresel ekosisteme veya küresel ısınma menzeri iklim değişikliği sorunlarına da
19:06müdahale edebilecek olan yeni bir güvenlik yapılanması,
19:09yeni bir güvenlik kavramsallaşmasıyla genişlemek hedefi içerisinde.
19:12Yalnızca Afganistan örneğinde gördüğümüz gibi, yalnızca dünyanın farklı noktalarındaki savaşlarda gördüğümüz gibi bir bölgeye barış gücü ya da askeri nokta
19:23göndermekten ziyade
19:24farklı ülkelerle ikili ilişkiler kurabilecek olan ve bu anlamıyla güvenliğin dış çeperi olarak ekonominin, insani göçün ve küresel çevre sorunlarının
19:36da içerisine alınmış olduğu yeni bir genişleme dalgası,
19:39yeni bir kavram dilinin de bu anlamıyla metinlerin içerisinde zengin bir şekilde yer alacağını göreceğiz.
19:46Ve bu anlamıyla ABD başta olmak üzere NATO'nun bu etkili ülkeleri hiçbir şekilde körfezden vazgeçmiyorlar.
19:53Yani daha hala körfez ülkeleri dünyanın en önemli petrol ve katı yakıt rezervlerine, petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan
20:03ülkeler.
20:03Ve bu petrolün tükenmesinden ve bitmesinden sonra da bu anlamıyla yeni enerji güzergahlarının merkezinde olmayı hedefleyen ülkeler.
20:11Ve bu anlamıyla NATO körfezi yani Orta Doğu ülkelerinin, Arap Yarımadası'nda kırık ülkeleri önemli ölçüde kendi güvenli kanunun, kendi
20:20koruma şemsiyesinin içerisinde akt ediyor.
20:23Belki de İbrahim anlaşmalarına benzeyen, İbrahim anlaşmalarının mütakip devam edebilecek olan bir NATO genişleme zeminini, konseptini biz körfezde ve Orta
20:33Doğu ülkeleri kapsamında da göreceğiz.
20:35Bu anlamıyla Türkiye'nin dış politikasının körfez ülkeleriyle önemli ölçüde iyi olması, hem tarihteki sorunları geride bırakmış olması, aynı zamanda
20:47Türkiye'nin bir batı jeopolitiğinde bir ülke olduğu kadar, aynı zamanda bir Orta Doğu ülkesi olması, Orta Doğu'nun bir
20:54parçası olması coğrafi olarak, aynı zamanda bu körfez ülkeleriyle de önemli ilişkileri beraberinde getiriyor.
21:00Mısır'da, Suudi Arabistan'da, Katar'da, Birleşik Arap Emirlikleri'nde, Bahreyn'le o bakımdan NATO'nun kurabileceği bu güvenlik ilişkisi içerisinde Türkiye,
21:09jeopolitik manada, askeri açıdan, kültürel iklimi bakımından da kritik bir rol üstlenmiş oluyor.
21:16Belki metinlerin içerisinde zikredilmeyecek ama Hürmüz Boğazı'nın kapatılması ve bu anlamıyla 100 günü geride bırakan bu büyük savaş istikametinde
21:27dünyadaki enerji koridorlarının ne kadar değerli olduğu görülmüş oldu.
21:31Ve bu anlamıyla küresel sistemin asli konusunu enerji arz güvenliği, enerjinin sağlıklı bir şekilde batı ve doğu aksi içerisinde akışının
21:40ne kadar değerli olduğunu bize gösterdi.
21:42Türkiye bütün kostlarını bu önemli enerji arz güvenliği yolları üzerinde oynuyor.
21:48Yalnızca Hürmüz üzerindeki etkisi değil, hem kuzey akım hem orta koridor üzerindeki tesiri hem de güne yakım ya da iPad
21:58gibi önemli projeler içerisindeki kıyıdaş veya jeopolitik netki alanı içerisindeki alanı dış politikasının parçası haline getirdi.
22:07Yani enerji diplomasisiyle dış politikasını örtüştüren bir ülke var.
22:12NATO üyesi ülkeler içinde Türkiye'nin bu kritik yollar, Türkiye'nin bu enerji güvenliğini temin etmiş olan yollar üzerindeki jeopolitik
22:21etkisinin de görmezden gelinmesi mümkün değil.
22:23Yani ben Türkiye'nin belki ismine değil ama Türkiye'nin jeopolitiğine ve derinliğine mutlaka metinler içerisinde özel atıfta bulunacağı kanaatindeyim.
22:33Yani bunu yalnızca Trump ve Amerika keşfetmiş değil, bu aynı zamanda NATO'nun yine belirleyici diğer ülkeleri için de böyle.
22:40Yani Birleşik Krallık'la Türkiye arasında çok uzun zamandır hemen hemen itilafa düşünmeyen bir ilişki var.
22:48Yani iktidarlar değişse bile, iktidarlar farklılık gösterse bile Ukrayna politikasında ve Suriye politikasında Birleşik Krallık ve Türkiye arasında temel noktalarda
22:58bir bütünleşme söz konusu.
22:59Hatta Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin uzun vade içerisinde kültürel varlığını, Akdeniz içerisindeki varlığını temin etmek noktasında bile Türkiye'nin
23:09tezlerini en iyi anlattığı ülkelerden bir tanesi İngiltere.
23:12Şimdi yalnızca Amerika değil, İngiltere gibi, Almanya gibi, Fransa gibi, İtalya ve İspanya gibi NATO'nun bu belirleyici ve etkili
23:20ülkelerinin, Polonya gibi önemli ülkelerinin de Türkiye'nin bu artan jeopolitik önemini ve enerji güzergahları üzerindeki kritik etkisini mutlaka göz
23:28önüne aldıklarını ifade etmek gerekir.
23:31Bununla birlikte Tunç Bey, Türkiye aynı zamanda İslam İşbirliği Teşkilatı'nın aktif bir üyesi, yani onu toplantılara çağıran İslam İşbirliği
23:40Teşkilatı'nı Filistin meselesi örneğinde gördüğümüz gibi, Lübnan meselesi örneğinde gördüğümüz gibi, İran krizi örneğinde gördüğümüz gibi ortak söylemlere davet
23:49edebilen bir entelektüel dili olan ve bu anlamıyla dönüştürücü etkisi olan ülkelerden bir tanesi.
23:56Bir başka nokta, belki NATO zirvesine dil olarak ya da mesele olarak girmeyecek ama Türkiye'nin Türk Devletleri'nin teşkilatı
24:05içerisindeki kritik ehemliyeti ve önemi.
24:08Yani bunu bütün NATO üyesi ülkeler ve Amerika görüyor.
24:11Hem Türkiye ile ikili ilişkilerini güçlendirmek eğilimindeler hem de bütün Türkistan'daki bu Türk Cumhuriyetleri, Kazakistan'la, Kırgızistan'la, Özbekistan'la,
24:21Türkmenistan'la ve Azerbaycan'la ikili anlaşmalarını zirveye taşıyorlar.
24:26Muazzam bir ilişki söz konusu ve bu anlamıyla Orta Asya'dan batıya doğru gidebilecek, Türkistan'dan batıya doğru gidebilecek olan enerji yollar
24:34üzerinde, orta koridor üzerinde Türkiye'nin bir bağdaştırıcı etkisi var.
24:38Yani Türk Devletleri Teşkilatı ile NATO üyesi ülkelerinin arasında bir köpür mahiyeti var.
24:44Bu da NATO'nun başak güçlerini Türkiye'ye daha fazla değer vermek ya da geçmişte yaşanmış olan krizlerin biraz daha
24:53geriye atılabileceği, ötenilebileceği bir yeni jeopolitiğe doğru sevk ediyor ki,
24:58benim Türk jeopolitiği olarak tarif ettiğim, yani bu orta koridor üzerinde yükselen Türk Devletleri Teşkilatı'nın etkisi de NATO tarafından
25:06hissediliyor.
25:06Türk dış politikasının bunu önemli bir değer olarak NATO zirvesine de zerk etmesi mümkün.
25:12Yani bu adı konulmadan yani ilişkilere yansıyan, Türkiye'nin jeopolitiğinin ve etki alanının büyümüş olduğu bir NATO üyesi olarak da
25:20ön plana çıkmasını beraberinde getiriyor.
25:23Bırakın NATO'dan ayrılmayı isteyecek, zikredecek bir Türkiye ya da NATO üyesi ülkelerin Türkiye'nin konumunu zayıflatabilecek bir etkiyi NATO'ya
25:34Türkiye'ye yeni bir kan olacak.
25:36NATO'nun gelişlemesi için, NATO'nun güvenliğinin temiri için de Türkiye artan bir önemle varlığını korumuş olacak.
25:43Bunların hepsinin ayrı ayrı konuşulduğu toplantılar olacak Tunç Bey, paneller olacak, ciddi sunumlar söz konusu olacak, güvenlik ve enerji temalı.
25:52Ve bunların da sonuç bildirgesinde yansıması önemli.
25:56NATO'nun alacağı, NATO liderlerinin alacağı her kararın içerisinde Türkiye'nin muhakkak bir mizası ve izri olacak.
26:03Ama dediğim gibi mühim olan Türkiye'nin hürriyetini koruyarak, Türkiye'nin bağımsızlığını koruyarak,
26:09Doğu ve Batı arasında, yalnızca bir NATO üyesi ülke olarak değil, İslam İşbirliği Teşkilatı içerisinde, Türk Devletleri Teşkilatı içerisinde,
26:18Şangay İşbirliği Örgütü içerisinde aynı zamanda ikili ve önemli ilişkileri kurmuş ve yeniden tanzim olan çok kutuplu dünya içerisinde,
26:27çok vektörlü, çok yönlü bir dış politika inşa etmek bakımından da NATO'ya vereceği mesajlar son derece değerli.
26:34Yani biz NATO'ya bağımlı bir ülke değiliz, NATO için bir taraf ülke değiliz, bir vassal ülke değiliz.
26:43Aynı zamanda NATO'nun bir kilit konumunda, NATO dışında ilişkilerini de geliştirmiş olan,
26:49çok yönlü bir dış politikayı, jeopolitiyle örtüştürmüş olan, imparatorluk dolusu devleti bütünleştirmiş olan,
26:54önemli ve güçlü bir devleti olduğumuzu hissettirmeye gayret ediyoruz.
26:58Ve bunun da anlaşıldığı kanaatindeyim ve bunun da önümüzdeki 10 yıl içerisinde, 20 yıl içerisinde,
27:04kendi coğrafyamızda ve tutuş politikasında önemli tesisleri olacak.
27:08Peki.
27:09Sayın Berdibek, siz nasıl değerlendirsiniz?
27:12NATO'nun yeni savunma konseptinde Türkiye'ye nasıl bir rol biçiliyor?
27:18Şimdi şöyle düşünün, normalde biz NATO 3 dediğimiz şeyi de,
27:22normalde biz NATO 3 ile kastettiğimiz konvansiyonel savaş alanının değişmesinden bahsediyoruz.
27:28Ve klasik bağlamdaki cephelerdeki savaştan öte yeni bir anlayışın geliştiğini görüyoruz.
27:34Daha 3 gün önce ve birkaç gün önce Rusya'nın dronlu gemi üzerindeki dronlarla 13 Avrupa ülkesini bir şekilde denetlemesinden
27:42olduğu gibi,
27:43bizim SİHA'larımız bir şekilde Ermenistan'da,
27:46işte Azerbaycan güçlerine verdiği destekli üzerinden anlaşılabileceği gibi,
27:50artık dünyada yeni hibrit modeller var.
27:52Bunun yanında yapay zeka var, siber saldırılar var.
27:55Ve bunların tamamının içine alınacağı yeni bir sisteme ihtiyaç var.
27:59Dolayısıyla siz NATO'daki buradaki ittifakın mantığını değiştirmiyorsunuz.
28:05Burada yeni bir teknolojiye veya yeni bir uyum sürecine bir şekilde kendinizi adapte ediyorsunuz.
28:11Biz de bu adaptasyon sürecindeki en hazırlıklı ülkelerden biriyiz.
28:15Hep önemli verdiğim şey aslında biraz daha,
28:18yani biz mesela TOG arabasına, TOG'a yatırım yapmamızın en büyük sebebi şuydu,
28:24bizim normalde klasik manada işte Mercedes veya BMW gibi araçlarda,
28:29normalde petrolü veya dizel bağlamında yarışamayacağımız açıktı.
28:33Fakat dünya bir segment değişimine gitti.
28:35Yeni bir yakıt ihtiyacını değiştirdi ve elektronik araçlara geçti.
28:41Biz de bu sıfırdan yeni bir bankta rekabet edebileceğimizi düşündüğümüz için TOG'dan yatırım yaptık.
28:48İran mesela savaşa başlamadan önce hava savunma sistemlerine yatırım yapmak yerine,
28:54balistik füze yatırım yaparak bunu düşünmüş.
28:57Yani hava savunma sistemine ne kadar yatırım yaparlarsa yapsınlar,
29:01bir şekilde ABD ve İsrail'e baş edemeyeceğini bildiği için balistik füze yatırım yapmış.
29:06Biz de bütün bu süreçleri görerek bütün yatırımlarımızı önce İHA ve SİHA üzerinden kurduk,
29:13sonra motor üretimlerine geçtik, sonra da işte uçak üretme planına geçtik.
29:18Dolayısıyla biz bu NATO 3.0'un gündemine tamamen uyumlu bir ülkeyiz.
29:23Yani bir şekilde aslında bizim çıkanlarımız ve NATO'nun çıkanları açıkçası kesiyor.
29:29Bizim 300'e yakın savunma sanayi şirketimiz NATO bünyesinde faaliyet gösterecek
29:34ve biz burada ürettiğimiz katma değeri veya malları bir şekilde burada görücüye çıkaracağız.
29:40Ankara zirvesinin aslında bizim için en büyük kazanımı bu.
29:44Şimdi Sinan Hocam zaten bunun işte köfez ülkeleri bağlantısı,
29:49Türk ülkeleri, Türk devletleri bağlantısı, İslam İşbirlik Konferansı bağlantısını zaten bir şekilde vurguladı.
29:56Burada bizim Türkiye'nin ne kadar önemli olduğunu zaten söylüyoruz.
30:00Bizim NATO'ya ne kadar ihtiyacımız varsa NATO'nun bize o kadar ihtiyacı var.
30:04Niye bizi Avrupa Birliği'nde almıyorlar?
30:08İşte orada işlerine yaramadığımız için.
30:10Ancak NATO'da çok önemli görülmemizin sebebi savunma alanındaki yatırımlarımız veya ordumuzun güçlü olması.
30:17Bir de şöyle düşünün, Türkiye'nin içinde bulunduğu konum sadece Türkiye'yi korumuyor.
30:23Yunanistan'ı da koruyor, Bulgaristan'ı da koruyor.
30:25Şöyle düşünün, NATO ülkesi, NATO ütfakının bir parçasısınız.
30:30Doğrudan güvenlik şeridinizin Irak'tan mı başlamasını istersiniz?
30:34Türkiye'den mi başlamasını istersiniz?
30:36Suriye'den mi başlamasını istersiniz?
30:38Türkiye'den mi başlamasını istersiniz?
30:41Kendini koruyabilen, bölgesel bir aktör olan, bölgesel güç dengelerini yönetebilen bir ülke,
30:48sadece Avrupa Birliği'nin değil, NATO'nun çıkarlarına da hizmet eder.
30:52Bunun karşılığında da bizim beklentilerimiz var.
30:55Biz yıllardır bu tarz alanlarda atılımlarımızı yapıyoruz.
31:00Ve günün sonunda bu atılımlarımıza ihtiyaç duyulan bir ortam oluşmuş durumda.
31:05Ve biz Ankara'daki bu görüşmeyi bu bağlamda kullanmak istiyoruz.
31:09Dolayısıyla Cumhurbaşkanımızın ve Trump'ın ikili ilişkiler bağlamında kurduğu özel ilişki,
31:15eğer saldırma sanayi alandaki yapabileceğimiz iş birliklerine de bir şekilde yansıtabilirsek,
31:20biz Ankara zirvesinden istediğimiz sonucu almış olacağız.
31:24Peki.
31:25Sinan Hocam, şimdi yayının başında Muhammed Hocam'la şöyle bir giriş yaptık.
31:32Trump'ın çantasında Türkiye için müjdeler var dedik.
31:36Bu müjdelerden biri de F-35, F-16'lar mı acaba demiştik.
31:41O sorun çözülüyor mu bu toplantı vesilesiyle derken.
31:45Sevgili yönetici, editörüm Volkan bir hatırlatma yaptı.
31:49Üç, ayın üçünde yapılan bir görüşme.
31:53Üç Temmuz'da.
31:55O da şu, Netanyahu Trump arıyor.
31:57Diyor ki, 35'leri verme.
31:59Yapma böyle bir şey diyor, uyarıyor.
32:01F-16 noktasında da benzer uyarısı var.
32:05Telkini var.
32:06Ve üstelik hani İsrail dediğiniz, evet NATO üyesi değil belki ama zaman zaman yakın işbirlikleri içinde olan bir ülke.
32:14Ama daha enteresanı, benzer duyguyu taşıyan, benzer uyarıyı Yunan basınında okuduğumuz Yunanistan'ı da konuşmak lazım.
32:24Zira 18 Şubat 1952'den bu yana, eğer tarihi yanlış söylüyorsam lütfen düzeltin.
32:30Yunanistan, NATO üyesi.
32:32Şimdi, NATO üyesi olup da Türkiye'nin bu F-35 sorununun çözümüne karşı durmak aklı bali bir durum mudur?
32:45Yani bu tabii ülkelerin bağımsız politikaları bağlamında gelişiyor.
32:51Fakat NATO içerisinde bir tür veto etkisine sahip değil.
32:55Yani nasıl Türkiye geçtiğimiz dönemde İsveç ve Finlandiya söz konusu olduğunda bir veto etkisi kullandı.
33:01Burada her ülkenin etkili bir reyi var, bir oyu var.
33:04Elbette ki diğer ülkelerle ikili ilişkileri bağlamında NATO üzerindeki tesir, NATO üzerindeki karar alma süreçleri belirleyici oldu.
33:12Yunanistan bu anlamıyla farklı farklı birleşenler üzerinden, yani başta Amerika olmak üzere İngiltere ile zaman zaman Almanya ve Fransa ile
33:20geliştirilmiş olduğu
33:21Türkiye'ye karşı bir askeri ittifak bağlamında da Türkiye'nin kısıtlanması noktasında büyük faaliyetler icra ediyor.
33:29Sizin Muhammed Bey'e sorduğunuz soru Yunanistan'la doğrudan bağlantılı.
33:32Aynı zamanda Güney Kıbrıs Rum yönetiminin, Avrupa Birliği'nin tam üyesi olması bağlamında
33:37her ikisinin bir takım kararlarda AB ve NATO üyesi ülkelerle geliştirilmiş oldukları ikili ilişkiler
33:44aynı zamanda bu ülkelerin Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum yönetimi üzerindeki etki alanları
33:49Türkiye'nin alanının daraltılması sorunu da beraberinde getiriyor.
33:53Yani Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin tanınmaması, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti üzerindeki büyük izolasyon,
33:59başta katsa yaptırımları olmak üzere NATO'nun diğer ülkelerinin de belli yaptırımları
34:05Türkiye'ye karşı kullanıyor olması.
34:07Hatırlayın 1990'lı yılların ortasında Almanya bizim anlaşmamız olan bir takım silahları
34:14terörle mücadelede kullanıyor olmamız münasebetiyle kısıtlamıştır.
34:18Katsa yaptırımları bundan çok farklı değil.
34:20Yani Türkiye'nin etkili terörle mücadelesi ve Orta Doğu'da terör örgütlerine yürütmüş
34:25olduğu mücadeleye karşı geliştirilmiş olan Amerikan parlamentosundaki bir karar.
34:31Bu bakımdan bugün Ankara zirvesi aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nin NATO içi yaptırımlar
34:38diyebileceğimiz ve Türkiye'ye karşı tek taraflı bir standardı yani bir kötü standardı da
34:45ortadan kaldırabilecek bir ilişkiler zeminini meydana getirelim.
34:49Bu bakımdan Yunanistan zaten 20. yüzyılın başından itibaren Türkiye'ye karşı,
34:54Türkiye'nin jeopolitiğine karşı konumlandırılmış olan bir tür Batı projesi.
34:59Elbette ki kendi dış politikaları var, kendi siyasetleri var ama uzun vadede içerisinde
35:05Batı'nın Türkiye ve Türklere karşı geliştirmiş olduğu siyasetin de bir aracı olmaktan çıkamadı.
35:12Bu Yunanistan'a hiçbir şey kazandırmadı.
35:15Güney Kıvıs'un yönetimine hiçbir şey kazandırmadı.
35:17Türkiye'de sorumluluğun ülkelerle hemen iş birliği yapmak aynı zamanda Yunanistan'ın
35:22bir klasik iş politikası haline aldı.
35:24Yani Mısır'la sorun yaşayan Türkiye ile Yunanistan'ın ikili iş birliği anlaşması,
35:30İsrail'de sorun yaşayan Türkiye ile Yunanistan'ın ve Güney Kıvıs'un yönetiminin
35:35savunma iş birlikleri yapmış olması, Fransa'yla sorun yaşayan Türkiye ile Fransa'nın,
35:39Güney Kıvıs'un yönetiminin ikili iş birliği ve askeri anlaşmalar yapmış olması sürdürülebilir
35:45bir konu değil, Muhammed Hocam da ifade etti.
35:48Böyle önemli bir ülkenin, böyle güçlü bir orduya sahip olan bir ülkenin ve tarihsel
35:54bir arka plana sahip olan bir ülkenin İsrail ve Yunanistan tarafından kısıtlanması
35:59ve sınırlandırılması mümkün değil.
36:01Yani biz bu çeperi dağıtabilecek ve parçalayabilecek bir etkinliğe sahibiz.
36:06Aynı zamanda NATO'nun belirleyici bir üyesi olmamız,
36:10bu mücadeleyi NATO içerisinde yürütmemizi kolaylaştırıyor Tunç Bey.
36:14Yani bu anlamıyla NATO'ya cepheden karşı olan Türkiye'deki bazı toplum kesimlerinin
36:19bunu doğrudan anlaması gerekiyor.
36:21Ne büsbütün NATO'cu olmak gerekiyor, ne büsbütün bir NATO tahakkümü içerisinde bulunmak icap ediyor.
36:28Ama NATO'nun kendi içerisindeki bu çifte standardı bir NATO üyesi olarak,
36:33yani eşit süre sahip olan bir NATO üyesi olarak kırmanın ve engellemenin
36:37aynı zamanda bizi NATO üyesi ülkelere karşı koruyan da bir konsept olduğunu,
36:41bir dış politika yorumu olduğunu da unutmamak gerekir.
36:45Türkiye bu denge içerisinde ağırlamalarını yapıyor.
36:47Türkiye bu denge içerisinde dış politikasının farklı argümanlarını ve alanlarını
36:52aynı zamanda NATO üyesi ülkesi liderlere de Ankara'da göstermeyi tercih edecektir.
36:57Yani Türkiye, NATO'ya rağmen terörle mücadelesini Suriye topraklarında yürüten
37:04ve Suriye'nin bir metre karesinde dahi toprak iddiası bulunmayan bir ülke.
37:08Türkiye, NATO üyesi ülkelere rağmen Irak'ta terörle mücadele yürüten
37:13ve NATO'nun da bir tehdit ve önemli bir güvenlik endişesi olarak kabul etmiş olduğu
37:17daha eşit, Suriye'de ve Irak'ta büyük ölçüde ortadan kaldırmış olan,
37:22NATO üyesi ülkelerin Türkiye'ye rağmen bir çiftli standart olarak desteklemiş oldukları
37:28PKK ve YPG'ye karşı da Suriye halkının ve Irak halkının güvenliği bağlamında
37:33çok etkili operasyonlar yapmış olan ama
37:35Irak ve Suriye'nin toprak bütünlüğünü müdafaa etmiş olan bir NATO üyesi ülkesi olarak
37:39aynı zamanda NATO üyesi içerisinde de kendisine bir yeni denge arıyor
37:44ve kendi ulusal güvenliğini, kendi milli güvenliğini ve dış politikasının sınırlarını
37:49bir NATO üyesi ülkesi olarak da daha güçlendirmeyi tercih ediyor
37:53bakın bu bir dış politika yorumudur ve neredeyse bunu biz 1954'ten itibaren bir argüman haline getirdik
37:59yani bizim NATO'da daimi temsilcilerimiz, NATO'daki subaylarımız ve NATO ile ilgilenen
38:05hariciyecilerimiz, dış politika uzmanlarımız bunu bilirler
38:08yani kimse NATO'nun kara kaşına ve kara gözüne hayran değildir
38:13kimse ABD'nin kara kaşına kara gözüne hayran değildir
38:17ama bizim çok yönlü ve etkili bir dış politika geliştirmemizin yolu
38:21Batı bloğu içerisinde yer almamızdır ve dış politikamızı çoklu hale getirmemizdir
38:26yani bunu Sultan 2. Abdülhamit de böyle yürüttü
38:29yani 1856 sonrasındaki Paris Barış Konferansı sonrasındaki gelişmelere baktığınız zaman
38:35Osmanlı İmparatorluğu'nun dış politikası da Batı'dan kopmayan ama Batı'ya rağmen
38:40kendi ilişkilerini geliştiren bir dış politikaydı
38:43Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın Atatürk'ün dış politikası da Batı bloğundan kopmayan
38:48ama Doğu'yla da ilişkilerini geliştirmeyi hedefleyen bir dış politikaydı
38:52aynı şekilde biz bu dönemde de Türkiye'yi çok yönlü, etkili ve farklı cepheleri kendi içerisinde barındıraman bir dış politika
39:01arayışında görüyoruz ki
39:02ben NATO'nun bu yaptırımlar siyasetine karşı Türkiye'nin sesini daha da yükseltebileceği bir zirve olacağı kanaatini taşıyorum
39:10bunu kabul etmek mümkün değil
39:14Muhammed Hocam ne dersiniz?
39:15Washington, Türkiye'nin bölgesel rolüne her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyduğunu artık biz gördük özellikle İran noktasında, İran'la yaşanılanlar
39:27noktasında gördük
39:28bu zirveden NATO bünyesinde Türkiye'ye yeni, daha güçlü bir aktif görev, bir tanımlama gelir mi? Ne dersiniz?
39:39Yani en azından Trump'ın bu konudaki hevesli açıklamalarına baktığımızda belli ki elinde bir paketle gelecek
39:47ben bu Sinan Hocam'a sadece bir ilave yapmak istiyorum
39:50ben bu tarz yaptırım süreçlerini aslında çok önemsiyorum
39:54yani iyi ki yaptırım yapılıyor halinde konuşuyorum
39:58mesela bu katse yaptırımlarından dolayı biz kendi üretimlerimizi, yerli üretimimizi daha fazla artırdık
40:05İran bunu yapıyordu ama bu şey demek değildir
40:07yani bizim F-35'lere ihtiyacımız yoktur demek anlamında değildir
40:11F-35'lere tabii ki ihtiyacımız vardır
40:14sonuçta biz NATO üyesi olarak dışarıdan gelebilecek tehditlere bu F-35'leri kullanabiliriz
40:20ancak NATO üyesi ülkelere bunları kullanamayız
40:23bildiğim kadarıyla da zaten belli kodlar var
40:26bu kodları sadece İsrail, ABD'ye sormadan kullanabiliyor
40:30F-35'leri istediği gibi uçurabiliyor
40:32mesela Güney Kore'de de var ama Güney Kore istediği gibi uçurabiliyor
40:35ABD'nin ne tarihi muhtemelen biz F-35'leri aldığımızda yine bir bağlamda alacağız
40:41ve F-35'leri istediğimiz gibi kullanamayacağız
40:43ama hiç önemli değil
40:44sonuçta biz NATO ittifakının bir parçası olarak
40:48NATO dışından gelecek tehditlerde bunları kullanarak çok etkili bir mekanizma günebiliriz
40:53bunun dışında bu yaptırımların verdiği yaptırımlardan kaynaklı özgüvenle
40:59biz kendi üretimlerimizi yaptık ve şu an günün sonunda
41:02F-35'leri alsak da almasak da biz bir şekilde kendi uçağımızı yapmaya yazgılıyız
41:09zaman 5 sene sonra 10 sene sonra bir şekilde bu olacak
41:13ve o zaman daha rahat konuşabileceğiz
41:16şimdi Trump'ın özellikle İran'da istediği sonucu elde etmemesini
41:21ben bizim için çok ciddi bir avantaj olarak görüyorum
41:23hatta bunu Avrupa Birliği ülkeleri için de çok ciddi bir avantaj görüyorum
41:27eğer Trump bu gümrük tarifeleri üzerine yaptığı işte manipülasyonu
41:32Venezuela'da edindiği kısa vadeli başarıyı
41:35işte Gronland'da edindiği başarıyı
41:37İran'da da aynı şekilde tekrarlasaydı
41:40şey diyecekti
41:41ben demiştim benim size ihtiyacım yok
41:44istediğimi zaten yapabiliyorum
41:46dolayısıyla bu zirvenin belki anlamı bile kalmayabilirdi
41:49ancak bir şekilde İran'da istediği sonucu elde etmemesinin
41:53doğrudan Avrupa Birliği üyesi ülkelere yansıması olduğu gibi
41:57Türkiye'de olacak
41:59Türkiye bu krizin başından beri iki tarafa da samimi davranan bir ülke
42:04özellikle Cumhurbaşkanımız Erdoğan'ın bağlamında konuşuyorum
42:06hem Trump'a hem de İran tarafına
42:09düşünsenize Batı İttifakı'nın parçasısınız
42:11ve İran'la bir savaş yürütülüyor
42:13özellikle Batı İttifakı'nın en güçlü ülkesi İran'a saldırıyor
42:16ve siz bir şekilde burada denge kuruyorsunuz
42:19ve bu dengede hakikaten hiçbir bir pürüz yaşamıyorsunuz
42:22hem İran'ı ikna ediyorsunuz
42:24hem şeyi ikna ediyorsunuz
42:26evet İran'a haddi değil tabii Türkiye'ye bu bağlamda saldırmak
42:29ama İran hemen hemen her tarafa saldırdı
42:32Türkiye'ye saldırmadı
42:33bu Türkiye'nin hem gücünden kaynaklanıyor
42:37hem Cumhurbaşkanımızın bu anlamdaki samimi duruşundan kaynaklanıyor
42:41dolayısıyla biz bu zirvede istediğimiz sonuçları bir şekilde alacağız gibi duruyor
42:47ve Trump'ın getirdiği paket içinde detay ne olursa olsun
42:50açıkçası hani sizde bahsediyor
42:51F-16, F-35, katsa yaptırımlarının kaldırılması
42:55belki savunma sanayi alanında işte 100 milyar dolarlık ticari anlaşmaları
42:59veya bizim bilmediğimiz başka bir anlaşma çerçevesi
43:03ne olursa olsun biz savunma sanayi alanında yaptığımız bütün yatırımları
43:08bir şekilde burada tedaviyle çıkarma imkanına sahip olacağız
43:12ve bunu dünyanın en güçlü ülkelerinin bir şekilde vitrine sokma alanımızda olacak
43:18ve bunun bu Ankara zirvesini benim gözümde en önemli kılan bu
43:22yani bu yük paylaşımı meselesi gibi detaylar
43:25evet şu anda çok ana artardaki en önemli konuymuş gibi duruyor
43:29ancak Türkiye bağlamındaki en önemli konu bence savunma sanayi ile ilgili
43:34evet peki
43:35Sinan Hocam bu iki günlük buyurun Sinan Hocam
43:39bu soru geçmeden ilave edelim
43:43önemli konulardan bir tanesi geçtiğimiz Perşembe günü
43:46tabi ABD'deki muhabirleriniz arasını yakından takip ediyoruz
43:49Trump'ın kongreye göndermiş olduğu not içerisinde kuvvetle muhtemel
43:54F-110 uçağının motoru meselesi var
43:57yani bu konuda kongreden bir izin alınması
44:00kongrenin bu konuda yumuşatılması ile ilgili
44:02Trump bir ön beyan
44:03bir iyi niyet beyanı veyahut da bir görüş ortaya koymuş oldu
44:07bugün de Trump'tan önce gelen heyetler var
44:10hem cumhuriyetçilerin grup sözcüleri
44:13hem de demokratların grup sözcüleri
44:15bugün Sayın Hakan Pilan'la Sayın Dışişleri Bakanı ile
44:17önemli ve kritik bir görüşme yaptılar
44:19yani hem Trump'ın iradesi
44:21hem de demokratların muhalefetinin engellenmesi noktasında
44:24Türkiye aynı zamanda F-110 uçaklarının motoru bu
44:28Kaan uçaklarının dönüştürülebilecek motoru için bir kritik hamle
44:32ve aynı zamanda Kaan uçağının planlanan 7-8 seneden daha önce
44:37piste bulunmasını sağlayabilecek olan kritik bir hamle
44:40yani F-110 uçağının F-35'in transfer edilmeyen
44:45kassa yaptırımları bağlamında Türkiye'ye ulaştırılmayan teknolojisi söz konusu olduğunda
44:51önemli bir birleşen olduğunu ve bu kritik aşamanın F-110 motoru üzerinde
44:56yoğunlaştığını görmek gerekiyor ki
44:58hem Trump nezdinde hem de kongredeki cumhuriyetçi milletvekilleri
45:03parlamenterler ve demokratlar nezdinde
45:05Türkiye'ye çok yönlü bir diplomasi yürütüyor
45:08temel mesele bu olacak
45:09bu konuda bir kritik açıklama
45:11bir müjde diyelim
45:13yani müjde mi değil mi bu ayrı bir tartışma ama
45:16Türkiye bunu önemsiyor
45:18askeri envanterini uçak sanayindeki ve savunma sanayindeki envanterini
45:24çok ulaştırmak istiyor Tunç Bey
45:26Kaan uçağını yapmaya gayret ederken
45:29yani bu üretim devam ederken
45:31ve pek çok hava unsurunu milli ve yerli sanayi içerisinde inşa ederken
45:36niçin Eurofighter anlaşması yapıyor
45:38bu bir çelişki değil
45:39yani Eurofighter'ları da
45:41Türk Hava Savunma Sistemi içerisine almak kaydıyla
45:44aynı zamanda savunma diplomasinin çok ulaştırmayı hedefliyor
45:47Rafale uçaklarıyla da bir görüşme var
45:49yani Rafale uçakları üzerinden
45:51Fransa'yla bir temas var
45:53aynı zamanda F-35'lerin
45:55F-110'ların ve F-16'ların
45:57modernizasyonuyla ilgili
45:58kassa yaptırmanın aşılması noktasında bir gayret var
46:01yani hem milli uçağınızı yapmak mücadelesi içerisindesiniz
46:05hem de farklı farklı hava unsurlarını
46:07envanterinize katmak kaydıyla
46:09çoklu bir hava savunması
46:11ve yeni bir teknoloji inşası noktasında da
46:13bir mücadele devam ediyor
46:15o bakımdan açıklamayı
46:16bu istikamette beklemek
46:18ve bu konuda önemli açıklamanın
46:21bu şekilde gelebileceğini anlamak gerekir
46:23Peki
46:24Sinan Hocam şimdi iki günlük bu Ankara zirvesinde
46:27elbette Rusya, Çin ve İran başlıkları da konuşulacaktır
46:33Hangi noktalarda bu üç başlık değerlendirilecek?
46:37En kritik olan hangisi?
46:41Ben düşünün de
46:42aynı manada kritik olacağı kanaatindeyim ama
46:46NATO liderleri elbette ki
46:48Ukrayna meselesini yani
46:50Rusya'nın Ukrayna üzerindeki baskısını ve işgalini
46:52daha öncelikli bir konu halinde görüyorlar
46:56Bu aynı zamanda NATO'nun onlarca üyesinin
46:59pek çok üyesinin
47:00Rusya tehditini kendi damarlarında hissettikleri
47:03huduklarında hissetmiş oldukları
47:04bir dönem
47:05Trump'ın bunu görmezden gelmeyeceği kanaatindeyse
47:09yani dün ve bugün yapmış olduğu açıklamalar
47:11NATO'nun gücünü Putin hissedecek istikametinde oldu
47:14yani NATO'nun liderler zirvesini
47:17aynı zamanda
47:17Putin'le birebir yürütmüş olduğu
47:19iki liderin kendi arasında yürütmüş olduğu
47:22denge diplomasinin
47:23bir aracı gibi kullanmayı hedefliyor
47:25Donald Trump
47:25yani Rusya korkusunu
47:28NATO üyesi Avrupalı ülkeler üzerinde
47:30daha yoğun hissediyor
47:32hissettiriyor
47:32bu tarihsel korkuyu yeniden inşa ediyor
47:35diplomatik dilinde
47:36aynı zamanda Putin üzerinde de
47:39NATO üyesi ülkelerin
47:40kendi savunma işbirliklerinin ve
47:42Donald Trump'ın Amerika'nın bunun parçası olmasını
47:45farklı bir şekilde hissettirmeye çalışıyor
47:48yani çift yönlü bir politika uygulamak suretiyle
47:51Putin ve Avrupa'yı daha fazla karşı karşıya getiren
47:54NATO üyesi Avrupa Birliği üyesi ülkelerin
47:57ABD'ye karşı bağımlılığını
47:59ABD'ye karşı güç birleşenini ve yakınlaşmasını
48:04daha da kuvvetlendirebilecek adeta bir heyhula meydana getiriyor
48:08adeta bir korku zemini meydana getiriyor
48:10Trump'ın dış politikası ve siyasal dili bakımından doğru okunması gerekir ki
48:15ben Ukrayna meselesinin Suriye ve İran meselesinden ve Çin meselesinden
48:20daha emniyetli ve daha öncelikli konuşulacağı kanaatini taşıyorum
48:24o bakımdan Türkiye burada adeta Rusya ve Ukrayna arasında
48:27önemli bir dengeyi yürüten bir barışçı misyonu kuvvetlendirmiş
48:32ve daha önce tahıl koridoru meselesinde ve 2021 yılında
48:37İstanbul'un mutabakatını ortaya koymak suretiyle
48:40gerçekten bir barış misyonu, bir barış dili, bir barış kavramsallaştırması
48:44ortaya koyabilen bir ülke olarak da
48:46NATO'ya yön verebilecek olan bir pozisyonlar
48:49bu bakımdan ben Ukrayna meselesini zirvenin birinci konusu olarak
48:54birinci gündem vaktesi olarak görüyorum
48:56ve bu anlamıyla Putin'e karşı, Rusya'ya karşı
48:58yaptırımların fazlalaştırılması isteği ve talebi
49:02NATO liderler zirvesinde damgasını vuracak
49:04Trump burada ne diyecek ve liderler zirvesinden hangi kararlar çıkacak
49:08özellikle Ukrayna'nın, Rusya'nın yakıt, akaryakıt altyapısını
49:13çok yoğun bir şekilde vurduğu
49:15petrol afinerlerine akıl almaz drone saldırıları göndermiş olduğu bir dönemde
49:20yaptırımların arttırılması noktasında da
49:22önemli bir NATO çağrısını yarından itibaren beklemek gerekiyor
49:26ve bu anlamıyla daha önceki zirvelere konu olan Çin meselesi
49:30yani bir Türk-Çin tevkidi yenilenecektir
49:33ve bu anlamıyla NATO üyesi ülkede
49:36Çin'e karşı hem askeri savunma zeminini
49:38hem de ekonomik duvarlarının daha hızlı bir şekilde ölebilecek olan
49:42yeni bir güvenlik dili buraya zerk edecekler
49:46buraya konumlandıracaklar
49:47o bakımdan iki önemli mesele
49:49Rusya-Ukrayna savaşı ve Çin'in yayılma politikasına karşı
49:53Çin'in dünya üzerindeki bu ekonomik ve askeri ve siyasi yayılma eğilimine karşı
49:58NATO üyesi ülkelerin ne yapacağını belirleyebilecekleri bir dildir
50:02elbette ki Kurç Bey takdir edersiniz ki
50:05sonuç bildirgelerine ve resmi metinlere yansıyanlar vardır
50:09bir de NATO üyesi ülkelerin ve NATO'nun
50:11gayri resmi yürütmüş olduğu liderler arasında
50:14ve genel sekreterden yürütmüş olduğu bir takım politikalardır
50:17yani NATO bir siyasi örgüt bir diplomatik mekanizma değil
50:21bir askeri örgütlenme gibi görülüyor ama
50:23elbette ki NATO üyesi ülkelerin
50:26dünya üzerindeki G7 yani gelişmiş 7 üyesi ülkeler olması
50:31Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki etkileri
50:35Birleşmiş Milletler Genel Kurulu üzerindeki etkileri
50:37göz önüne alındığı zaman NATO aynı zamanda
50:40NATO'nun fonksiyonları dışında da yaptırımları olabilen
50:44ve etki alanı büyük olan bir organizasyon
50:46o bakımdan gayri resmi bir takım şeylerde
50:48Türkiye'nin
50:48TÜRPA Başkanı Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
50:52Dr. Sayın Sinan Demirtürk ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı
50:55Dr. Sayın Muhammed Berdibek
50:57Çok teşekkür ederiz katkılarınız için
50:59Güzel bir gece
50:59Teşekkür ederek
51:00Yarın diliyorum hoşçakalın
51:01Teşekkür ediyoruz
51:02Sağ olun
51:03Ve bir teşekkür de size sevgili izleyiciler
51:06Bizi izlediniz
51:06Güzel bir gece diliyorum
51:08Tekrar buluşmak üzere
Yorumlar